Lý do của đối thủ

Chúng ta rất dễ nuôi lòng căm ghét một người đồng nghiệp chuyên tranh công, cho đến ngày vô tình nhìn thấy góc khuất mưu sinh trần trụi đằng sau bộ vest phẳng phiu của họ.

Tôi đứng chôn chân sau khe hẹp của cánh cửa thoát hiểm bằng thép sơn đỏ ở góc tầng bốn, nín thở đến mức lồng ngực đau nhói. Khoảng không gian chiếu nghỉ nơi cầu thang bộ mờ tối, chỉ có một bóng đèn tuýp cũ kỹ chập chờn phát ra tiếng vo vo rầu rĩ, hắt từng vệt sáng bủng beo, lạnh ngắt lên bờ vai đang run rẩy của Khải. Chiếc áo sơ mi công sở đắt tiền mà sáng nay gã còn diện thẳng thớm, cổ cồn cắm thanh nẹp phẳng phiu, giờ đây dán chặt vào sống lưng vì mồ hôi ướt đẫm, nhăn nhúm một cách thảm hại.

Khải đứng quay lưng lại phía tôi. Một tay gã ghì chặt chiếc điện thoại vào bên tai, mười đầu ngón tay trắng bệch vì dùng lực quá mạnh; tay còn lại vò nát một tập giấy mỏng manh đến mức mép giấy rách toạc. Giọng gã nghẹn ứ, từng âm tiết bật ra đứt quãng và vỡ vụn, hoàn toàn biến mất cái ngữ điệu tự tin, đao to búa lớn của một tay “sát thủ chốt đơn” lừng lẫy khắp các phòng ban:

“Mẹ... mẹ ráng nói bác sĩ cho ba thêm hai ngày nữa thôi. Con đang chờ bên tài chính duyệt khoản hoa hồng quý ba. Tiền thưởng thi đua cuối năm cũng sắp chốt rồi... Con thề với mẹ là con không để bệnh viện ngưng thuốc đâu mà... Vâng, sáu mươi triệu tiền đặt cọc mổ đặt stent đợt hai, ngày mai con vay nóng trước chuyển khoản về... Mẹ đừng khóc, con lo được. Ở Sài Gòn con làm sếp phó rồi, kiếm tiền dễ lắm...”

Tiếng tút dài vô vọng vang lên trong ống nghe. Khải buông thõng cánh tay, cả cơ thể gã đổ sụp xuống, trán tựa hẳn vào bờ tường xi măng loang lổ chưa trát kỹ của lối thoát hiểm. Gã nấc lên một tiếng khô khốc, nghẹn đắng, bờ vai gầy nhấp nhô theo từng nhịp thở dồn dập như một kẻ vừa kiệt sức sau một cơn chết đuối hụt.

Dưới ánh đèn lờ mờ chao đảo, mắt tôi vô tình bắt gặp dòng chữ in hoa đỏ chói trên xấp biên lai đã nhàu nhĩ nằm hờ hững trong bàn tay buông xuôi của gã: *“Khoa Can thiệp Tim mạch – Bệnh viện Chợ Rẫy”*. Ngay phía dưới, con số nợ viện phí dài dằng dặc được khoanh tròn bằng mực đỏ đậm, kèm theo dòng chữ nhắc nợ lần thứ ba viết tay nghiêng ngả.

Trong đầu tôi bỗng vang lên tiếng nứt vỡ giòn tan của mọi định kiến tích tụ suốt bao tháng qua. Hóa ra cái sự trơ trẽn, liều mạng nhận vơ dự án của nhóm khác, thói giành giật từng chỉ số KPI nhỏ mọn và những màn lươn lẹo thổi phồng số liệu trước ban giám đốc không đơn thuần xuất phát từ dã tâm làm màu để leo cao. Đằng sau nụ cười bóng bẩy, những lời hứa hươu vượn và vẻ mặt đắc thắng nơi công sở là một người đàn ông đang bị bóp nghẹt cổ họng bởi tiền thuốc, tiền giường bệnh và từng nhịp tim thoi thóp của cha mình ở quê nhà.

