Công suất phải để chỗ thở

Phòng họp máy lạnh kín mít trên tầng mười lăm của tòa nhà điều hành tập đoàn Nam Lộ tại Thành phố Hồ Chí Minh đối lập hoàn toàn với không khí xưởng mắm đầy gió biển, nơi Lan ngồi đối diện với trưởng bộ phận thu mua và Mai Chi bên tách cà phê nguội ngắt.

Tiếng rì rầm trầm đục, đều đặn đến mức vô cảm của hệ thống điều hòa không khí trung tâm liên tục phả ra từng luồng gió khô khốc, gắt gao mùi thảm trải sàn sợi hóa học mới tinh và lớp hóa chất phủ bề mặt giấy in vi tính. Không có một kẽ hở nào để gió lọt vào từ bên ngoài. Không có tiếng sóng vỗ ì oạp vào mạn những con thuyền gỗ đang neo dọc triền đê cát, không có hơi ẩm nồng nã của muối biển Phan Thiết bốc lên dưới nắng quái, và tuyệt đối không có mùi cá cơm than ủ chượp đang độ chín tới—cái mùi nồng đượm, mằn mặn, ngầy ngậy như ngấm tận vào từng thớ thịt mà Lan đã hít thở từ thuở lọt lòng bên bờ sông Cà Ty. Ở đây, mọi chuyển động của đời sống kinh tế đều được gọt giũa và chuẩn hóa bằng những tấm vách kính cường lực cách âm dày cộp, những biểu đồ phân tích phương sai chiếu rực rỡ trên màn hình LED treo tường, và những bộ âu phục sẫm màu cắt may thẳng thớm đến từng nếp gấp.

Người đàn ông trung niên ngồi ở vị trí chủ tọa nơi đầu bàn là ông Huỳnh Khắc Cương, Giám đốc khối Thu mua ngành hàng tiêu dùng nhanh của hệ thống Nam Lộ. Đôi mắt sau cặp kính gọng titan thanh mảnh của ông ta phẳng lặng, sắc lạnh như mặt gương không gợn sóng, mang dáng dấp của một viên chức cấp cao đã quen việc định đoạt số phận tồn vong của hàng trăm cơ sở sản xuất gia đình chỉ bằng những cú nhấp chuột phê duyệt mã hàng trên phần mềm quản trị doanh nghiệp.

Ông Cương dùng đầu chiếc bút bi vỏ thép gõ nhè nhẹ hai tiếng dứt khoát xuống tập hồ sơ dày cộp vừa đẩy qua mặt bàn kính về phía Lan. Thanh âm va chạm vang lên khô khốc giữa bốn bức tường tiêu âm. Ông cất giọng trầm hạt, khúc chiết, mang đầy vẻ kẻ cả của một đối tác nắm toàn quyền sinh sát:

“Tôi nghĩ chúng ta không cần vòng vo, cô Lan. Lô hàng thử nghiệm gần năm ngàn chai vừa rồi của cơ sở Hải Thành, tuy ở công đoạn khởi động có xảy ra một số trục trặc kỹ thuật liên quan đến độ kín khít của nắp nhôm ren và áp lực dập mí, nhưng về căn bản bộ phận QA của anh Tín đã tiến hành hậu kiểm và nghiệm thu đạt chỉ tiêu vi sinh cũng như độ đạm tự nhiên. Đó là lý do duy nhất để Nam Lộ vẫn dành cho cơ sở của cô một vị trí ưu tiên trong danh mục nhà cung cấp tiềm năng vụ Tết này. Tuy nhiên, thị trường Tết là chiến trường khốc liệt, nó không dung thứ cho bất kỳ sự lấp lửng hay nửa vời nào. Đây là phụ lục chỉ tiêu bổ sung: Nam Lộ yêu cầu Hải Thành phải cam kết sản lượng trọn gói hai mươi lăm ngàn chai mang nhãn riêng Bếp Bờ Biển, giao chia làm hai đợt dứt điểm trước ngày hai mươi tháng Chạp.”

Mai Chi ngồi ở mép bàn bên phải, chiếc bút dạ quang trong tay cô khẽ khựng lại trên trang sổ tay bọc da thuộc. Cô liếc nhìn Lan bằng một ánh mắt phức tạp, chứa đựng sự chia sẻ nhưng cũng đầy ắp sức ép vô hình từ cấp trên, rồi mím môi im lặng.

Ông Cương thong thả ngả toàn bộ lưng vào lớp nệm da dày của chiếc ghế xoay, hai bàn tay đan lỏng vào nhau trước ngực, tung ra đòn cân não mang tính quyết định:

“Và điều kiện tiên quyết không thể thương lượng đi kèm: Hải Thành phải ký văn bản cam kết dành trọn vẹn một trăm phần trăm năng lực của điểm đóng chai Phong Nẫm cho riêng đơn hàng Bếp Bờ Biển trong suốt chín mươi ngày tới. Toàn bộ dây chuyền chiết rót, toàn bộ nhân công vận hành và thời gian làm việc của cơ sở phải phụng sự một khách hàng duy nhất là Nam Lộ. Cơ sở của cô tuyệt đối không được phân tán bất kỳ nguồn lực thiết bị hay thời gian đóng chai nào cho các nhãn hàng khác ngoài thị trường, kể cả dòng nước mắm truyền thống mang nhãn hiệu Hải Thành của gia đình cô. Nếu Hải Thành không thể đặt bút cam kết trọn gói và ký điều khoản độc quyền công suất ngay trong buổi làm việc sáng hôm nay, toàn bộ hạn mức hai mươi lăm ngàn chai này sẽ được phòng Thu mua chuyển giao ngay lập tức cho đối tác chế biến quy mô công nghiệp ở La Gi. Họ sở hữu dàn máy chiết rót tự động công suất lớn, có phòng kiểm nghiệm vi sinh đạt chuẩn quốc tế tại chỗ, và quan trọng nhất là họ sẵn sàng ký điều khoản bàn giao trọn vẹn nhà xưởng ngay trưa nay.”

