Đình Bản
Sáng hôm sau, rác rưởi, bao nilon và bùn non bốc mùi xú uế phủ kín mặt đường An Khê dưới ánh nắng gắt gỏng bất thường của ngày hậu bão. Bầu không khí oi nồng, quánh đặc hơi ẩm bốc lên từ những cống rãnh ứ nghẹt bùn đen, xác chuột chết và rác rơm thối rữa. Gió biển đã ngưng bặt từ rạng sáng, nhường chỗ cho cái nắng hanh rát như thiêu như đốt táp thẳng xuống những mái tôn xộc xệch, biến cả vùng trũng thấp phía tây thành một cái vạc hấp khổng lồ hầm hập hơi nước bẩn.
Trên căn gác xép ọp ẹp ở Thanh Khê, Phạm Hải Yến ngồi bất động trước màn hình máy tính. Đôi mắt cô đỏ quạch vì thức trắng đêm, mí mắt trĩu nặng sưng húp, và dưới gấu quần jean vẫn còn bết lại những vệt bùn cống khô cứng, xám ngoét từ kiệt 126 đóng vảy cứng ngắc vào da thịt. Tiếng máy hàn từ tiệm sửa điện tầng dưới rít lên từng hồi chói tai, tia lửa điện xè xè làm rung bần bật khung cửa sổ kính mờ bụi và phả lên sàn ván ép mùi khét lẹt của que hàn cháy dở.
Hai bàn tay Yến đặt trên bàn phím cơ run rẩy dữ dội. Đó không chỉ là sự run rẩy vì kiệt sức sau hàng giờ lội nước ngập ngang thắt lưng đêm qua, mà là sự run rẩy của một kỹ sư đang tự tay bóp chết đứa con tinh thần của chính mình.
Trên giao diện dòng lệnh SSH kết nối trực tiếp vào máy chủ sản xuất của Thuỷ Kế, con trỏ màu xanh lục nhấp nháy nhẫn tâm bên cạnh tập lệnh cấu hình phân vùng dịch vụ:
`./deploy_emergency_patch.sh --zone an_khe --action revoke_micro_forecast`
Mọi thứ hiển thị trên bản điều khiển lúc này trần trụi đến tàn nhẫn. Trạm quan trắc S02 tại ngã ba An Khê vẫn nằm im lìm trong trạng thái mất kết nối phần cứng từ 16 giờ 57 phút chiều hôm trước. Con số 12,4 centimet giả tạo mà bộ nhớ đệm Redis lưu giữ suốt hai tiếng đồng hồ tối qua—con số đã ru ngủ mười bốn hộ dân kiệt 126 giữa cơn mưa dông cực đoan trút chín mươi milimét nước—giờ đây đã bị dòng lệnh xoá sạch. Thay vào đó là một khoảng trống vô định. Một vùng mù dữ liệu thực sự.
Yến hít một hơi sâu, luồng không khí nồng mùi khét của nhựa đường và mồ hôi dính dấp tràn vào phổi, buốt nhói lồng ngực. Cô nhớ lại lời cô Hà từng cảnh báo trong những buổi xê-mi-na khô khốc ở viện nghiên cứu: *Khi không đủ cơ sở dữ liệu, một kỹ sư chân chính phải dũng cảm thông báo hệ thống mù thông tin, chứ không bao giờ được phép gán nhãn an toàn mặc định.* Cô nhớ lại bản trắc dọc méo mó mà Trần Quang Vinh cho cô xem lén tại đơn vị hạ tầng đô thị—tuyến cống hộp đôi bị hạ đáy âm một mét hai mươi lăm và bẻ cong bốn mươi lăm độ, biến cả khu dân cư thành chiếc bẫy xi-phông khổng lồ. Và trên hết, cô nhớ đến ánh mắt thất thần của anh Bình tiệm giặt ủi, nhớ tiếng khóc nấc bên bốn cỗ máy giặt công nghiệp đã chìm nghỉm trong nước cống hôi tanh.
Cô đã phạm sai lầm. Để dập tắt những báo động sai do rác bít miệng cống, cô đã tự ý nâng ngưỡng kích hoạt từ hai mươi lên ba mươi lăm centimet. Để xoa dịu nỗi lo sợ mất khách của Thư trước cuộc gặp đối tác ở Hoà Cầm, cô đã cài bộ đệm giữ nguyên trạng thái an toàn khi trạm mất sóng. Cô đã dùng sự ngụy biện kỹ thuật để che giấu một lỗ hổng vận hành trí mạng.