Tôi khẽ lùi bước, ngón tay run rẩy giữ chặt mép cửa thép để nó không phát ra tiếng cọt kẹt, rón rén khép hờ cánh cửa thoát hiểm lại, không nỡ để tiếng đế giày đánh động nỗi đau đớn đến trần trụi của gã. Đêm đó trở về căn phòng trọ chật hẹp ở Gò Vấp, nằm nhìn lên trần nhà loang lổ những vệt ố vàng vì nước mưa ngấm dột, tôi trằn trọc mãi mà không tài nào chợp mắt nổi. Cái bóng lưng rũ rượi của Khải và dòng mực đỏ trên tờ biên lai Chợ Rẫy cứ lởn vởn mãi trong tâm trí tôi.

***

Sáng hôm sau, đồng hồ treo tường ở văn phòng vừa điểm 9 giờ 15, tiếng gõ bàn vang dội từ phòng giám đốc đã xé toạc không khí im ắng như tờ của công ty Sao Chổi.

“Hoàng! Khải! Hai cậu vào đây ngay lập tức!”

Sếp Dũng ló đầu ra khỏi cửa kính mờ, mái tóc bù xù vì dầu chưa kịp gội, vẻ mặt căng thẳng tột độ như thể công ty sắp đối mặt với bờ vực phá sản.

Tôi và Khải bất giác nhìn nhau một thoáng. Khải đã lấy lại diện mạo chỉn chu thường nhật với bộ vest tối màu, mái tóc vuốt keo gọn gàng, nhưng quầng thâm đen sì dưới mí mắt trũng sâu thì không lớp phấn hay vẻ ngoài bóng bẩy nào che giấu nổi. Hai đứa cùng im lặng bước vào phòng. Trên bàn làm việc bừa bộn của sếp Dũng là bản phụ lục hợp đồng của dự án chuỗi bán lẻ vừa được in ra còn ấm nhiệt.

“Bên tập đoàn bán lẻ vừa gửi tối hậu thư,” sếp Dũng vuốt ngược mái tóc dầu, giọng căng như dây đàn, ném tập tài liệu xuống mặt bàn gỗ vang lên một tiếng “bẹp”. “Họ đồng ý nghiệm thu giai đoạn một, nhưng yêu cầu bổ sung điều khoản cam kết tăng trưởng 20% cho đợt khuyến mãi cuối năm thì mới chịu giải ngân gói ngân sách tiếp theo. Đại diện của họ, bà Loan bên bộ phận thu mua ở Quận 1, nổi tiếng là bà chằn lửa soi từng dấu phẩy, bắt bẻ từng đồng chi phí. Hai cậu bắt taxi sang đó ngay trưa nay cho tôi. Khải phụ trách ép giá và chốt cam kết, Hoàng bảo vệ định mức truyền thông và chi phí vận hành. Bằng mọi giá phải đem bản ký bổ sung về trước 15 giờ. Đi chung một xe cho tiết kiệm chi phí di chuyển!”

Mười phút sau, tôi và Khải đã ngồi cạnh nhau ở băng ghế sau của một chiếc taxi công nghệ, lướt qua những đại lộ ngột ngạt hơi nóng hướng về trung tâm Quận 1. Không khí trong xe đặc quánh và ngột ngạt đến khó thở. Bác tài xế bật máy lạnh liu riu, radio phát ra một bản ballad não nề với giai điệu rầu rĩ, càng khiến sự im lặng ngượng ngùng giữa hai đứa thêm phần nặng nề.

Khải quay đầu nhìn đăm đăm ra ngoài cửa kính, nhìn dòng xe máy chen chúc trên cầu Thị Nghè. Một hồi lâu sau, gã cất giọng khàn đặc, phá vỡ bầu không khí bức bối:

“Chuyện hôm qua...” Khải ngập ngừng, ngón tay khẽ gõ nhẹ lên đùi. “Cái email đính chính phân bổ công việc... cảm ơn chú đã không làm ầm lên trước mặt sếp Dũng.”

“Tôi chỉ đòi lại những gì thuộc về công sức của nhóm tôi thôi,” tôi đáp, mắt vẫn nhìn thẳng về dải phân cách phía trước. Rồi không kìm được tiếng thở dài, tôi nói thêm một câu bâng quơ: “Cầu thang bộ tầng bốn vọng âm kinh khủng lắm đấy.”