Từng lời nói buông ra đanh thép, lạnh lùng như những thanh kim loại thả rơi xuống mặt bàn kính phẳng lì. Không gian trong phòng họp tầng mười lăm như bị rút cạn không khí, trở nên đặc quánh và ngột ngạt đến nghẹt thở.

Đó là một tối hậu thư không che đậy. Hoặc là Lan chấp nhận nhận trọn vẹn đơn hàng hai mươi lăm ngàn chai, biến xưởng đóng chai Phong Nẫm thành một mắt xích gia công thuần túy cho thương hiệu của người khác, tự tay xóa trắng mọi vết tích của cái tên Hải Thành trên kệ hàng mùa Tết; hoặc là cô bước ra khỏi phòng họp này với hai bàn tay trắng, nhường lại thị phần màu mỡ của kênh phân phối hiện đại cho một tập đoàn công nghiệp bề thế, đồng thời đối diện với nguy cơ bị gạt ra bên lề thị trường bán lẻ.

Mai Chi khẽ hắng giọng, cố gắng phá vỡ sự nặng nề đang đè nặng lên các khớp ngón tay:

“Lan à, anh Cương và phòng Thu mua đã phải họp lên họp xuống nhiều lần mới giữ lại được hạn mức phân bổ này cho Hải Thành. Em làm nghề chắc chắn hiểu rõ, con số hai mươi lăm ngàn chai bán ra trong một vụ Tết là niềm mơ ước cả đời của bất kỳ chủ xưởng mắm truyền thống nào ở đất Bình Thuận. Nếu em ký nhận, tổng doanh số của hợp đồng này sẽ vượt mốc ba trăm sáu mươi triệu đồng. Đó là một khoản doanh thu khổng lồ, là chỗ dựa cực kỳ vững chắc cho cơ sở của em sau những biến cố sức khỏe vừa qua của bác Thành.”

Lan không vội vã cất lời. Đôi mắt cô bình thản nhìn xuống tách cà phê sứ trắng đặt trên chiếc đĩa lót nhỏ. Lớp bọt nâu mịn màng trên mặt tách đã tan biến từ lâu, chỉ còn lại một màu đen sánh, nguội ngắt và đắng đót. Cô nâng tách lên, nhấp một ngụm nhỏ, để vị đắng gắt thấm sâu vào đầu lưỡi nhằm giữ cho từng tế bào thần kinh của mình ở trạng thái tỉnh táo tột độ.

Trong khoảnh khắc ấy, hàng loạt hình ảnh ở quê nhà dồn dập ùa về trong tâm trí cô: gương mặt hốc hác, nhợt nhạt của mẹ khi ngồi bên cạnh giường bệnh của cha; cánh tay run rẩy co quắp, bất lực đập xuống mặt chiếu của ông Thành mỗi lần có ai đó nhắc đến nguy cơ phải bán xưởng mắm để trả nợ; ánh mắt sắc lẹm, tính toán từng đồng lãi của cô Dung bên chén trà gừng; và cả xấp hóa đơn đòi nợ tiền vỏ chai thủy tinh, nắp nhôm in logo mà bà Quyên liên tục gửi qua tin nhắn điện thoại.

Khoản tiền tạm ứng hai mươi phần trăm giá trị hợp đồng—khoảng hơn bảy mươi ba triệu đồng tiền mặt chuyển thẳng vào tài khoản ngay sau khi ký kết—hiện ra như một chiếc phao cứu sinh rực rỡ. Khoản tiền tươi ấy đủ để Lan thở phào nhẹ nhõm trong vài tuần, đủ để cô thanh toán dứt điểm năm mươi phần trăm tiền cọc mua mắm thô cho ông Hai Trọng ở Phú Hài, trả bớt một phần nợ gốc cho cô Dung để xoa dịu những lời bóng gió cay nghiệt, và trả dứt nợ tiền bao bì cho bà Quyên.

Thế nhưng, sâu thẳm trong trực giác nhạy bén của một người làm công tác kiểm toán tài chính suốt bao năm, Lan nhìn thấy rất rõ chiếc thòng lọng vô hình giấu kỹ bên dưới món mồi béo bở ấy.

Lan đưa tay kéo khóa chiếc cặp da đen đặt dưới chân ghế, chậm rãi rút ra một tập hồ sơ in trên giấy A4 trắng tinh, được bấm kim và đóng gáy cẩn thận bằng bìa mica trong suốt. Gương mặt cô không để lộ một gợn sóng cảm xúc nào. Từng cử chỉ của cô diễn ra đều đặn, tuần tự và lạnh lùng, mang phong thái chuyên nghiệp của một chuyên gia tài chính đang bước vào một cuộc kiểm toán độc lập đối với các rủi ro hoạt động của đối tác.

Cô đặt nhẹ tập tài liệu lên mặt bàn kính, khẽ đẩy về phía trước, dừng lại ngay giữa vị trí của ông Cương và Mai Chi.

“Trước hết, tôi xin chân thành cảm ơn ông Cương và chị Chi đã ghi nhận nỗ lực xử lý kỹ thuật của Hải Thành trong đợt giao hàng vừa qua,” Lan mở lời, âm sắc của cô trầm tĩnh, mạch lạc và gãy gọn đến mức khiến hai người đối diện phải bất giác ngồi thẳng lại. “Nhưng trước khi chúng ta bàn sâu hơn về việc ký kết phụ lục bổ sung, tôi trân trọng kính mời đại diện ban Thu mua của Nam Lộ cùng xem qua bảng phân tích công suất thực tế và báo cáo đánh giá rủi ro chuỗi cung ứng mà tôi đã đích thân lập dựa trên dữ liệu vận hành thực địa của điểm Phong Nẫm kết hợp với các tiêu chuẩn nghiệm thu từ phòng QA của anh Tín.”

Chân mày ông Cương khẽ cau lại. Ánh mắt ông ta quét qua dòng tiêu đề in hoa đậm nét trên trang giấy đầu tiên, rồi dừng lại ở các bảng biểu ma trận chi phí và biểu đồ phân bổ thời gian.

