Sân thượng không phải mảnh vườn vô chủ
Gió lộng trên tầng thượng chung cư An Phúc thổi bay phần phật vạt áo bà ba màu mỡ gà của ông Tư. Người cựu giáo viên già vừa thở dốc vừa cùng ông Bảy khom lưng, gồng mình khiêng chiếc chậu sành cắm gốc cau kiểng nặng trịch, nhích từng bước ngắn trên sàn bê tông loang lổ những vệt nắng gắt giữa buổi ban trưa.
“Ráng thêm chút xíu nữa thôi ông Bảy! Đặt nép sát vào góc tường bê tông đằng kia kìa, chỗ đó vừa khuất luồng gió thốc từ hướng sông qua, mà ban sáng lại hứng trọn vạt nắng đầu ngày!” Ông Tư vừa gượng sức ghìm chặt hai quai chiếc chậu gốm nung thô nhám cồng kềnh, vừa nghiêng đầu nhắm hướng. Mồ hôi túa ra từ chân tóc muối tiêu, chảy ròng ròng xuống rãnh má nhăn nheo, làm cay xè cả khóe mắt.
Cơ sự này bắt nguồn từ chính khoảnh ban công vỏn vẹn chưa đầy bốn mét vuông của căn hộ 12B08 bên dưới. Suốt mấy tuần qua, nhờ vào tay nghề giâm cành và ủ phân hữu cơ mát tay của ông Tư, góc ban công ấy đã nhanh chóng nở rộ thành một khu rừng nhiệt đới thu nhỏ. Nào là sứ Thái đỏ rực, mấy khay ớt hiểm lúc lỉu trái non, bồn rau thơm xanh ngắt, rồi đến những chậu cau kiểng bự chảng. Chậu lớn chậu bé chen chúc, ken dày từng tấc đất đến mức con Mít mỗi chiều muốn bước ra nhặt mấy chiếc kẹp phơi đồ rơi cũng phải lách nghiêng người, nín thở để khỏi quẹt vào cành lá. Hạnh mỗi bận bê thau quần áo giặt xong ra phơi lại không nén nổi tiếng thở ngắn than dài, bởi vạt áo sơ mi trắng tinh tươm của Minh chưa kịp khô đã quẹt phải mép lá ướt sũng bùn đất.
Nhớ lại mẩu thông báo khẩn dán ở sảnh thang máy đêm nọ của Ban quản lý về việc đang chuẩn bị nhân sự khảo sát hiện trạng tầng 19, ông Tư liền nảy ra một “diệu kế”. Thay vì mòn mỏi chờ đợi quy trình văn bản nhiêu khê, chi bằng mình cứ việc “tiền trảm hậu tấu”. Ông bàn với ông Bảy hàng xóm, lén đưa mấy chậu sứ củ to tướng cùng mấy bồn cau kiểng nặng trịch này lên “khai hoang” trước một góc sân thượng kỹ thuật – nơi bao năm qua vốn chỉ để trơ trọi cho nắng gió bào mòn và lũ bồ câu hoang tìm chỗ đậu phân trắng xóa.
Đặt được chiếc chậu gốm xuống nền sàn, ông Bảy thở hắt ra một hơi dài, quệt vội mồ hôi đang đọng nơi cằm. Cặp kính lão mới cắt trễ xuống tận chóp mũi, ông ngẩng lên nhìn khoảng không bao la quanh mình rồi cười khà khà:
“Công nhận trên này thoáng đãng thiệt nghen ông Tư! Đất trời rộng thênh thang bát ngát thế này mà để không suốt mấy năm trời thì đúng là phí của giời quá chừng. Coi bộ chiều nay tui với ông hì hục khiêng thêm chừng chục chậu sứ với dăm khay ớt hiểm lên đây nữa là biến chỗ này thành cái hoa viên trên mây chứ chẳng chơi!”