Yến gõ từng ký tự xác nhận, tiếng gõ phím cộc cằn và dứt khoát vang lên giữa gian phòng tĩnh mịch:
`CONFIRM_SUSPEND_AN_KHE_ZONE=YES`
Ngón trỏ cô ấn mạnh phím Enter.
Một chuỗi thông báo hệ thống màu đỏ cuộn nhanh qua màn hình:
`[INFO] Revoking micro-level flood warning for zone: AN_KHE... Done.` `[INFO] Clearing Redis cached states for key: sensor:S02:latest... Done.` `[INFO] Switching zone status to: PUBLIC_WEATHER_FORWARDING_ONLY.` `[INFO] App UI updated: Banner display set to 'Tin thời tiết công cộng - Đài Khí tượng Thủy văn Trung Trung Bộ'.`
Toàn bộ dịch vụ cảnh báo chi tiết, dự báo ngập vi địa hình và khuyến nghị cục bộ tại cụm An Khê chính thức bị đình bản. Ứng dụng Thuỷ Kế trên điện thoại của các hộ dân trong khu vực lập tức chuyển sang dải màu xám xịt kèm theo trích dẫn nguyên văn bản tin thời tiết tổng quát có ghi rõ nguồn cơ quan nhà nước, chấm dứt hoàn toàn ảo tưởng về một hệ thống công nghệ có thể đoán trước từng centimet nước dâng tại ngưỡng cửa nhà họ.
Yến ngả người ra sau lưng ghế nhựa, hai mắt nhắm nghiền, lồng ngực phập phồng nghẹn ứ. Một giọt nước mắt nóng hổi lăn dài qua gò má hốc hác, chảy xuống khoé miệng, mằn mặn vị mồ hôi và bụi bặm.
Cửa phòng bật mở toang. Đặng Minh Thư bước vào, gương mặt bợt bạt không còn một giọt máu. Thư mặc chiếc áo sơ mi bạc màu, ống quần còn dính bùn đất khô khốc, tay cầm chiếc cặp da chứa tài liệu khảo sát nhưng các ngón tay bấu chặt vào mép da đến trắng bệch.
"Yến... bà Lành vừa gọi điện cho tao ba cuộc," giọng Thư lạc đi, run rẩy trong cổ họng. "Bà ấy gào lên trong máy, bảo cả cái kiệt 126 đang sôi sùng sục. Người ta đang đổ hết hàng hoá hư hỏng ra đường... Anh Bình tiệm giặt ủi ngất lịm đi từ sáng sớm, người nhà phải đưa đi trạm y tế. Tao với mày phải xuống đó ngay. Phải xuống ghi nhận thiệt hại... nếu không người ta kéo đến tận nhà mẹ mày mất!"
Yến mở mắt. Sự mệt mỏi trong người cô đặc quánh lại thành một cảm giác tê dại. Cô đứng dậy, với lấy chiếc áo khoác gió đã sờn rách, giọng khàn đặc:
"Đi thôi."
***
Chiếc xe máy Wave cà tàng của Thư lết từng đoạn qua đường Điện Biên Phủ rồi rẽ vào con đường dẫn vào cụm dân cư An Khê. Nắng trưa dội xuống gay gắt, biến cả khu vực vừa rút nước thành một chảo nhiệt hôi hám. Rác thải sinh hoạt, bao bì bánh kẹo, những hộp xốp vỡ vụn và rơm rạ dạt vào chân tường rào, đóng thành từng mảng đen sì. Mùi bùn đáy cống bốc lên nồng nặc, xộc thẳng vào mũi khiến hai người phải nín thở.
Vừa rẽ vào đầu kiệt 126, chiếc xe buộc phải khựng lại.
Mặt đường ngõ hẹp bị chặn đứng bởi những đụn rác và đồ đạc hư hỏng chất đống. Trước cửa tiệm giặt ủi Bình Minh, hai người phụ nữ trung niên đang hì hục dùng xẻng xúc từng xẻng bùn non đen quánh từ trong nhà hắt ra rãnh thoát nước. Bên cạnh họ, bốn khối mô-tơ máy giặt công nghiệp tháo rời nằm trơ khấc trên nền gạch vỡ, dây đồng cháy khét đen sì, váng dầu luyn vàng ệch loang lổ khắp nơi. Hàng chục chiếc chăn ga lông vũ trắng tinh của resort ven biển—giờ đây đã biến thành những đụn giẻ rách ố vàng, bết chặt bùn cống—được vứt đống ngổn ngang bên vệ đường như một bãi rác vô chủ.
