Ca Đêm Ở Cẩm Lệ

Tiếng còi lùi xe tải nặng gắt gỏng xé toạc màn đêm ẩm ướt khi chiếc taxi chở Yến và Thư dừng lại trước cổng sắt đồ sộ của tổng kho trung chuyển Cẩm Lệ thuộc Công ty phân phối Đông Bờ.

Gạt nước mưa của chiếc taxi kêu kin kít trên kính chắn gió, nhọc nhằn quét qua lớp hơi nước mờ đặc quánh bám chặt lấy mặt ngoài ca bin. Chiếc xe bốn chỗ rung lên từng chập theo nhịp máy nổ cầm chừng, không gian bên trong chật hẹp và sực nức mùi sáp thơm nhân tạo rẻ tiền trộn lẫn với hơi ẩm từ vạt áo khoác chưa kịp khô của hai người. Ngoài trời không còn trút nước xối xả như ban chiều, nhưng không khí sau cơn dông vẫn nặng trịch mùi bùn non trôi dạt từ các công trình san nền dở dang và mùi dầu diesel bốc lên nồng nặc từ mặt đường nhựa sũng nước. Bên kia hàng rào lưới thép bọc kẽm gai cao lút đầu người, khoảng sân bãi rộng hàng nghìn mét vuông ngập trong thứ ánh sáng vàng đục, chập chờn phát ra từ những dàn đèn cao áp gắn trên cột thép cao vút. Từng đoàn xe tải mui bạt mười lăm tấn, xe thùng đông lạnh ba chân và xe đầu kéo gắn container nối đuôi nhau gầm rú, nhả từng luồng khói xám xịt vào màn sương ẩm quánh đặc.

Yến đưa tay đẩy cánh cửa taxi, mùi khét của lốp cao su ma sát trên nền bê tông ướt lập tức ùa vào buồng phổi. Đế giày bata của cô vừa chạm đất đã lún sâu vào một vũng nước đục ngầu ven lề, thứ nước xám xịt lẫn cát mịn tràn qua mép vải, ngấm buốt buốt vào đầu ngón chân. Yến kéo cao cổ chiếc áo khoác gió chuyên dụng, hai tay ghì chặt chiếc ba lô chống sốc chứa chiếc máy tính xách tay và bộ sổ đo trắc đạc cơ học. Thư bước vội ra từ cửa bên kia, hai tay khư khư ôm tập hồ sơ in sẵn thư ngỏ cùng bản thuyết minh kỹ thuật còn thơm mùi mực in mà cô vừa kịp chạy đôn chạy đáo đi đóng bìa lúc chập tối ở tiệm photocopy đối diện cổng trường đại học. Vạt áo sơ mi công sở của Thư đã lấm tấm những vệt bùn bắn lên từ bánh xe máy lúc rời văn phòng, nhưng nét mặt cô vẫn cố gượng giữ vẻ chỉn chu thường thấy của một người phụ trách phát triển thị trường đang bước vào cuộc đàm phán quan trọng.

Trước bốt bảo vệ kiểm soát ra vào dựng bằng tôn lạnh, một người phụ nữ trạc gần bốn mươi tuổi đang đứng đợi. Chị mặc bộ đồng phục bảo hộ lao động màu xanh sẫm viền phản quang xám đã bạc màu ở hai bên bả vai, mái tóc cắt ngắn gọn gàng giấu trọn dưới chiếc mũ cứng màu trắng có in logo mờ nhạt của Đông Bờ. Đôi ủng cao su màu đen của chị lấm lem bùn đất vàng quánh lên tận bắp chân, từng vệt bùn khô đóng vảy nứt nẻ chồng lên lớp bùn ướt mới bám sau trận mưa chiều.

"Thủy Kế đúng không?" Người phụ nữ bước tới hai bước, giọng khàn đặc nhưng dứt khoát, cắt ngang tiếng gầm rú của một chiếc xe tải vừa cài số lùi cách đó không xa. Ánh mắt sắc sảo giấu sau đôi lông mày rậm đảo nhanh qua vóc dáng nhỏ nhắn và bộ dạng ướt át của hai cô gái trẻ. "Tôi là Đỗ Thanh Tâm, quản lý ca đêm ở đây. Anh Huy bên văn phòng tổng có gọi điện báo hai cô sẽ xuống khảo sát ngay trong ca trực."

"Chào chị Tâm, em là Hải Yến, kỹ sư phụ trách kỹ thuật, còn đây là Minh Thư bên phát triển dự án," Yến chủ động chìa tay ra phía trước.

Bàn tay Tâm khô ráp, chai sần ở các khớp ngón, siết chặt lấy bàn tay lạnh ngắt của Yến trong một nhịp ngắn ngủi đầy dứt khoát rồi buông ra ngay tức khắc. Chị không mỉm cười, nơi khóe mắt hằn sâu những nếp nhăn của những đêm thức trắng theo dõi từng chuyến hàng xuất nhập, và tuyệt nhiên không có vẻ gì là vồn vã đón tiếp những đối tác công nghệ mang danh giải pháp thông minh như Thư vẫn thường kỳ vọng ở các buổi gặp gỡ kinh doanh. Tâm quay người, ra hiệu bằng một cái vẫy tay cộc lốc:

"Đi theo tôi vào phòng trực trước đã. Đứng ngoài này tài xế lùi xe không nhìn thấy người đâu, điểm mù xe tải ban đêm nguy hiểm lắm. Coi chừng mấy cái vũng dầu trơn trợt dưới chân."

Chị dẫn hai người băng qua con đường nội bộ ken đặc vệt bánh xe tải hạng nặng, nơi những gờ bê tông giảm tốc đã bị mài mòn trơ cả lõi sắt. Những chiếc xe bồn chở dầu và xe tải chở hàng khô đang nhích từng mét một trong tiếng rít chói tai của hệ thống phanh hơi. Mùi dầu mỡ, mùi khói xả đậm đặc và hơi nóng hầm hập phả ra từ những lốc máy xe tải vừa hoàn thành hành trình hàng trăm cây số từ Tây Nguyên xuống quyện chặt vào nhau dưới cơn mưa phùn dai dẳng. Tâm dẫn họ rẽ vào một dãy nhà tiền chế hai tầng kiên cố nằm nép mình ngay góc sân bãi, nơi có tấm biển mica màu xanh đã ố vàng đề chữ: *Trung tâm Điều hành Vận tải & Kiểm soát Lưu kho Ca đêm*.

