Quyền dừng việc phải được dùng

Tiếng chuông điện thoại từ tổ trưởng tổ vệ sinh cơ sở quận 7 réo vang cắt ngang buổi kiểm tra thiết bị của Hà tại kho Bình Thạnh: một căn hộ chung cư đang ngập nước ở chân tủ bếp và ổ cắm nối dây sàn bị hở vỏ nhựa.

Gian nhà kho thuê lại ở khu ven rạch Bình Thạnh vốn oi bức và nồng đượm thứ mùi đặc thù của đồ điện máy cũ: mùi dầu nhớt bôi trơn bạc đạn, mùi graphite khét lẹt tỏa ra từ các vệt mài chổi than, cùng hơi ẩm mốc của những kiện giẻ lau sợi microfibre chưa kịp phơi khô dưới nắng. Trên chiếc bàn gỗ ép đã bong tróc hết lớp dán melamine ở mép, ngổn ngang những tua-vít cách điện, cuộn băng keo non, đồng hồ đo áp lực nước và từng cụm linh kiện rời rạc của dòng máy hút bụi công nghiệp ba mô-tơ.

Hà lập tức ấn nút nhận cuộc gọi, mở loa ngoài rồi đặt chiếc điện thoại lên mặt bàn gỗ ép đã trầy xước. Giọng của Dũng – người thợ vừa vượt qua kỳ sát hạch ba ngày trước – truyền qua ống nghe, gấp gáp và run rẩy giữa tiếng ồn ào hỗn tạp của tiếng nước chảy róc rách và tiếng kim loại va đập:

"Chị Hà ơi! Căn hộ 11.06 tháp Ruby bên khu Tân Mỹ... tụi em vừa vào nhận ca ba mươi phút thì phát hiện sàn bếp lênh láng nước. Nước từ dưới gầm tủ bếp trào ra, hình như nứt van ngầm của đường cấp nước bồn rửa chén. Đáng sợ là sợi dây nguồn nối dài của ổ cắm sàn chủ nhà lắp thêm để cấp điện cho lò nướng bị chuột gặm hay thợ đóng tủ đè tróc, vỏ bọc PVC rách toạc cả tấc, dây đồng hở hoen rỉ nằm sát ngay mép nước đang loang tới!"

Bên cạnh Hà, Lê Quốc Quân đang cặm cụi dùng kìm tuốt dây kiểm tra chổi than của chiếc máy hút bụi ba mô-tơ. Nghe thấy vậy, đôi bàn tay phủ lớp bụi graphite của anh lập tức khựng lại. Cổ tay anh dừng cứng ngắc giữa khoảng không, chiếc lò xo ép lá đồng còn chưa kịp lắp vào rãnh trượt. Quân ngẩng đầu lên, mày nhíu chặt, đôi mắt chuyên môn của một người thợ điện máy lâu năm lập tức sáng lên vẻ cảnh giác gắt gao. Anh hạ chầm chậm thanh đồng xuống mặt khăn lau, không gây ra một tiếng động nhỏ nào, nhưng toàn bộ cơ bắp trên cánh tay gân guốc đã căng cứng.

"Dũng, nghe rõ chị hỏi đây," Hà giữ giọng cực kỳ bình tĩnh nhưng nhịp thở đã siết lại, lồng ngực cô thít chặt theo từng nhịp đập gấp gáp. "Máy hút bụi đã cắm điện chưa? Em và Nga đang đứng ở đâu?"

"Dạ chưa cắm máy hút bụi, nhưng máy đã kéo dây sẵn vào ổ tường phòng khách. Em với con Nga đang đứng lùi ngoài mép gạch phòng khách. Nhưng... nhưng chị ơi, chủ nhà ở đây đang làm ầm ĩ lên..."

Tiếng quát tháo của một người đàn ông lọt thẳng vào micro, át cả tiếng gió lùa qua ban công: *“Mấy người đứng trơ mắt ra đó làm cái gì? Tôi thuê dịch vụ đến dọn dẹp chứ thuê tượng gỗ chắc? Nước tràn ra sàn gỗ phòng khách làm phồng rộp lên thì ai đền? Thợ nội thất hẹn đúng mười một giờ tới lắp giường tủ bàn ghế, các người không cọ sàn, không hút khô nước ngay thì nhận tiền công làm quái gì!”*

Tiếng chửi bới the thé ấy dội qua loa ngoài, hòa cùng tiếng nước xối xả đập vào vách gỗ bên trong gầm bồn rửa. Âm thanh kim loại va đập khô khốc vang lên liên hồi, có vẻ như người chủ nhà đang dùng cán chổi hoặc chân ghế gõ dồn dập xuống nền gạch để hối thúc hai người thợ trẻ.

Hà hít một hơi sâu, giọng đanh lại: "Chủ nhà tên gì? Tình trạng aptomat thế nào?"

"Chủ nhà là anh Thịnh ạ. Tụi em bảo nguy hiểm không được bước vào thì anh ấy gạt đi, bảo nhà chung cư cao cấp có cầu dao chống giật tự ngắt, sợ cái gì mà sợ. Anh ấy gọi thẳng cho anh Bảo rồi. Cách đây năm phút anh Bảo gọi điện cho em, quát em quá trời..."

"Bảo nói gì với em?" Hà cắt ngang, linh cảm chẳng lành siết nghẹt lồng ngực. Một cảm giác buốt lạnh chạy dọc sống lưng cô, thứ linh cảm quen thuộc của một người từng nhiều năm chứng kiến những tai nạn thảm khốc chỉ vì sự tắc trách và nôn nóng đốt cháy giai đoạn.