Lan lật sang trang thứ hai, ngón trỏ mảnh dẻ của cô dừng lại ở cột số liệu được kẻ khung viền đỏ nổi bật:

“Điểm đóng chai Phong Nẫm của chúng tôi hiện nay được trang bị một dàn máy chiết rót bán tự động bốn vòi vừa hoàn thành đợt đại tu cơ khí và một máy dập nắp nhôm sử dụng hệ thống van khí nén. Về mặt lý thuyết cơ học, công suất tối đa của dàn thiết bị này có thể đạt ngưỡng sáu trăm chai một giờ. Tuy nhiên, trong điều kiện sản xuất thực tế nhằm đảm bảo tuyệt đối các chỉ tiêu an toàn vệ sinh thực phẩm của ngành hàng thực phẩm lỏng, công suất khả dụng an toàn của chúng tôi chỉ dao động từ ba trăm năm mươi đến bốn trăm chai một giờ. Tại sao lại có khoảng chênh lệch hơn ba mươi phần trăm này? Bởi vì sau mỗi ca làm việc liên tục bốn tiếng, hệ thống bắt buộc phải dừng tối thiểu bốn mươi lăm phút để súc rửa toàn bộ đường ống dẫn mắm bằng nước khử ion nóng, tháo rời các cụm vòi chiết để làm sạch cặn muối kết tinh, kiểm tra độ đàn hồi của các gioăng cao su chịu mặn, và quan trọng nhất là đo đạc lại áp suất bình tích khí nén, đảm bảo duy trì ổn định ở mức năm phẩy năm bar. Nếu bỏ qua các bước bảo dưỡng gián đoạn này, áp suất khí nén sẽ tụt cục bộ, dẫn đến việc các ngàm ren nắp nhôm bị nứt mép gờ như sự cố kỹ thuật nhỏ ở lô hàng đầu tiên.”

Lan ngước mắt lên, ánh nhìn xuyên thẳng qua tròng kính titan của người giám đốc thu mua:

“Hai mươi lăm ngàn chai hàng hóa quy chuẩn, nếu chia đều cho sáu mươi ngày làm việc thực tế từ nay đến cận Tết sau khi trừ đi các ngày nghỉ bắt buộc để bảo dưỡng thiết bị, đồng nghĩa với việc mỗi ngày xưởng Phong Nẫm phải chiết rót và dán nhãn tối thiểu bốn trăm mười bảy chai Bếp Bờ Biển. Con số này thoạt nghe có vẻ nằm trong ngưỡng công suất, nhưng đó là cách tính toán trên bàn giấy hoàn toàn bỏ qua chu trình tự nhiên của mắm truyền thống. Để có được một mẻ mắm đạt chuẩn ba mươi lăm độ đạm tự nhiên giao cho Nam Lộ, chúng tôi phải phối trộn mắm cốt Cà Ty với mắm thô Phú Hài trong bồn inox dung tích lớn, sau đó bắt buộc phải để lắng tự nhiên tối thiểu bảy mươi hai giờ để triệt tiêu toàn bộ cặn lơ lửng trước khi đưa vào bồn trung gian của máy chiết. Thêm vào đó, mỗi lô sản xuất xuất xưởng đều phải trải qua từ ba đến năm ngày gửi mẫu đối chứng đến trung tâm Quatest 3 để kiểm nghiệm vi sinh và hàm lượng histamine theo đúng quy trình nghiêm ngặt của anh Tín.”

Mai Chi nhìn chăm chú vào các mốc thời gian kiểm định độc lập được Lan đánh dấu màu vàng cam trên bảng tiến độ. Là người trực tiếp phụ trách theo dõi hồ sơ pháp lý và chứng thư chất lượng của các nhà cung cấp, cô hiểu rõ hơn ai hết rằng không có bất kỳ chứng thư nào của Quatest 3 có thể được cấp trong vòng hai mươi bốn giờ nếu làm đúng quy chuẩn phân tích hóa sinh.

Giọng của Lan vẫn tiếp tục vang lên, đều đặn, sắc sảo và hoàn toàn dựa trên cơ sở logic của toán học quản trị:

“Việc ép một cơ sở sản xuất có tính chất bán tự động kết hợp thủ công phải vận hành một trăm phần trăm công suất liên tục trong chín mươi ngày không phải là một giải pháp gia tăng sản lượng, thưa ông Cương. Dưới góc nhìn quản trị rủi ro chuỗi cung ứng, đó là con đường ngắn nhất dẫn đến sự sụp đổ hệ thống. Thiết bị vận hành quá tải sẽ dẫn đến hiện tượng mỏi kim loại, gioăng cao su biến dạng trong môi trường mặn gây rò rỉ, và áp suất dập nắp biến thiên làm hỏng bao bì. Đội ngũ công nhân làm việc tăng ca kiệt sức trong các ca đêm sẽ không còn đủ độ tinh tường về thị giác để phát hiện các dị vật lơ lửng hay lỗi dán lệch tem truy xuất nguồn gốc. Chỉ cần một thùng carton mười hai chai bị ẩm ướt do rò rỉ nắp hoặc tem nhãn bị rách khi xe tải cập bến kho tổng Bình Tân, hệ thống kiểm soát chất lượng ERP của Nam Lộ sẽ lập tức kích hoạt lệnh từ chối tiếp nhận toàn bộ lô hàng theo ngưỡng chấp nhận AQL. Khi kịch bản đó xảy ra, Nam Lộ sẽ đối mặt với tình trạng đứt gãy nguồn hàng cục bộ ngay tại thời điểm sức mua đạt đỉnh, còn Hải Thành sẽ ngay lập tức bị áp chế tài phạt chậm tiến độ hai mươi phần trăm tổng giá trị hợp đồng—tương đương một khoản lỗ hơn bảy mươi ba triệu đồng. Đó là một canh bạc rủi ro mà cả hai phía chúng ta đều không thể và không nên gánh chịu.”

