Cái Giá Của Sự Độc Quyền

Tấm thảm len dệt dày cách âm trải kín sàn phòng họp tầng tám của tòa nhà văn phòng Công ty Vận tải và Tiếp vận Đông Bờ nuốt trọn từng bước chân người, tạo ra một thứ tĩnh lặng êm ru, nhân tạo và tách biệt đến ngột ngạt. Không gian ngập tràn mùi tinh dầu sả chanh được khuếch tán đều đặn từ họng gió trần thạch cao, hòa lẫn với luồng hơi lạnh sâu hai mươi mốt độ tỏa ra từ hệ thống điều hòa trung tâm VRV.

Thế giới trên cao này đối lập hoàn toàn với thực tại nhớp nháp mà Yến và Thư vừa trải qua đêm hôm trước ở tổng kho Cẩm Lệ: nơi bùn non bết chặt lấy đế giày bảo hộ, nước váng dầu máy từ các gầm xe tải nổi màng ngũ sắc lênh láng trên mặt đường bê tông nứt vỡ, và tiếng máy bơm chìm gầm rú trong bóng tối vô vọng để tát nước cứu những kiện hàng thiết bị gia dụng.

Lương Đức Huy ngồi đối diện với họ, hai bàn tay thon dài với những móng tay được cắt tỉa sạch sẽ đặt hờ trên mặt bàn họp đóng bằng gỗ óc chó đánh bóng mờ. Anh khẽ đẩy hai tách trà sứ hoa văn viền chỉ vàng về phía Yến và Thư. Làn khói mỏng từ làn nước trà lài vàng óng bốc lên ngập ngừng giữa khoảng không lạnh buốt, rồi nhanh chóng bị luồng gió cơ khí cuốn đi. Ngay cạnh hai tách trà là bản dự thảo hợp đồng cung cấp dịch vụ công nghệ dày cộp, đóng bìa giả da màu xanh sẫm, in dòng chữ nhũ bạc sắc sảo của Đông Bờ.

Nhưng thứ đang chiếm trọn sự chú ý của Huy trên mặt bàn lúc này lại là tập tài liệu bốn mươi trang đóng gáy xoắn nhựa đen của Thuỷ Kế. Trang bìa in trên giấy couché mờ trang nhã tiêu đề: *Báo cáo Đánh giá Rủi ro Thủy lực và Đề xuất Giải pháp Cảnh báo Sớm — Cụm Tiếp vận Cẩm Lệ*.

Từng biểu đồ mặt cắt cao độ địa hình, từng con số về độ bồi lắng của tuyến mương hở chạy dọc mép đường gom, cho đến phép tính thủy lực về thời gian trễ vận hành chín mươi phút mà Đỗ Thanh Tâm—nữ điều hành kho dày dạn kinh nghiệm—đã đặt ra đêm qua đều được Yến cô đọng lại thành những bảng dữ liệu kỹ thuật rành mạch, chuẩn xác và không hề có lấy một dòng thừa thãi.

Huy tựa lưng vào chiếc ghế xoay bọc da cao cấp, ngón tay trỏ khẽ gõ theo một nhịp điệu đều đặn, khoan thai lên mép gỗ óc chó. Người đàn ông ngoài ba mươi lăm tuổi này toát ra vẻ điềm đạm, sắc sảo của một nhà quản lý cấp cao quen điều hành công việc bằng những bảng tính lợi nhuận ròng, các chỉ số hiệu suất KPI và bản đồ luồng xe tiếp vận liên tỉnh. Chiếc áo sơ mi màu xanh lơ nhạt của anh phẳng phiu tuyệt đối, không một nếp gấp thừa, chiếc cà vạt lụa thắt nút vừa vặn ôm khít cổ áo.

"Tôi đã đọc hết bản báo cáo này trước tám giờ sáng," Huy mở lời. Giọng anh trầm ấm, âm lượng vừa phải, từng âm tiết nhả ra chậm rãi nhưng mang đầy sức nặng của người quen nắm quyền quyết định. "Thực sự rất ấn tượng, kỹ sư Yến. Trong suốt hai năm qua, tôi đã tiếp không dưới mười đơn vị công nghệ đến chào mời các gói thầu số hóa kho bãi. Đơn vị nào cũng nói về trí tuệ nhân tạo, về điện toán biên, chuyển đổi số toàn diện bằng những thuật ngữ hoa mỹ sáo rỗng. Nhưng khi tôi hỏi họ xem nếu nước sông Cẩm Lệ vượt báo động hai thì sân kho của tôi còn bao nhiêu phút để giải phóng mười hai chiếc xe tải mười lăm tấn ra đường lộ, thì không ai trả lời được."

Huy dừng lại một nhịp, lật nhẹ mấy trang ruột của tập báo cáo, ánh mắt lướt qua những sơ đồ biểu diễn phân bố dòng chảy mặt và độ dốc thủy lực mà Yến đã thức trắng đêm để hoàn thiện:

"Con số độ trễ chín mươi phút mà chị Tâm khoán cho cô đêm qua là một yêu cầu vận hành cực kỳ khắc nghiệt, thậm chí có phần vô lý đối với bất kỳ hệ thống cảm biến thông thường nào. Nhưng bản báo cáo này của cô đã chỉ ra đúng điểm nghẽn cốt tử mà ban điều hành chúng tôi bấy lâu nay luôn tìm cách né tránh: vấn đề không chỉ đơn giản là nước ngập cao bao nhiêu phân trên mặt sàn bê tông của sân kho. Vấn đề nằm ở con đường gom độc đạo dài bốn trăm mét kia. Con đường ấy thấp hơn mặt đường quốc lộ tới chín mươi hai centimet, và con kênh thoát nước chạy song song với nó đã bị đất cát bồi lắng nghẽn đến sáu mươi phần trăm dung tích thoát."