Cả người Khải khựng lại. Gã quay phắt sang nhìn tôi, đôi mắt trũng sâu vì chuỗi ngày mất ngủ ánh lên vẻ bàng hoàng xen lẫn đề phòng tột độ, rồi rất nhanh sau đó, ánh nhìn ấy cụp xuống. Một nụ cười gượng gạo, méo mó xuất hiện trên môi gã:

“Chú... nghe thấy hết rồi à?”

“Thấy cả xấp biên lai Chợ Rẫy nhắc nợ lần ba nữa.” Tôi thở dài, giọng chùng hẳn xuống, không còn chút mỉa mai nào. “Sao anh không bàn với anh Tuấn hay chị Hạnh xin công ty hỗ trợ tạm ứng lương thưởng trước?”

Khải bật ra một tiếng cười nhạt, nụ cười cay đắng đến mức khiến người nghe phải thắt lòng:

“Startup mình đang gồng mình chuẩn bị gọi vốn Series A, chú lạ gì tính chị Hạnh, soi từng nghìn tiền trà nước, tiền giấy vệ sinh, lấy đâu ra dòng tiền nhàn rỗi mà cho nhân viên tạm ứng cả trăm triệu? Vả lại, ở cái đất Sài Gòn này, thương trường là chiến trường, chỉ cần chú để lộ ra một chút yếu đuối hay túng quẫn, đồng nghiệp người ta không thương hại chú đâu. Người ta chỉ nghĩ chú sắp nhảy việc, hoặc tệ hơn là túng quẫn làm liều ăn cắp dữ liệu khách hàng mang bán cho đối thủ thôi. Dân sales tụi anh nghiệt ngã lắm, rớt doanh số một tháng là thành rác rưởi bị đào thải ngay lập tức.”

Chiếc taxi dừng bánh trước một nhà hàng cơm trưa văn phòng máy lạnh sang trọng trên đường Mạc Đĩnh Chi, nơi đối tác hẹn gặp mặt. Nhưng cuộc chiến thực tế với “bà chằn lửa” bên thu mua hóa ra còn khốc liệt và căng thẳng hơn gấp bội so với những gì sếp Dũng cảnh báo. Bà Loan xuất hiện với bộ đầm công sở màu xám tro sắc lạnh, cặp kính gọng kim loại trễ xuống sống mũi, săm soi từng dòng dự toán chi phí quảng cáo, liên tục dùng những lời lẽ đanh thép để ép Sao Chổi phải gánh toàn bộ rủi ro tài chính nếu lượng khách đổ về hệ thống không đạt kỳ vọng trong mùa mua sắm.

Trong suốt hai tiếng đồng hồ căng thẳng tột độ trên bàn ăn, lớp vỏ bọc đối địch, kèn cựa lẫn nhau giữa tôi và Khải hoàn toàn biến mất không dấu vết. Chúng tôi phối hợp ăn ý đến kinh ngạc, nhịp nhàng như thể đã cùng nhau luyện tập từ kiếp trước. Khải vận dụng tối đa sự sắc sảo, dẻo mỏ và khả năng đọc vị tâm lý đối phương bậc thầy để xoa dịu những cơn thịnh nộ vô lý của bà Loan; còn tôi thoăn thoắt mở các bảng số liệu phân tích thị trường, dẫn chứng định mức kỹ thuật thực tế và chỉ rõ cho bà ta thấy những giới hạn vận hành mà nếu cắt giảm thêm dù chỉ một đồng cũng sẽ làm sập toàn bộ hệ thống bán hàng đa kênh. Khải tung, tôi hứng. Tôi chặn đứng các đòi hỏi vô lý, Khải khéo léo bọc lót và gợi mở giải pháp đôi bên cùng có lợi.

Đến 13 giờ 45, sau nhiều lần đập bàn và thương lượng căng thẳng, bà Loan thở dài buông bút, mệt mỏi đặt chữ ký vào bản thỏa thuận bổ sung. Bà chấp nhận giữ nguyên mức ngân sách dự phòng cho đội ngũ vận hành và chỉ yêu cầu phía Sao Chổi hỗ trợ tối ưu giao diện ứng dụng.

Khi bóng lưng đối tác vừa khuất sau cánh cửa kính nhà hàng, bàn ăn chỉ còn lại hai đứa chúng tôi trơ trọi giữa những đĩa thức ăn đã nguội ngắt từ lâu và sự kiệt sức lộ rõ mồn một trên từng nét mặt.

