Lá Phiếu Sông Hàn

Hội trường tầng ba của Liên hiệp Các doanh nghiệp vừa và nhỏ Sông Hàn ngột ngạt dưới thứ không khí đặc quánh mùi cà phê phin nguội ngắt, mùi giấy tờ ẩm mốc và hơi ẩm tanh nồng bốc lên từ những tấm thảm trải sàn chưa kịp khô kiệt sau chuỗi ngày tát nước, nạo bùn. Cơn bão số 5 vừa quét qua dải đất ven biển miền Trung chưa đầy một tuần lễ, để lại dấu tích rõ mệt mỏi trên trần thạch cao cũ kỹ: những vệt ố vàng loang lổ như hình hài những khúc sông cụt, nơi nước mưa từng đọng lại thành từng bọc trĩu nặng trước khi nhỏ tong tòng xuống nền gạch bông tróc men. Gần bốn mươi con người ngồi chen chúc dọc theo hai dãy bàn dài hình chữ U bọc nỉ xanh đã sờn bạc chỉ viền. Họ là những chủ doanh nghiệp kho vận, chủ xưởng cơ khí, đại lý vật liệu xây dựng đóng quanh các cụm công nghiệp ngoại ô, xen lẫn với những tiểu thương đầu tắt mặt tối của các khu chợ dân sinh ven kênh Phú Lộc và vùng trũng Hòa Vang.

Dưới ánh đèn huỳnh quang nhấp nháy vì điện áp trồi sụt, tập tài liệu đóng gáy xoắn dày cộp mang tiêu đề *Dự thảo Đề án Mua chung dịch vụ Ứng phó và Giám sát Ngập lụt Niên độ mới* nằm ngay ngắn trước từng chỗ ngồi. Từng trang giấy A4 còn thơm nồng mùi mực photocopy mới xuất xưởng, nhưng lật giở bên dưới là những bảng kê thiệt hại tài sản cá nhân được ghi chép vội vã bằng bút bi: một kho bao bì hỏng hoàn toàn chân kệ ba mươi phân, một tiệm tạp hóa ngập lút dàn máy phát điện mini, hai xưởng tiện hư toàn bộ dàn bo mạch máy phay vì triều cường dâng ngược qua lỗ cống thoát sàn. Không còn bầu không khí thăm dò nửa vời hay những nụ cười đãi bôi như phiên họp trù bị hồi đầu tháng, buổi sáng hôm nay trĩu nặng sức ép của những khoản lỗ thật, những khoản nợ ngân hàng cận kề ngày đáo hạn và nỗi ám ảnh kinh hoàng về những con nước đục ngầu cuồn cuộn tràn qua bậc cửa lúc nửa đêm.

Hồ Mai Phương đứng ở bục chủ tọa phía trên cùng. Cô dùng đầu ngón tay gõ nhẹ chiếc bút bi kim loại xuống mặt kính bàn họp, tạo nên những tiếng *cạch, cạch* khô khốc để kéo vãn sự ồn ào đang bắt đầu ran lên từ phía hàng ghế cuối. Chiếc áo sơ mi trắng cổ đức được ủi phẳng phiu không che giấu nổi quầng thâm sẫm màu dưới khóe mắt sau bốn đêm liền thức trắng cùng tổ thư ký hoàn thiện hồ sơ pháp lý, nhưng ánh mắt Phương hôm nay đã rũ bỏ hoàn toàn vẻ lúng túng, chông chênh của lần thương thảo trước — lần mà bản đề án tiền thân từng tan tành thành từng mảnh vụn vì những toan tính ngầm và sự thiếu hụt niềm tin giữa đôi bên.

— Kính thưa toàn thể các anh chị hội viên, — Phương bắt đầu, thanh âm vang qua chiếc micro cổ ngỗng truyền vào cặp loa thùng cũ treo hai bên tường, tạo ra thứ âm vang kim khí rền rĩ nhưng rành mạch. — Chúng ta vừa trải qua một đợt thử thách khốc liệt. Bão số 5 đổ bộ với lượng mưa vượt ngưỡng ba trăm milimét chỉ trong vòng sáu tiếng đồng hồ đã bộc lộ toàn bộ điểm mù trong khả năng phòng thủ của chúng ta. Thiệt hại tại các kho hàng dọc tuyến Hòa Cầm, Miếu Bông cũng như trong từng ngõ ngách, kiệt hẻm của khu vực An Khê đã được ban thư ký tổng hợp sơ bộ trên bàn của quý vị. Tuy nhiên, bài học đắt giá nhất mà chúng ta thu về sau đợt thiên tai này không nằm ở chỗ nước đã dâng cao bao nhiêu cen-ti-mét trên thước đo, mà là ở chỗ: khi bùn đất bắt đầu dềnh lên mép cửa, từng người trong chúng ta có bao nhiêu phút thực tế để hành động? Và quan trọng hơn cả, nguồn dữ liệu mà chúng ta căn cứ vào đó để đưa ra quyết định di dời máy móc, kê kích hàng hóa có đáng tin cậy hay chỉ là những phán đoán cảm tính truyền tai nhau?

Phương bấm nút chuyển trang trên chiếc bút chiếu la-ze. Luồng ánh sáng đỏ rực quét qua màn chiếu lớn phía sau lưng cô, nơi một bảng cân đối ngân sách tổng thể của đề án hợp tác niên độ mới lập tức hiện ra với những cột số liệu tài chính được kẻ khung sắc nét.

— Thay mặt Ban Thư ký Liên hiệp, tôi xin thông báo một kết quả mang tính bước ngoặt: Khác với tình trạng bế tắc về thủ tục hành chính khiến chúng ta lỡ dở cả mùa lũ năm ngoái, khoản kinh phí hỗ trợ đối ứng ba mươi phần trăm từ Chương trình Đổi mới Sáng tạo & Chuyển đổi số Doanh nghiệp vừa và nhỏ của Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố đã chính thức có quyết định phê duyệt bằng văn bản. Quyết định mang số hiệu 412/QĐ-SKHĐT, với tổng giá trị giải ngân hai mươi triệu đồng tiền mặt. Số tiền này hiện đã được phong tỏa tại hệ thống Kho bạc Nhà nước để phục vụ việc đối ứng trực tiếp theo từng biên bản nghiệm thu thực địa của Liên hiệp cùng đơn vị kỹ thuật Thuỷ Kế do kỹ sư Phạm Hải Yến đại diện. Bảy mươi phần trăm kinh phí còn lại, tương đương bốn mươi lăm triệu đồng cho toàn bộ niên độ giám sát sáu tháng mùa mưa lũ, sẽ được huy động và phân bổ dựa trên cơ chế mua chung của tất cả các hội viên chính thức đăng ký tham gia đề án hôm nay.