Bước qua cánh cửa nhôm kính dày có dán gioăng cao su cách âm, tiếng ồn cơ khí bên ngoài lập tức bị dập tắt xuống thành một thứ âm thanh ầm ì nghẹt thở. Không khí bên trong căn phòng ngột ngạt và đặc quánh lại bởi mùi thuốc lá sót lại trong gạt tàn, mùi giấy in nhiệt ẩm ướt và hơi ấm hầm hập phả ra từ hàng chục thiết bị điện tử, bộ lưu điện và máy chủ mini đang vận hành hết công suất.

Phòng trực trung tâm của tổng kho Cẩm Lệ không hề giống một văn phòng giao dịch thông thường; nó giống hệt một đài chỉ huy dã chiến đang căng mình chống đỡ một chiến dịch logistics khổng lồ. Trên mảng tường lớn đối diện cửa ra vào, một hệ thống gồm mười sáu màn hình camera giám sát khổ lớn đang nhấp nháy liên tục, hiển thị từng góc độ của mười hai cửa dock bốc dỡ, bãi đỗ xe chờ phía sau, các lối rẽ gom hàng và những dãy kệ hàng cao vút bên trong kho kín. Cạnh đó là một tấm bảng mica khổng lồ kẻ chi chít các ô cột bằng sơn dầu đen: giờ xe đến, giờ xe rời bến, biển số xe, tên tài xế, trọng tải, và điểm đến liên tỉnh: Đà Nẵng – Quy Nhơn, Đà Nẵng – Kon Tum, Đà Nẵng – Gia Lai, Đà Nẵng – Vinh. Những nét bút dạ màu đỏ, xanh ghi nhận các chuyến xe đã bốc xếp xong hoặc bị chậm trễ chồng chéo lên nhau, gạch xóa lem luốc.

Ba nhân viên điều phối ca đêm mặc áo phản quang cam ngồi cắm cúi trước các cụm màn hình máy tính để bàn, một bên tai kẹp chặt ống nghe điện thoại bàn, tay gõ phím lách cách với tốc độ chóng mặt. Tiếng loa của chiếc bộ đàm cầm tay đặt trên bàn thỉnh thoảng lại ré lên những thanh âm đứt quãng, rè rè vì nghẽn sóng: *“Dock bốn hàng bánh kẹo đã chất xong, xe bốn ba C chưa lùi vào... Dock bảy thiếu ba pallet dầu ăn loại một lít, kiểm tra lại phiếu xuất kho ca hai ngay...”*

Tâm bước đến chiếc bàn gỗ trầy xước ở góc phòng, nơi đặt một chiếc ấm nước siêu tốc bằng inox đang sôi sùng sục. Chị với lấy ba chiếc cốc nhựa dùng một lần, thả vào mỗi cốc một nhúm chè xanh khô rồi rót nước sôi ngập tràn mép cốc. Khói bốc lên nghi ngút, phả ra mùi chè chát đắng nồng đậm. Chị đẩy hai chiếc cốc về phía Yến và Thư, động tác dứt khoát không thừa một li.

"Uống ngụm trà nóng cho ấm người," Tâm nói, kéo lê chiếc ghế xoay bọc da đã sờn rách ở mép đệm rồi ngồi phịch xuống đối diện hai người. Chị tựa lưng ra sau, hai cánh tay khoanh trước ngực. Ánh mắt chị trĩu nặng vẻ mệt mỏi sau nhiều giờ làm việc căng thẳng, nhưng đồng tử lại cực kỳ tỉnh táo, sắc lạnh găm thẳng vào Yến. "Anh Huy gửi cho tôi bản tóm tắt qua Zalo lúc bảy giờ tối. Nghe bảo bên cô có thuật toán dự báo ngập cục bộ gì đó, cam kết báo trước được ba mươi đến bốn mươi lăm phút?"

Thư lập tức kéo ghế lại gần, mở nhanh tập hồ sơ bóng bẩy, toan cất lời bằng chất giọng rành rọt, lưu loát quen thuộc của một chuyên viên phát triển thị trường đã qua đào tạo:

"Dạ thưa chị Tâm, nền tảng Thủy Kế của tụi em kết hợp mạng lưới cảm biến áp suất thủy tĩnh gắn trực tiếp tại các miệng xả hạ lưu với dữ liệu mưa công cộng theo thời gian thực. Thuật toán phân tích dòng chảy tràn bề mặt cho phép theo dõi sát sao từng centimet mực nước dâng và đưa ra cảnh báo tự động qua ứng dụng di động cũng như tin nhắn SMS..."

"Khỏi cần đọc tài liệu chào hàng đâu cô Thư," Tâm giơ một bàn tay thô ráp lên, ngắt lời Thư một cách không hề kiêng nể. Giọng điệu của chị không chứa sự ác ý hay trịch thượng, mà thuần túy là sự thực dụng đến lạnh lùng của một người đã lăn lộn với nền bê tông kho bãi suốt hàng chục năm ròng rã. "Tôi làm việc ở cái tổng kho này từ ngày nó mới san nền năm 2017. Mấy cái ứng dụng cài trên điện thoại hay bản đồ màu mè hiển thị trên máy tính, tôi thấy người ta mang cặp da tới chào bán cho ban giám đốc không dưới bốn lần rồi. Mấy cậu kỹ sư phần mềm vẽ ra giao diện đẹp lắm, cái gì cũng tự động hóa, cái gì cũng thông minh bốn chấm không. Nhưng đến khi nước ngoài đường gom tràn tới mắt cá chân thì màn hình lăn ra báo lỗi mất kết nối máy chủ, hoặc báo nước đang rút trong khi xe tải chở mười tấn hàng đang chết máy giữa vũng lụt ngoài cổng."

Thư khẽ sững lại, nụ cười chuyên nghiệp trên môi thoáng đông cứng. Cô nhìn sang Yến, kín đáo tìm kiếm sự giải vây.

