Nhà có ông nội lắm chiêu

Mùi hoa lài thoảng đưa từ ấm trà mới hãm quyện tròn cùng mùi giấy sách tinh tươm lấp đầy khắp không gian phòng sinh hoạt cộng đồng chung cư An Phúc. Tiết trời buổi sáng cuối tuần trong trẻo lạ kỳ, nắng sớm rọi nghiêng qua những ô cửa kính lớn vừa được cư dân xúm xít lau chùi sáng bóng, hắt những vệt sáng ấm áp lên dãy kệ bằng gỗ thông tự nhiên chạy dọc bờ tường. Từng góc kệ được liên kết kiên cố vào kết cấu tường gạch bằng những chiếc tắc-kê thép sáng loáng, ngay ngắn và thẳng thớm—chứng tích rõ ràng nhất cho biết bao buổi chiều tối ngồi lại cùng nhau, nâng lên đặt xuống từng bản vẽ kỹ thuật giữa cư dân các tầng và ban quản lý tòa nhà. Phía bên bậu cửa sổ đón trọn gió trời, những chậu húng quế, bạc hà, hương thảo và ngò gai xanh um đang rung rinh đón nắng, phả vào không gian kín một làn hương thanh sạch, the mát đến dễ chịu. Tiếng đàn ghita bập bùng của một bác cán bộ hưu trí ở tầng mười rộn ràng cất lên khúc nhạc thanh xuân, hòa cùng tiếng chuyện trò râm ran, biến căn phòng vốn lạnh lẽo mùi vôi vữa thường nhật thành một ngày hội thực sự.

Ở khu vực điều phối chương trình bên hông sân khấu, Minh bận chiếc áo sơ mi màu xanh nhạt đã được ủi phẳng nếp, tay cầm micro mắt dõi theo từng lượt người ra vào. Đứng cạnh anh là Hạnh, tay thoăn thoắt kiểm tra lại danh sách các phần quà khuyến học xếp ngay ngắn trên bàn trải khăn trắng. Không còn thấy ở Minh nét mặt căng thẳng, bế tắc và hay thở dài sườn sượt như những ngày đầu ba ruột từ dưới quê khăn gói lên sống chung giữa căn hộ chật chội. Anh lúc này toát lên vẻ đĩnh đạc, khoan thai và tự tin của một người đàn ông đã tìm ra nhịp cầu nối liền hai thế hệ. Còn Hạnh, nụ cười nhẹ nhõm, an nhiên thường trực nơi khóe môi đã thay thế hẳn nét mặt cau có, tất bật của một nữ kế toán trưởng lúc nào cũng nơm nớp lo chuyện chi tiêu và sợ nếp sống gia đình bị xáo trộn. Thỉnh thoảng, Minh quay sang nhìn vợ, khẽ gật đầu một cái đầy tin cậy, và Hạnh đáp lại bằng ánh mắt dịu dàng không chút gợn lo toan.

Khi tiếng đàn ghita dần hạ nhỏ thành những nốt đệm êm ái, cô Võ Thanh Trâm—Phó ban quản lý chung cư An Phúc, người phụ nữ vốn nổi danh khắp các tầng lầu vì tính khí nghiêm cẩn, săm soi từng centimet hành lang và không bao giờ nhân nhượng trước bất kỳ vi phạm trật tự nào—bước lên trước chân bục. Hôm nay, cô Trâm không mặc bộ đồng phục quản lý cứng nhắc mà diện một chiếc đầm liền thanh lịch nhã nhặn. Chỉnh lại chiếc micro kim loại, cô Trâm nhìn lướt qua toàn thể bà con đang tề tựu đông đủ, cất giọng sang sảng nhưng chứa chan niềm biểu dương chân thành:

“Kính thưa toàn thể bà con cư dân, thưa các gia đình và các cháu thiếu nhi! Thay mặt cho Ban quản lý chung cư An Phúc, tôi xin được bày tỏ sự xúc động và nhiệt liệt hoan nghênh tinh thần trách nhiệm, sự kiên trì tuyệt vời của gia đình anh Minh, của bác Tư và toàn thể bà con láng giềng. Chúng ta đều nhớ, xuất phát điểm ban đầu chỉ là một góc sách tự chế đơn sơ, từng đứng trước nguy cơ bị đình chỉ và tháo dỡ vì chạm vào những quy định ngặt nghèo về an toàn phòng cháy chữa cháy. Nhưng bằng sự lắng nghe, bằng tinh thần hợp tác và sự bền bỉ chỉnh sửa từng mối nối, từng khoảng cách thoát hiểm, chúng ta đã biến nó thành một không gian văn hóa hợp chuẩn, an toàn tuyệt đối. Và cũng từ ý tưởng mộc mạc muốn gieo vài khay rau trên ban công căn hộ, đến hôm nay, tập thể chung cư đã chính thức hoàn thiện một khu vườn thảo mộc sinh thái đạt chuẩn tải trọng trần và hệ thống cấp thoát nước tuần hoàn khép kín. Đây không chỉ là thành quả của kỹ thuật, mà chính là chuẩn mực đáng tự hào của một cộng đồng văn minh, biết sẻ chia và tôn trọng lẫn nhau!”

Lời phát biểu vừa dứt, cả khán phòng lập tức vang rền những tràng pháo tay giòn giã. Ngồi ngay hàng ghế đầu, bà Dung ở căn hộ 11B08 liên tục gật gù tán thưởng, nét mặt rạng rỡ không giấu giếm. Bà quay sang ghé tai ông Bảy thợ điện—người đang cẩn thận đẩy lại gọng kính mới tinh sáng loáng trễ trên sống mũi—hai người già đưa mắt nhìn nhau rồi cùng bật cười hỉ hả, một nụ cười sảng khoái của những người láng giềng đã cùng nhau trải qua bao nỗi nhọc nhằn, cãi cọ để có được sự đồng thuận hôm nay.

Chếch về góc phải của bục sân khấu, Quốc Phúc trong chiếc áo sơ mi xắn cao quá khuỷu tay đang nghiêng đầu trò chuyện say sưa cùng Lan. Cây bút chì gài trên tai, anh chỉ tay vào bản vẽ thiết kế sơ đồ cấp nước tưới tự động được dán phẳng phiu trên vách tường, vừa giải thích cặn kẽ những vòng lặp áp lực vừa khẽ mỉm cười. Lan chăm chú lắng nghe, thỉnh thoảng lại gật đầu rồi bật cười khúc khích trước một câu đùa hóm hỉnh của anh. Họ đứng bên nhau đĩnh đạc, tự nhiên và thoải mái như hai người bạn nghề, hai tâm hồn đồng điệu tìm thấy tiếng nói chung trong niềm say mê sáng tạo. Hoàn toàn không còn sót lại chút gượng gạo, e dè hay lúng túng nào từ những toan tính se duyên, gán ghép vội vã mà người lớn từng nôn nóng trút lên vai họ thuở ban đầu.

Đợi cho đợt vỗ tay rào rào lắng xuống, Minh tươi cười bước ra giữa bục, đưa micro hướng về phía hàng ghế dành cho các bạn nhỏ:

“Để tiếp nối chương trình đầy ý nghĩa hôm nay, xin trân trọng kính mời một đại diện thiếu nhi tiêu biểu của tòa nhà chúng ta, tác giả vừa xuất sắc đạt giải cao trong cuộc thi viết văn cấp trường tuần qua, sẽ lên sân khấu chia sẻ đôi dòng tâm sự. Xin nhiệt liệt chào đón cháu Nguyễn Hoàng Nam!”

Dưới hàng ghế khán giả, tiếng la ó cổ vũ vang lên rầm rộ. Cậu bạn Đặng Thành Quân cùng nhóm bạn thân lớp 8A không ngừng huýt sáo, đập tay xuống đùi tạo thành nhịp điệu rộn ràng tiếp sức. Hoàng Nam hít một hơi thật sâu, sửa lại gọng kính cận rồi đĩnh đạc bước từng bước chắc chắn lên bục phát biểu. Cậu bé mười bốn tuổi đứng thẳng lưng, bàn tay khẽ đặt hờ lên bụng, hít sâu thở chậm nhịp nhàng đúng theo bài học rèn luyện khẩu khí, giữ hơi mà ông nội từng kiên nhẫn chỉ dạy mỗi sớm mai ngoài ban công lộng gió. Cậu từ tốn mở tập giấy học trò có ghi sẵn trích đoạn bài văn đoạt giải, đưa mắt nhìn quanh căn phòng rồi cất giọng:

“Kính thưa các bác, các cô chú, cùng toàn thể các bạn… Ngày đầu tiên ông nội con từ miền Tây khăn gói lên phố, vai mang theo buồng chuối xiêm chín bói và thùng bưởi da xanh trĩu nặng, thú thật con đã từng nghĩ rằng sự xuất hiện của ông sẽ chỉ mang lại những phiền toái, làm đảo lộn hoàn toàn nếp sinh hoạt quen thuộc trong căn nhà nhỏ bé của mình. Con từng sợ những thói quen cũ kỹ, sợ mùi bùn đất quê mùa sẽ không thể nào hòa hợp với nhịp sống vội vã nơi thị thành. Nhưng rồi, chính người thầy giáo già ấy đã lặng lẽ mang cả một hồn quê hào sảng, chân chất và đượm nồng tình nghĩa len lỏi vào từng mét vuông xi măng cốt thép khô khốc này. Ông dạy con hiểu rằng văn chương đích thực không bao giờ nằm trong những bài văn mẫu sáo rỗng được sao chép vội vàng trên mạng, mà nó ẩn hiện sống động trong từng giọt mồ hôi mặn chát của bác thợ sửa khóa già nơi góc phố, trong tấm lòng xóm giềng tối lửa tắt đèn luôn biết mở rộng cửa đón nhau…”

Chất giọng của Nam trầm ấm, vang xa và giàu sức truyền cảm đến lạ kỳ, từng câu từng chữ rót vào lòng người nghe như một dòng suối mát lành xoa dịu mọi ồn ã phố thị. Phía dưới cánh gà, Quân đưa hai ngón tay lên miệng huýt một hồi sáo dài đinh tai, hai bàn tay vỗ bôm bốp làm hiệu cho cả nhóm bạn cùng lớp đồng thanh reo hò: “Nguyễn Hoàng Nam đỉnh chóp!”. Bị bạn bè trêu chọc công khai, Nam đỏ bừng cả hai vành tai vì ngượng ngùng, nhưng nơi khóe môi cậu lại nở một nụ cười rạng ngời, lấp lánh niềm tự hào chân chính và sâu sắc. Ở hàng ghế danh dự, ông Tư ngồi lặng đi, hai bàn tay gầy guộc chằng chịt những đường gân xanh đan chặt vào nhau khẽ run lên từng chặp, khóe mắt già nua mờ đục bỗng ngân ngấn nước nhưng lấp lánh muôn vàn tia sáng hãnh diện.

Nhìn xuống người ông kính yêu, Nam chớp mắt giấu đi xúc động, rồi nở nụ cười tinh nghịch nháy mắt về phía cánh gà:

“Và tiếp theo đây, để mọi người hiểu rõ hơn hành trình gia đình cháu đã ‘thay da đổi thịt’ như thế nào, xin nhường lại sân khấu cho vị đạo diễn kiêm chuyên gia công nghệ nhỏ tuổi nhất nhà—bé Mít!”

Được xướng tên, bé Mít trong bộ váy hoa xòe và chiếc nơ hồng cài lệch trên tóc lon ton chạy vội lên sân khấu, bước chân thoăn thoắt khiến chiếc nơ lắc lư theo từng nhịp nhảy. Khuôn mặt bầu bĩnh của cô bé sáng bừng vẻ tự tin. Không chút ngượng ngùng, Mít nhanh nhẹn đặt chiếc máy tính bảng lên bục điều khiển, ngón tay nhỏ nhắn bấm thoăn thoắt để kết nối tín hiệu với chiếc máy chiếu công suất lớn đặt giữa khán phòng.

“Dạ, con xin kính tặng cả nhà một phóng sự tài liệu đặc biệt do chính con quay và dựng, có tên là: *Nhà mình vui nhất*!” Mít dõng dạc nói vào micro rồi nhấn mạnh ngón tay vào nút phát hình.