Tiếng sột soạt lật mở trang tài liệu số bốn đồng loạt rộ lên. Ánh mắt của những người có mặt dán chặt vào góc phải màn hình, nơi bản quét scan con dấu đỏ chót của cơ quan quản lý nhà nước hiện diện rành rành. Nỗi hoài nghi thường trực về những dự án treo, những khoản tiền hứa hẹn nằm trên giấy tờ bấy lâu nay bỗng chốc bị giải tỏa phần nào. Tiền đối ứng đã là tiền thật, nằm trong tài khoản kho bạc, có cơ chế kiểm soát rút vốn theo tiến độ kỹ thuật đàng hoàng.

Thế nhưng, khoảng lặng tích cực vừa chớm nhen nhóm trong khán phòng chưa kéo dài được ba mươi giây thì ở dãy ghế thứ hai — vị trí trung tâm thuộc về khối doanh nghiệp có quy mô kho bãi lớn nhất của Liên hiệp — một bóng người to đậm đã đứng bật dậy.

Đó là ông Triết, người nắm trong tay chuỗi năm kho vật liệu xây dựng, ống thép và phụ kiện cơ khí hạng nặng nằm rải rác từ ngã ba Hòa Cầm chạy dài ra tuyến đường tránh quốc lộ. Ông ta mặc chiếc áo vest đũi màu xám đậm khoác ngoài áo thun có cổ, hai bàn tay thô dày đầy những vết sẹo lao động cũ chống thẳng xuống mặt bàn gỗ, đẩy nhẹ chiếc ghế xoay phía sau lùi lại một khoảng. Cạnh ông ta, ông Thắng, Giám đốc Công ty Cổ phần Bánh kẹo và Thực phẩm miền Trung, người vừa mất đứt gần ba tấn đường cát và bột mì vì nước ngấm chân tường trong bão số 5, cũng khoanh chặt hai tay trước ngực, ngả lưng ra sau ghế với ánh nhìn sắc lạnh, dò xét chĩa thẳng về phía bục chủ tọa.

— Tôi xin phép ngắt lời cô Phương một chút, — giọng ông Triết ồm ồm cất lên, chẳng cần qua micro vẫn lấn át hoàn toàn tiếng rè rè của mấy chiếc quạt trần cổ lỗ. — Hai mươi triệu tiền đối ứng của Sở, chúng tôi ghi nhận đó là sự năng nổ chạy vạy giấy tờ của ban thư ký. Nhưng xin hỏi một câu sòng phẳng giữa những người làm ăn với nhau: Bốn mươi lăm triệu đồng còn lại là tiền túi của ai móc ra? Có phải tự nhiên trên trời rơi xuống không? Xin thưa, theo đúng barem biểu phí hội viên bậc ba mà cô Phương vừa phát, công ty của tôi và công ty anh Thắng đây, mỗi bên phải gánh tròn trĩnh mười bốn triệu tám trăm nghìn đồng. Hai doanh nghiệp chúng tôi cộng lại đã phải è cổ gánh hơn sáu mươi phần trăm tổng số tiền mà khối tư nhân phải nộp vào đề án này rồi!

Ông Triết bước nửa bước ra lối đi rải thảm giữa hai dãy bàn, cánh tay vung lên, ngón trỏ chỉ thẳng về phía góc kỹ thuật nơi Phạm Hải Yến đang ngồi lặng lẽ bên cạnh chiếc máy tính xách tay ThinkPad cũ kỹ dán đầy tem kiểm định trắc địa.

— Xưa nay buôn có bạn, bán có phường, nhưng tiền nào thì của nấy, cái quy luật thị trường nó sòng phẳng như ban ngày. Chúng tôi là dân kinh doanh vật liệu, kinh doanh thực phẩm, chúng tôi bỏ ra bạc chục triệu trong lúc khó khăn này không phải để đi làm từ thiện mua danh ba vớ! Doanh nghiệp chúng tôi chỉ đồng ý đặt bút ký vào cái dự thảo mua chung này với điều kiện bên Thuỷ Kế và ban điều phối phải đáp ứng ba điểm mấu chốt, không thương lượng vòng vo. Thứ nhất: Bốn trong tổng số sáu trạm cảm biến siêu âm công nghiệp mà cô Yến dự định rải rác dọc theo hệ thống cống hở bên ngoài phải được ưu tiên dời hẳn về lắp đặt quanh chu vi bán kính năm mươi mét tính từ cổng kho Hòa Cầm và tuyến gom Miếu Bông của chúng tôi. Kho xi măng, kho sắt thép, kho bánh kẹo ngập nước là thiệt hại tính bằng tiền tỷ, bay đứt cả cơ nghiệp, không thể nào đem đánh đồng cào bằng với dăm ba cái sọt rau củ, mấy can dầu ăn lặt vặt của mấy bà bán chợ tạm được.

Tiếng xì xào bắt đầu nổi lên như ong vỡ tổ. Ông Triết dừng lại một nhịp, liếc mắt nhìn quanh phòng để đo lường phản ứng rồi tiếp tục dằn từng tiếng nặng trịch:

— Thứ hai: Tên thương hiệu và biểu trưng của hai công ty chúng tôi phải được gắn nổi bật ở vị trí trên cùng với tư cách đơn vị tài trợ hạ tầng dữ liệu trên toàn bộ giao diện bản đồ số công khai của Thuỷ Kế lẫn trang web của Liên hiệp. Và thứ ba, đây là điều kiện tiên quyết mang tính sống còn: Đội ngũ máy chủ của cô Yến phải lập trình riêng một đường truyền dữ liệu ưu tiên, đẩy thông báo cảnh báo biến động mực nước cho bộ phận điều vận xe tải và thủ kho của chúng tôi sớm hơn tối thiểu ba mươi phút so với thời điểm phát tin đại trà cho các hội viên tiểu thương!