"Kìa! Tụi nó kìa!"
Một tiếng hô căm phẫn xé toang không khí ngột ngạt. Chú Ba sửa xe đầu ngõ buông chiếc cờ-lê dính dầu mỡ, chỉ thẳng tay về phía chiếc xe máy của Thư và Yến. Ngay lập tức, năm sáu người dân đang dọn bùn bên đường đồng loạt ngẩng đầu lên. Ánh mắt họ đỏ ngầu, hằn học và bùng lên ngọn lửa giận dữ tột cùng.
Bà Lành từ trong tiệm tạp hoá lảo đảo bước ra. Đôi chân trần của bà tím tái, mu bàn chân trầy xước vì va quẹt vào mảnh chai vỡ trong đêm tối. Quanh tiệm của bà, hàng trăm gói mì tôm trương phềnh, những bao đường cát năm mươi ký rách toạc chảy nước sền sệt, và những hộp sữa đặc móp méo ngâm trong bùn non được chất thành một gò cao ngay trước cửa. Toàn bộ vốn liếng tích cóp cả năm trời của người đàn bà goá bụa đã biến thành một đống phế thải hôi thối.
"Dừng xe lại!" Bà Lành gào lên, lao thẳng ra chặn đầu xe của Thư.
Thư hoảng hốt bóp chặt cả hai phanh, chiếc xe giật cục rồi chết máy, bánh trước chỉ cách mũi chân bà Lành chưa đầy một gang tay.
"Bà... bà Lành, tụi con xuống để kiểm tra..." Thư lắp bắp, gương mặt cắt không còn hột máu.
"Kiểm tra cái gì? Tụi mày kiểm tra cái mả mẹ tụi mày à!"
Bà Lành không thèm nhìn Thư. Đôi mắt sưng húp vì khóc của bà khoá chặt lấy Yến, người vừa bước chân xuống khỏi yên sau. Cả thân hình gầy gò của bà Lành run lên bần bật vì phẫn uất. Từ trong túi tạp dề ướt sũng, bà móc ra một chiếc điện thoại thông minh cũ kỹ, vỏ nhựa nứt toác và mép màn hình vẫn còn dính những vệt bùn đen khô cứng.
*Bốp!*
Bà Lành giận dữ ném mạnh chiếc điện thoại ra trước mặt Yến. Chiếc máy trượt dài trên mặt bàn gỗ kê tạm ngoài hiên—chiếc bàn nước sũng đầy váng dầu và bùn non mà bà Lành vừa vớt lên từ dòng nước cống—rồi dừng lại ngay trước ngực áo Yến.
Màn hình điện thoại loé sáng dưới ánh nắng gắt gỏng.
Trên lớp kính nứt nẻ và dính bùn, ứng dụng Thuỷ Kế vẫn còn lưu lại ảnh chụp màn hình lúc nửa đêm qua mà bà Lành đã chụp lại trong tuyệt vọng: một vòng tròn màu xanh ngọc bích phẳng lặng, đi kèm dòng trạng thái mỉa mai đến tàn khốc: *Mực nước: 12,4 cm - Trạng thái: Bình thường.*
Bà Lành ném chiếc điện thoại đang hiện chữ Bình thường lên mặt bàn nước sũng, gằn giọng hỏi Yến:
"Máy của cô bảo bình thường, vậy đống nước bẩn trong nhà tôi là đồ giả à?"
Tiếng gằn giọng của bà Lành nghẹn lại ở cuối câu, biến thành một tiếng thét xé lòng. Nước mắt trào ra trên những nếp nhăn chằng chịt nơi đuôi mắt bà, cuốn theo những vệt bùn khô trên má.
"Tôi hỏi cô, cô Yến! Cô học đại học đỗ đạt, cô kỹ sư máy tính từ Sài Gòn về đây mở công ty, cô bảo cô làm công nghệ để cứu mạng người nghèo, để tiểu thương chúng tôi không phải mất của mất công! Chiều qua con Thư nó còn chạy qua bảo tôi yên tâm ngủ đi, chừng nào app báo động đỏ hãy dọn! Tôi tin các cô! Tôi sợ tốn năm trăm ngàn tiền thuê người bốc vác oan như lần trước, nên tôi cắn răng tôi đợi... Tôi đợi cái máy của cô kêu để tôi dọn đường, dọn sữa!"