"Anh Bảo... anh Bảo bảo tụi em nhát gan, kiếm cớ trốn việc. Anh ấy chỉ đạo qua điện thoại là trong cốp xe của kíp có cuộn băng dính điện màu đen, bảo tụi em mang ủng cao su vào, lấy băng dính quấn tạm quanh chỗ hở của dây điện rồi nhấc kê lên cái ghế nhựa, sau đó cắm máy hút nước và cọ sàn tiếp cho xong ca. Anh Bảo bảo ca này nhận của khách quen giới thiệu, hủy ca là phải đền bù hợp đồng gấp đôi, mất luôn uy tín khai trương của điểm quận 7 thì tụi em gánh hết!"

"Khốn nạn thật!" Quân buông một tiếng chửi thề hiếm hoi, chiếc kìm tuốt dây trong tay anh đập mạnh xuống mặt bàn phát ra một tiếng *chát* chói tai. Cú va chạm làm nắp hộp ốc vít nảy lên, mấy con bu-lông nhỏ lăn lông lốc rơi xuống nền xi-măng xám xịt. "Băng dính cách điện quấn trong môi trường ẩm ướt sát mép nước ngập mà đòi an toàn? Chỉ cần nước ngấm mao dẫn qua lớp keo dính hoặc hơi ẩm ngưng tụ, cộng thêm vỏ ủng cao su nếu có một lỗ thủng li ti bằng đầu kim là dòng điện hai trăm hai mươi vôn giật chết đứng tại chỗ! Thằng Bảo nó mất trí rồi à?"

Gương mặt Quân đỏ bừng vì phẫn nộ. Những đường gân nổi rõ dưới làn da sạm nắng nơi thái dương anh giật giật từng hồi. Là người từng tận mắt thấy những người thợ hồ, thợ điện chết tức tưởi trên sàn bê tông sũng nước công trình chỉ vì những mối nối bọc băng keo ẩu tả, Quân hiểu rõ hơn ai hết cái chết do dòng điện xoay chiều đến nhanh và khủng khiếp như thế nào.

Hà không chần chừ thêm một giây nào. Cô ghé sát miệng vào micro điện thoại, dùng toàn bộ uy lực của một người từng quản lý hàng chục nhân sự buồng phòng trong khách sạn năm sao:

"Dũng, nghe lệnh chị. Ngay lập tức rút phích cắm của bất kỳ thiết bị nào đang nối với ổ điện ra. Tuyệt đối không được bước chân vào khu vực bếp, không được chạm vào dây điện hay lấy băng dính quấn theo lời anh Bảo. Đứng yên tại cửa ra vào, kéo rào chắn an toàn hoặc đặt biển cảnh báo sàn trơn trượt chặn cửa bếp lại. Đây là lệnh dừng việc khẩn cấp cấp độ cao nhất theo Quy chế an toàn lao động của Sạch Nhà. Nếu anh Bảo gọi lại, nói thẳng là chị Hà đang trên đường sang và chị chịu trách nhiệm toàn bộ. Chị và anh Quân đi xe máy sang ngay bây giờ, mất mười lăm phút."

"Dạ... dạ chị Hà, em nghe chị!" Dũng như trút được một gánh nặng ngàn cân, cúp máy vội vã. Giọng cậu thợ trẻ run bần bật ở những âm tiết cuối cùng, vừa nhẹ nhõm vì có điểm tựa, vừa hoảng loạn trước cơn thịnh nộ của người chủ nhà đang đứng ngay trước mặt.

Hà quay sang Quân. Không cần một lời giải thích thừa thãi, Quân đã với lấy chiếc áo khoác gió, tay kia xách theo túi đồ nghề sửa chữa cơ điện chuyên dụng có sẵn đồng hồ vạn năng và bút thử điện cảm ứng. Động tác của anh gọn gàng, dứt khoát như một người lính cứu hỏa chuẩn bị bước vào đám cháy. Anh khóa nhanh van bình nén khí thử nghiệm, giật phích cắm trạm sạc dự phòng rồi vác chiếc túi da bò sờn góc lên vai.

"Đi xe của anh," Quân nói ngắn gọn, gương mặt lộ rõ vẻ nghiêm trọng. "Cầu Kênh Tẻ giờ này đang bắt đầu đông, anh lách nhanh hơn."

Chiếc xe máy lao vút ra khỏi con hẻm kho Bình Thạnh, hòa vào dòng xe cộ ngột ngạt dưới cái nắng gay gắt của buổi sớm Sài Gòn. Những cơn gió nóng táp thẳng vào mặt Hà, nhưng trong tâm trí cô lúc này chỉ cuộn lên một ngọn lửa giận dữ lạnh lùng.

Bảo – người đàn ông luôn mở miệng nói về "tối ưu hóa quy trình", "tăng trưởng bùng nổ" và "chuyển đổi số" – hóa ra lại sẵn sàng đem tính mạng của hai người lao động ra đánh cược chỉ để tránh một khoản tiền phạt hủy ca vài trăm ngàn đồng. Sự liều lĩnh của kẻ quen ngồi phòng máy lạnh nhìn những con số trên bảng tính đang bắt đầu lộ nguyên hình là một tội ác thực sự đối với hiện trường. Gã nhìn nhận những người công nhân làm sạch không phải là những con người bằng xương bằng thịt có gia đình, cha mẹ hay con cái đang chờ ở nhà, mà chỉ là những biến số cơ học có thể thay thế trên bảng tính Excel. Nếu sợi dây điện ấy giật chết một người thợ, gã sẽ đổ lỗi cho sự bất cẩn của nạn nhân, cho việc thợ không chịu quấn băng dính cho khéo, rồi gã sẽ dùng tiền bảo hiểm hoặc quỵt nợ để lấp liếm. Tư duy con buôn coi thường quy chuẩn kỹ thuật ấy là thứ ung nhọt nguy hiểm nhất đang đe dọa nuốt chửng toàn bộ nền tảng mà cô và Quân đã chắt chiu gây dựng từng viên gạch.