Yến ngồi thẳng lưng, hai bàn tay đan vào nhau đặt ngay ngắn trên mặt bàn nỉ. Đôi mắt cô ánh lên sự tỉnh táo sắc lạnh của một người làm kỹ thuật thuần túy, không hề có dấu hiệu mỏi mệt dù mắt cô đã cay xè sau gần bốn mươi tiếng đồng hồ gần như không chợp mắt:

"Đó là thực tế địa hình và hạ tầng vận hành, thưa anh Huy. Nước không dâng lên theo các báo cáo hành chính hay lý thuyết mô phỏng phẳng. Nó chảy theo trọng lực và địa hình vi mô. Nếu không giải quyết được bài toán cảnh báo trước chín mươi phút cho tuyến đường dẫn độc đạo đó, thì mọi giải pháp đo đạc đắt tiền lắp đặt bên trong hàng rào khuôn viên kho của Đông Bờ đều hoàn toàn vô nghĩa khi ba mươi tỷ đồng hàng hóa trong các khoang chứa bị cô lập thành một ốc đảo giữa biển nước."

Một nụ cười khẽ nở trên môi Lương Đức Huy, nụ cười của một nhà buôn vừa tìm thấy món hàng chuẩn xác đáp ứng đúng nhu cầu vận hành cấp thiết của mình:

"Chính vì cô hiểu sâu sắc bài toán thực tế và nói trúng tim đen của Đông Bờ, nên tôi muốn đi thẳng vào giải pháp thương mại, không vòng vo mất thì giờ của cả hai bên. Sáng nay, ban giám đốc đã họp khẩn và chính thức phê duyệt ngân sách đột xuất cho chương trình phòng chống thiên tai và bảo toàn chuỗi cung ứng quý bốn. Chúng tôi đánh giá rất cao năng lực đo đạc vi địa hình và thuật toán dự báo dòng chảy cục bộ của Thuỷ Kế."

Huy lật giở một trang giấy kẹp trong tập tài liệu bìa xanh sẫm trước mặt, xoay nhẹ nó một góc một trăm tám mươi độ rồi đẩy sang phía Yến và Thư. Đó là một bảng phụ lục tài chính được in ấn sắc nét, các mục chi phí được liệt kê rành rọt từng dòng.

"Đông Bờ sẵn sàng ký hợp đồng khung triển khai hệ thống cảnh báo sớm cho tổng kho Cẩm Lệ ngay trong tuần này," Huy nói, ánh mắt nhìn thẳng vào hai người phụ nữ đối diện. "Cụ thể: chúng tôi sẽ ứng trước một trăm phần trăm chi phí vật tư và lắp đặt cho toàn bộ mạng lưới sáu trạm cảm biến siêu âm chuyên dụng. Hệ thống này bao gồm cả các trạm đo lưu lượng dòng chảy tại kênh dẫn và trạm quan trắc cao độ mặt nước trên đường gom, toàn bộ gia công cơ khí theo đúng tiêu chuẩn công nghiệp ngoài trời của xưởng Bền Mạch mà cô đề xuất. Thêm vào đó, chúng tôi sẽ thanh toán ứng trước toàn bộ kinh phí dịch vụ vận hành, bảo trì và phân tích dữ liệu thuật toán trong vòng sáu tháng tới."

Huy dừng lại, thong thả quan sát từng chuyển biến nhỏ nhất trên gương mặt của Yến và Thư. Ở góc dưới cùng bên phải của trang giấy, con số tổng giá trị thanh toán đợt một hiện lên nổi bật bằng mực in đen đậm: *Một trăm bốn mươi tư triệu đồng*.

Trong đó, sáu mươi triệu đồng là chi phí thiết bị phần cứng, gá kẹp, nguồn năng lượng mặt trời và thi công hiện trường; tám mươi tư triệu đồng còn lại là phí thuê bao dịch vụ phần mềm và phân tích dữ liệu thủy văn trong sáu tháng, tính tròn mười bốn triệu đồng mỗi tháng.

Lồng ngực Yến khẽ thắt lại trong một thoáng chốc. Một trăm bốn mươi tư triệu đồng.

Đối với một doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ đang ngụp lặn trong cảnh kiệt quệ tài chính như Thuỷ Kế, con số ấy không đơn thuần là một bản hợp đồng thương mại dịch vụ đầu tiên. Nó là một chiếc phao cứu sinh bằng thép đặc được thả xuống giữa dòng nước xoáy.

Khoản tiền mười bốn triệu đồng mỗi tháng ứng trước cho dịch vụ vận hành thừa sức gánh vác toàn bộ chi phí vận hành cố định tám triệu tám trăm ngàn mỗi tháng của công ty. Nó sẽ trả đủ tiền thuê căn gác trọ kiêm văn phòng ọp ẹp ở quận Thanh Khê, thanh toán hóa đơn cước máy chủ đám mây đang treo lơ lửng, chi trả phí dịch vụ cổng API viễn thông gửi tin nhắn SMS cảnh báo và trang trải khoản thù lao bán thời gian còm cõi cho Duy. Nó sẽ quét sạch nguy cơ sụp đổ hoàn toàn trong tám tuần tới, cho phép Thuỷ Kế sống sót bình an qua trọn vẹn mùa mưa bão khắc nghiệt nhất của miền Trung mà không phải đi vay mượn chợ đen hay tiêu lạm vào cuốn sổ tiết kiệm dưỡng già ít ỏi của mẹ cô dưới quê.

Ngồi ngay cạnh Yến, Thư khẽ nín thở. Đôi mắt sau cặp kính cận của cô bỗng sáng rực lên một thứ ánh sáng mãnh liệt của người vừa tìm thấy lối thoát trong hầm tối. Bàn tay Thư run rẩy thấy rõ khi cô với lấy cuốn sổ tay bìa da, ngón tay siết chặt lấy thân cây bút bi kim loại đến mức các khớp ngón trắng bệch ra, như thể cô sợ rằng nếu mình lơ đễnh chớp mắt một cái, con số một trăm bốn mươi tư triệu đồng kia sẽ tan biến thành mây khói trên mặt giấy.