Bà Lành đập mạnh bàn tay gầy guộc xuống mặt bàn sũng nước, bùn bẩn bắn tung toé lên vạt áo trắng của Yến:
"Thế mà nước cống nó trào lên lút đầu gối, trôi hết đường, trôi hết mì tôm, mà cái máy của cô vẫn trơ tráo báo bình thường! Các cô làm công nghệ kiểu gì thế hả? Các cô hứa hẹn cứu người, nhưng thực chất là các cô ru ngủ người khác để chúng tôi chết chìm trong nước bẩn! Đạo đức của người làm phần mềm các cô vứt cho chó ăn rồi à?"
"Đúng đấy! Đồ lừa đảo!" Chú Ba thợ sửa xe tiến lại gần, giọng đanh thép, tay lăm lăm chiếc cờ-lê: "Tiệm giặt ủi thằng Bình thiệt hại hơn trăm triệu bạc, giờ nó đang nằm thở oxy trên trạm xá kìa! Bốn cái mô-tơ ba pha ngập nước cháy sạch! Ai đền cho nó? Cái công ty Thuỷ Kế rách nát của các người có bán sạch đồ đạc đi cũng không đền nổi một góc cơ nghiệp của người ta!"
Đám đông bắt đầu vây kín lấy Yến và Thư. Những tiếng chửi bới, những lời nguyền rủa xối xả trút xuống như roi quất. Có người đòi giữ chiếc xe máy lại làm vật bảo đảm, có người đòi kéo đến tận nhà bà Cúc ở Chính Gián để đòi tiền bồi thường.
Thư sợ hãi nép sát sau lưng Yến, hai vai co rúm lại, môi mấp máy không thốt nên lời.
Yến đứng chôn chân tại chỗ. Cô không lùi lại một bước, cũng không đưa tay lên gạt đi những giọt bùn non đang dính trên má và vạt áo mình. Từng lời chất vấn của bà Lành đâm xuyên qua lồng ngực cô, chuẩn xác và đau đớn hơn bất kỳ hình phạt nào. Bà Lành nói không sai một chữ. Công nghệ của cô đã không cứu được họ. Tệ hơn thế, sự tự mãn về thuật toán, sự cẩu thả khi cài đặt bộ nhớ đệm hai tiếng, và việc tự ý nâng ngưỡng cảnh báo lên ba mươi lăm centimet đã tước đi cơ hội tự vệ duy nhất của họ: sự cảnh giác bản năng của con người trước thiên tai.
Cô đã ru ngủ họ bằng một giao diện màu xanh giả tạo.
Yến nhìn thẳng vào đôi mắt đỏ ngầu của bà Lành, cúi gập người xuống chín mươi độ. Giọng cô run rẩy nhưng rõ ràng từng âm tiết:
"Con... con xin lỗi bà. Con xin lỗi chú Ba, xin lỗi bà con..."
"Xin lỗi mà xong à?" Bà Lành nghẹn ngào, giọng lạc đi vì kiệt sức. "Một lời xin lỗi của cô có vớt lại được mấy tạ đường của tôi không? Có sửa được máy giặt cho thằng Bình không?"
"Con không xin bà con tha thứ ngay lúc này," Yến ngẩng đầu lên, ánh mắt cô không né tránh, dù hốc mắt cay xè. "Sự cố đêm qua hoàn toàn là lỗi kỹ thuật của Thuỷ Kế. Hệ thống của con đã mất kết nối phần cứng nhưng lại giữ nguyên trạng thái an toàn trên màn hình, khiến mọi người không nhận được tin báo. Con nhận toàn bộ trách nhiệm. Con đã tắt tính năng dự báo tự động ở khu vực này từ sáng nay. Con xin bà con cho con danh sách thiệt hại... Thuỷ Kế sẽ tìm mọi cách để bồi thường theo khả năng, con không trốn chạy."
"Bồi thường? Cô lấy cái gì mà bồi thường?" Chú Ba cười khẩy, cay đắng chỉ tay vào chiếc Wave tàn tạ của Thư. "Cả cái công ty của các người có khi không đáng giá bằng một cái mô-tơ máy giặt của thằng Bình!"
Sự im lặng nặng nề trùm xuống sau câu nói của chú Ba. Đó là sự thật tàn nhẫn nhất: Thuỷ Kế không có tiền. Quỹ dự phòng cá nhân của Yến đã cạn kiệt sau đợt sửa mái nhà cho mẹ, tài khoản công ty chỉ còn chưa đầy hai trăm ngàn đồng, và các khoản nợ máy chủ lẫn vật tư đang treo lơ lửng trên đầu.