Lời yêu cầu vừa dứt, một vài chủ xưởng tiện và gia công nhôm kính ngồi ở hàng ghế thứ ba bất giác co rụt vai lại, lấm lét nhìn nhau. Họ hiểu rất rõ thế lực tài chính của Triết và Thắng. Ở cái Liên hiệp Sông Hàn này, nếu hai ông lớn khối kho bãi rút lui, quỹ hoạt động thường niên coi như mất đi một nửa, và bản thân các xưởng nhỏ cũng thường xuyên phải sống nhờ vào các đơn hàng gia công phụ trợ do hai công ty này chia sẻ lại.

Ở mép phòng phía cửa ra vào, Đặng Minh Thư đang đứng tựa vào bức tường bong tróc, bàn tay cô vô thức bóp chặt tập hồ sơ năng lực của Thuỷ Kế đến mức các khớp ngón tay trắng bệch ra. Dù trong tuần qua, nhóm kỹ sư đã tạm thời thoát khỏi cái thòng lọng siết nợ ngắn hạn nhờ ký kết thành công ba hợp đồng đo đạc địa hình độc lập cho các dự án khu công nghiệp tư nhân, nhưng việc có được một hợp đồng mua chung dài hạn có sự bảo trợ của chính quyền Liên hiệp Sông Hàn vẫn là bệ đỡ cốt tử để Thuỷ Kế duy trì máy chủ, trả tiền SIM viễn thông và nuôi sống tầng dữ liệu giám sát cộng đồng mà cả nhóm đã đánh đổi bằng bao nhiêu mồ hôi nước mắt. Mất đi khối doanh nghiệp lớn, bài toán kinh tế của đề án sẽ sụp đổ ngay trước mắt.

Mai Phương trên bục chủ tọa khẽ mím môi, toan cầm micro lên để giải thích, dùng thứ ngôn ngữ hành chính khéo léo nhằm xoa dịu đôi bên theo thói quen dung hòa của người làm công tác hội đồng. Nhưng cô chưa kịp phát ra âm tiết nào thì một tiếng đập bàn chát chúa đã xé toạc bầu không khí ngột ngạt.

*Rầm!*

— Mấy người cậy có vài đồng bạc dắt lưng rồi tính trèo lên đầu lên cổ người khác ngồi chắc?

Bà Bùi Thị Lành đứng bật dậy ở dãy bàn cuối cùng. Người đàn bà trồi lên giữa những chiếc bóng xám xịt của hội trường với bộ quần áo bà ba bằng vải thô sẫm màu, nơi gấu tay áo vẫn còn loang lổ những vệt bùn non màu xám xịt chưa giặt sạch hết sau bốn ngày ròng rã dọn dẹp tiệm tạp hóa ở kiệt 126 An Khê. Nước lũ từ cống dâng lên đợt bão vừa rồi đã ngâm trọn sáu thùng sữa bột, hàng trăm gói mì tôm và làm mục nát toàn bộ hệ thống kệ gỗ dưới thấp của bà. Khuôn mặt sạm nắng, chằng chịt nếp nhăn nơi khóe mắt của bà Lành giật giật vì cơn thịnh nộ kìm nén bấy lâu nay bùng phát.

Bên cạnh bà, chị Mai — người phụ trách quầy hàng khô ở chợ đầu mối — và chú Ba thợ sửa xe máy kiêm tổ trưởng dân phố xóm trũng cũng đồng loạt đứng phắt dậy, tạo thành một bức tường người đối diện thẳng thừng với nhóm của ông Triết.

— Ông Triết mở miệng ra là tiền tỷ, tiền chục triệu! — Bà Lành đưa bàn tay gầy guộc, thô ráp chỉ thẳng vào mặt vị giám đốc kho vận, giọng bà the thé nhưng đanh thép, từng lời như cứa vào không gian. — Bộ ông tưởng một bao xi măng của ông quý hơn một thùng sữa đặc của tôi chắc? Ông tưởng cả cái liên hiệp này lập ra là để làm sân sau phục vụ cho mấy chiếc xe tải mười lăm tấn của các ông à? Mấy người đóng nhiều tiền hội phí vì quy mô làm ăn của các người phình to, năm nào lời hàng tỷ bạc các người ẵm trọn bỏ túi riêng, có chia cho bà con tiểu thương này cắc nào không? Giờ nước ngập đến chân, các người lại muốn đem tiền ra mua vé ưu tiên trèo lên xuồng cứu hộ trước! Nước lũ từ cống nó dội ngược lên, nó có mắt để chừa cái cổng kho nhà ông ra không? Đòi dời hết bốn cái máy đo về bịt mắt bịt tai thiên hạ, đòi biết trước nửa tiếng để xe các người đạp ga phóng chạy, rồi bỏ mặc hàng trăm hộ buôn bán nhỏ trong kiệt sâu lãnh đủ nước ngập bít đường bít lối hả?

Chị Mai đứng cạnh lập tức đập tay xuống mép bàn tiếp lời, ánh mắt nảy lửa: — Mùa mưa năm ngoái cũng chính vì cái thói mặc cả cửa sau, đòi ăn mảnh của các ông mà buổi họp mua chung vỡ trận! Hậu quả là bà con chúng tôi mù tịt thông tin, nước tràn vào lúc nửa đêm không kịp trở tay, đồ đạc trôi sạch bách ra sông! Nếu cái Liên hiệp này hôm nay chấp nhận ký vào cái thứ giấy tờ bất công, biến dữ liệu cảnh báo an toàn thành hàng hóa độc quyền cho người có tiền, thì dẹp hết đi! Mười hai hộ kinh doanh nhỏ chúng tôi thà rút tên ngay bây giờ, gom tiền mua bao cát tự đắp đê ngăn cửa, đêm đêm phân công nhau cầm đèn pin lội cống canh nước, chứ dứt khoát không đời nào chịu bỏ tiền làm cái bình phong rơm rác cho mấy ông lớn lót đường chạy trốn!

Hội trường lập tức nổ tung như một thùng thuốc súng bị châm ngòi.