Yến không hề bối rối. Cô kéo chiếc ghế gỗ của mình tiến sát lại mép bàn, hai bàn tay đan vào nhau đặt ngay ngắn trên mặt gỗ trầy xước. Trải nghiệm ê chề vừa xảy ra ban chiều tại ngã ba An Khê vẫn còn tươi nguyên như một vết cắt rỉ máu trong tâm trí cô: sự kiêu ngạo ngây thơ về một mô hình toán học thuần khiết, sự trừng phạt tàn nhẫn của hiện trường ngập rác, và cái giá một triệu một trăm nghìn đồng tiền túi bồi hoàn cho mấy bao đường cát của bà Lành. Cô không hề cảm thấy tự ái hay phật ý trước thái độ gắt gỏng của người quản lý ca đêm. Trái lại, cái nhìn hoài nghi, cảnh giác của Tâm khiến Yến thấy an tâm hơn nhiều so với những lời khen ngợi xã giao, sáo rỗng của những người ngồi phòng lạnh chưa từng nếm mùi bùn nước.

"Chị Tâm nói rất đúng," Yến thẳng thắn nhìn vào mắt Tâm, giọng cô trầm, rõ ràng và vững chãi. "Phần mềm hay cảm biến không thể tự nó vác bao cát, không tự tát nước và càng không thể đẩy một chiếc xe tải mười lăm tấn ra khỏi chỗ ngập được. Chiều nay, hệ thống thử nghiệm của tụi em ở quận Thanh Khê vừa gặp một sự cố báo động sai tai hại do rác thải sinh hoạt bịt kín miệng hố ga thu nước. Em hiểu rất rõ rằng nếu một cảnh báo kỹ thuật không gắn liền với khả năng hành động thực tế của con người tại hiện trường, nó chỉ là một đống rác dữ liệu làm phiền người khác và gây thêm hỗn loạn."

Tâm nhướng nhẹ đôi mày rậm, ánh mắt lộ vẻ ngạc nhiên kín đáo trước sự thẳng thắn không hề vòng vo của Yến. Chị im lặng một thoáng, quan sát kỹ lưỡng nét mặt cương nghị, đôi mắt thâm quầng nhưng không hề trốn tránh của cô kỹ sư trẻ. Chiếc đồng hồ treo tường phát ra tiếng tích tắc nặng nề giữa những tiếng lách cách bàn phím của nhân viên điều phối. Tâm khẽ gật đầu, vẻ căng thẳng trên khuôn mặt giãn ra đôi chút:

"Biết nhận mình sai sót là tốt. Ít nhất cô không cố cãi chày cãi cối như mấy người bán giải pháp phần mềm trước đây. Thôi được, hai người đứng dậy đi theo tôi. Ra xem cái kho này một vòng để biết cái nơi này nó vận hành bằng cái gì, bằng xương bằng thịt thế nào, rồi hẵng nói chuyện dự báo hay cảnh báo."

***

Tâm đứng dậy, với lấy chiếc áo gile bảo hộ màu cam khoác ngoài rồi đẩy cánh cửa ngăn dẫn thẳng vào khu vực kho kín.

Cánh cửa cuốn cách âm bằng thép tấm dày nặng nề kéo lên bằng mô-tơ điện, phát ra tiếng xích sắt nghiến ken két. Một không gian kho bãi khổng lồ cao vút, rộng tới hơn sáu nghìn mét vuông mở ra trước mắt Yến và Thư, choáng ngợp và lạnh lẽo. Không khí bên trong lập tức phả vào mặt Yến một thứ hỗn hợp mùi vị đặc trưng của ngành lưu kho công nghiệp: mùi bìa carton khô nồng nặc, mùi dầu máy bôi trơn từ những ray trượt pallet, mùi cao su của lốp xe nâng, mùi nhựa mới từ các kiện hàng bọc màng co và thoang thoảng cả mùi hơi ẩm rình rập ở các chân tường tôn giáp ranh với sàn bê tông.

Những dãy kệ racking hạng nặng cao bốn tầng sừng sững vươn lên sát tận trần xà gồ thép mạ kẽm, chứa hàng nghìn kiện hàng được bọc màng co nilon bóng loáng, xếp ngay ngắn như những khối hình học khổng lồ. Lối đi giữa các dãy kệ rộng thênh thang, mặt sàn bê tông xoa phẳng phủ sơn epoxy màu xanh lá cây bóng loáng, được kẻ vạch sơn vàng chỉ dẫn chiều lưu thông rõ ràng. Tiếng động cơ điện của ba chiếc xe nâng hàng *reach truck* đang rì rầm di chuyển qua lại, tiếng càng nâng hạ xuống sàn bê tông đánh *rầm* một tiếng khô khốc, vang dội khủng khiếp khắp vòm mái tôn bao la cao hơn mười hai mét.

Tâm dẫn Yến và Thư rảo bước dọc theo lối đi chính dẫn về phía các cửa dock bốc dỡ hàng hóa. Từng bước chân nện trên sàn bê tông khô ráo vang lên những âm vang cô quạnh. Vừa đi, chị vừa chỉ tay lên các tầng kệ chất ngất:

"Khu A này là hàng tiêu dùng nhanh, thực phẩm đóng gói, hóa mỹ phẩm của các nhãn hàng ký gửi. Bột giặt, nước xả vải, mì ăn liền, sữa hộp giấy. Khu B bên kia là đồ gia dụng, nồi niêu xoong chảo, bếp từ, máy lọc nước. Còn toàn bộ khu C nằm sâu phía trong cùng kia, nơi có rào chắn thép riêng biệt và hệ thống máy hút ẩm công nghiệp chạy liên tục hai tư trên bảy, là kho linh kiện điện tử và thiết bị viễn thông trung chuyển cho toàn bộ khu vực miền Trung. Tổng giá trị hàng hóa lưu kho tại thời điểm mười một giờ đêm nay rơi vào khoảng hơn ba mươi tỷ đồng."

Con số ba mươi tỷ phát ra từ miệng Tâm nhẹ bẫng như một câu nói thường nhật, nhưng làm Thư bất giác nín thở, bước chân cô hơi khựng lại trên vạch sơn vàng. Ba mươi tỷ đồng. Đó không phải là vài bao đường cát chảy nước hay mấy chục hộp sữa đặc ngâm bùn của tiệm tạp hóa bà Lành. Một lỗi sai số hay một sự chậm trễ trong quyết định ở đây sẽ không thể giải quyết bằng tiền túi cá nhân của bất kỳ kỹ sư nào, dù họ có bán hết tài sản gia đình.