Xe của Quân luồn lách qua từng khoảng hở hẹp giữa dòng xe tải nặng trên đường Nguyễn Tất Thành. Khói bụi xộc vào mũi khét lẹt. Qua khỏi cầu Kênh Tẻ, mặt đường mở rộng về phía quận 7, Quân vít ga hết cỡ, tiếng ống xả gầm lên từng chặng dài. Hà ngồi phía sau, hai bàn tay bám chặt vào khung kim loại đuôi xe, tâm trí liên tục rà soát lại các kịch bản sơ cứu chấn thương do điện giật và quy trình pháp lý xử lý sự cố công trường. Mười lăm phút trên đường trôi qua dài như hàng thế kỷ.

Mười tám phút sau, chiếc xe máy phanh gấp trước sảnh tháp Ruby chung cư Tân Mỹ. Tiếng lốp xe miết trên mặt gạch bóng loáng của sảnh đón trả khách rít lên chói tai. Không chờ thang máy chở hàng, Hà và Quân chạy thẳng sang thang cư dân, bấm thẻ lên tầng mười một. Hà nhìn những con số nhảy chầm chậm trên bảng điện tử thang máy: 5... 6... 7... 8... Từng nhịp nhảy như bóp nghẹt lồng ngực cô.

Cánh cửa căn hộ 11.06 đang mở toang. Vừa bước đến hành lang, Hà đã ngửi thấy mùi ẩm mốc của ván gỗ ép ngậm nước hòa lẫn với mùi hóa chất xà phòng rẻ tiền mà chủ nhà tự đổ ra để cọ sàn. Đó là thứ mùi xực lên nồng nặc của hóa chất tẩy rửa công nghiệp chứa nhiều xút, trộn lẫn với mùn cưa mục ruỗng.

Bên trong phòng khách, Dũng và Nga đang đứng nép sát vào góc tủ giày, mặt cắt không còn hạt máu, trên tay vẫn cầm cây gạt nước chưa kịp dùng. Chiếc tạp dề đồng phục màu xanh thẫm của Sạch Nhà trên người họ dính đầy bụi vôi vữa khô. Một người đàn ông trạc bốn mươi tuổi, mặc áo thun polo bó sát, trán đầm đìa mồ hôi, đang cầm điện thoại gào thét:

"Tôi nói cho anh biết, anh Bảo! Tôi không cần biết hội sở hay chi nhánh gì của các anh! Mười một giờ thợ An Cường mang tủ bếp trên và tủ quần áo tới bàn giao. Nước lênh láng thế này thì thợ nào dám khiêng đồ vào? Hư hỏng ván gỗ của tôi ba mươi triệu thì công ty các anh bán xới mà đền! Hai đứa thợ của anh đứng trơ như phỗng kia kìa!"

Dưới sàn nhà, cảnh tượng còn tồi tệ hơn những gì Hà hình dung.

Một vũng nước đục ngầu, dày gần hai đốt ngón tay, loang rộng từ chân tủ bếp ra gần hết ba mét vuông sàn gạch men mờ, mép nước đã bắt đầu liếm sang chân nẹp chỉ nhôm ngăn cách với sàn gỗ công nghiệp ngoài phòng khách. Từ dưới gầm bồn rửa, từng đợt nước ngầm vẫn rỉ đều đặn thành dòng nhỏ qua khe chân tường do rò rỉ khớp nối van cấp âm. Tiếng nước nhỏ giọt gõ đều vào đáy tấm ván ép hở nghe *tong... tong...* như tiếng đếm ngược của một quả bom nổ chậm. Nước đã bắt đầu sủi bọt trắng xóa do hòa tan với lượng xà phòng bột mà chủ nhà rải bừa bãi trước đó.

Và ngay sát mép vũng nước ấy, chỉ cách dòng nước chưa đầy mười centimet, là đoạn dây nguồn nối dài của ổ cắm sàn. Vỏ bọc cao su màu trắng đã bị rách toạc một mảng dài, để lộ ra hai sợi lõi đồng bọc nhựa bên trong, nhưng lớp nhựa của sợi dây pha lửa cũng đã bị cứa đứt, từng sợi đồng mảnh xòe ra đen sì vì oxy hóa. Đáng sợ hơn cả, chiếc máy hút bụi công nghiệp mười lăm lít của đội thợ đã bị kéo sát vào mép vũng nước, phích cắm ba chấu vẫn đang cắm chặt vào ổ điện trên tường bếp, công tắc máy ở chế độ chờ với đèn báo đỏ lòm. Dây nguồn màu đen của máy hút bụi nằm ngoằn ngoèo trên sàn, một đoạn uốn cong chỉ cách mép nước đúng vài phân.

"Tắt máy ngay lập tức!"

Tiếng Hà vang lên đanh gọn, sắc lạnh như một nhát cắt. Cô không tháo giày mà bước nhanh hai bước dài trên dải sàn khô, vươn tay giật phắt phích cắm của chiếc máy hút bụi ra khỏi ổ cắm tường, quăng mạnh đầu dây ra xa khỏi khu vực ẩm ướt. Động tác của cô dứt khoát, chuẩn xác, không một chút do dự.

"Dũng, Nga! Rút toàn bộ ra ngoài hành lang, mang theo toàn bộ túi hóa chất và giẻ lau khô. Ngay bây giờ!"

Hai người thợ trẻ như vớ được cọc, lập tức cúi đầu tuân lệnh, nhấc thùng đồ nghề lùi nhanh ra phía cửa thoát hiểm. Bước chân của họ líu ríu vào nhau vì sợ hãi, chiếc xô nhựa va vào khung cửa sắt kêu lách cách.