Bà Lành nhìn Yến trừng trừng một hồi lâu, rồi bà quay lưng đi, bước từng bước nặng nề trở vào đống phế tích của tiệm tạp hoá. Tiếng bà vọng ra, rã rời và cay đắng:
"Cầm cái điện thoại dơ dáy của cô về đi. Tôi không cần tiền bố thí của cô. Nhưng từ nay về sau, đừng bao giờ vác cái mặt về cái hẻm này để nói chuyện cứu người nữa. Nhục nhã lắm!"
***
Mười hai giờ trưa, Yến và Thư trở về văn phòng Thanh Khê trong sự câm lặng tuyệt đối.
Không khí trong căn gác xép ngột ngạt như một lò thiêu. Võ Quốc Duy đã ngồi sẵn ở bàn làm việc từ lúc nào. Duy mặc chiếc áo thun đen rộng thùng thình, mắt thâm quầng vì thiếu ngủ, tóc tai bù xù. Anh vừa xin nghỉ phép nửa ngày ở công ty Enigma Solutions để chạy qua đây sau khi nhận được tin nhắn hoảng loạn của Thư lúc rạng sáng.
Trên bàn của Duy, một cốc cà phê đen đặc nguội ngắt đóng váng bên cạnh ba màn hình máy tính đang mở la liệt các tệp mã nguồn Python và nhật ký hệ thống logstash.
"Mọi người về rồi à," Duy không ngẩng đầu lên, giọng trầm đục và khô khốc.
Yến kéo chiếc ghế nhựa ngồi xuống cạnh anh, giọng cô khản đặc: "Duy, anh tìm ra nguyên nhân anten trạm S02 bị chập rồi đúng không?"
"Chuyện anten SMA bị ngấm nước muối biển đoản mạch chỉ là phần nổi thôi, Yến," Duy gõ một lệnh `git log`, rồi quay hẳn ghế sang nhìn thẳng vào mặt Yến và Thư. Ánh mắt anh lạnh băng, chứa đựng một sự bàng hoàng lẫn phẫn nộ tột cùng. "Đêm qua tôi không chỉ kiểm tra lỗi mất kết nối phần cứng. Tôi ngồi rà soát lại toàn bộ tập lệnh xuất báo cáo hoạt động—cái script `report_generator.py` mà Thư dùng để tạo báo cáo tỷ lệ tiếp cận gửi cho Đông Bờ và gửi cho bà Linh bên Quỹ Hạt Mưa tuần trước."
Thư nghe đến đó thì khựng lại, tay đang cầm chai nước lọc bỗng run lên bần bật.
Duy chỉ ngón tay xương xẩu vào một đoạn mã nguồn hiển thị trên màn hình trung tâm:
```python # report_generator.py - Line 142 def calculate_reach_rate(campaign_id): deliveries = db.query("SELECT status, user_id FROM alert_logs WHERE campaign_id = %s", campaign_id) # CRITICAL BUG: Telco carrier 200 OK mapped directly to user reception success_count = sum(1 for d in deliveries if d.status in ['DELIVERED_TO_SMSC', 'DELIVERED_NETWORK', 'SUCCESS']) return (success_count / len(deliveries)) * 100 ```
"Mọi người nhìn thấy gì ở đây không?" Giọng Duy gằn xuống từng tiếng, sắc nhọn như dao cạo. "Cái module xuất báo cáo này đang ghi nhận trạng thái `DELIVERED_NETWORK`—tức là nhà mạng viễn thông Viettel hay Vinaphone trả về mã 200 báo đã nhận gói tin vào trạm BTS—đồng nghĩa với việc `người dùng đã tiếp nhận và đọc cảnh báo`!"
Căn phòng rơi vào một khoảng lặng chết chóc. Chỉ có tiếng quạt thông gió quay rè rè trên vách tường ván ép.
"Anh... anh nói vậy là sao, Duy?" Thư run rẩy cất tiếng, gương mặt trắng bệch.