Ông Cương giữ nguyên tư thế ngồi, nhưng ngón tay cầm chiếc bút bi đã dừng hẳn động tác gõ xuống mặt bàn. Cặp mắt sắc sảo của ông ta nheo lại, lướt thật chậm qua từng bảng phân bổ chi phí cơ hội, tỷ lệ hao hụt dự kiến và kịch bản phân tích độ nhạy của dòng tiền mà Lan đã trình bày tỉ mỉ đến từng chữ số thập phân.

Là một người từng trải qua hàng trăm cuộc đàm phán mua hàng từ Nam ra Bắc, ông Cương quá quen thuộc với những bài ca than vãn nghèo khổ, những lời nài nỉ xin gia hạn hay những lời hứa hẹn suông của các chủ xưởng nhỏ lẻ mỗi khi muốn ôm đồm đơn hàng lớn. Nhưng đứng trước mặt ông lúc này không phải là một người thợ làm mắm rụt rè, mà là một chuyên gia số liệu đang lật ngược lại toàn bộ cấu trúc hợp đồng của ông, chỉ ra những vết nứt tiềm ẩn mà chính bộ phận mua hàng của Nam Lộ đôi khi cũng cố tình lờ đi để đạt chỉ tiêu số lượng.

“Vậy rốt cuộc cô Lan muốn đưa ra đề xuất gì?” Giọng ông Cương đã trầm xuống đáng kể, mất đi vẻ uy hiếp áp đảo ban đầu, chuyển dịch sang thái độ thăm dò mang tính thực chất. “Chẳng lẽ một chuỗi siêu thị với hàng trăm điểm bán như Nam Lộ lại phải cắt giảm kế hoạch kinh doanh mùa vụ chỉ để thích ứng với giới hạn công suất của một xưởng mắm tư nhân tại Phan Thiết?”

Lan khép nhẹ tập tài liệu lại, hai bàn tay đặt ngay ngắn trên mặt bàn, lưng thẳng tắp:

“Tôi đại diện cho cơ sở Hải Thành xin phép được kiên quyết từ chối yêu cầu cam kết sản lượng trọn gói hai mươi lăm ngàn chai, cũng như từ chối điều khoản độc quyền một trăm phần trăm công suất điểm đóng chai Phong Nẫm. Với tư cách là người chịu trách nhiệm về năng lực vận hành và pháp lý của cơ sở, tôi sẽ không bao giờ đặt bút ký vào một hợp đồng mà biên độ rủi ro kỹ thuật vượt quá ngưỡng kiểm soát an toàn.”

Mai Chi khẽ giật mình, ngón tay bất giác nắm chặt mép cuốn sổ bọc da. Cô lo lắng nhìn sang sếp của mình, thầm sợ rằng thái độ cự tuyệt thẳng thừng của Lan sẽ khiến cuộc đàm phán đổ vỡ tan tành ngay trong buổi sáng nay.

Nhưng Lan không để khoảng trống im lặng kéo dài. Cô lật tiếp sang trang thứ ba của bộ hồ sơ, nơi cô đã chuẩn bị sẵn một bản dự thảo hợp đồng khung hoàn chỉnh:

“Thay vào đó, tôi trân trọng đề xuất một phương án hợp tác cân bằng, khả thi và an toàn tuyệt đối cho chuỗi cung ứng của Nam Lộ: Hai bên chúng ta sẽ ký kết một hợp đồng khung với sản lượng ấn định là mười ngàn chai dung tích năm trăm mililit cho toàn bộ mùa Tết này. Mười ngàn chai thành phẩm này sẽ được chia làm ba đợt giao hàng rải đều theo chu kỳ nhu cầu thực tế của thị trường: Đợt thứ nhất gồm ba ngàn chai, bàn giao vào ngày mười lăm tháng Mười Một âm lịch; đợt thứ hai gồm bốn ngàn chai, bàn giao vào ngày mùng năm tháng Chạp; và đợt thứ ba gồm ba ngàn chai còn lại, bàn giao vào ngày hai mươi tháng Chạp.”

Lan dùng ngón tay gõ nhẹ lên từng mốc giao hàng trên trang giấy:

“Quy mô mười ngàn chai chia làm ba đợt cho phép Hải Thành làm chủ hoàn toàn chất lượng cảm quan và hóa sinh của từng mẻ rút nỏ. Chúng tôi có trọn vẹn thời gian để ủ lắng, lọc tinh, lưu mẫu đối chứng và chờ kết quả kiểm định độc lập của Quatest 3 trước khi niêm phong thùng hàng đưa lên xe tải. Mỗi đợt đóng chai chỉ tiêu tốn của điểm Phong Nẫm tối đa sáu đến bảy ngày làm việc bình thường, hoàn toàn không cần ép công nhân tăng ca đêm, tạo ra những khoảng nghỉ kỹ thuật lý tưởng để súc rửa và hiệu chuẩn máy móc. Tỷ lệ hoàn thành đơn hàng đúng hạn và đạt chuẩn chất lượng nghiệm thu sẽ là một trăm phần trăm tuyệt đối. Nam Lộ sẽ nắm chắc trong tay một nguồn cung nước mắm truyền thống ba mươi lăm độ đạm chuẩn vị, không một tì vết kỹ thuật, để giữ vững uy tín cho dòng sản phẩm cao cấp của nhãn Bếp Bờ Biển.”

Căn phòng họp lại chìm vào sự tĩnh lặng sâu hoắm. Tiếng máy lạnh trung tâm vẫn phả ra từng đợt gió khô ran.

Ông Cương ngước mắt lên nhìn sâu vào đôi mắt của Lan. Sự điềm tĩnh, không một chút biểu hiện của sự tham lam hay sợ hãi nơi cô gái trẻ khiến ông ta phải thầm đánh giá lại thế cờ:

“Nếu Hải Thành chỉ nhận mười ngàn chai, thì mười lăm ngàn chai còn lại trong chỉ tiêu doanh số Bếp Bờ Biển của tôi sẽ đi về đâu? Cô Lan thừa hiểu Nam Lộ là một bộ máy bán lẻ khổng lồ, chúng tôi cần quy mô tổng thể để phân bổ chi phí tiếp thị và tối ưu hóa cước vận tải từ nhà máy về kho trung chuyển.”