Chủ nhà – anh Thịnh – giật nảy mình, quay phắt lại, mặt đỏ gay vì giận dữ. Anh ta hạ chiếc điện thoại xuống, trừng mắt nhìn Hà:

"Này cô kia! Cô là ai mà xông vào nhà tôi giật dây điện lung tung thế hả? Ai cho các người dừng việc? Nước đang tràn ra sàn gỗ kìa, có mù không?"

Hà không đáp lời ngay. Ánh mắt cô quét qua toàn bộ cấu trúc khu bếp, đánh giá độ ẩm đang thẩm thấu vào các chân nẹp và mạch vữa gạch. Cô quay sang Quân, khẽ gật đầu. Quân lập tức mở túi đồ nghề, rút chiếc bút thử điện cảm ứng kỹ thuật số và chiếc đồng hồ vạn năng Fluke chuyên dụng. Thân máy màu vàng viền cao su đen của chiếc đồng hồ vạn năng ánh lên vẻ tin cậy lạnh lùng. Quân không bước chân xuống nước mà dùng đầu dò cách điện kéo dài, đưa sát đầu bút cảm ứng lại gần mép vũng nước cách đoạn dây hở mười lăm phân.

*Tít! Tít! Tít! Tít!*

Tiếng còi cảnh báo tần số cao của chiếc bút thử điện vang lên dồn dập, xé toạc bầu không khí ngột ngạt. Màn hình kỹ thuật số lập tức nhảy đèn nền màu đỏ rực, hiển thị dòng điện rò lên tới gần một trăm tám mươi vôn. Âm thanh cảnh báo liên tục, chói tai và rợn người như tiếng chuông báo động của phòng cấp cứu.

Không gian trong căn hộ bỗng chốc im bặt. Chỉ còn tiếng còi cảnh báo điện giật réo rắt đến rợn gáy và tiếng nước nhỏ tong tòng dưới gầm tủ.

Sắc mặt anh Thịnh từ đỏ gay chuyển sang trắng bệch trong chớp mắt. Môi anh ta run run, những giọt mồ hôi trên trán túa ra nhiều hơn, chảy dài xuống gò má. Điện thoại trên tay anh ta từ từ hạ xuống, mắt trừng trừng nhìn vào chiếc bút thử điện đang đỏ rực trong tay Quân. Con số "180V" nhấp nháy trên màn hình LCD như một lời phán quyết lạnh lùng dập tắt toàn bộ sự hung hăng trước đó.

"Anh nhìn thấy rồi chứ, anh Thịnh?" Hà lên tiếng, giọng cô cực kỳ điềm tĩnh, nhưng từng từ từng chữ rơi xuống nặng như chì. "Vũng nước này không phải là nước sạch thông thường. Nó đã ngấm cặn xà phòng, bụi kim loại từ công trình và ion khoáng từ xi măng ẩm, trở thành một chất dẫn điện hoàn hảo. Sợi dây cáp hở lõi đồng kia đang tải điện nguồn hai trăm hai mươi vôn. Chỉ cần mép nước loang thêm hai phân nữa chạm vào lõi đồng, hoặc chỉ cần một người thợ của chúng tôi bước chân mang ủng ẩm xuống sàn để cọ rửa, dòng điện sẽ truyền thẳng qua người họ."

Anh Thịnh nuốt khan một ngụm nước bọt, cổ họng nghẹn ứ. Giọng anh ta run rẩy nhưng vẫn cố bám víu vào sự hiểu biết nửa vời của một người tiêu dùng thông thường:

"Nhưng... nhưng nhà tôi có aptomat tổng, có rơ-le chống giật ELCB của tòa nhà mà... Rò điện thì nó phải tự nhảy chứ?"

Quân thu đầu bút thử điện lại, ngẩng lên nhìn thẳng vào mắt chủ nhà. Đôi mắt người thợ cơ điện ánh lên sự nghiêm khắc đến tàn nhẫn của khoa học tự nhiên:

"Rơ-le chống giật chỉ nhảy khi có dòng rò nối đất đạt ngưỡng ba mươi miliampe. Căn hộ của anh là công trình cải tạo nội thất, dây tiếp địa của ổ cắm sàn này đã bị thợ điện cắt bỏ từ đời nào để đấu tắt vào đường dây hai chấu! Nó không hề có đường dẫn thoát mass. Nghĩa là dòng điện đang bị giam lỏng ngay tại vũng nước này, chờ một vật dẫn có điện trở thấp hơn chạm vào – và vật dẫn đó chính là cơ thể con người. Nếu người của chúng tôi cầm ống hút bụi bằng inox cắm vào vũng nước đó, dòng điện hai trăm hai mươi vôn sẽ chạy thẳng qua tim, gây co giật cơ hoành và ngừng tim trong vòng chưa đầy ba giây. Máy chống giật của anh sẽ không nhảy cho đến khi người thợ đó đã cháy đen trên sàn nhà anh!"

Lời nói của Quân trần trụi, chân thực và tàn nhẫn đến mức khiến người nghe sởn gai ốc. Từng chi tiết giải phẫu học về cái chết do dòng điện chạy qua lồng ngực đập thẳng vào tâm trí người nghe một sức nặng khủng khiếp. Anh Thịnh run bắn người, hai đầu gối chùng xuống, bất giác lùi lại hai bước, tựa lưng vào mép bàn ăn, hai bàn tay buông thõng run rẩy. Chiếc điện thoại suýt nữa tuột khỏi kẽ tay trơ trọi.