Tiếng quát tháo, tiếng cãi vã đan xen nhau hỗn loạn. Tiếng chân bàn ghế bị xô đẩy ken két trên nền gạch hoa. Một vài chủ doanh nghiệp cơ khí cỡ vừa cố gắng can ngăn, nhưng tiếng nói của họ lập tức bị nhấn chìm giữa hai luồng đối kháng gay gắt: một bên là sức nặng tài chính áp đảo của những kho bãi tiền tỷ đòi hỏi sự bảo vệ tương xứng, một bên là quyền sinh tồn tối thiểu của những con người buôn bán nhỏ lẻ dựa vào từng tấc đất vỉa hè để mưu sinh. Mai Phương đứng trên bục, gõ búa liên hồi, bàn tay cầm micro run rẩy khi cố gắng phát ra những câu điều đình: "Đề nghị các anh chị giữ trật tự! Chúng ta đang trong phiên thảo luận chính thức... Xin các đại biểu tôn trọng quy chế..." nhưng âm thanh khuếch đại hoàn toàn bất lực trước cơn thịnh nộ tích tụ qua nhiều mùa mưa bão.

Giữa mớ âm thanh hỗn tạp ấy, Phạm Hải Yến vẫn ngồi bất động.

Cô không nhìn về phía Thư — người đang lo lắng đến mức sắp bước tới kéo tay cô. Cô cũng không đối đầu bằng ánh mắt với vẻ mặt hống hách đầy thách thức của ông Triết hay sự phẫn uất đang bốc hỏa của bà Lành. Yến cúi xuống, cẩn thận đóng nắp chiếc bút dạ quang màu cam, gom tập tài liệu kỹ thuật dày cộp vào lòng bàn tay rồi đứng dậy. Cô không vội vã, từng bước chân nện chắc nịch trên những bậc tam cấp dẫn lên bục chủ tọa.

Phương nhìn thấy Yến bước tới, ánh mắt người cán bộ điều phối ánh lên sự nhẹ nhõm như vừa bắt được một điểm tựa vững chãi giữa cơn giông bão. Cô lập tức lùi lại nửa bước, nhường chiếc micro chính và toàn bộ mặt bàn thuyết trình cho nữ kỹ sư trưởng của Thuỷ Kế.

Yến cắm chiếc USB vỏ nhôm màu xám bạc vào cổng kết nối máy tính của ban tổ chức. Thao tác của cô chuẩn xác, lạnh lùng và dứt khoát đến mức kỳ lạ. Chỉ sau ba cú nhấp chuột, màn hình máy chiếu lớn phía sau không còn hiển thị những con số thu chi kế toán nhức đầu nữa. Thay vào đó, một mô hình đồ họa động ba chiều mở ra, phác họa toàn bộ mặt cắt địa hình thủy văn của lưu vực thoát nước trung tâm đô thị — một dải trũng kéo dài từ ngã ba An Khê, xuyên qua hệ thống cống hộp ngầm kênh Phú Lộc và kết thúc tại dải đường gom trũng thấp ven khu công nghiệp Hòa Cầm.

Mô hình này không phải là sản phẩm vẽ vời trên giấy tờ lý thuyết. Đó là kết tinh của những dữ liệu thực địa mà Yến đã cùng Đỗ Thanh Tâm thức trắng nhiều đêm thu thập tại kho trung chuyển Cẩm Lệ, kết hợp với sơ đồ hoàn công mạng lưới ngầm mục nát mà cô Hà — cựu kỹ sư thoát nước đô thị — đã cẩn thận trao lại cho cô từ những bản vẽ vẽ tay phủ bụi thời gian.

— Kính thưa toàn thể các anh chị hội viên của Liên hiệp, — Yến cất giọng.

Tiếng của cô không gắt gỏng, không đao to búa lớn, nhưng âm vực trầm, đanh và dứt khoát của một người nắm giữ cấu trúc toán học thực nghiệm bên dưới từng con số khiến những tiếng cãi cọ phía dưới nhỏ dần, rồi tắt hẳn. Sự im lặng dần dần quay trở lại, nặng nề và tập trung.

— Tôi xin phép không lạm bàn về quy chế hội viên hay tỷ lệ đóng góp tài chính, bởi đó là thẩm quyền phân xử của Ban Chấp hành Liên hiệp theo điều lệ hiện hành. Nhưng với tư cách là kỹ sư trưởng thiết kế hệ thống giám sát Thuỷ Kế, đồng thời là người chịu trách nhiệm pháp lý và đạo đức cao nhất trước độ chuẩn xác của từng tín hiệu cảnh báo phát ra, tôi xin phép khẳng định với toàn thể hội trường một chân lý vật lý không thể chối cãi: Dòng nước chảy trong lòng đô thị không bao giờ biết phân biệt vùng ưu tiên thương mại.

Yến bấm nút điều khiển. Trên màn hình, mạng lưới dòng chảy thủy lực bắt đầu chuyển động dưới dạng các véc-tơ màu xanh lam và đỏ rực, thể hiện hướng di chuyển và vận tốc của các khối nước ngầm khi triều cường dâng cao kết hợp mưa lớn cục bộ.

— Đây là sơ đồ thủy lực thực tế của lưu vực thoát nước Hòa Cầm – Phú Lộc. Sáu trạm quan trắc mực nước bằng sóng siêu âm công nghiệp mà Thuỷ Kế đưa vào dự thảo đề án không phải được bố trí ngẫu nhiên, càng không phải là sự sắp đặt mang tính ban ơn cho bất kỳ khu dân cư hay hộ kinh doanh nào. Mỗi trạm cảm biến được chúng tôi tính toán đặt tại đúng các nút giao thủy lực xung yếu nhất: hai trạm tại cửa xả điều tiết nước ra kênh hở, hai trạm tại góc bẻ dòng xi-phông chuyển tiếp giữa cống tròn và cống hộp, và hai trạm tại các hố thu có nguy cơ xảy ra hiện tượng dội ngược áp lực thủy tĩnh cao nhất khi mực nước sông Cẩm Lệ dâng vượt báo động hai.

Yến khoanh một vòng tròn đỏ chót bằng bút chiếu la-ze ngay tại vị trí tuyến đường gom Hòa Cầm, nơi đặt các kho hàng của ông Triết và ông Thắng.