“Mười lăm ngàn chai còn lại, Nam Lộ hoàn toàn có thể phân bổ hạn mức cho một cơ sở gia công khác, ví dụ như đơn vị sản xuất công nghiệp ở La Gi mà ông vừa đề cập ban nãy,” Lan đáp lời, giọng điệu không vướng một chút ghen tị hay nhượng bộ. “Một hệ thống bán lẻ hiện đại và chuyên nghiệp như Nam Lộ không bao giờ nên dồn toàn bộ nguồn lực vào một rổ hàng duy nhất. Việc đa dạng hóa nhà cung ứng—một bên là nhà máy công nghiệp đảm bảo khối lượng lớn cho phân khúc tiêu dùng phổ thông, và một bên là Hải Thành với quy trình ủ chượp truyền thống nghiêm ngặt bảo chứng cho chất lượng cốt lõi của nhãn hàng—mới chính là chiến lược quản trị rủi ro chuỗi cung ứng thông minh và an toàn nhất cho mùa mua sắm cao điểm.”

Mai Chi nhận thấy thời cơ đã chín muồi, lập tức quay sang ông Cương, lựa lời can thiệp một cách khéo léo:

“Thưa anh Cương, dưới góc độ điều phối kho vận, phương án chia ba đợt của Lan thực sự rất trùng khớp với sức chứa luân chuyển của kho Bình Tân trong các tuần cao điểm. Đợt kiểm định lô đầu vừa qua, nếu không nhờ sự chủ động của Hải Thành trong việc thu hồi và kiểm nghiệm độc lập, bộ phận kho của mình cũng đã gặp rắc rối lớn với hàng tồn lỗi. Thêm nữa… nguồn hàng bên La Gi do chạy bằng công nghệ cô đặc chân không và enzyme xúc tác nên lượng bọt khí trong chai khá nhiều, độ đạm amin và hậu vị ngọt sâu không thể nào sánh được với mắm cá cơm ủ chượp gối vụ của Hải Thành. Nếu mình giữ mười ngàn chai của Hải Thành cho phân khúc cao cấp thì kệ hàng Bếp Bờ Biển sẽ vững vàng hơn rất nhiều.”

Ông Cương không đáp ngay. Ông ta chậm rãi tháo chiếc kính gọng titan ra khỏi sống mũi, rút chiếc khăn lụa mềm trong túi áo ngực rồi tỉ mỉ lau từng tròng kính. Từng cử chỉ đều chậm rãi, như để kéo dài thời gian tính toán lại bài toán lợi nhuận và an toàn vị trí của mình. Là một nhà quản lý lão luyện, ông Cương thừa hiểu những điều Lan phân tích hoàn toàn đánh trúng vào nỗi lo ngại sâu kín của Nam Lộ: họ rất cần một sản phẩm mắm truyền thống đích thực để làm bảo chứng cho thương hiệu riêng Bếp Bờ Biển, nhưng khắp dải đất miền Trung, những cơ sở vừa giữ được cách làm mắm cổ truyền vừa minh bạch được toàn bộ hồ sơ truy xuất nguồn gốc và quy trình an toàn thực phẩm như Hải Thành chỉ đếm trên đầu ngón tay. Đòn dọa dẫm chuyển toàn bộ sản lượng cho La Gi thực chất chỉ là một thủ thuật đàm phán quen thuộc nhằm ép Hải Thành phải gánh hết rủi ro vận hành và hạ giá gia công.

Chiếc kính được cài lại ngay ngắn lên gương mặt vuông vức. Ánh mắt ông Cương nhìn Lan giờ đây đã xuất hiện một nét nể trọng rõ rệt—sự nể trọng mà một người làm kinh doanh lọc lõi dành cho một đối tác thực sự am hiểu cuộc chơi:

“Cô tính toán chi li và chặt chẽ lắm, cô Lan. Trong suốt mười năm tôi ngồi ở chiếc ghế Trưởng bộ phận thu mua này, chưa từng có một chủ xưởng mắm truyền thống nào dám bước vào đây và lạnh lùng từ chối một đơn hàng hai mươi lăm ngàn chai để chọn lấy một con số chưa bằng một nửa.”

“Bởi vì tôi xuất thân là một nhân viên kế toán kiểm toán, thưa ông Cương,” Lan mỉm cười, một nụ cười vừa vặn, giữ trọn khoảng cách ngoại giao cần thiết. “Tôi học được rằng những con số doanh thu lớn trên giấy tờ sẽ trở thành vô nghĩa nếu nó đi kèm với nguy cơ phá sản vì tiền phạt hợp đồng. Tôi chịu trách nhiệm về sự sống còn của xưởng mắm và bát cơm của những người thợ làm việc cho gia đình tôi.”

Ông Cương đặt hai lòng bàn tay xuống mặt bàn kính, dứt khoát gật đầu:

“Được. Nam Lộ chấp thuận phương án điều chỉnh của Hải Thành. Chúng ta sẽ ký hợp đồng khung mười ngàn chai dung tích năm trăm mililit, chia làm ba đợt giao hàng như đề xuất của cô. Đơn giá gia công giữ nguyên mức mười bốn ngàn bảy trăm hai mươi đồng một chai. Nam Lộ sẽ giải ngân tạm ứng hai mươi phần trăm cho từng đợt sản xuất, tám mươi phần trăm còn lại áp dụng điều khoản thanh toán Net bốn mươi lăm ngày làm việc kể từ thời điểm biên bản nghiệm thu nhập kho Bình Tân được ký duyệt. Mười lăm ngàn chai còn lại của hạn mức Tết, tôi sẽ giao cho phòng của Chi xúc tiến ký phân bổ với cơ sở La Gi.”