"Nghĩa là một sự dối trá có hệ thống!" Duy đập mạnh lòng bàn tay xuống mặt bàn gỗ, khiến cốc cà phê nảy lên, sánh ra ngoài vài giọt đen ngòm. "Hệ thống của chúng ta gửi một tin nhắn SMS hoặc một gói tin push notification. Khi cổng viễn thông trả về mã 200 xác nhận tin nhắn đã rời khỏi hệ thống và chuyển đến tổng đài nhà mạng, tập lệnh này lập tức gắn nhãn: *Người dùng đã nhận và đọc cảnh báo thành công*! Nó hoàn toàn không kiểm tra xem điện thoại của người ta có bật máy hay không! Nó không thèm quan tâm xem ứng dụng có được mở lên hay không! Nó mặc định rằng một tin nhắn rơi vào hư không là một người dân đã an toàn!"
Duy quay sang nhìn chằm chằm vào Thư, ánh mắt rực lửa:
"Chính vì cái lỗi mã hoá chết tiệt này, mà trong bản báo cáo nghiệm thu kho Cẩm Lệ gửi cho Lương Đức Huy, tỷ lệ tiếp cận cảnh báo được ghi là 98,6%! Trong bản chào hàng gửi cho bà Linh bên Quỹ Hạt Mưa, Thư ghi tỷ lệ chuyển đổi hành động ứng phó là 94%! Trong khi thực tế ngoài hiện trường thì sao? Đêm diễn tập ở kho Cẩm Lệ, mười hai tin nhắn báo thành công nhưng tài xế ngủ say như chết suốt bốn mươi phút không ai hay biết! Đêm qua ở kiệt 126 An Khê, tin nhắn gửi vào máy bà Lành, hệ thống báo 100% người dùng đã nhận tin, trong khi điện thoại bà Lành nằm im lìm không hề phát ra một tiếng chuông báo động vì app bị treo trong cache!"
Duy nghiến răng, giọng nghẹn lại vì uất ức:
"Chúng ta đang viết phần mềm kiểu gì thế này? Chúng ta tự vẽ ra những con số đẹp đẽ trên báo cáo để lừa dối đối tác, lừa dối nhà đầu tư, và tệ nhất là lừa dối chính bản thân mình!"
Yến chết lặng. Từng câu từng chữ của Duy như những nhát búa nện thẳng vào thái dương cô.
Là một kỹ sư dữ liệu, cô là người chịu trách nhiệm tối cao về tính toàn vẹn của hệ thống. Nhưng trong suốt những tuần lễ chạy vạy kiếm tiền, cô đã phó mặc các script xuất báo cáo cho những dòng mã viết vội. Cô đã nhìn thấy con số 98,6% tiếp cận trong các bản PDF Thư in ra, cô biết nó quá hoàn hảo cho một hạ tầng mạng không dây chắp vá ở vùng ven đô, nhưng cô đã im lặng. Cô đã không kiểm tra chéo nhật ký hiện trường với dữ liệu máy chủ viễn thông. Sự im lặng đó, sự dễ dãi đó, không khác gì một hành vi đồng loã.
Yến từ từ quay sang nhìn Thư.
Thư đứng sững bên cạnh bàn làm việc, hai bàn tay ôm chặt lấy mặt. Những giọt nước mắt bắt đầu rỉ qua kẽ tay cô, nhỏ tí tách xuống nền nhà ván ép. Bờ vai cô rung lên từng đợt nức nở.
"Tao... tao xin lỗi..." Thư nghẹn ngào, giọng vỡ vụn trong tiếng khóc. "Tao biết... tao biết cái số liệu đó là ảo từ hồi đàm phán hợp đồng Cẩm Lệ..."
Yến cảm thấy tim mình như thắt lại: "Thư... mày biết từ lúc đó?"
"Tao biết chứ!" Thư ngẩng đầu lên, gương mặt nhoè nhoẹt nước mắt, trong mắt tràn ngập nỗi tuyệt vọng và kiệt quệ. "Nhưng lúc đó tài khoản Thuỷ Kế còn bao nhiêu tiền? Còn hai mươi tư triệu! Đến hạn trả tiền máy chủ AWS, tiền nợ vỏ cảm biến của anh Nam xưởng Bền Mạch đè nặng lên cổ! Nếu tao không đưa cái biểu đồ tỷ lệ tiếp cận 98% đó vào bản chào hàng, liệu thằng cha Lương Đức Huy có chịu ký hợp đồng bảy mươi hai triệu không? Liệu bà Linh bên Quỹ Hạt Mưa có chịu ngồi nghe tao với mày trình bày không?"