— Bây giờ, chúng ta hãy nhìn vào giả định kỹ thuật theo đúng yêu cầu của anh Triết: Nhổ bốn cụm cảm biến từ các nút giao hạ lưu dân sinh để kéo toàn bộ về cắm quanh chu vi năm mươi mét trước cổng kho Hòa Cầm. Điều gì sẽ thực sự diễn ra trên mặt đất khi một cơn bão như bão số 5 ập đến?

Yến nhìn thẳng vào mắt ông Triết, ngón tay cô gõ nhẹ lên phím cách để mô hình bắt đầu chạy mô phỏng kịch bản cắt bỏ cảm biến:

— Khi anh nhổ bỏ các trạm quan trắc ở hạ lưu và thượng lưu kiệt hẻm, hệ thống của chúng tôi sẽ hoàn toàn mất đi tầng dữ liệu vi khí hậu và áp lực dòng chảy sớm. Mô hình toán học sẽ trở thành kẻ mù lòa trước các đợt sóng lũ dội ngược từ cửa xả Phú Lộc — thứ thường xuất hiện trước khi ngập bề mặt từ hai đến ba tiếng đồng hồ. Hậu quả trực tiếp là gì? Cảm biến cắm ngay mép cổng kho của anh chỉ có thể kích hoạt báo động khi nước đã thực sự tràn qua mặt đường bê tông và dâng sát mép cửa sắt. Lúc đó, thời gian phản ứng khả dụng thực tế của kho Hòa Cầm không phải là ba mươi phút, càng không phải là một tiếng, mà chỉ còn vỏn vẹn đúng mười lăm phút!

Yến ngừng lại, để sự thật trần trụi ấy thấm sâu vào từng người trong phòng:

— Mười lăm phút đó, tôi xin hỏi anh Triết và anh Thắng: Các anh có kịp điều động đủ đội ngũ sáu tài xế xe tải đang kẹt ở các quận khác về kho không? Các anh có kịp khởi động sấy máy cho dàn xe mười lăm tấn, hay xe nâng điện trong kho sẽ lập tức đoản mạch và tê liệt hoàn toàn ngay khi mực nước chỉ mới chạm ngưỡng mười phân tính từ sàn bê tông? Chưa hết! Trong mười lăm phút đó, nếu toàn bộ mạng lưới dân sinh dọc tuyến đường gom Miếu Bông bên ngoài không hề nhận được bất kỳ cảnh báo sớm nào, hàng trăm chiếc xe máy, xe ba gác, người già và trẻ con của xóm chợ sẽ hoảng loạn ùa ra đường để tháo chạy. Trục đường gom độc đạo duy nhất dẫn ra quốc lộ sẽ lập tức bị nêm chặt cứng trong cảnh tắc nghẽn hỗn loạn. Dù xe tải chở hàng chục tỷ đồng xi măng, sắt thép hay bánh kẹo của các anh có nổ máy được trong sân kho, các anh cũng hoàn toàn bất lực nhìn đoàn xe ngập máy chết đứng giữa biển người và bùn đất. Đòi hỏi dời cảm biến để tạo vùng an toàn cục bộ, trên phương diện kỹ thuật vận hành thực địa, thực chất là một quyết định tự sát!

Toàn bộ hàng ghế của khối doanh nghiệp kho vận im phăng phắc. Ông Thắng bất giác buông hai tay đang khoanh trước ngực xuống, mắt dán chặt vào mô hình dòng nước đỏ rực đang tràn ngập đường gom trên màn chiếu. Ông Triết mím chặt môi, hàm răng nghiến lại trèo trẹo. Là một người từng nếm trải cảnh xe tải kẹt cứng giữa dòng nước lũ năm ngoái, ông ta thừa hiểu những gì cô kỹ sư trẻ đang nói không phải là lý thuyết suông để hù dọa, mà chính là kịch bản địa ngục từng diễn ra trên thực tế.

Yến không dừng lại ở đó. Cô lập tức bấm chuyển sang trang trình chiếu tiếp theo, nơi một bảng phân bổ dòng tiền tài chính được bóc tách tỉ mỉ đến từng chữ số sau dấu phẩy.

— Về hai đòi hỏi còn lại của anh Triết: độc quyền gắn biển tài trợ hạ tầng và cấp đường truyền dữ liệu ưu tiên sớm ba mươi phút, Thuỷ Kế xin tuyên bố dứt khoát từ chối. Chúng tôi đã từng một lần trả giá quá đắt bằng chính danh dự của mình, bằng sự giận dữ chính đáng của bà con tiểu thương kiệt 126 và bằng sự tê liệt của hệ thống máy móc khi từng có ý định thỏa hiệp với việc bóp méo thông tin rủi ro. Chúng tôi sẽ không bao giờ lặp lại vết xe đổ đó dưới bất kỳ áp lực đồng tiền nào. Tuy nhiên, chúng tôi hoàn toàn tôn trọng giá trị đóng góp vượt trội về mặt tài chính của các doanh nghiệp lớn. Để giải quyết sòng phẳng bài toán kinh tế mà anh Triết và anh Thắng đặt ra, dự thảo đề án niên độ mới này không cào bằng chi phí, mà được xây dựng trên nguyên tắc phân tầng minh bạch hai dòng tiền riêng biệt:

Yến dùng bút chiếu vạch một đường thẳng tắp chia đôi bảng ngân sách:

— Dòng tiền thứ nhất: Sáu mươi lăm phần trăm tổng kinh phí đóng góp từ khối doanh nghiệp tư nhân, tương đương bốn mươi hai triệu hai trăm năm mươi nghìn đồng, sẽ được khóa cứng cho Gói Dịch vụ Kỹ thuật Chuyên sâu dành riêng cho các hội viên bậc ba có diện tích kho bãi lớn. Khoản tiền này chi trả trực tiếp cho các hạng mục: Một, công tác đo trắc địa cao độ vi địa hình thực tế bằng máy định vị vệ tinh RTK chuẩn xác đến từng milimét tại toàn bộ hệ thống cổng, sàn kho và bãi đỗ xe của doanh nghiệp. Hai, xây dựng kịch bản vận hành ứng phó nội bộ chuyên biệt cho đội ngũ xe nâng, xe tải và quy trình kê kích hàng hóa nhạy cảm với độ ẩm. Ba, tích hợp một cổng kết nối dữ liệu API chuẩn hóa thẳng vào phần mềm quản lý kho vận ERP của các anh, cho phép hệ thống máy tính của công ty tự động kích hoạt quy trình đóng cửa van ngăn triều tự động. Các anh đóng nhiều tiền hơn, các anh nhận về năng lực tự bảo vệ tài sản tương xứng với quy mô hàng chục tỷ đồng của mình. Đó là giá trị dịch vụ thương mại sòng phẳng, có hợp đồng kinh tế và biên bản nghiệm thu độc lập.