Ông Cương đứng dậy, vươn người qua mặt bàn kính đưa tay về phía Lan:

“Bản hợp đồng hoàn chỉnh có chữ ký của tôi sẽ được gửi vào hộp thư điện tử của cô trước mười bảy giờ chiều nay. Tôi hy vọng sự sắc sảo trên bàn đàm phán của cô hôm nay sẽ được chuyển hóa thành chất lượng hoàn hảo trên từng nắp chai mắm khi xe hàng cập bến Nam Lộ.”

“Chúng tôi cam kết điều đó. Xin cảm ơn ông Cương và cảm ơn chị Chi.”

Lan đứng dậy bắt tay đối tác. Bàn tay của người giám đốc thu mua lạnh ngắt vì hơi điều hòa, nhưng cái bắt tay rất chặt. Cuộc đấu trí căng thẳng kéo dài gần hai tiếng đồng hồ trên tầng mười lăm cuối cùng đã khép lại với một kết quả mà Lan đã phải cân não từng bước để giành lấy.

Khi cánh cửa kính phòng họp khép lại sau lưng, Mai Chi đồng hành cùng Lan dọc theo hành lang trải thảm dẫn ra sảnh thang máy. Đợi cho bóng dáng ông Cương rẽ vào góc hành lang dẫn về khu văn phòng ban giám đốc khối, Mai Chi mới buông một tiếng thở dài thườn thượt, nét mặt lộ rõ sự nhẹ nhõm:

“Chị nói thật, lúc nãy chị thót cả tim, Lan à. Chị cứ nơm nớp lo em không chịu nổi nhiệt trước đòn ép của anh Cương rồi gật đầu bừa bãi, hoặc là em nổi tự ái của người làm nghề truyền thống rồi đứng dậy bỏ về thì hỏng hết.”

“Em không có vốn liếng dư thừa để đem tương lai của xưởng ra đánh bạc, chị Chi,” Lan khẽ nói, đưa tay chỉnh lại chiếc quai túi xách đang trĩu nặng trên vai. “Ký trọn hai mươi lăm ngàn chai đồng nghĩa với việc tự tay thắt dây thòng lọng vào cổ mình. Dây chuyền Phong Nẫm chắc chắn sẽ gãy gánh giữa đường.”

Mai Chi đưa mắt nhìn quanh khoảng hành lang vắng lặng, rồi kéo Lan lại gần góc cửa kính nhìn xuống quang cảnh đường phố Sài Gòn tấp nập bên dưới. Cô hạ thấp giọng xuống mức chỉ vừa đủ hai người nghe:

“Em kiên quyết từ chối đơn hàng hai mươi lăm ngàn chai là một quyết định sáng suốt đến khó tin đấy. Chị nói nhỏ cho em biết chuyện nội bộ này: cái nhà máy chế biến bên La Gi kia… cuối tuần trước vừa bị một chuỗi đại siêu thị bán lẻ đối thủ âm thầm lập biên bản trả về toàn bộ ba xe hàng và gắn cờ cảnh báo đỏ trên hệ thống. Phòng kiểm nghiệm bên họ soi ra mẻ mắm của bên đó dùng phụ gia công nghiệp và đạm thủy phân để ép chín nhanh nhằm kịp tiến độ. Anh Cương và ban điều hành bên chị nắm được phong thanh tin đó nên mới hoảng, muốn ép Hải Thành ôm trọn hai mươi lăm ngàn chai cốt để dự phòng rủi ro nếu bên La Gi bị đứt xích. Giờ chia mười lăm ngàn chai cho họ chỉ là giải pháp tình thế chữa cháy thôi, bên đó mà léng phéng có vấn đề gì là Nam Lộ cắt đứt ngay lập tức.”

Lan thoáng rùng mình. Một cảm giác lạnh lẽo chạy dọc sống lưng. Quả nhiên, phía sau những con số sản lượng hào nhoáng và những bài toán cung ứng quy mô lớn luôn là những cạm bẫy thương trường tàn khốc. Nếu ban nãy cô chỉ cần một chút tham lam, một chút yếu lòng trước viễn cảnh hơn ba trăm triệu đồng doanh thu, Hải Thành có thể đã bị cuốn phăng vào guồng quay cạnh tranh độc hại ấy và đánh mất toàn bộ danh dự mà ba cô đã gầy dựng suốt nửa đời người.

“Em cảm ơn chị Chi đã nói thật cho em biết,” Lan chân thành nhìn Mai Chi.

“Cố gắng kiểm soát thật tốt mười ngàn chai này nhé,” Mai Chi mỉm cười, vỗ nhẹ vào vai Lan khi cánh cửa thang máy kim loại mở ra. “Chị đặt trọn niềm tin vào mắm của bác Thành và vào em.”

***

Chuyến xe khách chất lượng cao xuất bến từ Bến xe Miền Đông đưa Lan rời khỏi sự ngột ngạt, hối hả của Sài Gòn, lăn bánh dọc theo Quốc lộ 1A để trở về với dải đất duyên hải miền Trung.

Ngồi ở hàng ghế cạnh cửa sổ, Lan tựa trán vào lớp kính xe đang rung bần bật theo từng nhịp chuyển động của khối động cơ diesel. Ngoài cửa kính, bóng hoàng hôn đỏ quạch như lòng đỏ trứng muối đang từ từ chìm xuống sau những rặng thanh long bạt ngàn của đất Bình Thuận. Từng hàng cột bê tông bám đầy nhánh thanh long xanh ngắt nối tiếp nhau chạy lùi về phía sau, chập chờn trong ánh chiều tà nhập nhoạng.

Toàn bộ cơ thể Lan rã rời, các khớp xương mỏi nhừ sau một ngày chịu đựng áp lực cân não tột cùng. Thế nhưng, trí não cô thì tuyệt nhiên không chịu nghỉ ngơi; nó vẫn tiếp tục vận hành tựa như một bảng tính cơ học không ngừng chạy các phép toán cân đối.