“Uống ngụm trà đá đi, mặt chú tái mét không còn giọt máu rồi kìa,” Khải đẩy ly nước trà về phía tôi, tựa cả người ra sau rồi thở phắt ra một hơi dài nhẹ nhõm như vừa trút được tảng đá ngàn cân.

Tôi đón lấy ly nước, uống một ngụm thật lớn. Cái lạnh buốt của đá lan tỏa trong lồng ngực làm dịu đi cơn đau đầu giật từng cơn nơi thái dương:

“Anh chiến thật đấy. Lúc nãy bà Loan quăng tập hợp đồng xuống bàn dọa hủy hợp tác, tim tôi suýt chút nữa nhảy ra ngoài lồng ngực.”

“Bệnh tim di truyền từ nhà anh đấy, đừng có đùa dại,” Khải cười tự giễu, đưa tay tháo lỏng chiếc cà vạt đang thắt nghẹt nơi cổ áo. “Nhưng mà công nhận, chú em đỡ đòn số liệu cũng kín kẽ và sắc lẹm lắm. Không có cái bảng phân tích hành vi người dùng chi tiết từng khung giờ của chú, chắc chắn bà chằn đó đã ép tụi mình cắn răng chịu lỗ ba mươi phần trăm cho cái gói truyền thông này rồi.”

Khải dựa hẳn lưng vào chiếc ghế nệm êm ái, ánh mắt gã lơ đãng nhìn qua khung cửa kính lớn, dõi theo những tán cây dầu cổ thụ rợp bóng mát rượi bên ngoài mặt đường Mạc Đĩnh Chi. Lần đầu tiên kể từ ngày bước chân vào công ty Sao Chổi, tôi mới được nhìn thấy một Phạm Quốc Khải rũ bỏ sạch sẽ cái vẻ tự phụ, trịch thượng và hào nhoáng giả tạo thường ngày.

“Nhiều lúc anh sợ lắm, Hoàng ạ,” Khải nói, giọng trầm hẳn xuống, nghe xa xăm và mệt mỏi vô cùng. “Anh sợ một sớm mai thức dậy mở mắt ra, đập vào mắt là email thông báo cắt giảm nhân sự của công ty. Ở cái thành phố hoa lệ mà tàn nhẫn này, không có tiền thì đến quyền được hít thở không khí thôi cũng thấy ngột ngạt và tủi nhục. Tiền thuê nhà trọ, tiền ăn uống sinh hoạt, rồi tiền thuốc men, viện phí của ông già ở quê... Mỗi tháng chưa kịp mở mắt ra đã thấy món nợ hai mươi triệu lơ lửng ngay trên đầu. Anh buộc phải cắn răng mà trèo lên, phải giành giật lấy mọi cơ hội, bất chấp người ta chửi rủa sau lưng là thằng bợ đít sếp hay đứa chuyên đi cướp công đồng nghiệp.”

“Tôi cũng chẳng khá hơn anh là bao đâu,” tôi bật cười chua chát, đưa hai bàn tay lên day day thái dương mỏi nhừ. “Căn nhà cấp bốn ở quê tôi vừa bị sập mất góc mái sau trận bão số bốn tuần trước. Mẹ tôi cả tuần nay phải căng mấy tấm bạt rách che tạm kho thóc kẻo lúa nảy mầm hết. Con Mai Anh em gái tôi đang thực tập dưới phòng nhân sự của chị Hạnh, tiền học phí tích lũy kỳ cuối của nó còn chưa nộp đủ, trường đang dọa cấm thi tốt nghiệp. Tôi nhắm vào danh hiệu Nhân viên xuất sắc cuối năm cũng chỉ vì khoản tiền thưởng ba mươi bảy triệu đồng đó thôi. Phải có số tiền ấy, tôi mới mong lợp lại được cái mái tôn đàng hoàng cho mẹ trước Tết, rồi lo cho con bé ra trường.”