"Ban chiều, anh Huy ngồi trên văn phòng tổng công ty ở trung tâm thành phố gọi điện xuống mắng tôi một trận lôi đình vì để ngập đường gom làm ba xe tải chở hàng bách hóa bị kẹt cứng ngoài dốc," Tâm nói tiếp, giọng chị chùng xuống, lộ rõ vẻ mệt mỏi pha lẫn bực dọc bị dồn nén suốt nhiều tiếng đồng hồ. "Các sếp lớn trên lầu lạnh luôn nghĩ mọi việc đơn giản như một phép tính cộng trừ trên bảng tính Excel: 'Mưa to thì kê hàng lên cao, hoặc chất lên xe tải chở đi chỗ khác sơ tán'. Họ tưởng dọn cái kho ba mươi tỷ này giống như dọn mấy cái bàn ghế, tủ lạnh trong phòng khách nhà họ chắc?"

Tâm dừng lại đột ngột trước một chiếc xe nâng điện tầm cao đang đỗ im lìm ở đầu hồi dãy kệ số bốn. Chị đưa bàn tay vỗ mạnh vào khung thép bảo vệ ca bin, tiếng kim loại va đập vang lên chát chúa:

"Cô nhìn xem. Chiếc xe nâng điện này nặng gần bốn tấn. Toàn bộ trọng tâm của nó dồn vào khối bình ắc quy chì khổng lồ đặt dưới sàn xe để đối trọng khi nâng hàng lên cao tám mét. Nó chỉ hoạt động được trên mặt sàn bê tông phẳng lì và tuyệt đối khô ráo. Nước mưa chỉ cần tràn qua bậc cửa dock, ngập vào nền kho chừng mười phân thôi là toàn bộ hệ thống cảm biến bo mạch và mô-tơ kéo dưới gầm xe lập tức ngắt mạch bảo vệ, tê liệt hoàn toàn. Một khi xe nâng điện đã chết máy vì ngập nước, nó biến thành một khối sắt phế liệu bốn tấn nằm chắn ngang lối đi, không xe nào kéo nổi."

Tâm quay ngoắt sang nhìn Yến, ánh mắt chị xoáy sâu vào cô kỹ sư trẻ, từng lời nói gằn xuống nặng trịch:

"Muốn di dời hàng, cô phải có xe nâng để hạ từng pallet từ tầng ba, tầng bốn xuống đất, rồi dùng xe nâng dầu đưa hàng ra cửa dock để chất lên thùng xe tải. Nhưng chìa khóa xe nâng thì do ai giữ? Đội xe nâng kho này có ba người, mỗi người giữ một chìa khóa cá nhân theo số máy được giao khoán. Hết ca trực lúc sáu giờ chiều, họ khóa tủ chìa khóa đem về nhà hoặc bàn giao có ký nhận cho thủ kho ca kế tiếp. Thủ kho ca đêm chỉ có quyền điều động phương tiện trong phạm vi dỡ hàng theo lệnh xuất xưởng đã được ban giám đốc duyệt trước mười sáu giờ chiều cùng ngày."

Tâm bước thêm hai bước, khoanh tay đứng tựa vào cột kệ thép chịu lực:

"Quyền điều động nội bộ là một bức tường thép. Cô không thể cứ thấy nước mưa ngoài đường dâng lên là hô hào anh em bốc xếp: 'Nước ngập rồi, bốc hàng chất lên xe tải đi!'. Chất hàng nào lên trước? Kiện linh kiện điện tử ba trăm triệu một pallet của đối tác viễn thông hay lô sữa bột trẻ em trị giá hai trăm triệu của đối tác dinh dưỡng? Tài xế xe tải nào chịu nổ máy chở hàng chạy đi khi chưa có lệnh điều xe chính thức của phòng điều vận trung tâm, chưa có biên bản xuất kho khẩn cấp có đủ chữ ký của giám đốc kho và dấu đỏ của bên giám định bảo hiểm? Nếu chở hàng chạy ra đường giữa mưa gió rồi xe bị lật, bị ướt bạt làm hỏng hàng, ai sẽ đứng ra chịu trách nhiệm đền ba mươi tỷ đồng đó? Tôi à? Hay các cô?"

Yến im lặng lắng nghe, từng câu từng chữ của Tâm như những nhát búa tạ giáng thẳng vào tâm trí cô, đập vỡ tan tành những giả định ngây thơ về mặt vận hành mà cô từng phác thảo trên các sơ đồ khối logic. Trong các bài thuyết trình giải pháp công nghệ, cô và các cộng sự thường vẽ một mũi tên trơn tru nối từ ô "Phát hiện nguy cơ ngập" sang ô "Kích hoạt phương án ứng phó khẩn cấp của doanh nghiệp". Nhưng cô hoàn toàn mù tịt về chuỗi ma sát khủng khiếp bên trong một tổ chức vận hành đời thực: từ chiếc chìa khóa cơ học của xe nâng, hệ thống phân cấp thẩm quyền phê duyệt lệnh xuất kho, cho đến trách nhiệm pháp lý cá nhân gắn liền với các điều khoản ngặt nghèo của hợp đồng bảo hiểm hàng hóa ký gửi.

"Chưa hết đâu," Tâm tiếp tục, sải bước dứt khoát kéo hai người đi vòng qua khu vực cửa dock bốc dỡ số tám, nơi mép sàn bê tông nhô ra một khoảng đệm cao ngang sàn thùng xe tải. "Tài xế xe tải chở hàng đường dài không phải là nhân viên biên chế của tổng kho này. Họ là tài xế hợp đồng của ba đơn vị vận tải đối tác khác nhau. Sau khi họ đánh xe vào trả hàng lúc cuối buổi chiều, họ lái xe không ra bãi đỗ tập trung cách đây gần hai cây số, rồi kéo nhau đi ăn cơm bụi, đi uống rượu, hoặc về ngủ trọ ở mấy dãy nhà trọ công nhân quanh khu công nghiệp Hòa Cầm. Nếu nửa đêm nửa hôm kho này có biến, cô lấy gì gọi họ dậy? Ai chạy xe máy đến đón họ giữa mưa gió mịt mùng để họ tới đây đánh xe lùi vào cứu hàng?"

"Vậy phương án ứng phó khẩn cấp của kho mình quy định thế nào hả chị Tâm?" Yến cất tiếng hỏi, ánh mắt cô dừng lại ở chiếc tủ cứu hỏa màu đỏ gắn trên vách tôn và tấm bảng nội quy phòng chống thiên tai đóng khung kính cạnh cửa thoát hiểm.