“Bởi vậy mới nói!” Ông Tư đắc chí xoa hai bàn tay thô ráp vào nhau, ngắm nhìn chậu cau kiểng vừa yên vị. “Tui tính kỹ hết trơn rồi. Cây cỏ hoa lá phải có nắng trời lồng lộng, có gió tự nhiên chan hòa thì nó mới sung mãn đâm chồi nảy lộc được, chứ giam hoài ở cái xó ban công chật như mắt muỗi đó thì tội nghiệp tụi nó…”
“Bác Tư! Bác Bảy! Hai bác dừng tay lại ngay lập tức!”
Một tiếng hô lanh lảnh, dứt khoát vang lên, xé toạc cả tiếng gió ù ù đang rít qua các ô thông gió kỹ thuật. Cánh cửa sắt chống cháy nặng nề dẫn ra cầu thang thoát hiểm bật mở đánh “rầm”. Võ Thanh Trâm trong bộ âu phục công sở chỉn chu cùng hai nhân viên kỹ thuật mặc đồng phục xanh thẫm sải những bước chân vội vã tiến thẳng về phía hai ông già. Trên tay cô Phó ban quản lý, chiếc máy tính bảng cầm tay đang sáng rực, màn hình hiển thị góc quay cận cảnh sắc nét từ mắt camera an ninh lắp ngay góc tum thông tầng.
Ông Tư giật thót mình, hai bàn tay đang định với lấy chậu sứ thứ hai bất giác run lên bần bật, suýt chút nữa làm tuột tay để chiếc chậu rơi tự do xuống sàn bê tông. Ông lúng túng đứng thẳng dậy, vội vàng xoa hai bàn tay còn bám đầy đất ẩm và mùn cưa vào hai bên ống quần bà ba, gượng gạo nở một nụ cười trừ:
“Ủa… cô Trâm? Sao cô với mấy chú kỹ thuật đi đâu mà lên tuốt trên này sớm dữ vậy nè? Tui… tui với ông Bảy thấy cái sân thượng này bỏ trống trải uổng quá, tính mang đỡ mấy chậu kiểng dưới nhà lên phơi chút nắng sớm…”
“Bác Tư ơi là bác Tư! Hệ thống camera phòng điều hành trung tâm đã phát tín hiệu báo động đỏ lòm từ lúc hai bác hì hục chất chậu cảnh lên chiếc xe kéo đẩy vào thang máy chở hàng rồi ạ!” Trâm nghiêm giọng, hàng chân mày thanh tú hơi nhíu lại, nhưng ánh mắt khi lướt qua bộ dạng lấm lem bùn đất cùng vẻ mặt sượng sùng như học trò bị bắt quả tang của hai cụ già lại thoáng hiện vẻ dở khóc dở cười. “Cháu đã thưa với bác không biết bao nhiêu lần rồi, sân thượng kỹ thuật này thuộc sở hữu chung của toàn bộ cư dân và có công năng đặc biệt, tuyệt đối không phải là mảnh đất hoang vô chủ để ai muốn làm gì thì làm đâu ạ.”
Anh kỹ thuật viên đi cùng Trâm liền bước lên, ngồi thụp xuống bên cạnh chậu sành vừa được đặt xuống. Anh lấy ngón tay miết nhẹ lên vệt xước xám ngoét còn hằn rõ trên bề mặt sàn bê tông:
“Hai bác nhìn kỹ giùm tụi con xem, toàn bộ bề mặt sàn mái này đã được xử lý quét một lớp màng chống thấm polyurethane cực kỳ nhạy cảm và đắt tiền. Chậu gốm nung của bác đáy ráp như đá mài, nặng tới bốn năm chục ký một chậu, hai bác chỉ cần kéo lê chừng vài mét là lớp màng chống thấm bị cào xước, rách toạc ngay tức khắc. Mùa mưa tới, nước ứ đọng sẽ len lỏi theo những khe nứt vô hình này ngấm thẳng xuống trần căn hộ của các hộ dân tầng 18 bên dưới. Chưa kể, sàn mái này về mặt kết cấu chỉ được thiết kế chịu tải trọng kỹ thuật nhẹ và phục vụ việc đi lại kiểm tra định kỳ. Các bác cứ gom đất ướt, chậu sành nặng hàng tạ tập kết cục bộ vào một điểm thế này là tạo áp lực nguy hiểm, có nguy cơ gây nứt sàn, võng sàn kết cấu ngay!”