Hai đứa ngồi lặng đi giữa không gian quán ăn đã vắng bóng khách. Tiếng nhạc không lời du dương của nhà hàng bỗng chốc trở nên lạc lõng. Hai kẻ ngỡ như đứng ở hai đầu chiến tuyến thi đua không đội trời chung: một bên là dân sáng tạo nội dung luôn nơm nớp nỗi sợ bị vắt kiệt chất xám rồi vứt bỏ xó, một bên là tay kinh doanh luôn thắc thỏm lo âu bị đào thải tàn nhẫn khi cạn kiệt giá trị khai thác. Hóa ra, dưới đáy tầng sâu thẳm của những bảng chỉ số KPI khô khốc và vô hồn kia, chúng tôi đều chỉ là những đứa con tha hương cầu thực, đang oằn lưng gánh gồng gia đình nhỏ bé của mình trước những cơn giông bão nghiệt ngã của cuộc đời.

Khải quay sang nhìn tôi, ánh mắt gã lúc này thẳng thắn, không một chút toan tính, rực lên một sự tôn trọng chân thành hiếm thấy:

“Hoàng này, danh hiệu cuối năm nay... chú tuyệt đối đừng nhường anh. Và anh cũng tuyên bố luôn, anh tuyệt đối không nhường chú.”

Tôi ngẩng đầu lên, nhìn thẳng vào đôi mắt trũng sâu của gã.

“Ý anh là sao?”

Khải vươn cánh tay phải ra giữa bàn ăn, bàn tay thô ráp, chai sạn vì những năm tháng lăn lộn khắp hang cùng ngõ hẻm mưu sinh:

“Nửa năm qua anh thừa nhận mình đã chơi nhiều vố không đẹp với chú và nhóm marketing. Anh thật lòng xin lỗi. Nhưng từ giờ phút này cho đến hết năm tài chính, hai thằng đàn ông chúng ta lập một hiệp ước quân tử: Cạnh tranh sòng phẳng bằng năng lực thực tế. Ai làm tốt hơn, mang lại giá trị lớn hơn thì người đó thắng. Tuyệt đối không có trò cướp công, không đâm lén sau lưng, không tự tiện xén bớt tên nhau trên báo cáo gửi sếp Dũng nữa. Nếu chú thắng, anh tâm phục khẩu phục không một lời oán thán. Nếu anh thắng, chú cũng đừng để bụng ghét anh. Được không?”

Tôi nhìn bàn tay đang chìa ra của gã, nhìn sự chân thành hiếm hoi ánh lên trong ánh mắt mệt mỏi ấy, rồi dứt khoát vươn tay ra nắm chặt lấy:

“Được. Cạnh tranh sòng phẳng. Đứa nào chơi bẩn, đứa đó làm con chó.”

Khải bật cười sảng khoái, tiếng cười vang cả một góc quán ăn tĩnh lặng:

“Chốt kèo!”

Bao nhiêu sự bức bối, ngột ngạt và nặng nề đè nén trong lòng tôi suốt mấy tháng trời bỗng chốc tan biến sạch sẽ. Trong chốn công sở đầy rẫy những cạm bẫy và sự giả tạo, việc có được một đối thủ xứng tầm, hiểu rõ lý do sống còn của nhau và đồng ý bước vào một ván bài công bằng, minh bạch, hóa ra lại là một cảm giác nhẹ nhõm và dễ chịu đến thế.

“Thôi, thanh toán rồi về nộp báo cáo cho sếp Dũng kịp giờ hẹn,” tôi nói, thở phào một tiếng rồi với tay kéo chiếc ba lô lại gần để rút ví tiền, chuẩn bị tinh thần chia đôi hóa đơn bữa trưa tiếp khách khá đắt đỏ này để chiều về làm thủ tục xin hoàn ứng đầy gian nan với chị Hạnh kế toán.

Nhưng tôi chưa kịp kéo khóa ví thì một tiếng “Tít!” vang lên cực kỳ giòn giã và dứt khoát.

Khải đã nhanh như một tia chớp, rút phắt chiếc thẻ tín dụng màu đen bóng loáng từ túi áo ngực và chạm thẳng vào chiếc máy POS cầm tay của cô nhân viên thu ngân vừa bước tới cạnh bàn. Tiếng rẹt rẹt của chiếc máy in nhiệt vang lên đều đặn, và tờ hóa đơn thanh toán trị giá hơn một triệu hai trăm nghìn đồng trôi tuột ra ngoài khe giấy.