Tâm bật cười khan một tiếng, nụ cười méo mó chua chát:

"Phương án trên giấy à? Đi, tôi cho cô xem phương án ứng phó khẩn cấp đạt chuẩn ISO mà công ty vừa chi mấy chục triệu đồng thuê một công ty tư vấn làm cho hồi đầu năm."

***

Tâm dẫn họ quay trở lại phòng trực trung tâm ngột ngạt. Tiếng bộ đàm vẫn rè rè phát ra những câu lệnh điều phối ngắt quãng. Tâm bước thẳng đến góc tủ tài liệu bằng sắt sơn tĩnh điện màu xám, mở khóa cánh tủ trên cùng, rút ra một tập hồ sơ dày cộp đóng gáy cẩn thận bằng bìa da màu xanh đậm. Trên bìa in dòng chữ mạ vàng trang trọng: *Kế hoạch phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn – Tổng kho Cẩm Lệ*.

Tâm lật xoẹt qua hàng chục trang giới thiệu chung về địa lý, khí hậu và cơ cấu tổ chức, rồi đập mạnh tập tài liệu xuống mặt bàn gỗ trước mặt Yến:

"Đây. Danh bạ liên lạc khẩn cấp phục vụ di dời hàng hóa ban đêm. Cô xem đi."

Yến cúi xuống, lật giở từng trang bảng biểu kẻ cột chi tiết. Đó là danh sách liệt kê hơn bốn mươi nhân sự kèm theo chức danh, phân công nhiệm vụ trong tình huống khẩn cấp và số điện thoại cá nhân: từ đội trưởng đội ứng phó cơ động, nhân viên vận hành xe nâng, thủ kho phụ trách từng phân khu, cho đến danh sách đội bốc xếp dự phòng ca ba.

Nhưng khi đầu ngón tay Yến lướt qua từng hàng số điện thoại và đối chiếu với các ghi chú viết tay bằng mực bút bi nguệch ngoạc ở mép lề giấy, đôi lông mày của cô khẽ nhíu chặt lại.

"Người này... Nguyễn Văn Hùng, ghi là đội phó bốc xếp cơ động?" Yến ngẩng lên nhìn Tâm, ngón tay trỏ đặt dưới dòng tên.

"Nghỉ việc từ tháng Mười một năm ngoái rồi," Tâm lạnh lùng đáp, ngón tay gõ gõ từng nhịp cộc cộc lên mặt bàn. "Hắn về quê Quảng Ngãi cưới vợ rồi đi làm thợ hồ trong đó luôn."

"Còn người này, Lê Tấn Sang, phụ trách chìa khóa xe nâng số ba và cửa dock sáu?"

"Nghỉ hồi tháng Giêng, ngay sau đợt nhận tiền thưởng Tết âm lịch."

Yến rút chiếc bút bi từ túi áo khoác, cẩn thận rà soát từng dòng trong danh sách hơn hai mươi nhân sự thuộc đội xung kích bốc dỡ ban đêm. Càng đọc, cảm giác ớn lạnh càng lan tỏa khắp sống lưng cô. Gần một nửa số điện thoại trong danh bạ – chính xác là chín trên hai mươi mốt người – hoặc đã có ghi chú viết tay "đã nghỉ việc", hoặc để trống cột số điện thoại liên lạc phụ, hoặc số điện thoại chỉ có chín chữ số do lỗi đánh máy cẩu thả khi ban hành văn bản.

Đó toàn bộ là nhân sự lao động thời vụ được tuyển dụng ồ ạt vào đợt cao điểm mùa mưa lũ năm ngoái để phụ trách bốc vác, và sau khi mùa bão lũ kết thúc, hợp đồng lao động của họ chấm dứt mà không một ai trong bộ phận hành chính nhân sự buồn bã cập nhật lại cuốn sổ danh bạ ứng phó khẩn cấp.

"Còn số điện thoại này?" Yến chỉ vào một số máy bàn cố định có mã vùng Đà Nẵng ghi chú là *Kênh tiếp nhận điều phối khẩn cấp hai tư trên bảy*.

"Số máy bàn đó đặt ở phòng hành chính tổng hợp trên tầng hai," Tâm nhếch mép, ánh mắt tràn ngập vẻ giễu cợt. "Năm giờ chiều là nhân viên hành chính tắt máy lạnh, khóa cửa phòng đi về nhà ăn cơm với vợ con. Nửa đêm chuông điện thoại có reo cháy máy thì chỉ có mấy con chuột nhắt gặm tài liệu trong hộc bàn nghe thôi."

Thư đứng bên cạnh, hai bàn tay siết chặt tập hồ sơ giới thiệu giải pháp, mặt mày tái mét khi nhìn thấy sự rách nát đến khó tin ẩn sau bản kế hoạch ứng phó bọc da mạ vàng bóng bẩy. Cô khẽ nuốt nước bọt, giọng run rẩy ngập ngừng:

"Chị Tâm... vậy các đợt diễn tập phòng chống lụt bão định kỳ thì sao ạ? Em thấy trong hồ sơ năng lực gửi lên ban giám đốc tập đoàn, tổng kho Cẩm Lệ đạt đánh giá xuất sắc về công tác an toàn lao động và phòng chống lụt bão mà?"

"Diễn tập à?" Tâm khoanh hai tay trước ngực, giọng chị không giấu nổi vẻ châm biếm sâu cay và chua xót. "Năm nào cũng diễn tập một lần vào tháng Bảy, đúng vào ca ngày lúc chín giờ sáng. Trời nắng chang chang ba mươi tám độ, ban giám đốc từ văn phòng trung tâm đi xe hơi gắn máy lạnh xuống dự, có cả cán bộ bên phòng cảnh sát phòng cháy chữa cháy tới bấm còi hụ inh ỏi. Lúc đó trong kho đầy đủ hàng trăm con người, từ bảo vệ, thủ kho, công nhân bốc xếp, tài xế xe nâng đến các đội xe tải nằm chờ bốc hàng. Hô một tiếng là hàng chục thanh niên trai tráng khỏe như vâm nhảy vào vần từng pallet hàng, xe nâng chạy rầm rập ngoài sân, quay phim, chụp ảnh flycam gửi báo cáo lên hội đồng quản trị đẹp như tranh vẽ."