Lan thò tay vào túi xách, rút ra cuốn sổ tay bìa cứng nhỏ gọn và chiếc bút bi mực xanh quen thuộc. Cô bật chiếc đèn đọc sách nhỏ phía trên đầu ghế, lật giở đến trang ghi chép tài chính dự phóng cho tháng tới.

Quyết định cắt giảm quy mô hợp đồng từ hai mươi lăm ngàn chai xuống mười ngàn chai đồng nghĩa với việc tổng giá trị hợp đồng mà Hải Thành ký kết với Nam Lộ giảm mạnh từ ba trăm sáu mươi tám triệu đồng xuống chỉ còn vỏn vẹn một trăm bốn mươi bảy triệu hai trăm ngàn đồng. Kéo theo đó, khoản tiền tạm ứng hai mươi phần trăm cho đợt giao hàng đầu tiên cũng co cụm lại, chỉ còn gần ba mươi triệu đồng tiền mặt—một con số vô cùng khiêm tốn.

Lan đặt ngòi bút lên mặt giấy, bắt đầu phân bổ từng đồng bạc lẻ: ba mươi triệu đồng tiền tạm ứng ấy, sau khi trừ đi mười hai triệu năm trăm ngàn đồng để đặt cọc năm mươi phần trăm tiền mua mắm thô từ giàn chượp của ông Hai Trọng ở bến Phú Hài, số tiền còn lại chỉ vừa đủ để thanh toán một phần hóa đơn nắp nhôm dập logo cho cơ sở của bà Quyên.

Kế hoạch ban đầu của cô về việc dùng một cục tiền tươi lớn từ hợp đồng Nam Lộ để thanh toán dứt điểm khoản nợ một trăm hai mươi triệu đồng—bao gồm tiền mặt vay nóng, tiền vàng quy đổi và khoản bù trượt giá—cho cô Dung trước ngày ba mươi tháng này đã chính thức không thể thực hiện được.

Lan khẽ thở dài một tiếng, ngón tay miết dọc theo mép giấy kẻ ô ly. Ngày mai, cô sẽ phải chủ động hẹn gặp luật sư Lê Hoàng Sơn tại văn phòng của ông ở Phan Thiết. Cô cần nhờ luật sư Sơn soạn thảo lại một bản phụ lục điều chỉnh cho Biên bản ghi nhớ hòa giải sơ bộ với cô Dung, đề xuất chia nhỏ khoản nợ một trăm hai mươi triệu thành ba đợt trả góp định kỳ, gắn liền với các mốc nhận tiền thanh toán Net bốn mươi lăm ngày từ các đợt giao hàng cho Nam Lộ.

Lan có thể hình dung rất rõ nét mặt của cô Dung khi cầm trên tay bản phụ lục ấy: cô Dung sẽ lại bĩu môi, sẽ lại chì chiết, sẽ lại đem căn bệnh đau tim của mình cùng tình nghĩa anh em ruột thịt ra để tạo sức ép tâm lý, kết tội Lan là đứa cháu tính toán bủn xỉn làm khổ gia đình. Và ở nhà, mẹ cô khi nghe tin đơn hàng bị cắt giảm hơn một nửa chắc chắn cũng sẽ không giấu nổi những tiếng thở dài thườn thượt, xót xa tiếc nuối khi nhìn thấy hàng trăm triệu đồng doanh thu tuột khỏi tầm tay.

Thế nhưng, bất chấp những áp lực tài chính trước mắt, một cảm giác nhẹ nhõm sâu lắng và kiên định vẫn chậm rãi lan tỏa trong lồng ngực Lan.

Cô biết mình đã hành động đúng. Bằng việc từ chối đơn hàng hai mươi lăm ngàn chai, cô đã giữ lại được bốn mươi phần trăm công suất thực tế của điểm đóng chai Phong Nẫm.

Bốn mươi phần trăm công suất quý giá ấy thuộc về Hải Thành.

Điều đó có nghĩa là tổ đóng chai bốn người của chị Liên sẽ không bị biến thành những cỗ máy làm việc kiệt sức trong các ca đêm triền miên. Dàn máy dập nắp khí nén mà An vừa dồn bao tâm huyết đại tu sẽ không bị vắt kiệt đến mức biến dạng cơ khí hay trượt ren. Và quan trọng hơn tất cả mọi bản hợp đồng gia công, dòng nước mắm nhĩ thuần khiết ba mươi tám độ đạm rút từ mười bốn thùng chượp bằng gỗ bời lời của cha cô bên triền sông Cà Ty sẽ không bị đem đi đấu trộn vô tội vạ để phục vụ cho các tiêu chuẩn công nghiệp của người khác.

Hải Thành vẫn giữ được quyền tự chủ. Xưởng vẫn có đủ năng lực và thời gian để chiết mắm vào những chai thủy tinh vuông truyền thống, dán lên đó nhãn hiệu mang tên cha cô, mang hồn cốt của gia đình. Họ vẫn có sản phẩm chuẩn mực để mỗi buổi sớm mai, chiếc xe máy của xưởng lại chở từng két hàng đi phân phối cho quán cơm tấm nổi tiếng của bà Đỗ Thị Sương, cho sạp tạp hóa Chín Bảy lâu đời ở chợ Phan Thiết, và cho hàng chục quán ăn hải sản bình dân nằm dọc theo cung đường ven biển Hàm Tiến, Phú Hài.

Những khách hàng nhỏ lẻ ấy không bao giờ đòi hỏi các bản hồ sơ năng lực dày cộp, không có những phòng họp máy lạnh ngột ngạt ở tầng mười lăm, nhưng họ là những người trả tiền tươi thóc thật ngay khi từng két mắm được dỡ xuống hiên nhà. Chính những đồng tiền lẻ gom góp mỗi ngày—vài trăm ngàn từ quán cơm, một đôi triệu từ sạp tạp hóa—mới thực sự là mạch máu tươi nuôi sống xưởng mắm trong những ngày tháng gian nan nhất: nó chi trả tiền chợ từng bữa cho mẹ, mua từng vỉ thuốc điều trị phục hồi chức năng sau tai biến cho cha, thanh toán hóa đơn tiền điện ba pha chạy máy bơm hút mắm, và trang trải tiền công nhật đều đặn mỗi chiều thứ Bảy cho những người thợ già trung thành như chú Bảy Hòa.