Thư bước tới một bước, hai tay nắm chặt lấy mép bàn của Yến, giọng nói run rẩy nhưng đầy chua xót:
"Tao đi bán hàng, Yến à! Tao phải đối mặt với những kẻ đòi hỏi sự an toàn tuyệt đối một trăm phần trăm! Lương Đức Huy muốn thấy số liệu đẹp để báo cáo lên hội đồng quản trị của Đông Bờ! Các nhà đầu tư muốn thấy tỷ lệ giữ chân và tỷ lệ tương tác cao ngất ngưởng để rót vốn! Nếu tao nói thật với họ rằng trong số một trăm người nhận tin nhắn chỉ có mười lăm người thực sự đọc và chạy ra kê hàng, còn lại là ngủ quên, tắt chuông, hoặc không biết làm gì, thì ai mua dịch vụ của chúng ta? Ai trả tiền cho chúng ta duy trì máy chủ đến ngày hôm nay?"
"Nhưng đó là số liệu giả tạo, Thư!" Yến gằn giọng, cổ họng nghẹn đắng. "Số liệu ảo đó đã ru ngủ bà Lành! Nó khiến chúng ta tưởng rằng hệ thống đang chạy hoàn hảo trong khi con người ngoài hiện trường hoàn toàn bất động! Chúng ta không thể bán sự an toàn bằng những con số dối trá!"
"Vậy thì lấy cái gì để sống?" Thư hét lên, nước mắt giàn giụa. "Mày bảo tao không được bán độc quyền dữ liệu công cộng, tao nghe mày!
"Mày bảo tao không được nhận tiền tài trợ kèm điều kiện ưu tiên của ông Triết ở Liên hiệp Sông Hàn, tao cũng nghe mày! Mày giữ đạo đức kỹ thuật của mày, nhưng tiền đâu để trả tiền máy chủ chiều nay? Tiền đâu để đền hàng trăm triệu thiệt hại cho tiệm giặt ủi của anh Bình? Mày trả lời tao đi, Yến!"
Tiếng Thư thét lên xé toạc không gian chật chội, rồi dội ngược lại từ những mảng tường loang lổ vết ố vàng của căn gác lửng. Lồng ngực cô phập phồng dữ dội sau từng đợt trút bỏ uất nghẹn. Hai bờ vai gầy guộc run rẩy dưới lớp áo sơ mi bạc màu sờn mép. Những ngón tay Thư bấu chặt vào gờ gỗ ép của chiếc bàn làm việc, các khớp xương trắng bệch ra vì dùng sức quá nhiều, như thể nếu buông tay ra lúc này, cả cơ thể cô sẽ lập tức sụp đổ xuống sàn gạch men nứt toác.
Không gian rơi vào một khoảng lặng ngột ngạt đến nghẹt thở.
Không khí trong phòng như đông đặc lại, nặng trĩu mùi mồ hôi, mùi cà phê phin đã nguội ngắt từ ban sáng, hòa cùng thứ mùi ẩm mốc đặc trưng bốc lên từ những khe tường nứt sau chuỗi ngày mưa dầm dề ở Đà Nẵng. Chiếc quạt đảo treo trên góc trần vẫn quay một cách lười biếng, phát ra tiếng cọt kẹt rệu rã của trục bạc mòn rỉ sét, nhưng luồng gió nóng hầm hập mà nó phả xuống chẳng xua tan nổi sự bức bối đang đè nặng lên từng lồng ngực.
Duy quay mặt đi chỗ khác. Cậu cắn chặt môi dưới đến mức bật máu, ánh mắt vô hồn dán chặt vào khung cửa sổ sắt rỉ sét nhìn ra con hẻm ngập rác. Hai bàn tay cậu buông thõng giữa hai đầu gối, run rẩy từng chặp. Cậu muốn nói điều gì đó, muốn bênh vực một dòng thuật toán, muốn tìm một lý do kỹ thuật để che chắn cho những người đồng đội của mình, nhưng mọi logic lập trình đều trở nên câm nín trước sự đổ nát của thực tế.
Yến ngồi bất động trên chiếc ghế xoay đã rách nệm. Cả cơ thể cô cứng đờ như một khối đá lạnh buốt. Hai bàn tay cô siết chặt lại dưới gầm bàn, những móng tay cắm sâu vào lòng bàn tay, găm ngập vào da thịt cho đến khi cảm giác đau nhói truyền lên dây thần kinh, rớm ra những giọt máu tươi đỏ sẫm. Nhưng nỗi đau thể xác ấy chẳng thấm tháp vào đâu so với cơn chấn động đang cào xé tâm can cô.