"Đề xuất này... thực sự vô cùng toàn diện và kịp thời, thưa anh Huy," giọng Thư hơi run lên, không giấu nổi sự phấn chấn và cảm giác nhẹ nhõm tột cùng đang vỡ òa trong huyết quản. "Thuỷ Kế hoàn toàn có đủ năng lực và nguồn lực để huy động đội ngũ kỹ thuật tiến hành khảo sát chi tiết từng tọa độ mốc, đồng thời bắt đầu gia công cơ khí các bộ gá kẹp chuyên dụng tại xưởng Bền Mạch ngay trong vòng ba ngày tới. Chúng tôi có thể cam kết hoàn thành lắp đặt và chạy thử nghiệm trước khi đợt áp thấp nhiệt đới tiếp theo đổ bộ."

Lương Đức Huy mỉm cười nhã nhặn. Anh nâng tách trà sứ lên, nhấp một ngụm nhỏ đầy tao nhã. Mọi cử chỉ của anh đều toát lên phong thái ung dung, tự tin của một kẻ săn mồi thượng thặng trên thương trường, một người biết rất rõ mình đang nắm giữ trong tay quân bài sinh tử có thể định đoạt số phận của đối tác nhỏ bé phía bên kia bàn đàm phán.

"Tất nhiên," Huy đặt tách trà xuống chiếc đĩa lót bằng gốm sứ với một tiếng 'cạch' khô khốc, đanh gọn vang lên giữa căn phòng tĩnh mịch. "Một khoản đầu tư đón đầu lớn như vậy từ phía Đông Bờ đòi hỏi những điều kiện ràng buộc pháp lý tương xứng để bảo vệ tuyệt đối lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp chúng tôi. Chúng tôi bỏ tiền túi ra để xây dựng hạ tầng dữ liệu, chúng tôi có quyền đòi hỏi sự an toàn vượt trội cho chuỗi tiếp vận của riêng mình."

Ngón tay trỏ của Huy lật sang trang tiếp theo của bản hợp đồng mẫu, dừng lại ở một điều khoản được bôi đậm: *Điều 7: Quyền sở hữu dữ liệu và Phạm vi phát tán thông tin cảnh báo*.

"Đổi lại khoản kinh phí ứng trước sáu tháng và tiền đầu tư toàn bộ phần cứng quan trắc," Huy chậm rãi nói, từng từ rơi xuống mặt bàn họp rõ ràng, rành rọt như những nhát búa đóng cọc tiêu, "Đông Bờ yêu cầu quyền sở hữu độc quyền toàn bộ luồng dữ liệu thời gian thực thu thập từ mạng lưới trạm quan trắc xung quanh cụm kho Cẩm Lệ. Luồng dữ liệu này sẽ chỉ được tích hợp trực tiếp, khép kín vào hệ thống quản lý kho bãi ERP nội bộ của chúng tôi. Và điều kiện tiên quyết mang tính sống còn: Thuỷ Kế tuyệt đối không được phép chia sẻ, tích hợp, hoặc phát bất kỳ cảnh báo nguy cơ ngập lụt công khai nào cho bất kỳ cơ sở, tổ chức, doanh nghiệp hay cá nhân nào khác nằm trong bán kính hai cây số tính từ tâm kho Cẩm Lệ."

Không khí trong phòng họp dường như đông cứng lại ngay tức khắc. Tiếng rù rì trầm đục của cụm quạt thông gió điều hòa giấu trên trần bỗng nhiên dội thẳng vào màng nhĩ Yến, rõ rệt và buốt giá một cách kỳ lạ.

Yến cúi đầu, ánh mắt găm chặt vào dòng chữ in nghiêng sắc lạnh trong Điều 7.2: *Bên B cam kết bảo mật tuyệt đối và không cung cấp dữ liệu đo đạc, thông tin dự báo, hoặc cảnh báo ngưỡng nguy cơ ngập lụt dưới bất kỳ hình thức nào (bao gồm ứng dụng di động, tin nhắn SMS, bản đồ trực tuyến công cộng) cho bên thứ ba trong phạm vi bán kính 2.000m bao quanh cơ sở của Bên A.*

Bán kính hai cây số.

Trong đầu Yến, một tấm bản đồ địa lý vi mô lập tức mở ra, xoay tròn theo trục tọa độ của tâm kho Đông Bờ. Một hình tròn có bán kính hai cây số không chỉ bao trọn lấy con đường gom độc đạo dẫn vào kho. Nó vắt ngang qua toàn bộ trục đường liên xã Hòa Cầm, quét qua khu chợ tạm nhóm ven mép sông, phủ lên ba ngôi trường tiểu học, hai trạm y tế xã và hàng chục xóm dân cư nghèo với hàng trăm hộ kinh doanh cá thể, các xưởng mộc gia đình, tiệm tạp hóa, vựa phế liệu và các kho bãi tư nhân nhỏ lẻ nằm chen chúc dọc theo mép con kênh thoát nước đang bị bồi lắng nghiêm trọng.

Đó chính là vùng trũng thấp nhất của toàn bộ lưu vực, là cái phễu hứng nước tự nhiên mỗi khi lũ sông Cẩm Lệ dâng cao kết hợp với triều cường đẩy ngược từ cửa biển. Nếu khóa chặt luồng dữ liệu đo đạc lại, nếu cấm phát tán bất kỳ cảnh báo nào trong bán kính hai cây số ấy, thì toàn bộ khu dân cư và các cơ sở sinh kế mong manh kia sẽ bị biến thành một "vùng mù" hoàn toàn trên bản đồ cảnh báo công cộng của Thuỷ Kế.

Dưới gầm bàn họp phủ tấm thảm nỉ êm ái, mũi giày tây của Thư khẽ chạm mạnh vào mũi chân Yến.

Một cú huých chân gấp gáp, căng thẳng đến mức run rẩy.