Yến hít một hơi thật sâu, rồi xoay người hướng ánh mắt ấm áp nhưng kiên định về phía bà Lành, chị Mai và những người tiểu thương đang ngồi nín thở ở cuối phòng:

— Dòng tiền thứ hai: Ba mươi lăm phần trăm còn lại của khối doanh nghiệp, tương đương hai mươi hai triệu bảy trăm năm mươi nghìn đồng, kết hợp trọn vẹn cùng khoản ngân sách đối ứng hai mươi triệu đồng của Nhà nước thông qua Sở Kế hoạch và Đầu tư, sẽ được chuyển thẳng vào một quỹ đóng duy nhất: Quỹ Duy trì Tầng Cảnh báo Công khai và Tổng đài Thoại Khẩn cấp. Quỹ này đặt dưới sự đồng kiểm soát trực tiếp của Ban Thư ký Liên hiệp và đại diện khối tiểu thương.

Yến giơ cao tập hồ sơ chi phí kỹ thuật:

— Từng đồng bạc trong quỹ này được chi trả cho những việc cụ thể: Duy trì chi phí thuê máy chủ đám mây AWS đảm bảo không sập nguồn khi lưu lượng truy cập tăng đột biến; chi trả cước phí SIM dữ liệu 4G công nghiệp cho sáu trạm cảm biến đo mực nước; thanh toán công nhật bảo trì thực địa ba trăm năm mươi nghìn đồng một buổi — có chữ ký xác nhận của tổ dân phố — cho thợ kỹ thuật kiểm tra bùn rác bám vào đầu dò siêu âm sau mỗi trận mưa; và quan trọng nhất, chi trả cước viễn thông cho hệ thống tổng đài gọi thoại tự động IVR. Hệ thống này được lập trình để ngay khi cảm biến thủy lực báo mực nước tại kiệt hẻm vượt ngưỡng mười cen-ti-mét — tức là vừa chạm mắt cá chân — nó sẽ tự động quay số gọi điện thẳng đến từng chiếc điện thoại bàn, từng chiếc điện thoại bấm phím cục gạch cũ kỹ của các cô, các bác tiểu thương không có điện thoại thông minh, không biết dùng ứng dụng bản đồ số. Tín hiệu cảnh báo nguy cơ ngập lụt cơ bản trên không gian công cộng sẽ được phát đi hoàn toàn đồng thời, cùng một giây, cùng một cấp độ thông tin cho cả ông giám đốc sở hữu chuỗi năm kho hàng lẫn bà cụ bán rau muống ngồi bên vệ đường. Tuyệt đối không một ai trong cái thành phố này có quyền dùng tiền để mua trước ba mươi phút an toàn của đồng loại!

Một tiếng thở hắt ra thật dài, phá tan sự ngột ngạt bao trùm khán phòng suốt gần một tiếng đồng hồ.

Sự phân định rành mạch, không mập mờ, không cào bằng đạo đức nhưng kiên quyết bảo vệ sự công bằng sinh tồn đã đánh trúng vào tâm can của tất cả những người đang có mặt. Không ai cảm thấy mình bị cướp bóc, và cũng không ai cảm thấy mình bị gạt ra ngoài lề như một gánh nặng của xã hội.

— Đề án mua chung dịch vụ ứng phó ngập lụt không phải là một cái hộp đen để người nhiều tiền mua sắm đặc quyền, và nó lại càng không phải là một chén cơm bố thí lòng thương hại cho người yếu thế, — Yến hạ giọng xuống, nhưng từng từ ngữ cô thốt ra đều có sức nặng ghìm chặt lấy khán phòng. — Bản chất của nó là sự cộng sinh hạ tầng. Nếu không có nguồn lực tài chính mạnh mẽ của các doanh nghiệp lớn gánh vác chi phí dịch vụ chuyên sâu, chúng ta sẽ không bao giờ có đủ quy mô ngân sách để duy trì một bộ máy đo đạc chuẩn xác. Nhưng ngược lại, nếu không có sự hợp tác chia sẻ không gian gắn trạm quan trắc trên mái hiên, không có sự canh chừng rác thải cửa cống của bà con xóm chợ, các kho bãi tiền tỷ của các anh lớn cũng sẽ hoàn toàn mù tịt về tình trạng chia cắt giao thông bên ngoài rào chắn. Chúng ta đứng chung trong một lưu vực nước dâng. Chúng ta chỉ có thể an toàn nếu biết tựa vào nhau bằng một cơ chế kỹ thuật sòng phẳng và trung thực, chứ không phải bằng những bản hợp đồng ngầm mua bán sự an toàn của nhau!

Yến khẽ cúi đầu chào toàn thể hội nghị. Cô rút chiếc USB ra khỏi máy tính, cầm tập hồ sơ bước chậm rãi trở về vị trí của mình cạnh Thư.

Khán phòng lặng đi trong vài giây dài như vô tận. Không một tiếng vỗ tay vang lên, nhưng bầu không khí thù địch, căng thẳng tột độ lúc đầu giờ đã biến mất không dấu vết. Thay vào đó là vẻ mặt đăm chiêu, tính toán thầm lặng của những con người quen sống với thực tế thương trường. Họ hiểu từng dòng chi phí mà Yến vừa mổ xẻ, họ nhìn thấy rõ ràng cái lợi sát sườn của mình và họ không thể tìm ra bất kỳ lý do chính đáng nào để phản bác một giải pháp minh bạch đến tận cùng như thế.