Màn hình phông bạt lớn lập tức bừng sáng ánh đèn chiếu. Khán phòng vừa kịp ồ lên một tiếng đầy tò mò thì đã lập tức vỡ òa thành những tràng cười nghiêng ngả, giòn tan không dứt. Mở đầu đoạn clip ngắn là hình ảnh cận cảnh ông Tư Nguyễn mặc chiếc áo ba lỗ màu cháo lòng đã sờn vai, chiếc quần đùi hoa sặc sỡ, đứng dạng chân gồng hai bắp tay gầy guộc để biểu diễn bài quyền Dịch Cân Kinh—bức ảnh kinh điển từng vô tình bị phát tán gây náo loạn cả nhóm Zalo phụ huynh học sinh lớp 8A dạo nọ. Kế đến là đoạn video ghi lại cảnh tượng bi hài khi chiếc xe ba gác chở hai mươi bao đất phù sa dinh dưỡng cập mé chung cư, trút một cái rầm khiến bao bì bục vỡ, cả nhà bốn người xúm vào xúc dọn với gương mặt và quần áo lem luốc đen thui chẳng khác nào những người thợ mỏ vừa tan ca.

Đỉnh điểm của sự hài hước và xúc động là những thước phim chân thực ghi lại đúng vào cái ngày mẹ Hạnh tuyên bố đình công: ba Minh mặt mũi bơ phờ, luống cuống cầm đôi đũa cả bên cạnh chiếc nồi cơm điện bốc khói đen mịt mù vì khét lẹt; Nam lúng túng đứng giữa sàn nhà tắm ngập ngụa bọt xà phòng trắng xóa trào dâng như bọt tuyết mùa đông; còn ông Tư thì cặm cụi, lom khom bên bếp từ hiện đại, nếm đi nếm lại nồi canh chua bông súng với vẻ mặt nghiêm trọng đầy âu lo, vụng về nhưng ngập tràn tình thương yêu máu mủ.

Tiếng cười rộn rã ban đầu dần dần lắng dịu lại, nhường chỗ cho những tiếng sụt sịt khe khẽ và những ánh mắt rưng rưng đồng cảm. Những thước phim đời thường mộc mạc, vụng về và không hề gọt giũa ấy đã chạm đến ngóc ngách sâu thẳm, mềm yếu nhất trong trái tim của mỗi cư dân nơi đây. Hạnh kín đáo nghiêng đầu, vội vàng đưa mu bàn tay quẹt nhanh giọt nước mắt vừa trào ra nơi khóe mi. Đứng bên cạnh, Minh khẽ đưa tay sang, nắm chặt lấy bàn tay thon nhỏ của vợ như một lời tạ ơn thầm lặng. Lan ngồi ở góc bàn thì ngả hẳn đầu vào bờ vai gầy guộc của ba mình, nũng nịu tìm lại cảm giác chở che quen thuộc thuở thiếu thời. Giữa bốn bức tường hộp diêm chật hẹp của chốn đô thị, những va chạm định kiến, những vết rạn nứt thế hệ tưởng chừng khó bề hàn gắn đã thực sự được tôi luyện và kết dính lại bền chặt bằng thứ chất keo thiêng liêng nhất trần đời: tình cảm gia đình ruột thịt.

Khi thước phim tài liệu kết thúc bằng bức ảnh chụp chung cả đại gia đình ba thế hệ quây quần rạng rỡ bên mâm cơm ấm cúng, toàn thể khán phòng đồng loạt đứng dậy, tiếng vỗ tay vang dội kéo dài tưởng như không dứt. Minh bước nhanh về phía hàng ghế đầu, cúi mình ân cần trao chiếc micro cầm tay cho người cha kính yêu:

“Sau đây, con xin trân trọng kính mời ông Tư—người đã gieo mầm cảm hứng và gắn kết tất cả chúng con—lên sân khấu phát biểu bế mạc ngày hội ạ.”