Yến khẽ liếc mắt sang bên cạnh. Gương mặt Thư căng ra như dây đàn, đôi mắt mở to nhìn trừng trừng vào Yến, mang theo một mệnh lệnh không lời nhưng khẩn thiết đến nghẹt thở: *Ký đi! Nhận lời ngay đi! Đừng có bướng bỉnh nữa!*

Ánh mắt ấy của Thư như một nhát dao cứa thẳng vào thực tại trần trụi mà cả hai đang phải đối mặt. Tính đến tám giờ sáng nay, số dư khả dụng trong tài khoản ngân hàng của Công ty Cổ phần Công nghệ Thuỷ Kế chỉ còn vỏn vẹn 24.300.000 đồng. Hai mươi tư triệu ba trăm ngàn đồng lẻ. Sau khi trừ đi khoản tiền bồi thường danh dự và hỗ trợ thiệt hại cho bà Lành và chú Ba sau sự cố cảm biến báo động sai ở hẻm An Khê tuần trước, sau khi thanh toán tiền gia công cơ khí ba bộ vỏ hộp nhôm cho xưởng Nam và đóng tiền ký quỹ dịch vụ viễn thông cho nhà mạng, quỹ dự phòng của công ty chỉ còn đủ duy trì đúng tám tuần sinh tồn.

Tám tuần nữa. Nếu không có dòng tiền mới đổ vào, Thuỷ Kế sẽ không còn tiền để trả cước duy trì máy chủ đám mây, không có tiền trả mức công nhật 350.000 đồng một buổi cho Khang mỗi lần cậu sinh viên này phải lội bùn đi kiểm tra hiện trường, và bản thân Yến cũng sẽ chẳng còn tư cách hay công cụ nào để ngồi đây bàn chuyện cảnh báo ngập lụt với bất kỳ ai.

Chỉ cần một cái gật đầu của Yến lúc này, mọi gánh nặng ngàn cân sẽ được dỡ bỏ sạch sẽ. Một trăm bốn mươi tư triệu đồng tiền tươi sẽ chảy vào tài khoản công ty ngay trong tuần này. Thuỷ Kế sẽ an toàn vượt qua tháng Mười, tháng Mười Một, đi qua trọn vẹn mùa mưa lũ với tư cách một nhà cung cấp giải pháp công nghệ đã có hợp đồng thương mại lớn đầu tay.

Nhưng cổ họng Yến bỗng nghẹn đắng lại. Ký ức về đêm mưa tầm tã tuần trước bất thần ùa về trong tâm trí cô: khuôn mặt thất thần của bà Lành đứng chết lặng bên đống bao đường cát và bột mì bị nước cống đen ngòm ngấm ướt sũng dưới nền nhà, hình ảnh người thợ sửa xe máy già còng lưng dùng chiếc thau nhựa tát từng vũng nước bẩn hôi thối tràn vào xưởng trong cơn dông lúc hai giờ sáng, và ánh mắt tuyệt vọng của những người buôn bán nhỏ lẻ khi tài sản tích cóp cả đời bị dòng nước lũ cuốn trôi trong chớp mắt.

Yến hít một hơi thật sâu. Không khí máy lạnh buốt giá tràn vào lồng ngực giúp cô xua tan cơn choáng váng mệt mỏi, lấy lại sự điềm tĩnh và tỉnh táo lạnh lùng vốn có của một kỹ sư dữ liệu. Cô ngước mắt lên, nhìn thẳng vào đôi mắt sắc bén của Lương Đức Huy.

"Anh Huy, tôi hoàn toàn hiểu lý do tại sao ban điều hành Đông Bờ muốn bảo vệ tối đa chuỗi cung ứng của mình," Yến bắt đầu cất lời, giọng cô không lớn nhưng từng âm tiết phát ra đều đặn, rành rọt và mang một sức nặng không thể lay chuyển. "Đông Bờ bỏ tiền đầu tư thiết bị phần cứng, Đông Bờ hoàn toàn có quyền đòi hỏi mức độ cam kết dịch vụ cao nhất, một đường truyền dữ liệu ưu tiên riêng biệt và các thuật toán phân tích chuyên sâu phục vụ trực tiếp cho bài toán điều phối đội xe tải của tổng kho. Nhưng điều khoản phong tỏa thông tin cảnh báo công cộng trong bán kính hai cây số là một điều khoản nguy hiểm, và Thuỷ Kế không thể chấp nhận ký kết."

Nụ cười nhạt trên môi Huy khẽ thu lại. Đôi lông mày rậm của anh hơi nhướng lên, nét mặt thoáng lộ vẻ ngạc nhiên pha lẫn sự thiếu kiên nhẫn:

"Nguy hiểm? Chị Yến, đây là một hợp đồng thương mại hoàn toàn tiêu chuẩn về việc mua sắm giải pháp công nghệ độc quyền. Chúng tôi trả tiền để mua về lợi thế vận hành vượt trội so với thị trường. Nếu Đông Bờ chúng tôi bỏ hàng trăm triệu đồng ra lắp đặt cảm biến, xây dựng hạ tầng quan trắc, rồi sau đó dữ liệu ấy lại được phát miễn phí cho các kho hàng của đối thủ cạnh tranh nằm ngay sát vách để họ kịp thời giải phóng xe cộ trước chúng tôi, thì giá trị kinh tế của khoản đầu tư này nằm ở đâu?"

"Lợi thế cạnh tranh của Đông Bờ không thể và không nên được xây dựng dựa trên việc giấu giếm một cơn lũ, anh Huy," Yến đáp, ngón tay trỏ của cô lật ngược lại trang bản đồ địa hình vi mô trong tập báo cáo, ấn mạnh đầu ngón tay vào vệt màu đỏ biểu thị con đường gom độc đạo. "Hãy nhìn vào mặt cắt thủy lực thực tế này. Con đường gom dẫn vào kho Cẩm Lệ không phải là một ốc đảo biệt lập thuộc sở hữu tư nhân của Đông Bờ. Nó là trục giao thông dân sinh và kinh thương huyết mạch duy nhất kết nối toàn bộ khu vực trũng thấp Hòa Cầm ra tuyến quốc lộ. Nước lũ từ sông Cẩm Lệ dâng tràn bờ không có mắt, nó không phân biệt đâu là chiếc xe tải mười lăm tấn chở hàng giá trị cao của Đông Bờ và đâu là chiếc xe ba gác chở đồ khô của các tiểu thương địa phương."