Hà lấy từ trong túi xách ra tập biểu mẫu hiện trường ba liên của Sạch Nhà. Bìa tập hồ sơ màu xanh lá cây đậm ép nhựa bóng loáng, các trang giấy carbon bên trong phẳng phiu, chia cột mạch lạc. Cô nhìn thẳng vào mắt anh Thịnh, ánh mắt không hề có sự trách móc cá nhân mà chỉ có nguyên tắc sắt đá của một người bảo vệ mạng sống người lao động:

"Anh Thịnh, tôi là Đặng Thu Hà, sáng lập và phụ trách vận hành tiêu chuẩn của Sạch Nhà. Tôi hoàn toàn thấu hiểu áp lực của anh khi đội thợ nội thất sắp đến giao hàng trị giá hàng chục triệu đồng. Nhưng không có một món đồ nội thất nào, và cũng không có một bản hợp đồng dịch vụ nào đáng giá bằng tính mạng của hai người thợ đang đứng ngoài cửa kia. Quy chế an toàn lao động của công ty chúng tôi quy định rõ ràng: Người lao động có quyền và có nghĩa vụ dừng việc khẩn cấp ngay lập tức khi phát hiện nguy cơ đe dọa trực tiếp đến tính mạng mà không bị phạt hay truy cứu trách nhiệm."

Hà đặt tập biểu mẫu lên mặt bàn ăn khô ráo, rút chiếc bút bi mực xanh ra, ngòi bút lướt nhẹ trên mặt giấy trắng:

"Giải pháp duy nhất lúc này cho căn hộ của anh không phải là cọ sàn, mà là gọi ban quản lý tòa nhà lên dập cầu dao nhánh khu bếp, cử thợ kỹ thuật khóa van tổng để xử lý mối rò rỉ ngầm và ngắt toàn bộ nguồn điện của cụm ổ cắm sàn này. Sau khi thợ điện tòa nhà xử lý xong sự cố rò rỉ rơ-le và đường ống nước, Sạch Nhà sẽ điều động kíp thợ quay lại vào sáng mai để hoàn tất việc dọn dẹp và làm khô mặt sàn cho anh trước khi thợ nội thất lắp đặt."

"Nhưng... nhưng lịch thợ gỗ của tôi..." Anh Thịnh lắp bắp, mồ hôi vã ra như tắm trên trán, ánh mắt dáo dác nhìn đống ván chân tường đang bị nước liếm tới. "Họ hẹn mười một giờ... chuyển lịch là họ tính phí dời chuyến, rồi dời sang tuần sau..."

"Thợ gỗ đến lắp sàn trong điều kiện nước ngấm ngầm thế này, ván gỗ của anh chỉ cần ngậm nước ba ngày là cong vênh, mốc đen toàn bộ mép khóa hèm," Hà nói rành rọt từng cơ chế vật liệu, giọng cô bình thản nhưng chứa đựng kiến thức thực tế vững vàng khiến đối phương không thể bắt bẻ. "Anh hoãn thợ gỗ lại nửa ngày, anh mất công hẹn lại. Nhưng nếu hôm nay anh ép thợ của tôi làm tiếp và xảy ra tai nạn chết người, căn nhà của anh sẽ bị công an niêm phong phục vụ điều tra hình sự trong ít nhất ba tháng. Khi đó không có một món đồ nội thất nào có thể cứu vãn được giá trị căn hộ này đâu anh."

Lời phân tích điềm đạm, thấu đáo và chạm thẳng vào bản chất thiệt hại thực tế của Hà đã đánh sụp hoàn toàn sự cố chấp cuối cùng của người đàn ông. Giữa việc dời một chuyến xe giao đồ gỗ nội thất với việc căn hộ tiền tỷ biến thành hiện trường một vụ án mạng chết người do tai nạn lao động bị phong tỏa dây vàng của cơ quan công an, cán cân lợi ích đã quá rõ ràng. Anh Thịnh thở hắt ra một hơi dài, đưa tay áo quẹt mồ hôi trán, gật đầu liên hồi:

"Tôi... tôi hiểu rồi. Tôi hồ đồ quá. Cảm ơn cô chú... May mà cô sang kịp, chứ không thì..."

Hà nhanh chóng điền đầy đủ các thông tin vào Biên bản Hiện trường Bất khả kháng: ghi rõ hiện trạng nước tràn từ van ngầm bồn rửa, tình trạng dây điện âm tường hở lõi đồng sát mép nước, chỉ số dòng rò đo được một trăm tám mươi vôn trên đồng hồ của Quân, và quyết định dừng ca làm việc theo Quy chế An toàn lao động số 03 của Sạch Nhà. Nét chữ của cô nắn nót, rõ ràng, ghi tường tận từng chi tiết đo đạc và thời gian chính xác từng phút.

Cô đẩy tờ biên bản sang phía anh Thịnh:

"Phiền anh ký xác nhận vào đây. Chúng tôi ghi nhận việc dời lịch sang tám giờ ba mươi sáng mai mà không tính thêm bất kỳ khoản phí phạt dời ca nào cho anh. Bây giờ, phiền anh gọi ngay cho hotline kỹ thuật tòa nhà."

Anh Thịnh cầm bút, bàn tay vẫn còn hơi run khi ký vào liên giấy màu hồng. Cùng lúc đó, Quân đã chủ động dùng băng rào cảnh báo màu vàng đen mang theo trong túi đồ nghề, giăng chéo qua khung cửa bếp, chặn đứng mọi khả năng có người vô tình bước vào vùng nhiễm điện. Anh còn cẩn thận lấy bút dạ dầu viết lên một tấm bìa các-tông dòng chữ lớn: "KHU VỰC CÓ ĐIỆN RÒ NGUY HIỂM – CẤM BƯỚC VÀO" rồi gài chặt vào mép băng rào.

Mười lăm phút sau, hai nhân viên kỹ thuật của ban quản lý chung cư Tân Mỹ có mặt với đồ bảo hộ đầy đủ. Họ mang theo kìm cắt cáp chuyên dụng và đồng hồ đo áp lực. Nhìn thấy bút thử điện của Quân và dải rào cảnh báo được giăng ngay ngắn, viên kỹ thuật trưởng gật gù khen ngợi:

"Mấy em làm dịch vụ mà chuyên nghiệp và cẩn thận quá. Đường dây này thợ thạch cao đấu ẩu làm kẹt vào khung xương sắt, nước rò từ van bi ra ngấm vào làm nhiễm điện cả mảng tường. Cố đấm ăn xôi cọ sàn ở đây là dính đòn ngay!"