Tâm cúi rạp người xuống mặt bàn, nhìn thẳng vào mắt Thư rồi chuyển sang Yến, ánh mắt chị đanh lại như hai hòn than nguội:

"Nhưng thiên tai nó không có cái lịch hẹn chín giờ sáng ngày nắng ráo đâu các cô ạ! Nước lũ ở cái rốn trũng Cẩm Lệ này nó luôn luôn đổ về lúc hai giờ sáng, lúc trời mưa như trút nước, gió giật đùng đùng làm chập trạm biến áp, mất điện lưới toàn bộ khu vực. Lúc đó trong cái kho rộng sáu nghìn mét vuông mênh mông này chỉ có đúng một mình tôi là quản lý, ba cậu nhân viên điều phối trẻ măng ngồi dán mắt vào màn hình máy tính chạy bằng máy phát điện dự phòng, hai ông bảo vệ già ngoài cổng và bốn cậu công nhân bốc xếp ca đêm đang mệt phờ râu vì vừa bốc xong năm xe container hàng gia dụng."

Tâm thở dài một hơi nặng nhọc, mùi khói thuốc lá khét lẹt phảng phất trong hơi thở gấp gáp của chị:

"Nếu nước bắt đầu dâng tràn ngoài đường gom lúc hai giờ sáng, cái ứng dụng điện thoại thông minh của cô có phát còi hú hay gửi tin nhắn SMS cảnh báo Mức Đỏ đi chăng nữa, nó cũng hoàn toàn vô giá trị. Vô giá trị một trăm phần trăm! Tài xế ngủ say sau một ngày ôm vô lăng mười hai tiếng, họ tắt chuông điện thoại hoặc để chế độ im lặng. Công nhân bốc vác đang vác từng bao hàng trong kho kín tiếng máy nổ ầm ầm, ai rảnh đâu mà móc cái điện thoại cảm ứng từ túi quần ướt sũng ra để đọc thông báo ứng dụng? Muốn cái kho này nhúc nhích được giữa đêm hôm khuya khoắt, cô không thể trông cậy vào một cái tin nhắn gửi đi từ trên mây."

"Vậy quy trình thực tế để kích hoạt được kho này phải là gì, thưa chị?" Yến hỏi, ngón tay cô siết chặt thân bút bi, đầu ngòi bút đã ấn sâu vào trang giấy trắng của cuốn sổ tay kỹ thuật.

"Quy trình gọi điện xác nhận ba bước," Tâm nói dứt khoát, giơ ba ngón tay thô ráp chai sần lên trước mặt Yến. "Bước một: Hệ thống của cô phát tín hiệu có nguy cơ ngập, nhân viên trực vận hành của cô phải bấm máy gọi trực tiếp vào số di động cá nhân của tôi – quản lý ca trực tại hiện trường – và tôi phải là người trực tiếp bắt máy, nhắc lại đúng nội dung cảnh báo về mực nước và thời gian dự kiến để xác nhận tôi hoàn toàn tỉnh táo. Bước hai: Tôi bấm nút kích hoạt còi báo động cơ học gắn trên nóc kho để gọi toàn bộ nhân lực ca đêm tập hợp trong vòng ba phút, đồng thời bấm máy gọi điện cho đội trưởng đội xe tải ở bãi đỗ ngoài Hòa Cầm. Đội trưởng bãi xe phải xác nhận bằng giọng nói rằng đã điều động được ít nhất bao nhiêu tài xế tỉnh dậy, nổ máy xe tải. Bước ba: Tổng đài của cô phải gọi ngược lại cho anh Huy – đại diện ban giám đốc – để anh Huy bấm mã phê duyệt điện tử lệnh điều động khẩn cấp cho phép thủ kho xuất hàng ra khỏi kệ mà không cần hóa đơn đỏ. Thiếu bất kỳ một bước nào trong ba bước đó, chuỗi phản ứng sẽ đứt gãy ngay lập tức. Và cái kho này sẽ nằm im chịu trận."

Yến cắm cúi ghi chép cẩn thận từng chữ một vào cuốn sổ tay. Từng câu chữ của Tâm như những dòng mã lệnh trần trụi, lạnh lùng nhưng bám chặt vào thực tế sinh tồn khốc liệt của một bộ máy logistics. Cô nhận ra một chân lý nghiệt ngã: công nghệ của cô dù có tinh vi đến đâu, dù các phương trình vi phân mô phỏng dòng chảy mặt có giải chính xác đến từng centimet nước ngập, nó cũng chỉ là mắt xích đầu tiên và mỏng manh nhất trong một cỗ máy vận hành khổng lồ đầy ma sát của con người.

"Bây giờ," Yến gấp cuốn sổ tay lại, ngẩng đầu lên nhìn thẳng vào Tâm, "em muốn ra khảo sát thực tế tuyến đường gom độc đạo bên ngoài. Em cần đo cao độ thực tế bằng máy thủy bình laser và kiểm tra hiện trạng nhánh mương tiêu thoát nước chạy dọc mép đường."

Tâm liếc mắt nhìn chiếc đồng hồ treo tường. Kim ngắn đã chỉ gần sát số mười một. Ngoài trời, tiếng gió rít qua những khe hở của mái tôn vẫn không hề giảm bớt, mang theo những đợt mưa phùn hắt lộp độp vào vách kính.

"Được. Để tôi lấy hai chiếc áo mưa cánh dơi và chiếc đèn pin cỡ lớn. Đi ra ngoài đó coi chừng bùn trơn trượt chân té ngã xuống mương."

***

Ba người trùm kín mình trong những chiếc áo mưa cánh dơi màu xanh đen, cầm theo đèn pin chuyên dụng công suất lớn và bộ máy cân bằng laser kèm cọc tiêu của Yến, lầm lũi bước qua cánh cổng sắt kiên cố của tổng kho Cẩm Lệ.

Đêm tối mịt mùng và ẩm ướt lập tức nuốt chửng lấy họ. Tiếng gầm rú ầm ào của xe cộ lưu thông trên trục quốc lộ cách đó vài trăm mét dội lại như tiếng sấm rền từ xa xăm. Nhưng ngay tại khúc quanh này, tuyến đường gom độc đạo dẫn vào kho Cẩm Lệ chìm trong một sự cô quạnh u ám đến rợn ngời. Chỉ có ánh đèn cao áp vàng vọt từ cổng kho hắt ra những vệt sáng dài loang loáng trên mặt đường nhựa sũng nước, phản chiếu những gợn sóng lăn tăn do gió đêm thổi dạt.