Yến dừng lại một nhịp, ánh mắt cô nhìn thẳng, không hề né tránh hay chớp mắt trước cái nhìn đầy áp lực của người đàn ông đối diện:

"Đoạn trũng nhất của con đường này thấp hơn mặt đường quốc lộ tới chín mươi hai centimet. Khi nước lũ tràn qua bờ kênh thoát nước, chỉ mất chưa đầy ba mươi phút là toàn bộ lòng chảo này sẽ ngập sâu lút nửa mét nước. Trong bán kính hai cây số quanh kho của các anh, có ít nhất bốn trăm hộ dân sinh sống, hàng chục xưởng mộc, vựa phế liệu và các sạp buôn bán nhỏ nằm san sát mép đường. Nếu cảm biến của chúng ta phát hiện đỉnh triều đang đẩy nước dội ngược từ cửa xả, nếu hệ thống biết chắc chắn con đường gom này sẽ bị cô lập hoàn toàn trong chín mươi phút tới mà chúng ta lại bấm nút khóa dữ liệu, im lặng nhìn người dân xung quanh đi vào vùng nguy hiểm chỉ để đoàn xe của Đông Bờ kịp rút êm ra quốc lộ... thì đó không còn là bảo vệ lợi thế thương mại nữa. Đó là một sự tàn nhẫn có tính toán."

"Yến!"

Thư ngồi bên cạnh không thể kìm nén được nữa. Cô cất tiếng ngắt lời, giọng lạc đi vì hoảng hốt. Khuôn mặt Thư chuyển từ tái nhợt sang đỏ bừng vì lo lắng tột độ. Cô vội vã nhoài người về phía trước, hướng về phía Huy với một nụ cười hòa giải đầy gượng gạo:

"Ý của kỹ sư Yến là... vấn đề kỹ thuật này hoàn toàn có thể tìm ra phương án tối ưu hóa đa mục tiêu, thưa anh Huy. Chúng tôi hoàn toàn hiểu bài toán kinh tế của Đông Bờ. Chúng ta hoàn toàn có thể ngồi lại để thảo luận sâu hơn về các mức độ phân cấp thông tin, phân quyền truy cập dữ liệu sao cho hài hòa nhất..."

Nhưng Yến không để Thư kéo cuộc đàm phán trượt dài vào sự thỏa hiệp vô nguyên tắc. Cô đặt cả hai bàn tay vững chãi lên mặt bàn gỗ, dứt khoát đưa ra giải pháp kiến trúc mà cô đã cân nhắc và tính toán kỹ lưỡng suốt dọc đường đi:

"Tôi đề xuất bóc tách hợp đồng này thành hai tầng kiến trúc rõ ràng, anh Huy. Tầng thứ nhất là giải pháp tích hợp phần mềm kho vận chuyên dụng: Thuỷ Kế cam kết độc quyền tuyệt đối cho Đông Bờ về các tính năng điều phối nội bộ, thuật toán dự báo lịch trình xe ra vào các cửa bốc dỡ, bảng điều khiển riêng tích hợp thẳng vào hệ thống ERP của các anh, và đường truyền cảnh báo ưu tiên sớm nhất với độ trễ tối thiểu theo đúng quy trình phản ứng ba bước mà chị Tâm yêu cầu. Toàn bộ mã nguồn và dữ liệu tối ưu hóa vận hành kho bãi đó thuộc quyền sở hữu riêng của Đông Bờ, không một đối thủ cạnh tranh nào có thể can thiệp hay tiếp cận."

Yến ngừng lại một giây, ánh mắt đanh lại khi nhấn mạnh vào tầng kiến trúc thứ hai:

"Nhưng tầng thứ hai—luồng dữ liệu cảnh báo ngưỡng nguy hiểm tính mạng và an toàn cơ bản—bắt buộc phải được giữ ở trạng thái công khai. Thuỷ Kế bảo lưu toàn quyền phát tín hiệu cảnh báo ngập mức độ cao trên ứng dụng di động công cộng và bản đồ mở cho cộng đồng dân cư trong khu vực. Không một ai có quyền mua đứt sự an toàn sinh mạng của người khác bằng tiền ứng trước. Nguyên tắc sống còn của Thuỷ Kế là: khách hàng doanh nghiệp trả tiền để mua năng lực phản ứng nhanh hơn và tổ chức vận hành tốt hơn, chứ không phải trả tiền để biến nguy cơ thiên tai công cộng thành một thứ hàng hóa độc quyền nhằm trục lợi!"

Sự im lặng bao trùm khắp phòng họp, nặng nề, ngột ngạt và đặc quánh như bầu không khí oi nồng trước một cơn dông sét xé trời.

Thư ngồi chết lặng bên cạnh, lưng cô dựa hẳn vào thành ghế, hai vai sụp xuống trong sự buông xuôi đầy cay đắng. Dưới gầm bàn, chân Thư đã thôi không còn huých Yến nữa. Đối với một người phụ trách kinh doanh đang ngày đêm đối mặt với từng xấp hóa đơn đến hạn, với cuốn sổ ghi nợ tiền linh kiện cơ khí của xưởng Bền Mạch và con số dư tài khoản ngân hàng đang teo tóp từng ngày, những lời tuyên bố đanh thép đầy tính nguyên tắc của Yến nghe chẳng khác nào một bản án tự sát宣告 cho tương lai của công ty.

Lương Đức Huy không hề nổi giận. Anh không đập bàn, không lớn tiếng, cũng không hề tỏ vẻ bực bội ra mặt. Sự chuyên nghiệp lạnh lùng của một giám đốc thương mại dày dạn kinh nghiệm thể hiện rõ qua cái cách anh khẽ nghiêng đầu sang một bên, khóe môi nhếch lên thành một nụ cười mỏng manh, lịch thiệp nhưng buốt giá như băng.