Viên kỹ thuật nhanh chóng mở tủ điện nhánh ngoài hành lang, dập cầu dao khu vực bếp rồi dùng cờ-lê siết chặt van khóa tổng của đường cấp nước căn hộ. Tiếng rò rỉ dưới gầm tủ im bặt. Mối nguy cơ tức thời đã được triệt tiêu hoàn toàn.

Rời khỏi căn hộ 11.06, Hà bảo Quân chở Dũng và Nga về thẳng văn phòng điểm thử nghiệm quận 7 tại đường Huỳnh Tấn Phát. Trên suốt quãng đường đi, Dũng ngồi sau xe của một người bạn thợ khác vẫn chưa hết bàng hoàng, còn Nga thì mắt đỏ hoe vì vừa thoát khỏi một cái bẫy chết người trong gang tấc. Hai bàn tay Nga siết chặt vạt áo khoác, bờ vai cô gái trẻ thỉnh thoảng lại run lên từng chặp khi nhớ lại khoảnh khắc chiếc bút thử điện réo lên điên dại bên mép vũng nước mà chỉ mười phút trước đó cô suýt nữa đã đặt chân xuống.

Văn phòng chi nhánh Nam Sài Gòn nằm nép mình trong một căn nhà phố ba tầng trên đường Huỳnh Tấn Phát. Mặt tiền treo biển hiệu "Sạch Nhà – Điểm Dịch Vụ Nam Sài Gòn" mới toanh, nhưng bên trong nồng nặc mùi sơn mới và khói thuốc lá.

Vừa bước chân vào cánh cửa kính của văn phòng chi nhánh Nam Sài Gòn, Hà đã thấy Phan Gia Bảo đang đứng chống nạnh giữa phòng điều phối, gương mặt hằm hằm sát khí. Trên bàn làm việc của anh ta, màn hình máy tính đang mở bảng theo dõi đơn hàng với một ô màu đỏ chót nhấp nháy báo trạng thái: "Ca SN-Q7-018: HỦY/DỜI DO SỰ CỐ". Xung quanh bàn làm việc ngổn ngang những vỏ ly cà phê dùng một lần và gạt tàn thuốc đầy ắp tàn đóm.

Nghe tiếng cửa mở kêu *két*, Bảo quay phắt lại, không thèm chào hỏi mà chỉ thẳng tay vào mặt Dũng và Nga:

"Hai đứa bay giỏi lắm! Đi làm mà coi mình như ông hoàng bà chúa! Khách quen của đối tác tôi giới thiệu, một ca vệ sinh định kỳ chín trăm ngàn đồng, chưa kể tiềm năng ký hợp đồng tuần sau khi họ dọn vào ở! Tôi đã hướng dẫn qua điện thoại cách xử lý tạm thời bằng băng dính cách điện, chỉ cần lót thêm tấm xốp rồi làm tiếp, thế mà dám ngang nhiên chống lệnh, kéo nhau bỏ về!"

Dũng và Nga co rúm người lại, lùi về sau lưng Hà. Hai người thợ cúi gằm mặt, không dám đối diện với ánh mắt long sòng sọc của người chủ chi nhánh đang run lên vì tiếc của.

Hà bước lên một bước, chắn ngang giữa Bảo và hai người thợ. Đôi mắt cô nhìn thẳng vào Bảo, không có một gợn sóng sợ hãi, chỉ có sự khinh bỉ tột cùng đối với thứ tư duy con buôn coi thường tính mạng con người:

"Anh Bảo, anh câm miệng lại cho tôi."

Bảo sững sờ. Anh ta chưa bao giờ thấy Hà dùng một từ ngữ nặng nề và gay gắt đến thế. Từ trước đến nay, trong mọi cuộc họp căng thẳng hay đàm phán hợp đồng, cô luôn giữ vẻ điềm đạm, chuẩn mực của một cựu giám sát khách sạn năm sao. Sự gay gắt đột ngột này như một gáo nước lạnh tạt thẳng vào mặt khiến anh ta khựng lại trong tích tắc.

"Chị... chị vừa nói cái gì?" Bảo hạ giọng xuống, gằn từng tiếng, mặt đỏ bừng vì tức giận. "Chị bảo ai câm miệng? Đây là văn phòng chi nhánh của tôi! Tôi bỏ tiền ra thuê mặt bằng, tôi chịu trách nhiệm dòng tiền với cổ đông! Chị sang đây can thiệp, xúi giục thợ của tôi bỏ ca, làm mất đơn hàng, làm hỏng quan hệ với khách hàng của tôi, giờ chị còn dám ăn nói kiểu đó à?"

"Tôi bảo anh câm miệng lại, vì những lời anh vừa nói ra là bằng chứng của hành vi xúi giục giết người!" Hà đập mạnh tập biên bản hiện trường ba liên xuống mặt bàn làm việc của Bảo.

Tiếng đập đanh thép vang dội khắp căn phòng nhỏ. Mặt bàn kính rung lên bần bật, làm đổ ngửa một chiếc cốc giấy rỗng.