Tôi tròn mắt, ngơ ngác nhìn gã trân trối:

“Ủa? Anh làm cái trò gì đấy? Bữa trưa này là tiếp khách theo chỉ đạo khẩn của sếp Dũng, lấy hóa đơn công ty về chia đôi rồi làm giấy hoàn ứng chứ sao anh lại tự tiện quẹt thẻ cá nhân hết thế kia? Dư tiền lắm à?”

Khải thong thả nhận lại chiếc thẻ từ tay thu ngân, cẩn thận gấp tờ hóa đơn đỏ có đóng dấu mộc vuông đỏ chót của nhà hàng rồi nhét ngay ngắn vào ngăn ví da, đoạn quay sang nhìn tôi, nháy mắt một cái cực kỳ tinh quái:

“Chú em mày còn non và xanh lắm Hoàng ạ!” Gã cười khì khì, khóe môi nhếch lên, nụ cười ranh mãnh đầy mưu mẹo của một tay kinh doanh cáo già lập tức quay trở lại trên gương mặt. “Hóa đơn tiếp khách đối tác chiến lược này đứng tên anh là người trực tiếp chi trả toàn bộ. Theo đúng khung quy chế đánh giá nội bộ mới toanh vừa được ban hành đầu tháng của chị Hạnh, bất kỳ nhân sự nào ‘Chủ động sử dụng tài nguyên cá nhân để duy trì và xử lý quan hệ đối ngoại khẩn cấp vì lợi ích chung của công ty’ sẽ được cộng thẳng năm điểm thưởng tác phong vào hệ thống thi đua tháng này!”

Tôi đứng hình mất trọn vẹn ba giây, hai mắt trợn tròn, mồm há hốc vì không tin nổi vào tai mình:

“Cái... cái gì cơ? Anh vừa gài bẫy tôi để cướp trắng năm điểm thi đua đấy à?!”

“Hiệp ước quân tử của chúng ta vừa giao kèo ban nãy chỉ bảo là không cướp công làm việc, chứ đâu có điều khoản nào cấm anh tận dụng triệt để các quy chế tài chính hợp pháp của công ty đâu chú em!” Khải phá lên cười đắc thắng, bước tới vỗ thật mạnh vào vai tôi hai cái rồi sải những bước chân dài đầy kiêu hãnh, tự tin đẩy cánh cửa kính bước ra ngoài trời. “Năm điểm tác phong quý giá này anh xin phép bỏ túi trước nhé! Ráng mà cày cuốc content với số liệu bù lại đi, cậu em!”

Tôi vừa tức tối vừa không nhịn được cười, chỉ biết lắc đầu ngao ngán, vội vã khoác ba lô lên vai rồi chạy theo gã ra phía vỉa hè. Đúng là giang sơn dễ đổi, bản tính khó dời, cái thói lanh chanh chộp giật cơ hội đã ngấm vào máu của tay sales này rồi. Nhưng chí ít, tôi tự nhủ với lòng mình, giờ đây tôi biết mình đang đối đầu với một con người bằng xương bằng thịt, có hỉ nộ ái ố và có lý do chính đáng để chiến đấu, chứ không phải một bóng ma xảo quyệt chuyên đâm lén sau lưng.

Thế nhưng, chút niềm vui nhẹ nhõm và tiếng cười đùa ngắn ngủi ấy chẳng kéo dài được bao lâu.

Ngay khi hai chúng tôi vừa bước chân ra khỏi mái hiên che mát của nhà hàng, một luồng gió lạnh buốt bất chợt thổi thốc qua mặt đường, cuốn theo bụi bặm và những chiếc lá dầu khô bay xào xạc dưới lòng đường.

Bầu trời Sài Gòn đang ban trưa nắng gắt chói chang bỗng chốc tối sầm lại một cách dị thường. Những đám mây đen vần vũ, cuồn cuộn kéo đến nghìn nghịt từ phía chân trời xa, xám xịt, nặng nề và đặc quánh như chì, che lấp toàn bộ ánh mặt trời gay gắt, báo hiệu một cơn bão lớn bất thường sắp sửa đổ bộ vào thành phố, cuốn phăng đi chút bình yên hiếm hoi của buổi trưa hè.

Và ngay chính khoảnh khắc nghẹt thở ấy, từ sâu trong túi quần tôi, chuông điện thoại từ quê nhà bỗng reo vang lên từng hồi dồn dập.