Anh thong thả đưa tay cầm tách trà lên, nhấp thêm một ngụm nhỏ nữa rồi đặt lại xuống đĩa sứ. Tiếng va chạm lách cách khô khốc lần này nghe như một tiếng gõ búa dứt khoát kết thúc một phiên điều trần vô ích.

"Kỹ sư Yến," Huy hạ thấp giọng, âm lượng không lớn nhưng từng câu từng chữ đều sắc như một lưỡi dao cạo gọt qua không khí. "Tôi thật lòng rất ngưỡng mộ lý tưởng xã hội của cô. Một người trẻ có học thức, dám từ bỏ vị trí kỹ sư dữ liệu hạ tầng với mức lương hàng ngàn đô la ở các tập đoàn đa quốc gia tại Sài Gòn để quay về quê hương làm công nghệ phục vụ cộng đồng... đó là một câu chuyện truyền thông rất cảm động, rất đẹp. Tôi thật lòng tôn trọng sự nhiệt huyết đó."

Huy chống hai khuỷu tay lên mặt bàn, mười đầu ngón tay đan chặt vào nhau tạo thành hình chóp nón. Ánh mắt anh nhìn thẳng vào Yến, hoàn toàn rũ bỏ vẻ hòa nhã ban đầu để lộ ra sự lạnh lùng tàn nhẫn của quyền lực tài chính:

"Nhưng chị Yến này, chúng ta đang ngồi trong phòng họp thương mại của một doanh nghiệp vận tải tư nhân, chứ không phải đang tham gia một diễn đàn khoa học vì cộng đồng hay một tổ chức từ thiện phi chính phủ. Tôi là Giám đốc Thương mại của Đông Bờ. Trách nhiệm duy nhất của tôi trước Hội đồng Quản trị là bảo vệ an toàn tuyệt đối cho khối tài sản ba mươi tỷ đồng đang nằm dưới các khoang hàng kia, bảo vệ dòng luân chuyển hàng hóa của hàng trăm đối tác bán lẻ trên toàn miền Trung, và chứng minh rằng từng đồng ngân sách tôi chi ra đều mang lại hiệu quả vượt trội. Tôi không thể dùng tiền của cổ đông để tài trợ cho một dự án phúc lợi xã hội mà ở đó, đối thủ cạnh tranh của chúng tôi cũng được hưởng lợi ngang bằng với chúng tôi."

Huy đưa tay kéo tập hồ sơ dự thảo hợp đồng về phía mình, ngón tay lật nhẹ một góc mép giấy:

"Cô nói về việc bóc tách độc quyền phần mềm khỏi dữ liệu an toàn công cộng. Nghe thì rất đạo đức, rất nhân văn trên lý thuyết sách vở. Nhưng thực tế vận hành ngoài cổng kho là gì? Cô đã bao giờ chứng kiến cảnh hỗn loạn khi một cơn lũ ập đến chưa? Nếu người dân và các cơ sở kinh doanh quanh đó nhận được cảnh báo cùng một lúc với chúng tôi, họ sẽ hoảng loạn ùa hết ra đường để di dời tài sản. Xe ba gác, xe máy, xe tải nhỏ chở đồ đạc sẽ lập tức tràn ra, bịt kín con đường gom hẹp bốn trăm mét kia. Tuyến đường đó sẽ tắc nghẽn hoàn toàn chỉ sau mười lăm phút! Và khi đó, mười hai chiếc xe tải mười lăm tấn của Đông Bờ dù có nhận được cảnh báo sớm từ hệ thống của cô cũng sẽ chết đứng ngay trong sân kho, không tài nào lách ra quốc lộ được. Độc quyền thông tin ở đây không phải là để chúng tôi đứng nhìn người khác gặp nạn, mà là để chúng tôi mua lấy chín mươi phút cửa sổ thời gian trống trải để sơ tán an toàn đoàn xe của mình trước khi sự hỗn loạn ngoài đường gom bắt đầu!"

Lập luận của Huy đập thẳng vào tâm trí Yến bằng một logic thực tế đến tàn nhẫn. Đó là sự xung đột trực diện, không thể hòa giải giữa bản năng sinh tồn vị kỷ của một cỗ máy doanh nghiệp tư nhân lớn và nguyên tắc an toàn chung của toàn thể cộng đồng.

Yến cảm thấy hai bàn tay mình lạnh ngắt. Cô muốn mở miệng phản bác rằng nếu thông báo sớm cho cả khu vực một cách bài bản, chính quyền địa phương và các tổ dân phố sẽ có phương án điều tiết giao thông từ xa, nhưng cô hiểu quá rõ thực tế hạ tầng ở vùng ven Hòa Cầm này: sẽ chẳng có một lực lượng chức năng nào kịp thời xuất hiện để phân luồng xe cộ trong một trận mưa dông mù mịt lúc hai giờ sáng. Sự hoảng loạn cục bộ và tình trạng tắc nghẽn giao thông là hoàn toàn có thật. Tính toán của Huy không phải là sự tưởng tượng vô căn cứ, mà là một sự thật trần trụi đến rợn người.

Nhìn thấy sự im lặng của Yến, Huy khẽ thở dài một tiếng rất nhẹ, một tiếng thở dài mang vẻ tiếc nuối cho một cuộc thương thảo bất thành. Anh thong thả với tay mở ngăn kéo bàn làm việc, rút ra một tập hồ sơ mỏng hơn, bìa bằng nhựa trong suốt màu xanh dương bóng bẩy, đặt ngay ngắn bên cạnh bản báo cáo kỹ thuật của Thuỷ Kế.

Trên góc phải của tập bìa hồ sơ ấy in nổi logo hình giọt nước cách điệu màu xanh thẫm cùng dòng chữ in hoa sắc sảo: *Dịch vụ Giám sát Ngập lụt Cơ sở Chuyên dụng — Mực Nước (WaterLevel Solutions)*.