"Anh nhìn cho kỹ vào đây! Dòng điện rò một trăm tám mươi vôn đo được ngay tại mép vũng nước! Đường dây bị đấu tắt mất tiếp địa! Anh bảo thợ lấy băng dính điện quấn tạm trong điều kiện ngập nước ngầm? Anh có học qua lớp an toàn điện cơ bản nào chưa, hay anh nghĩ băng dính mười ngàn một cuộn ngoài tiệm tạp hóa có khả năng ngăn dòng điện hai trăm hai mươi vôn truyền qua nước nhiễm khoáng? Nếu hôm nay tôi không sang kịp, nếu Dũng và Nga nghe theo lời chỉ đạo ngu xuẩn của anh mà bước chân xuống vũng nước đó, thì giờ này cái anh phải đối mặt không phải là một ca hủy chín trăm ngàn, mà là hai cỗ quan tài và một bản án tù giam cho chính bản thân anh vì tội vi phạm an toàn lao động gây hậu quả chết người!"

Từng lời của Hà đanh lại, ghim sâu vào không gian im phăng phắc của căn phòng. Cô không hề cao giọng gào thét, nhưng sức nặng pháp lý và đạo đức trong từng câu chữ khiến Bảo tái mặt đi từng đợt.

Quân bước lên, đặt chiếc bút thử điện cảm ứng vẫn còn lưu dữ liệu đỉnh dòng điện lên trên mặt biên bản, giọng nói trầm thấp nhưng nặng trịch:

"Cậu Bảo, tôi là thợ cơ điện mười lăm năm trong nghề. Tôi sửa hàng ngàn cái máy, tiếp xúc với đủ loại tai nạn điện công nghiệp. Tôi nói cho cậu biết một sự thật: chỉ cần năm mươi miliampe chạy qua cơ thể trong không phẩy một giây là tim ngừng đập. Băng dính cách điện chỉ có tác dụng trong môi trường khô ráo, tuyệt đối cấm dùng trong môi trường ngập nước ngầm. Cậu ép thợ làm việc trong tình trạng đó, không phải là tối ưu kinh doanh, mà là cậu đang đẩy người ta vào chỗ chết để giữ cái túi tiền của cậu."

Bảo nhìn chằm chằm vào bản ghi đo đạc có chữ ký xác nhận của cả chủ nhà lẫn kỹ thuật trưởng ban quản lý tòa nhà. Những con số kỹ thuật 180V, 0.05A và chữ ký bằng mực tươi rành rành khiến cổ họng anh ta nghẹn ứ. Anh ta lùi lại một bước, ngồi sụp xuống chiếc ghế xoay, nhưng sự ngoan cố và nỗi sợ mất mát tài chính vẫn khiến anh ta cố cãi chày cãi cối:

"Được... coi như tình huống nguy hiểm thật. Nhưng lỗi rò rỉ nước và dây điện là của chủ nhà! Chúng ta không làm thì thôi, tại sao lại dời lịch sang sáng mai mà không thu phí phạt hủy ca? Chưa kể... hai người này mới làm được ba mươi phút đã nghỉ, tôi sẽ trừ toàn bộ tiền công ca này của họ. Chi nhánh không thể trả tiền cho những giờ lao động không tạo ra doanh thu!"

"Anh dám trừ một đồng nào của họ thử xem!" Hà nghiến răng, giọng cô lạnh như băng. "Quy chế an toàn lao động đã ghi rõ trong Phụ lục B của Hợp đồng nhượng quyền: Người lao động kích hoạt quyền dừng việc khẩn cấp hợp lệ được bảo đảm một trăm phần trăm quyền lợi lao động. Họ có mặt đúng giờ, đã khảo sát hiện trường, đã phát hiện nguy cơ và báo cáo kịp thời. Họ đã làm đúng chính xác những gì một người thợ chuyên nghiệp phải làm!"

Hà mở cuốn sổ tay công tác của mình, rút cây bút mực đen ra, tính toán rành rọt ngay trước mặt Bảo. Từng nhát bút vạch trên trang giấy kẻ ô vuông dứt khoát như những nhát dao chém đứt sự lươn lẹo của kẻ quản lý vô lương tâm:

"Dũng và Nga đã di chuyển từ điểm trực sang hiện trường mất ba mươi phút, làm việc và ứng trực xử lý an toàn tại chỗ bốn mươi lăm phút, di chuyển quay về văn phòng ba mươi phút. Tổng thời gian họ dành cho ca này là gần hai tiếng đồng hồ. Theo quy định bảo vệ lao động của Sạch Nhà, mỗi người thợ phải được chi trả tiền công tối thiểu hai giờ làm việc tiêu chuẩn, tương đương một trăm sáu mươi ngàn đồng mỗi người, cộng thêm phụ cấp di chuyển phát sinh hai mươi lăm ngàn đồng mỗi lượt xe máy. Tổng cộng là ba trăm bảy mươi ngàn đồng cho hai người."

"Chị điên rồi à?" Bảo gào lên, hai mắt vằn tia máu. Anh ta chồm người lên mặt bàn, đập mạnh lòng bàn tay xuống xấp giấy tờ. "Ca này doanh thu bằng không, tôi còn phải mất công giải trình với khách, giờ chị bắt tôi móc tiền túi ra trả tiền công cho họ? Lấy tiền ở đâu ra mà trả?"

"Trích từ Quỹ vận hành rủi ro của điểm thử nghiệm quận 7!" Hà gằn từng tiếng, dằn mạnh ngòi bút xuống trang sổ. "Khoản tiền ký quỹ năm mươi triệu đồng đang phong tỏa tại Vietcombank Nam Sài Gòn do chị Lan kiểm soát có một danh mục bắt buộc: Quỹ dự phòng rủi ro kỹ thuật và bảo vệ an toàn lao động. Khoản chi ba trăm bảy mươi ngàn đồng này sẽ được hạch toán thẳng vào chi phí rủi ro của chi nhánh quận 7. Không được cấn trừ một xu nào vào lương cứng hay điểm chuyên cần của Dũng và Nga!"