Yến cẩn thận đặt từng bước chân lên mép đường nhựa. Tuyến đường gom này dài chừng bốn trăm mét, mặt đường rộng khoảng sáu mét, vừa đủ cho hai làn xe tải nặng tránh nhau ở tốc độ chậm. Tuy nhiên, hai bên mép đường đã bị sạt lở nghiêm trọng sau nhiều năm bị xe tải nặng cày xới; lớp nhựa đường bị vỡ vụn từng mảng, để trơ ra lớp đá dăm lởm chởm và những rãnh bùn thụt sâu hoắm.

"Thư, giữ chặt cho tao cái cọc tiêu phản quang ở ngay tim đường chỗ này," Yến nói, đưa chiếc cọc nhôm có gắn vạch đo milimet cho Thư.

Thư gật đầu, hai tay giữ chặt thân cọc nhôm, cố gồng mình đứng vững trước những luồng gió lạnh thổi thốc từ cánh đồng trống bên cạnh. Yến lùi lại phía sau khoảng ba mươi mét, đặt giá ba chân của chiếc máy cân bằng laser cầm tay lên một mỏm bê tông khô ráo ven cổng kho, cẩn thận căn chỉnh bọt thủy tròn vào đúng tâm điểm. Cô bấm nút nguồn, hướng tia sáng laser màu đỏ rực về phía cọc tiêu của Thư, rồi lia tia sáng về phía mốc cao độ giả định nằm trên bờ kè bê tông của trục quốc lộ phía xa. Tiếng bíp của máy đo vang lên khô khốc, xé tan tiếng gió rít giữa màn đêm.

Yến nhìn vào màn hình tinh thể lỏng hiển thị các con số kỹ thuật số, rồi rút cuốn sổ tay ướt nước mưa ra ghi chép. Sau đó, cô thu giá đỡ, bước thêm năm mươi mét về phía đoạn trũng nhất của con đường gom, nơi có một cống chui dân sinh bằng bê tông đúc sẵn cắt ngang qua lòng đường, rồi tiếp tục dựng máy đo lần thứ hai.

"Chênh lệch cao độ thực tế là bao nhiêu?" Tâm đứng bên cạnh, một tay che chiếc đèn pin công suất lớn hướng luồng sáng xuống chân để Yến nhìn rõ từng vạch khắc trên thước đo.

"Đoạn sâu nhất của lòng đường gom này thấp hơn cốt mặt đường quốc lộ tới chín mươi hai centimet," Yến ngẩng lên, khuôn mặt cô ướt đẫm nước mưa, giọng nói lộ rõ vẻ căng thẳng tột độ. "Gần một mét! Toàn bộ con đường độc đạo dài bốn trăm mét này thực chất là một cái máng trũng tự nhiên hình lòng chảo. Khi nước mưa từ lưu vực xung quanh dồn về, hoặc khi nước sông Cẩm Lệ dâng cao tràn qua các đoạn đê bao thấp, nó sẽ đổ dồn toàn bộ về cái lòng chảo này trước khi nước có cơ hội tràn vào sân bãi của kho."

Yến bước sát ra mép đường phía tay phải, rọi thẳng luồng ánh sáng trắng cực mạnh của chiếc đèn pin xuống dải đất trũng chạy song song với tuyến đường gom. Ở đó là một nhánh kênh tiêu thoát nước hở rộng chừng ba mét, nối từ khu vực dân cư lân cận dẫn thẳng ra hướng sông Cẩm Lệ.

Dưới luồng ánh sáng đèn pin xuyên qua màn mưa, hiện thực phũ phàng phơi bày một cách trần trụi: lòng kênh không hề có dòng chảy lưu thông thông suốt. Dưới đáy kênh cạn khô nước là một lớp bùn cát bồi lắng dày đặc đen ngòm, ngập ngụa các loại rác thải công nghiệp: những tấm ván cốp-pha mục nát gãy vụn, những bao tải cát rách tơi tả vứt bừa bãi từ một công trình thi công cầu vượt nhánh cách đó không xa, và từng búi cỏ dại, bao bì nilon kết lại thành từng tảng lớn. Tiết diện thoát nước hữu dụng của con kênh đã bị bóp nghẹt tới hơn sáu mươi phần trăm so với thiết kế ban đầu.

"Nhánh kênh này bị bồi lắng và tắc nghẽn quá nặng," Yến lẩm bẩm, ngón tay chỉ luồng sáng vào một cọc bê tông chỉ giới mép kênh đã bị bùn đất vùi lấp quá nửa thân cọc. "Với tiết diện thoát nước bị co hẹp nghiêm trọng như thế này, chỉ cần một trận mưa có cường độ khoảng năm mươi milimét trong một giờ kết hợp với đỉnh triều cường sông Cẩm Lệ dâng lên, nhánh kênh này sẽ lập tức mất hoàn toàn khả năng tiêu thoát tự nhiên. Nước từ sông sẽ dội ngược toàn bộ lưu lượng trở lại, tràn ồ ạt ngược lên mặt đường gom chỉ trong vòng chưa đầy hai mươi phút."

"Chiều nay đúng y như vậy đó cô Yến," Tâm tỳ một cánh tay áo mưa ướt sũng lên thanh hộ lan bằng tôn lượn sóng đã rỉ sét, nhìn trừng trừng xuống dòng nước đen ngòm đặc quánh dưới đáy mương. "Mưa mới trút xuống được đúng ba mươi phút là nước từ cái mương chết tiệt này trào ngược lên mặt đường như thác đổ. Ba chiếc xe tải nặng mười lăm tấn chở đầy hàng bách hóa vừa từ quốc lộ quẹo vào tới lưng chừng con dốc này thì nước đã ngập lút nửa bánh xe. Xe tải chở nặng không tài xế nào dám liều mạng rướn qua vũng nước sâu vì sợ sụp lề đường mềm làm lật nghiêng xe, đành phải tắt máy nằm chết dí tại chỗ. Tuyến đường độc đạo này chỉ có đúng một lối ra vào duy nhất, ba chiếc xe đó nằm chắn ngang là coi như bít kín toàn bộ huyết mạch của tổng kho Cẩm Lệ."