Ông Tư Nguyễn từ tốn đứng lên, hai tay vuốt lại vạt áo bà ba màu nâu sòng đã được giặt giũ sạch sẽ và ủi phẳng từng nếp gấp. Bước chân ông chậm rãi nhưng vững chãi tiến lên bục gỗ. Gương mặt phúc hậu, hằn sâu những nếp nhăn thời gian của người cựu giáo chức bỗng ánh lên nét hóm hỉnh, đôn hậu quen thuộc của một ông giáo làng Nam Bộ:

“Kính thưa bà con lối xóm, thưa ban quản lý cùng mấy đứa nhỏ thân thương! Thiệt tình mà nói, hồi cái mái nhà ngói dưới quê Bến Tre sửa sang xong xuôi, bụng tui đã tính gom hết mớ mùng mền chiếu gối đặng đón xe đò về liền cho rộng chỗ. Tui sợ mình già cả, lẩm cẩm, ở lại trong cái căn hộ vỏn vẹn có sáu mươi tám mét vuông này rồi làm con làm cháu nó thấy vướng chân vướng tay, sinh ra ngột ngạt. Nhưng mà, kể từ sau cái đêm giông bão sấm sét làm cúp điện tối om toàn khu, rồi những ngày cùng bà con thức khuya dậy sớm khiêng từng bao đất, đóng từng cái kệ sách này… tui nhìn cái tình xóm giềng ấm sực nơi đây, tui thấy cái chân mình bước đi không đành!”

Bên dưới, tiếng cười ồ râm ran vang lên hòa cùng tiếng vỗ tay tán thưởng. Bà Dung từ hàng ghế đầu lập tức cất giọng sang sảng: “Bác Tư mà nỡ lòng bỏ về luôn dưới trỏng là tụi tui buồn thiu, buồn chết đó nghen bác Tư!”.

Ông Tư ngửa cổ cười ha hả, gật đầu lia lịa rồi tiếp lời bằng chất giọng rổn rảng, ấm áp:

“Bởi vậy cho nên, bữa nay có mặt đông đủ chính quyền tòa nhà với bà con ở đây, tui xin trịnh trọng công bố kế hoạch sống ‘hai quê’ của bản thân tui! Nghĩa là sao? Nghĩa là nửa tháng tui sẽ ở dưới quê Bến Tre, chăm nom mấy liếp dừa xiêm, xách cần câu ra bờ kênh ngồi hóng gió mát cho giãn gân giãn cốt. Còn nửa tháng còn lại, tui sẽ xách giỏ đệm đón xe đò ngược lên An Phúc, một tay cầm chìa khóa căn hộ 12B08 mở tủ ‘Góc của Nội’ cho tụi nhỏ mượn sách, một tay xách thùng tưới lên sân thượng chăm bón cho vườn thảo mộc, tối tối lại ngồi kèm thằng Nam rèn câu luyện chữ, rồi phụ con Mít làm trợ lý đạo diễn quay mấy cái clip vui nhộn! Đời người ta ngộ lắm bà con, tình cảm gia đình máu mủ hay nghĩa tình lối xóm nó bao la rộng lớn vô cùng, đâu có bao giờ bị bó hẹp bởi mấy chục mét vuông gạch men ngột ngạt, và cũng đâu có bị ngăn trở bởi vài ba tiếng đồng hồ ngồi xe đò đòn dông chạy dọc quốc lộ!”

Cả hội trường như nổ tung trong những tràng pháo tay rầm rộ tán đồng. Hai anh em Nam và Mít nhìn nhau reo to đầy phấn khích, rồi chụm đầu thì thầm to nhỏ nhắc lại lời hứa tối qua của ba Minh về chuyến xe đò sum vầy đưa cả nhà cùng về quê Bến Tre đón Tết Nguyên đán rộn ràng sắp tới.

“Dạ, trước khi tui dứt lời bế mạc,” ông Tư với tay cầm lấy chiếc máy tính bảng của bé Mít đang đặt sẵn trên bàn điều khiển trung tâm, hào hứng nói tiếp, “cho tui xin phép được bấm nút gọi video trực tuyến một cái, đặng chào mấy ông bạn già chí cốt trong Hội Hưu trí Mỏ Cày một tiếng, sẵn khoe luôn cái không gian văn hóa với cái vườn rau nghĩa tình mà chung cư mình vừa mới mần xong!”