Trâm tiếp lời, ngón tay chỉ dứt khoát về phía hành lang nhỏ chạy dọc mép lan can kỹ thuật:
“Và điều quan trọng nhất, hai bác sống ở tầng cao cũng biết, giông bão về đêm gió giật trên này có thể lên tới cấp tám, cấp chín. Những chậu cây tròn trĩnh, nặng nề mà không có bất kỳ khung giằng gia cố này nếu bị gió lốc quật ngã, đất cát sẽ tràn ra, theo dòng chảy bịt kín các phễu thu gom nước mưa gây ngập úng toàn bộ sàn mái. Tệ hơn nữa, chậu vỡ ngổn ngang sẽ chắn kín toàn bộ lối tiếp cận thoát nạn khẩn cấp khi tòa nhà chẳng may xảy ra hỏa hoạn. Cháu mời hai bác theo cháu xuống văn phòng Ban quản lý ngay bây giờ. Trường hợp này, cháu buộc lòng phải lập biên bản nhắc nhở vi phạm quy chế an toàn vận hành tòa nhà!”
Nửa giờ sau, rời khỏi văn phòng với tờ biên bản nhắc nhở còn ướt mực chữ ký, ông Bảy tiu nghỉu xách chiếc nón lá lủi thủi đi về căn hộ của mình, miệng lẩm bẩm than thở. Còn ông Tư, ông bước từng bước nặng nề về căn hộ 12B08, ngồi bần thần xuống chiếc sofa giường đặt nơi góc phòng khách. Bị đám trẻ lập biên bản ngay giữa thanh thiên bạch nhật thì quê thật, mặt mũi nào mà nhìn hàng xóm láng giềng. Nhưng nhìn mấy gốc sứ cổ thụ đang độ bung nụ chúm chím lại phải ngậm ngùi thu vén ép sát vào góc tường ban công tối tăm, bức bối, lòng người cựu giáo viên già cứ bứt rứt, cồn cào không yên.
“Không được! Mình làm sai cách, sai quy trình, chứ cái hướng đi là trúng trật vào đâu được!” Ông Tư bất thần vỗ đùi đánh đét một cái, hai mắt sáng quắc lên. Ông đứng phắt dậy, cầm ngay chiếc điện thoại bấm gọi cho con trai, con gái và không quên gọi thêm chàng kiến trúc sư trẻ Quốc Phúc.
Chỉ ba mươi phút sau, góc bàn ăn bằng gỗ sồi quen thuộc của căn hộ 12B08 đã biến thành một xưởng thiết kế công trình dã chiến. Tấm bản đồ mặt bằng kỹ thuật tầng 19 khổ lớn được Minh trải phẳng phiu ra giữa bàn, chặn bốn góc bằng mấy tách trà nguội.
“Ba muốn phủ xanh sân thượng thì nhất định phải nói chuyện bằng ngôn ngữ kỹ thuật, không thể mang tư duy khiêng bừa chậu sành như ngoài vườn ở dưới quê lên đây được đâu ba,” Minh vừa cầm chiếc thước đo tỷ lệ vừa ôn tồn giải thích. Là kỹ thuật viên lâu năm của tòa nhà, anh hiểu quá rõ sự cứng rắn và những nguyên tắc an toàn bất di bất dịch của Ban quản lý. “Trưa nay con đã tranh thủ lên đo đạc và kiểm tra lại toàn bộ hồ sơ hoàn công kết cấu mái. Tải trọng an toàn phân bố đều trên sàn kỹ thuật này tối đa chỉ cho phép một trăm năm mươi ký trên một mét vuông. Nếu chúng ta muốn bố trí cây xanh, bắt buộc phải phân tán lực đều dọc theo hệ dầm bê tông chịu lực chính của tòa nhà, tuyệt đối không được dồn cục bộ vào giữa nhịp bản sàn.”