Ánh mắt Yến khẽ co rút lại khi nhìn thấy dòng chữ đó.

*Mực Nước*. Công ty khởi nghiệp giải pháp giám sát ngập lụt đô thị của Lê Bảo An.

"Để tôi chia sẻ thật lòng với hai cô điều này," Huy nói, giọng anh đều đều, phẳng lặng như một mặt hồ mùa đông không một gợn sóng. "Đông Bờ không chỉ có duy nhất một sự lựa chọn là Thuỷ Kế. Sáng hôm qua, ngay sau sự cố kẹt ba xe tải ngoài đường gom, anh Lê Bảo An bên Mực Nước đã trực tiếp mang hồ sơ chào thầu giải pháp giám sát sang làm việc với chúng tôi."

Huy dùng đầu ngón tay gõ nhẹ lên tập hồ sơ của Mực Nước:

"Giải pháp của Mực Nước rất rõ ràng và thực dụng: họ sử dụng các đầu đo cảm biến áp suất chuẩn công nghiệp nhập khẩu nguyên chiếc từ châu Âu, không dùng hàng tự gia công vỏ cơ khí tại các xưởng nhỏ địa phương như bên cô. Bảng điều khiển của họ là một hệ thống khép kín hoàn toàn, chạy trên máy chủ riêng biệt của khách hàng, mã hóa dữ liệu đầu cuối. Và điều quan trọng nhất: anh An cam kết bằng văn bản có đóng dấu pháp nhân rằng toàn bộ luồng dữ liệu mực nước là tài sản thương mại tuyệt mật của Đông Bờ, tuyệt đối không chia sẻ, không phát tán ra bên ngoài dưới bất kỳ hình thức nào. Họ hiểu rất rõ họ đang phục vụ ai. Họ phục vụ doanh nghiệp trả tiền cho họ, chấm hết. Họ không tự gánh lên vai mình những gánh nặng đạo đức xã hội mơ hồ."

Thư khẽ nuốt nước bọt, cổ họng cô phát ra một tiếng 'ực' nhỏ nghẹn ngào. Đôi mắt cô dán chặt vào tập hồ sơ màu xanh dương của Mực Nước, tràn ngập sự tuyệt vọng. Sự xuất hiện của Lê Bảo An như một đòn đánh quyết định, đánh sập hoàn toàn chút hy vọng mong manh cuối cùng của Thư trong buổi sáng hôm nay.

"Tất nhiên," Huy tiếp tục, ánh mắt anh quay trở lại nhìn Yến, một cái nhìn đầy sự cân nhắc và toan tính của một nhà quản trị lão luyện. "Báo cáo khảo sát vi địa hình của cô Yến có một điểm sáng vượt trội mà bên Mực Nước chưa làm được: cô đã nhìn ra vấn đề cốt tử của con đường gom trũng chín mươi hai phân và kênh thoát nước bồi lắng, trong khi bên Mực Nước ban đầu chỉ đề xuất gắn cảm biến đo ngập trong sân kho của chúng tôi. Đó là lý do vì sao tôi vẫn ưu tiên dành trọn buổi sáng hôm nay để ngồi nói chuyện nghiêm túc với Thuỷ Kế. Tôi thật lòng đánh giá rất cao năng lực chuyên môn thực địa của cô."

Huy dừng lại một nhịp, gương mặt anh trở nên nghiêm nghị tuyệt đối, từng lời nói đanh lại như một tối hậu thư lạnh lùng:

"Nhưng năng lực chuyên môn chỉ có giá trị thương mại khi nó phục vụ đúng mục tiêu của người chi tiền. Khoản kinh phí ứng trước một trăm bốn mươi tư triệu đồng này chỉ có hiệu lực khi đi kèm với Điều 7 về quyền sở hữu dữ liệu độc quyền và cam kết không phát cảnh báo công khai trong bán kính hai cây số. Nếu Thuỷ Kế không thể chấp nhận điều khoản thương mại này, tôi buộc phải ký hợp đồng triển khai với bên Mực Nước vào đầu tuần tới. Họ sẵn sàng lắp đặt thiết bị ngay vào sáng thứ Hai, và ban giám đốc của tôi cũng không phải bận tâm về những rủi ro pháp lý hay rắc rối truyền thông từ việc dữ liệu nội bộ bị lộ ra ngoài."

Căn phòng họp dường như cạn kiệt toàn bộ dưỡng khí. Yến cảm nhận rõ từng nhịp đập nặng nề, dồn dập nơi hai bên thái dương.

Một trăm bốn mươi tư triệu đồng. Tám tuần sinh tồn cuối cùng. Chiếc phao cứu sinh bằng thép của Thuỷ Kế đang trôi tuột khỏi tầm tay cô từng tấc một.

Phía sau lưng cô là bảng cân đối tài chính chỉ còn vỏn vẹn 24.300.000 đồng. Là người mẹ già dưới quê đang nấn ná không dám bỏ tiền ra sửa lại mái tôn dột nát trước mùa bão vì muốn dành dụm từng đồng bạc còm cõi phòng khi cô ngã gục trên thành phố. Là người em trai đang phải nai lưng làm thêm ca đêm để trả góp từng tháng cho bộ đồ nghề thợ điện. Là Duy, người đồng đội trẻ đang bắt đầu hoang mang, dao động về tương lai của một hệ thống thiếu dữ liệu. Và là Thư, người đang ngồi ngay cạnh cô lúc này với đôi mắt hoe đỏ, cắn chặt môi đến suýt rớm máu vì bất lực.

Nếu cô từ chối bản hợp đồng này, Lê Bảo An sẽ bước vào căn phòng này vào sáng thứ Hai tới. An sẽ mỉm cười, sẽ ký vào bản hợp đồng Điều 7 đó, sẽ nhận trọn vẹn một trăm bốn mươi tư triệu đồng tiền mặt, sẽ lắp đặt những trạm cảm biến đóng kín cửa rào, và con đường gom kia sẽ vẫn bị khóa chặt thông tin như cũ. Sự an toàn của cộng đồng mà Yến cố công bảo vệ vẫn sẽ bị tước đoạt không thương tiếc, nhưng Thuỷ Kế thì chắc chắn sẽ chết vì kiệt quệ tài chính trước khi mùa mưa lũ năm nay kết thúc.