Tâm quay người lại, nhìn thẳng vào mắt Yến, giọng chị đanh lại, từng từ thốt ra mang theo một áp lực thực tế đè nặng:

"Anh Huy ngồi trên văn phòng muốn các cô cung cấp một hệ thống cảnh báo sớm ba mươi phút. Nhưng tôi nói thẳng cho cô biết bản chất vấn đề: ở cái địa hình lòng chảo cô lập này, cảnh báo trước ba mươi phút hay bốn mươi lăm phút cũng chỉ là một bản án tử hình được thông báo sớm hơn một chút thôi!"

"Tại sao lại là bản án tử hình hả chị?" Thư ngơ ngác hỏi, hàm răng cô lập cập va vào nhau vì lạnh trong chiếc áo mưa mỏng dính.

"Vì thời gian trễ vận hành!" Tâm gắt nhẹ, nhưng sự gay gắt đó nhắm thẳng vào bài toán hóc búa của thực tế chứ không hề nhắm vào sự thiếu hiểu biết của Thư. "Cô làm một phép tính số học đơn giản thế này xem: Từ lúc chuông điện thoại của tôi reo báo động, mất ít nhất mười lăm phút để tôi kích hoạt xong quy trình gọi điện xác nhận ba bước và nhận được mã phê duyệt điện tử lệnh điều động khẩn cấp từ anh Huy. Mất thêm hai mươi phút nữa để các tài xế từ các dãy nhà trọ bên Hòa Cầm bật dậy, mặc quần áo, lấy xe máy chạy vượt mưa gió đến được bãi xe tập kết. Mất mười phút để họ trèo lên ca bin, nổ máy xe tải, xả phanh hơi, làm nóng động cơ dầu giữa đêm lạnh giá. Rồi từ bãi xe chạy xe không vào đến cửa dock của tổng kho mất thêm mười lăm phút nữa nếu như đường gom chưa bị kẹt cứng hoàn toàn. Đó là đã mất tròn trĩnh một tiếng đồng hồ chỉ để chiếc xe tải đầu tiên lùi được cái đuôi thùng xe vào mép sàn kho!"

Tâm giơ cánh tay áo mưa sũng nước lên, chỉ thẳng về phía khoảng sân bãi ngập tràn ánh đèn vàng đục và những khối nhà kho khổng lồ phía sau lưng họ:

"Rồi công nhân bốc xếp bắt đầu dùng xe nâng điện để bốc hàng từ trên kệ đưa lên thùng xe tải. Một chiếc xe tải mười lăm tấn, bốc xếp trong điều kiện khẩn cấp nhanh nhất cũng phải mất ba mươi phút mới chất đầy hàng và chằng buộc xong xuôi bạt phủ. Tổng cộng là bao nhiêu thời gian? Chín mươi phút! Một tiếng rưỡi đồng hồ là con số tối thiểu, không thể rút ngắn hơn dù chỉ một giây một phút nào!"

Gió đêm từ cánh đồng thổi thốc qua con đường gom trống trải, mang theo những hạt mưa lạnh buốt quất rát rạt vào mặt ba người. Lời khẳng định đanh thép của Tâm như một phép tính số học lạnh lùng, tàn nhẫn, dập tắt hoàn toàn mọi ảo tưởng về những thuật toán phản ứng nhanh ba mươi phút mà Yến từng dày công xây dựng và kiểm thử trên các dòng dữ liệu mô phỏng trong phòng lab máy lạnh.

"Nếu hệ thống của cô không thể nhìn thấy trước nguy cơ ngập của con đường này trước ít nhất chín mươi phút," Tâm kết luận, từng lời nói nặng trịch như những tảng đá rơi xuống nền đường nhựa nứt nẻ, "thì tài xế xe tải chưa kịp lùi xe vào dock bốc hàng, nước ngoài đường gom đã ngập sâu một mét rồi. Lúc đó xe ngoài bãi chạy vào không được mà xe trong kho chạy ra cũng không xong. Toàn bộ ba mươi tỷ đồng hàng hóa sẽ bị khóa chặt lại trong cái ốc đảo này, và tất cả chúng ta chỉ còn nước đứng khoanh tay nhìn nước lũ dâng lên từng centimet một vào nền kho."

Yến đứng sững giữa gió đêm lạnh buốt, bàn tay cô nắm chặt cuốn sổ đo đạc đã ướt đẫm hơi sương và nước mưa. Trong đầu cô, toàn bộ các biến số thủy lực đang quay cuồng tự tái cấu trúc lại một cách khốc liệt: bài toán ngập lụt đô thị và công nghiệp chưa bao giờ là bài toán thuần túy về độ cao lòng đường, về diện tích mặt cắt kênh thoát nước hay về cường độ mưa rơi ở thượng nguồn. Đó là một phương trình động lực học phức tạp giữa tốc độ dâng của mực nước tự nhiên và quán tính vận hành chậm chạp, nặng nề của một bộ máy tổ chức con người.

Chín mươi phút. Một ngưỡng cảnh báo sớm đòi hỏi mô hình dự báo thủy lực của Thủy Kế phải vươn xa hơn gấp đôi, gấp ba năng lực hiện tại. Nhưng vươn xa về mặt thời gian đồng nghĩa với việc biên độ sai số dự báo lượng mưa sẽ giãn rộng ra một cách nguy hiểm; ranh giới giữa một cảnh báo chính xác để cứu hàng và một báo động sai làm tê liệt toàn bộ dây chuyền sản xuất của doanh nghiệp trở nên mong manh như một sợi tóc.

Tâm quay người, lầm lũi bước từng bước dứt khoát về phía cổng kho, đế ủng cao su nện bì bõm trên nền đường nhựa sũng nước. Khi đến gần thanh chắn barie kiểm soát ra vào, chị dừng bước, quay đầu nhìn lại hai cô gái trẻ vẫn đang đứng chôn chân bên mép đường gom.

Tâm giơ ngón tay trỏ thô ráp chỉ thẳng vào dãy xe tải dài dằng dặc đang nằm im lìm thành hàng dài bất tận trong bãi đỗ xe mịt mù hơi nước, dưới thứ ánh sáng vàng vọt ảm đạm của dàn đèn cao áp:

"Nếu hệ thống của cô gửi tin lúc hai giờ sáng mà tài xế tắt chuông, kho này vẫn chìm nghỉm như thường."