Màn hình máy chiếu lớn phía sau lưng ông lập tức chuyển đổi giao diện, kết nối cuộc gọi video trực tiếp. Những tiếng chuông tút dài vang lên rồi màn hình bừng sáng, hiển thị rõ mồn một hình ảnh ba bốn cụ già miệt vườn đang ngồi vây quanh chiếc bàn trà gỗ mộc bên bờ kênh rợp bóng dừa nước mát rượi. Ông Tư hớn hở ra mặt, ông vội vã hắng giọng, cố giữ vẻ mặt thật nghiêm trang, đạo mạo đúng tác phong mô phạm ngày xưa để cất lời chào các đồng nghiệp cũ:

“Alô, mấy ông bạn già dưới Mỏ Cày nghe rõ…”

Ngặt một nỗi, do ngón tay thô ráp quen cầm phấn, cầm cuốc mấy mươi năm nay lại thêm chút run run vì hồi hộp, ông Tư chưa rành rọt các thao tác cảm ứng nhạy bén của thiết bị đời mới. Ngón tay trỏ của ông vô tình quẹt ngang một đường trên màn hình cảm ứng, chạm đúng ngay vào biểu tượng chiếc đũa thần lấp lánh của tính năng bộ lọc hiệu ứng hình ảnh tự động.

Tức thì, chỉ trong một cái chớp mắt, trên chiếc màn hình máy chiếu khổng lồ cao tới ba mét, khuôn mặt nghiêm nghị, quắc thước và mực thước của người cựu giáo viên dạy Văn bỗng chốc biến mất. Thay vào đó là hình ảnh một chú mèo tam thể mập mạp, tròn xoe với hai bên gò má ửng hồng phúng phính. Trên đỉnh đầu ông mọc ra hai chiếc tai mèo màu vàng cam bằng bông xù xì, cứ chốc chốc lại giật giật, vẫy qua vẫy lại nhịp nhàng, kèm theo một chùm râu mép trắng muốt ngộ nghĩnh rung rinh lia lịa theo từng khẩu hình phát âm của ông.

Cả phòng sinh hoạt cộng đồng bỗng chốc sững sờ trong đúng một giây ngắn ngủi vì quá bất ngờ, rồi ngay sau đó, một trận cười kinh thiên động địa bùng nổ dữ dội làm rung chuyển cả không gian. Bé Mít ôm chặt lấy bụng, ngửa cổ cười sặc sụa rồi lăn bò cả ra sàn ghế. Thằng Nam túm chặt lấy vai Quân mà cười đến nghẹt cả thở, nước mắt trào ra giàn giụa. Vợ chồng Minh - Hạnh tựa sát vào nhau, ôm bụng cười ngặt nghẽo đến mức không thốt nên lời. Ngay cả cô Trâm Phó ban quản lý vốn nổi tiếng thép nguội cũng vội vàng đưa hai tay lên che miệng, nhưng đôi bờ vai gầy cứ run lên bần bật theo từng tràng cười không thể kìm nén. Ở đầu cầu bên kia màn hình, mấy cụ già hưu trí dưới Bến Tre cũng trố tròn mắt nhìn chằm chằm vào “ông bạn giáo viên hóa mèo tam thể”, rồi phá lên cười khùng khục qua hệ thống loa phát thanh.

Thấy mọi người xung quanh bỗng dưng cười nghiêng ngả như trúng phong hàn, ông Tư vẫn ngơ ngác chưa hiểu chuyện gì vừa xảy ra. Ông chớp chớp mắt đầy bỡ ngỡ nhìn xuống chiếc màn hình nhỏ phản chiếu trước mặt. Thấy chú mèo tam thể trên máy chiếu cũng lập tức chớp đôi mắt tròn xoe lia lịa y hệt như mình, ông sực hiểu ra cơ sự. Thay vì bối rối hay xấu hổ, bản tính hóm hỉnh, hồn nhiên của một người cả đời sống vì niềm vui con trẻ bỗng trỗi dậy. Ông Tư nhoẻn miệng nở một nụ cười toe toét khoe hàm răng rạng rỡ, rồi cố tình nháy mắt tinh quái một cái thật duyên. Cùng lúc đó, đôi tai mèo xù lông trên màn hình máy chiếu lập tức cụp xuống rồi ve vẩy lia lịa một cách vô cùng ngộ nghĩnh.

Tiếng cười vang rộn khắp phòng sinh hoạt cộng đồng chung cư An Phúc khi ông Tư nháy mắt cười hóm hỉnh qua chiếc màn hình có đôi tai mèo ngộ nghĩnh.