Có đáng không? Liệu cô có đang quá cứng nhắc, quá giáo điều? Liệu cô có đang tự biến mình thành một kẻ ngây thơ, dùng sự kiêu hãnh nghề nghiệp viển vông để che đậy sự kém cỏi trong năng lực sinh tồn thương trường, đúng như những lời gièm pha mà người ta vẫn thường dành cho những kẻ thất bại rời bỏ Sài Gòn trở về quê hương?

Nhưng rồi, hình ảnh của vệt nước ố vàng cao sáu mươi phân in hằn trên vách tường vôi loang lổ tại tiệm tạp hóa của bà Lành lại hiện lên rõ mồn một trong tâm trí Yến.

Nỗi cay đắng của những con người lao động nghèo khó, suốt một đời chắt bóp từng đồng tiền lẻ, chỉ sau một đêm nước lũ dâng ngập đầu gối là mất trắng toàn bộ cơ nghiệp nhỏ nhoi. Họ không có hàng trăm triệu đồng để ký hợp đồng dịch vụ riêng biệt. Họ không có quyền năng điều phối xe tải hay hệ thống quản trị kho bãi ERP. Họ chỉ có một hy vọng mong manh duy nhất là được biết trước nguy cơ ngập lụt sớm hơn một tiếng đồng hồ: để kịp kê vài bao đường lên cao khỏi mặt đất, để kịp rút phích cắm chiếc tủ lạnh cũ kỹ, để không phải liều mạng lội qua dòng nước đen ngòm rình rập những miệng cống mất nắp giữa đêm khuya.

Nếu ngay từ bước đi thương mại đầu tiên, Thuỷ Kế đã chấp nhận cúi đầu bán rẻ nguyên tắc cốt lõi của mình chỉ để đổi lấy sự sống sót tạm bợ, thì hệ thống công nghệ này sinh ra để làm gì? Để trở thành một thứ công cụ đặc quyền bảo vệ tài sản cho người giàu và đẩy toàn bộ rủi ro thiên tai sang cho những người nghèo khổ nhất hay sao?

Yến ngẩng cao đầu. Ánh mắt cô không còn chút dao động hay do dự nào nữa, chỉ còn lại sự kiên định lạnh lùng và thanh thản của một người đã nhìn thấu cái giá của sự thỏa hiệp.

"Cảm ơn anh Huy đã chia sẻ rất thẳng thắn về đề xuất của bên Mực Nước," Yến cất lời, giọng cô đanh gọn, mạch lạc và dứt khoát. "Thuỷ Kế hoàn toàn tôn trọng quyền lựa chọn đối tác thương mại của Đông Bờ. Nhưng lập trường kỹ thuật và đạo đức dữ liệu của chúng tôi là không thay đổi: an toàn cơ bản trước thiên tai không thể là một món hàng độc quyền. Chúng tôi sẵn sàng điều chỉnh mọi điều khoản về mức độ ưu tiên vận hành, chúng tôi cam kết thời gian báo trước cho Đông Bờ sớm hơn bất kỳ ai nhờ vào các thuật toán chuyên dụng của mình, nhưng chúng tôi sẽ không bao giờ ký vào một điều khoản biến khu vực dân cư xung quanh thành một vùng mù dữ liệu."

Thư nhắm nghiền hai mắt lại, khẽ thở hắt ra một hơi dài cay đắng, bàn tay cầm bút bi buông thõng xuống mặt đùi.

Lương Đức Huy nhìn Yến chăm chú trong vài giây dài im lặng. Trong đáy mắt của người đàn ông từng trải ấy thoáng qua một tia ngạc nhiên hiếm hoi—có lẽ trong suốt sự nghiệp quản lý của mình, anh chưa từng chứng kiến một công ty khởi nghiệp đang đứng bên bờ vực phá sản lại dám thẳng thừng từ chối một bọc tiền cứu mạng lớn đến thế. Nhưng sự ngạc nhiên ấy nhanh chóng biến mất, nhường chỗ cho sự lạnh lùng chuyên nghiệp vốn có.

Huy đưa tay kéo phẳng lại vạt áo sơ mi, rồi từ tốn đưa hai tay ra phía trước, khép tập tài liệu báo cáo của Thuỷ Kế lại.

*Tách.*

Tiếng bìa giấy gập lại nghe khô khốc và dứt khoát như một cánh cửa sắt vừa sập xuống giữa hai thế giới. Huy xếp hai tập hồ sơ ngay ngắn chồng lên nhau, đẩy nhẹ chúng sang mép bàn.

Anh đứng dậy, giữ nguyên nụ cười lịch thiệp vô cảm trên môi, đưa một bàn tay ra phía Yến:

"Rất tiếc vì chúng ta chưa thể tìm được tiếng nói chung trong buổi sáng hôm nay, kỹ sư Yến. Tôi tôn trọng nguyên tắc của cô, nhưng thị trường luôn có những quy luật tàn nhẫn riêng của nó."

Huy khẽ nghiêng đầu nhìn qua ô cửa kính lớn sát trần của phòng họp, nơi bầu trời phía tây thành phố đang bắt đầu vần vũ những dải mây xám xịt, nặng trĩu hơi nước báo hiệu một đợt áp thấp nhiệt đới mới đang áp sát đất liền, rồi quay lại nhìn Yến, nụ cười trên khóe môi mang theo một tia châm biếm lạnh buốt:

"Hy vọng nguyên tắc của cô có thể giúp Thuỷ Kế tồn tại được qua mùa mưa này. Vì như cô biết đấy... nước lũ không bao giờ đợi các kỹ sư giải quyết xong vấn đề đạo đức nghề nghiệp."