Quốc Phúc ngồi bên cạnh mỉm cười gật đầu tán thành. Cậu thoăn thoắt mở tập hồ sơ bản vẽ phối cảnh kỹ thuật trên chiếc máy tính bảng:
“Đúng như anh Minh phân tích chú Tư ạ. Cháu đã tính toán một giải pháp vật liệu hoàn toàn mới cho đề án này: chúng ta dứt khoát không dùng chậu đất nung, chậu xi măng hay xây bồn gạch cố định nặng nề. Toàn bộ khu vườn sẽ được lắp ghép từ các module khay nhựa HDPE chuyên dụng siêu nhẹ, có chân đế bọc đệm cao su kỹ thuật giúp nâng đáy khay cách mặt sàn mười lăm phân. Nhờ vậy, không khí luôn lưu thông khô ráo bên dưới và bảo vệ tuyệt đối một trăm phần trăm cho lớp màng chống thấm polyurethane. Về phần đất, chúng ta không dùng đất thịt nặng trịch mà thay bằng giá thể hữu cơ gồm hỗn hợp mụn xơ dừa đã xử lý chát, đá khoáng perlite xốp nhẹ và phân trùn quế vi sinh. Hỗn hợp này nhẹ hơn đất thường tới bảy mươi phần trăm mà lại giữ ẩm và dinh dưỡng cực kỳ tốt.”
Lan ngồi cạnh, vòng tay tựa cằm lên bờ vai gầy guộc của cha, ngón tay thoăn thoắt nhấp chuột trình chiếu mô hình không gian ba chiều mà cô đã cặm cụi dựng suốt cả buổi chiều:
“Còn đây là phần thiết kế cảnh quan xanh của con gái ba nè! Ba nhìn xem, lối đi thoát hiểm ở chính giữa tum thang máy được giữ thông thoáng tuyệt đối với chiều rộng chuẩn xác một mét tám theo đúng tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy. Hai bên lối đi, con bố trí các module khay thấp trồng toàn bộ thảo mộc bản địa: húng quế, sả chanh, tía tô, bạc hà, xen kẽ với các viền hoa mười giờ rực rỡ sắc màu. Cây thảo mộc thân thấp, cành mềm dẻo nên giông bão tầng cao cấp mấy cũng không lo bị quật đổ hay gãy cành. Đã vậy, tinh dầu tự nhiên từ sả và bạc hà tỏa ra sẽ xua đuổi muỗi và côn trùng cho toàn bộ tầng thượng. Ba thấy phương án này của tụi con có đẹp và bài bản chưa?”
Ông Tư ghé sát mắt vào màn hình, chăm chú ngắm nhìn bản vẽ 3D lung linh với từng mảng xanh mướt mắt, các lối đi thẳng thắp và hệ khay ngay ngắn. Đôi mắt người cha già bỗng sáng rực lên như đứa trẻ vừa được nhận quà:
“Trời đất ơi! Khoa học, bài bản, đâu ra đó đàng hoàng cỡ này thì đố cô Trâm hay Ban quản lý còn bắt bẻ vào đâu được nữa!”
Tối hôm sau, tại phòng sinh hoạt cộng đồng ở tầng lửng chung cư An Phúc, một cuộc họp tham vấn ý kiến cư dân được tổ chức trong không khí vô cùng nghiêm túc. Bà Dung ở căn 11B08 – người nổi tiếng kỹ tính và hay cằn nhằn nhất tầng dưới – cùng đại diện ban liên lạc tổ dân phố và đông đảo các cụ hưu trí trong tòa nhà đều có mặt đông đủ, nét mặt ai nấy ban đầu đều lộ vẻ e dè, hoài nghi.