Mai Phương bước nhanh lên bục chủ tọa. Giọng cô lấy lại được sự đĩnh đạc, tự tin vốn có của một người điều hành dày dạn:

— Thưa toàn thể các anh chị hội viên, căn cứ Điều lệ của Liên hiệp Các doanh nghiệp vừa và nhỏ Sông Hàn, mọi quyết định liên quan đến việc triển khai Đề án Mua chung dịch vụ ứng phó ngập lụt niên độ mới sẽ được thông qua bằng hình thức bỏ phiếu kín dân chủ. Nguyên tắc biểu quyết được bảo đảm tuyệt đối: Mỗi hội viên chính thức có mặt ngày hôm nay sở hữu đúng một lá phiếu có giá trị ngang nhau, không phân biệt quy mô kho bãi, không phân biệt mức đóng góp hội phí bậc một hay bậc ba. Phiếu biểu quyết đã được ban thư ký in sẵn với nội dung duy nhất: Tán thành hoặc Không tán thành thông qua Dự thảo Hợp đồng Mua chung theo phương án phân tầng dòng tiền của Thuỷ Kế, loại bỏ hoàn toàn mọi điều khoản về độc quyền thông tin và thời gian truyền phát ưu tiên. Tôi xin trân trọng kính mời Ban Kiểm soát Hội viên, gồm ông Nguyễn Văn Hùng đại diện khối doanh nghiệp thương mại và bà Trần Thị Loan đại diện khối tiểu thương, lên nhận bàn giao phiếu và kiểm tra hòm phiếu trước toàn thể hội nghị.

Hai chiếc thùng phiếu bằng nhựa mica trong suốt được ban thư ký đặt trang trọng lên chiếc bàn phủ khăn nỉ xanh phía trước bục chủ tọa. Ban kiểm soát tiến hành mở nắp, giơ ngược thùng phiếu cho toàn bộ hội trường quan sát để xác nhận bên trong hoàn toàn trống rỗng trước khi bấm niêm phong bằng kẹp chì.

Từng lá phiếu màu xanh nhạt có đóng dấu treo giáp lai của Liên hiệp được phát tận tay ba mươi tám hội viên.

Yến ngồi tựa lưng vào chiếc ghế gỗ bọc nệm đã sờn rách, hai bàn tay đan chặt vào nhau đặt trên đùi. Dù bề ngoài cô giữ được vẻ bình thản tuyệt đối, nhưng lồng ngực cô đang đập những nhịp dồn dập, căng thẳng. Ba mươi phút bỏ phiếu và kiểm đếm diễn ra trong một không gian tĩnh lặng đến nghẹt thở. Chỉ có tiếng quạt trần quay đều đều trên trần nhà, tiếng ngòi bút bi gạch xoẹt vào ô vuông lựa chọn, tiếng gấp giấy sột soạt và tiếng những bước chân chậm rãi bước lên bục bỏ phiếu.

Ông Triết cầm lá phiếu màu xanh trên tay rất lâu. Ông ta nhìn chăm chú vào dòng chữ in trên mặt giấy, rồi quay sang nhìn ông Thắng bên cạnh. Hai người đàn ông từng trải trao đổi với nhau bằng một ánh mắt trầm ngâm, kín đáo. Không ai nói với ai câu nào, ông Triết thở dài một tiếng thật khẽ, cầm chiếc bút bi bấm một nét dứt khoát vào lá phiếu, rồi đích thân đứng dậy, bước từng bước nặng nề lên bục thả lá phiếu rơi qua khe hẹp của thùng mica.

Ở phía bên kia, bà Lành cẩn thận dùng vạt áo bà ba lau sạch những vết bụi bẩn vô hình trên mặt bàn, vuốt phẳng phiu từng nếp gấp của tờ giấy rồi trịnh trọng bước lên, thả lá phiếu của mình vào thùng với một vẻ nghiêm cẩn hiếm thấy.

Khi lá phiếu cuối cùng rơi vào thùng mica, trưởng ban kiểm soát lập tức cắt niêm phong chì. Ba thành viên ban kiểm soát bắt đầu công việc kiểm đếm công khai ngay dưới ánh nhìn chăm chú của gần bốn mươi cặp mắt.

Từng lá phiếu được mở ra, trải phẳng trên mặt bàn.

— Tán thành. — Tán thành. — Không tán thành. — Tán thành. — Tán thành. — Không tán thành...

Tiếng đọc kết quả của vị trưởng ban kiểm soát vang lên đều đặn, khô khốc giữa bốn bức tường hội trường. Ngồi bên cạnh Yến, Thư cầm chiếc bút bi trên tay, vô thức vạch từng nét đếm chữ nhật theo cụm năm nét trên mép cuốn sổ tay bìa da. Mồ hôi rịn ra ướt đẫm hai bên thái dương cô dù máy lạnh đang phả từng luồng gió mát rượi. Đây không chỉ là một cuộc bỏ phiếu thông thường; đây là sự lựa chọn mang tính sống còn cho mô hình công nghệ mà cả nhóm đã liều mạng theo đuổi suốt bao tháng ngày cơ cực.

Đúng mười một giờ ba mươi phút, ban kiểm soát hoàn tất việc đối soát và ký vào biên bản kiểm phiếu ba bên. Mai Phương đón lấy tờ biên bản từ tay trưởng ban, ánh mắt cô lướt nhanh qua các con số thống kê ở phần kết luận, rồi một nụ cười rạng rỡ bất giác bừng nở trên khuôn mặt thanh tú đã thấm mệt.

Phương bước lại gần bục micro, hít một hơi thật sâu:

— Kính thưa toàn thể hội nghị! Ban Thư ký xin trân trọng công bố kết quả kiểm phiếu chính thức: Tổng số phiếu phát ra: ba mươi tám phiếu. Tổng số phiếu thu về hợp lệ: ba mươi tám phiếu. Trong đó, số phiếu Không tán thành là mười một phiếu, chiếm tỷ lệ hai mươi tám phẩy chín phần trăm. Số phiếu Tán thành là hai mươi bảy phiếu, chiếm tỷ lệ bảy mươi mốt phẩy một phần trăm!