Bảo thở hổn hển, lồng ngực phập phồng dưới lớp áo sơ mi. Cổ họng anh ta khô khốc. Anh ta nhìn Hà, rồi nhìn sang Quân – người đang khoanh tay đứng tựa lưng vào cửa với vóc dáng vững chãi của một người thợ kỹ thuật không bao giờ thỏa hiệp. Chiếc áo khoác lấm tấm bụi than và đôi bàn tay chai sần của Quân như một bức tường thành kiên cố chặn đứng mọi mưu toan bẻ cong quy tắc.

Bảo hiểu rằng về mặt pháp lý, hợp đồng nhượng quyền với bốn lằn ranh đỏ mà Lan và Hà đã gài chặt không cho phép anh ta làm càn. Bản hợp đồng ấy được soạn thảo bằng sự cẩn trọng khắc nghiệt của một luật sư doanh nghiệp lão luyện phối hợp cùng một giám sát vận hành tỉ mỉ. Nếu anh ta đơn phương trừ lương thợ vì lý do an toàn, Hà có toàn quyền kích hoạt điều khoản đình chỉ thương hiệu trong vòng hai mươi tư giờ và tịch thu toàn bộ số tiền cọc thế chấp. Khi đó, toàn bộ số vốn hàng trăm triệu anh ta vay mượn đổ vào văn phòng này sẽ tan thành mây khói.

"Chị... chị ép người quá đáng..." Bảo cay đắng thốt lên, bàn tay nắm chặt lại thành nắm đấm đặt trên mặt bàn, móng tay cắm sâu vào lòng bàn tay. "Cứ cái đà này, biên lợi nhuận của chi nhánh quận 7 sẽ bị mấy cái quy chế cứng nhắc của chị ăn mòn hết sạch! Làm sao tôi đạt được điểm hòa vốn sau sáu tháng để giải trình với cổ đông?"

"Nếu cái giá của việc hòa vốn sau sáu tháng là tính mạng của người lao động, thì cái mô hình nhượng quyền đó nên bị khai tử ngay từ ngày hôm nay!" Hà đáp trả đanh thép, không để lại cho Bảo một khe hở nào để thương lượng.

Ánh mắt cô rực sáng một niềm tin không thể lay chuyển. Doanh nghiệp mở ra là để tạo ra giá trị, mang lại sinh kế và sự an toàn cho con người, chứ không phải là cỗ máy xay thịt biến máu và tính mạng người lao động thành những chỉ số tăng trưởng ảo trên trang báo cáo tài chính.

Cô quay sang Dũng và Nga, ánh mắt dịu lại nhưng giọng nói vẫn đầy sự khích lệ và tôn trọng:

"Hai em làm biên bản chấm công, ghi rõ nội dung dừng việc vì nguy cơ rò điện theo biên bản này rồi nộp cho kế toán. Trưa nay hai em về nghỉ ngơi, chiều nhận ca văn phòng bình thường. Tiền công hai giờ và tiền xăng xe của hai em sẽ được chuyển khoản đầy đủ vào kỳ thanh toán ngày hai mươi lăm."

Dũng và Nga cúi đầu chào Hà và Quân, trong mắt hai người thợ trẻ ánh lên sự biết ơn sâu sắc. Nỗi sợ hãi ban sáng dần tan biến, thay vào đó là lòng tin son sắt vào một tổ chức thực sự coi trọng họ như những con người. Họ cởi bỏ tạp dề bảo hộ, gấp lại gọn gàng, bước ra khỏi văn phòng với đôi vai đã nhẹ nhõm hơn rất nhiều. Tiếng bước chân của họ khuất dần sau cánh cửa kính.

Căn phòng chỉ còn lại Hà, Quân và Bảo. Không khí đặc quánh lại trong sự im lặng căng thẳng. Tiếng vo ve đều đều của chiếc máy lạnh đời cũ trên tường càng làm tăng thêm vẻ ngột ngạt của buổi trưa oi bức.

Hà bước lại gần bàn điều phối của chi nhánh. Ánh mắt cô dừng lại ở tập tài liệu kẹp trên bảng mica – đó là Bảng phân ca tuần đầu tiên của điểm thử nghiệm quận 7 mà Bảo vừa tự ý điều chỉnh lại tối qua mà chưa gửi duyệt qua hệ thống trung tâm của Minh.

Hà cầm bảng phân ca lên, lật giở từng trang.

Những dòng chữ in ngay ngắn hiện ra trước mắt cô: một kíp hai thợ bị xếp tới năm ca một ngày; khoảng đệm di chuyển giữa một ca ở căn hộ Phú Mỹ Hưng sang một nhà phố ở Huỳnh Tấn Phát chỉ vỏn vẹn mười lăm phút; thời gian dành cho việc kiểm tra hiện trạng ban đầu bị cắt giảm xuống còn số không; và toàn bộ thời lượng một ca dọn dẹp căn hộ ba phòng ngủ bị nén chặt từ bốn tiếng xuống còn đúng hai tiếng rưỡi.

Hà siết chặt mép tờ giấy trong tay, các đốt ngón tay trắng bệch. Từng thớ giấy nhăn nhúm dưới lực bóp vô thức của bàn tay cô.

Cô nhận ra một sự thật nghiệt ngã đến rợn người: sự cố rò điện sáng nay không phải là một tai nạn ngẫu nhiên. Nó là kết quả tất yếu của một cỗ máy đang vận hành bằng cách vắt kiệt từng giây từng phút của con người. Khi người thợ bị dồn vào chân tường bởi thời gian di chuyển bất khả thi và khối lượng công việc phi lý, họ sẽ buộc phải nhắm mắt làm liều, buộc phải bỏ qua các bước kiểm tra an toàn, buộc phải liều mạng với hiểm nguy chỉ để kịp tiến độ.

Hà cầm bảng phân ca của điểm quận 7, nhận ra những con số trên giấy đã bị rút ngắn đến mức thợ chỉ có thể an toàn nếu họ bỏ qua quy trình.