Không gian phòng họp im phăng phắc khi Minh bước lên bục, dùng máy chiếu rọi từng bảng tính toán chi tiết về độ võng sàn, lực phân bổ tải trọng dầm bê tông. Tiếp đó, Quốc Phúc đĩnh đạc giải thích cấu tạo từng lớp của module khay thông minh. Điểm mấu chốt khiến mọi người lo ngại nhất – câu chuyện rò rỉ nước gây thấm dột trần nhà – đã được bóc tách và giải quyết rốt ráo bằng mô hình trực quan.
“Thưa toàn thể bà con,” giọng Phúc vang lên dõng dạc, truyền cảm, “chúng cháu đã thiết kế một hệ thống ống ngầm gom nước tuần hoàn hoàn toàn khép kín. Nước tưới dư thừa hay nước mưa ngấm qua các khay module sẽ tự động chảy theo các rãnh dẫn kín về một bồn lắng đặt ở góc kỹ thuật, sau đó được lọc sạch bằng màng lọc sinh học để bơm tuần hoàn tái sử dụng tưới cây. Nước tuyệt đối không chạm dù chỉ một giọt xuống bề mặt sàn bê tông của tầng thượng!”
Bà Dung – người bấy lâu nay luôn mang nỗi ám ảnh kinh hoàng về chuyện thấm dột từ tầng trên – bỗng đẩy gọng kính lão lên sát sống mũi, ngắm nghía thật kỹ mô hình ống thu nước trên màn chiếu rồi bất ngờ đứng phắt dậy, vỗ tay thật mạnh:
“Tôi ưng cái bụng rồi đó nghen! Nói thiệt lòng với bà con, hồi trước cứ nghe phong phanh ai đòi vác đất lên nóc nhà trồng trọt là tôi hãi xanh cả mặt, sợ nửa đêm đang ngủ nước phân nước bùn nhỏ tong tỏng xuống đầu. Nhưng bữa nay thấy phương án của cậu Phúc với anh Minh kỹ lưỡng, khoa học đến từng chân tơ kẽ tóc thế này, lại có số liệu kiểm định kết cấu rõ ràng thì tôi giơ cả hai tay ủng hộ! Chiều chiều mấy bà già hưu trí chúng tôi có chỗ lên hít thở khí trời, ngắm hoàng hôn, tiện tay ngắt nhánh ngò gai, vài lá tía tô về nấu bát canh cá thì đời sống chung cư còn gì thi vị bằng!”
Lời phát biểu mộc mạc mà đầy sức thuyết phục của bà Dung lập tức kéo theo một tràng pháo tay ròn rã, nồng nhiệt vang khắp khán phòng. Tờ phiếu khảo sát lấy ý kiến cư dân được chuyền tay nhau và nhanh chóng thu về trọn vẹn một trăm phần trăm sự đồng thuận từ các hộ gia đình tham dự.
Đúng chín giờ sáng ngày thứ Sáu, tại bàn làm việc của văn phòng Ban quản lý, Võ Thanh Trâm lật giở từng trang hồ sơ đề án dày dặn mang tên “Dự án Vườn thảo mộc cộng đồng An Phúc”. Kèm theo những bản vẽ chi tiết đến từng khớp nối cao su của Phúc, số liệu kiểm định kết cấu dầm sàn đóng dấu ký tên của Minh, là tập biên bản đồng thuận có chữ ký tươi của hơn sáu mươi hộ dân đại diện cùng lá đơn bảo lãnh trách nhiệm đầy tâm huyết từ tổ dân phố.
Trâm ngước nhìn ông Tư đang đứng ngay ngắn, chững chạc trước bàn làm việc. Nét mặt người cựu giáo viên già vừa hồi hộp, vừa tràn đầy vẻ kiên định. Khóe môi cô Phó ban quản lý bất giác giãn ra, nở một nụ cười rạng rỡ và thán phục:
“Bác Tư à, cháu phục bác thật rồi đó. Phải công nhận là bác ‘lắm chiêu’ thật, nhưng lần này là chiêu thức văn minh, đàng hoàng và chuẩn mực nhất mà cháu từng được tiếp nhận. Ban quản trị tòa nhà đã họp khẩn vào sáng nay và chính thức ra quyết định phê duyệt đề án thí điểm này. Toàn bộ công trình sẽ do anh Minh và anh Phúc trực tiếp giám sát kỹ thuật, mọi khâu thi công phải tuân thủ nghiêm ngặt từng mi-li-mét trong bản vẽ thiết kế đã duyệt!”