Bán trọn một trăm phần trăm công suất cho Nam Lộ thực chất chẳng khác nào hành động tự cắt đứt nguồn sống thường nhật của chính mình để đổi lấy một lời hứa hẹn thanh toán chậm trễ sau Tết. Một cơ sở kinh doanh gia đình muốn đứng vững qua cơn bão nợ nần thì dây chuyền sản xuất phải có khoảng thở, và dòng tiền phải có vòng quay liên tục.

Chiếc xe khách giảm tốc rồi tấp vào trạm dừng chân quen thuộc ở ngã hai Phan Thiết khi trời đã tối mịt. Vừa bước chân xuống bậc cửa xe, ngọn gió biển mằn mặn, mang theo hơi ẩm nồng nàn đặc trưng của miền duyên hải lập tức thổi thốc vào mặt Lan, thổi bay đi cái cảm giác khô khốc, ngột ngạt của phòng họp máy lạnh Sài Gòn. Lan hít một hơi thật sâu, cảm nhận vị muối thân thương đọng lại trên môi. Cô vẫy một người chạy xe ôm quen ở góc đường, nhờ chở về con hẻm nhỏ ngoằn ngoèo dẫn ra bờ kè sông Cà Ty.

Đèn đường vàng vọt hắt những vệt sáng nhạt nhòa xuống mặt đường trải đá dăm gồ ghề. Chiếc xe dừng lại trước cổng xưởng Hải Thành. Lan trả tiền xe rồi bước qua cánh cổng sắt hé mở.

Khoảng sân xưởng rộng lớn giờ này đã hoàn toàn vắng bóng người. Không gian tĩnh mịch chỉ còn lại tiếng nước sông Cà Ty vỗ bì bọp vào những tảng đá kè dưới chân dãy nhà thùng. Dãy mười bốn thùng chượp gỗ bời lời khổng lồ đứng sừng sững trong bóng đêm tựa như những người khổng lồ trầm mặc đang âm thầm hoàn tất chu trình chuyển hóa cá cơm thành dòng mắm đậm đà.

Ánh sáng vàng từ ô cửa sổ của căn phòng kho chứa vật tư kiêm nơi làm việc của đội giao nhận ở góc sân vẫn hắt ra le lói.

Lan bước nhanh qua khoảng sân gạch, định bụng sẽ đẩy cửa vào báo cho Phúc biết tin cô đã đàm phán thành công hợp đồng khung mười ngàn chai an toàn, và hai chị em sẽ cùng nhau lên lịch trình chạy xe giao hàng cho kịp mùa Tết.

Nhưng ngay khi bước chân chạm vào ngưỡng cửa, toàn thân cô bỗng sững lại.

Căn phòng kho vốn bừa bộn thường ngày với những chồng thùng carton, dây đai nhựa, băng keo và các phụ tùng xe máy nay đã được quét dọn sạch sẽ, ngăn nắp đến lạ thường. Chiếc xe Wave màu đỏ đã bạc màu của Phúc được dựng ngay ngắn ở góc tường, nhưng hai chiếc sọt sắt lớn chuyên dùng để chở các két nước mắm đi giao mối quen thuộc mọi khi vẫn gắn chặt sau yên xe thì nay đã được tháo rời hoàn toàn, dựng nép vào chân cột bê tông.

Phúc đang đứng quay lưng về phía cửa. Cậu cúi đầu, đôi bàn tay gân guốc sạm đen vì nắng gió đang tỉ mỉ cuộn tròn từng bộ quần áo bảo hộ lao động màu xanh công nhân, đôi găng tay cao su dày cùi và chiếc áo khoác gió sờn rách hai bên vai nhét sâu vào chiếc ba lô du lịch bằng vải bạt cỡ lớn đặt mở toang trên mặt bàn gỗ.

Nghe thấy tiếng then cài cửa khẽ rung lên, Phúc giật mình quay phắt lại.

Dưới ánh sáng vàng vọt của bóng đèn dây tóc đơn độc treo trên trần, gương mặt người em trai hiện rõ nét sạm đen, hốc hác sau những ngày dài dãi dầu mưa nắng. Ánh mắt Phúc nhìn Lan dao động dữ dội—ở đó có sự bối rối, có cảm giác tội lỗi bị bắt quả tang, nhưng phủ trùm lên tất cả là một nét quyết liệt, lạnh lùng và dứt khoát mà từ trước đến nay Lan chưa từng nhìn thấy ở đứa em trai vốn luôn trầm lặng và phục tùng của mình.

Lan không nói được lời nào. Ánh mắt cô từ từ hạ xuống mặt bàn làm việc bằng gỗ tạp.

Ngay bên cạnh chiếc ba lô du lịch kéo khóa dở, một tờ giấy kẻ ngang xé ra từ cuốn sổ học trò được đặt ngay ngắn, phẳng phiu ngay trung tâm mặt bàn. Một chiếc gạt tàn thuốc bằng vỏ ốc biển nặng trịch được chèn cẩn thận lên góc trên của tờ giấy để giữ cho nó không bị gió cuốn bay.

Ở dòng đầu tiên, những nét chữ viết tay bằng mực xanh nắn nót, run rẩy nhưng dằn từng nét mực sâu hoắm vào thớ giấy đập thẳng vào mắt Lan:

“ĐƠN XIN NGHỈ VIỆC VÀ BÀN GIAO CÔNG VIỆC”.

Một luồng gió biển đêm thổi lùa qua khe cửa sổ thông gió chưa đóng kín, làm mép dưới của tờ giấy kẻ ngang khẽ rung lên bần bật, phá vỡ sự im lặng nghẹt thở đang bủa vây lấy hai chị em giữa căn phòng kho vắng lặng.