Phương ngẩng cao đầu, âm lượng vang dội khắp căn phòng:

— Căn cứ Điều lệ tổ chức và Quy chế biểu quyết của Liên hiệp Các doanh nghiệp vừa và nhỏ Sông Hàn, Đề án Mua chung dịch vụ ứng phó và giám sát ngập lụt niên độ mới chính thức được Đại hội đồng hội viên thông qua với hơn bảy mươi phần trăm số phiếu tán thành hợp lệ! Toàn bộ các yêu cầu mang tính đặc quyền về thời gian truyền phát dữ liệu ưu tiên và nhượng quyền độc quyền thương hiệu tài trợ hoàn toàn bị bãi bỏ khỏi nội dung văn bản. Hợp đồng dịch vụ ba bên chính thức giữa Liên hiệp, đơn vị kỹ thuật Thuỷ Kế và các cơ sở hội viên sẽ được tiến hành ký kết tại văn phòng ban thư ký vào sáng thứ Hai tuần tới!

*Cộp!*

Chiếc búa gỗ biểu quyết trong tay Phương gõ mạnh xuống mặt bàn gỗ lim. Tiếng búa vang lên đanh gọn, dứt khoát, âm thanh rền rĩ dội vào bốn bức tường như một dấu chấm hết vĩnh viễn cho những toan tính cục bộ, đồng thời xác lập một nguyên tắc bền bỉ: Sự an toàn sinh mạng và sinh kế của những con người nhỏ bé nơi xóm trũng không bao giờ phải cúi đầu phụ thuộc vào lòng trắc ẩn hay sự đổi chác của bất kỳ đồng tiền quyền thế nào.

Cả hội trường như vỡ òa trong những tiếng thở phào nhẹ nhõm. Tiếng cười nói, tiếng bàn tán bắt đầu râm ran trở lại khi mọi người lục tục đứng dậy thu dọn đồ đạc.

Bà Lành bước chậm rãi dọc theo lối đi giữa hai dãy bàn, tiến thẳng về phía bàn kỹ thuật nơi Yến đang cẩn thận quấn lại dây nguồn máy tính. Người đàn bà bán tạp hóa kiệt 126 dừng lại, đôi bàn tay gầy gò, sần sùi đầy những vết xước rớm máu vì cào bùn khẽ đặt lên bờ vai mảnh khảnh của cô kỹ sư trẻ. Bà không nói một lời hoa mỹ nào, cũng không có những câu cảm ơn sáo rỗng. Bà chỉ nhìn sâu vào mắt Yến, rồi khẽ gật đầu một cái thật dứt khoát — một cái gật đầu của sự tin cậy tuyệt đối giữa những con người đã cùng nhau lội qua dòng nước đen ngòm của bão lũ và tìm thấy nhau ở sự tử tế tận cùng.

Yến đứng thẳng người dậy, cúi đầu chào người đàn bà lớn tuổi với sự kính trọng chân thành. Khi bóng bà Lành khuất sau cánh cửa hội trường, Thư mới bước hẳn lại gần, ghé sát tai Yến, thì thầm với một nụ cười rạng rỡ hiếm hoi sau bao tháng ngày đằng đẵng lo âu: — Mình giữ được tầng dữ liệu công khai rồi, Yến ơi. Giữ được trọn vẹn từng nguyên tắc kỹ thuật, có dòng tiền thật từ hợp đồng mua chung bảo đảm, lại có cả khoản tiền đối ứng của kho bạc bảo chứng... Chúng ta không phải nợ bất kỳ ai một ân huệ nào cả!

Yến khẽ mỉm cười, cảm nhận được hơi ấm lan tỏa trong lồng ngực sau những giờ phút căng thẳng tột cùng. Cô đưa tay gập màn hình chiếc ThinkPad lại.

Đúng khoảnh khắc đó, màn hình chiếc điện thoại thông minh đặt trên mặt bàn kính của Yến bỗng rung lên bần bật. Một dải sáng xanh lóe lên, kèm theo âm báo tin nhắn đặc trưng từ ứng dụng liên lạc chuyên nghiệp LinkedIn.

Yến cầm điện thoại lên. Dòng tên người gửi hiện ra rõ ràng trên thanh thông báo:

*Vũ Khánh Linh – Giám đốc Đầu tư, Quỹ Đầu tư Hạt Mưa.*

Yến mở tin nhắn. Từng dòng chữ hiển thị sắc lạnh và khúc chiết trên mặt kính bóng loáng:

*«Chào Yến. Tôi đã đọc rất kỹ bản báo cáo khắc phục sự cố kỹ thuật sau bão số 5 và ghi nhận việc Thuỷ Kế vừa chuẩn hóa thành công mô hình dòng tiền có thặng dư vận hành tại địa bàn Đà Nẵng. Hội đồng Đầu tư của Hạt Mưa đánh giá rất cao năng lực kiểm soát rủi ro thực địa của đội ngũ sáng lập. Chúng tôi chính thức gửi lời mời Thuỷ Kế tham gia buổi làm việc thẩm định vòng hai vào lúc 9h00 sáng thứ Năm tuần tới tại văn phòng đại diện của Quỹ. Chúng tôi đã chuẩn bị sẵn một đề xuất đầu tư vòng hạt giống với quy mô vốn hoàn toàn mới, đi kèm điều kiện ràng buộc: Thuỷ Kế phải cam kết mở rộng mạng lưới quan trắc tốc độ cao cho toàn bộ khu vực duyên hải miền Trung trước khi mùa khô năm sau bắt đầu.»*

Yến đứng lặng bên khung cửa sổ tầng ba của hội trường, ánh mắt dừng lại ở dòng tin nhắn đang phát sáng.

Từ ngoài ban công, một luồng gió heo may se lạnh thổi thốc vào phòng, cuốn theo hơi nước mát rượi bốc lên từ mặt sông Hàn đang lững lờ trôi dưới ánh nắng hanh vàng của buổi trưa đầu thu. Mùa mưa bão năm nay vẫn chưa thực sự đi qua hết những khắc nghiệt của nó, nhưng ngay tại thời khắc này, một cánh cửa thẩm định khốc liệt mới lại vừa mở toang ra trước mắt cô — nơi những đòi hỏi tăng tốc mở rộng mạng lưới không khoan nhượng của dòng vốn mạo hiểm đang chực chờ để thử thách bản lĩnh và từng lằn ranh kỹ thuật mà cô vừa nhọc nhằn xác lập.