Trâm dứt khoát đặt bút ký soạt một cái vào góc dưới văn bản, rồi cầm con dấu đỏ chót đóng cái “cộp” dứt khoát lên trang giấy trắng.
Ông Tư thở phào một hơi nhẹ nhõm, lồng ngực như vừa trút bỏ được tảng đá nặng ngàn cân. Niềm vui sướng vỡ òa khiến đôi mắt đã mờ đục nheo lại, ngập tràn vẻ kiêu hãnh và tự hào. Giấc mơ về một khoảng xanh chung cho cả tòa nhà cao tầng, nơi xóa nhòa những bức tường bê tông ngăn cách, nơi kết nối tình làng nghĩa xóm ấm áp giữa chốn đô thị bộn bề, cuối cùng đã chính thức thành hình.
Trưa hôm ấy, vừa bước chân về đến cửa căn hộ 12B08, chuông điện thoại trong túi áo bà ba của ông Tư reo vang từng hồi giòn giã. Màn hình hiện tên chú Ba cai thầu dưới quê Bến Tre. Ông Tư vội vàng bắt máy, đầu dây bên kia vang lên giọng nói hào sảng, chất phác, át cả tiếng búa gõ lách cách và tiếng máy xẻ gỗ rộn rã phía sau:
*“Alo anh Tư hả! Tụi tui đang lợp mấy viên ngói mũi hài cuối cùng trên nóc nhà anh rồi nghen! Đúng đầu tuần tới là thợ thầy dọn dẹp sạch bóng xà bần, vôi vữa, nhà cửa mới tinh tươm đón anh về an dưỡng tuổi già ngơi nghỉ đó anh Tư!”*
Ông Tư khựng lại một nhịp dài giữa phòng khách. Nụ cười rạng rỡ trên môi bỗng chốc đông cứng lại, trong lòng trào dâng một cảm giác bùi ngùi, hẫng hụt đến khó tả. Mái nhà dưới quê sửa xong rồi… Điều đó có nghĩa là ngày ông phải thu xếp hành lý rời khỏi căn hộ nhỏ này, rời xa bầy con cháu ríu rít bên mâm cơm mỗi chiều, rời xa khu vườn chung vừa mới chớm nở trên tầng thượng cũng đang đến rất gần.
Ông lặng lẽ cúp máy, bước chậm rãi vào góc phòng ngủ nhỏ của mình. Cúi người xuống mép giường, ông kéo chiếc vali vải cũ kỹ bám một lớp bụi mỏng cất sâu dưới gầm ra, cẩn thận mở khóa kéo lấy ra một vật nhỏ rồi ngồi trầm ngâm bên bậu cửa sổ, ánh mắt xa xăm nhìn ra khoảng trời xanh ngắt ngoài kia.
Đúng lúc đó, từ ngoài hành lang phòng khách bỗng vang lên tiếng bước chân chạy huỳnh huỵch đầy hốt hoảng. Cánh cửa phòng bật mở toang ra, bé Mít vừa mếu máo vừa lao vụt vào trong, hai hàng nước mắt ngắn dài chảy ròng ròng ướt đẫm đôi gò má phúng phính. Hai bàn tay nhỏ nhắn của con bé ghì chặt lấy một cuốn sổ tay bọc da màu nâu cũ kỹ, góc bìa đã sờn rách mép mà nó vừa tìm thấy sâu dưới đáy chiếc vali của ông nội. Con bé vừa khóc nấc lên từng chặp, vừa hướng mặt ra phòng ngoài kêu toáng lên với Minh và Hạnh:
“Bố mẹ ơi! Mau lại đây mà xem nè… Mau lên bố mẹ ơi, ông nội… ông nội đang viết di chúc!”