Câu hỏi của Thư rơi thẳng vào căn phòng như một bản án nghiệt ngã không có bất kỳ tình tiết giảm nhẹ nào. Từng chữ, từng lời sắc lẻm như lưỡi dao rạch toang lớp vỏ bọc lý tưởng mà bấy lâu nay Yến vẫn cố công gìn giữ. Đúng, cô đã kiên quyết bảo vệ nguyên tắc đạo đức công nghệ. Cô đã từ chối bán độc quyền dữ liệu cộng đồng cho các tập đoàn thương mại, đã thẳng thừng gạt bỏ những đề nghị tài trợ đi kèm điều khoản ưu tiên ngầm của các bên liên kết. Nhưng rốt cuộc, cô lại thất bại thảm hại ở điều cốt tử nhất: xây dựng một hệ thống trung thực với chính những giới hạn mong manh của nó.
Cái giá của sự sống còn tài chính đã bị đánh đổi bằng việc nhắm mắt làm ngơ trước những con số ảo, bằng việc chấp nhận dung túng cho biểu đồ tăng trưởng bóng bẩy để đổi lấy vài hợp đồng duy trì hơi thở cho dự án. Và giờ đây, thực tế tàn khốc đã quay trở lại đòi món nợ đó một cách sòng phẳng và tàn nhẫn nhất. Nó đòi lại bằng từng xô bùn đất nhão nhoét, bằng dòng nước cống đen ngòm tràn ngập những ngõ ngách bần cùng, và bằng sự khánh kiệt đến trắng tay của những người dân nghèo đã trót đặt trọn niềm tin thơ ngây vào Thủy Kế.
*Ting.*
Âm thanh thông báo email mới vang lên từ loa ngoài của chiếc máy tính xách tay đặt trước mặt Yến. Tiếng chuông hệ thống thanh mảnh, khô khốc và sắc lạnh, xé toạc bầu không khí tang thương đang bao trùm lấy ba con người.
Cả căn phòng khẽ giật mình. Duy chầm chậm quay đầu lại, ánh mắt tràn ngập vẻ âu lo. Thư vẫn đứng chôn chân tại chỗ, đôi mắt đỏ ngầu mở to nhìn trừng trừng vào màn hình máy tính đang sáng rực.
Yến hít một hơi thật sâu, luồng không khí khô khốc rát buốt xộc thẳng vào cuống họng. Cô chầm chậm đưa bàn tay đang run rẩy đặt lên con chuột máy tính, ngón trỏ khẽ cử động, nhấp mở hộp thư đến.
Tiêu đề email đập thẳng vào mắt cô bằng dòng chữ in hoa đậm nét, được gửi từ địa chỉ thư điện tử chính thức của Ban Giám đốc Công ty Cổ phần Phân phối và Tiếp vận Đông Bờ:
`[HỎA TỐC] V/v TẠM ĐÌNH CHỈ THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG VÀ YÊU CẦU GIẢI TRÌNH SỰ CỐ KỸ THUẬT - DỰ ÁN TỔNG KHO CẨM LỆ`
Người gửi: Lương Đức Huy – Giám đốc Thương mại.
Bàn tay Yến run lên bần bật khi cô rê chuột đến tập tin đính kèm. Một cú nhấp kép. Bản công văn định dạng PDF mở ra, mang theo hình ảnh con dấu mộc tròn đỏ tươi và chữ ký dứt khoát của đại diện Công ty Đông Bờ. Từng dòng chữ hiển thị rõ ràng trên nền trắng, được soạn thảo bằng thứ ngôn ngữ pháp lý lạnh lùng, chuẩn xác và không hề có một kẽ hở cho sự khoan nhượng:
*"Kính gửi: Hợp tác xã Công nghệ Thuỷ Kế,*
*Căn cứ Hợp đồng Dịch vụ Giám sát và Cảnh báo Ngập số 09/2024/HĐDV-ĐB ký ngày 12 tháng 09 năm 2024 giữa Công ty CP Phân phối & Tiếp vận Đông Bờ và HTX Công nghệ Thuỷ Kế;*
*Căn cứ Điều 8 (Nghiệm thu và Tạm đình chỉ dịch vụ) và Phụ lục Kỹ thuật SLA về độ tin cậy của dữ liệu cảnh báo;*
*Vào hồi 23 giờ 15 phút đêm 27 tháng 09 năm 2024, một đợt ngập úng cực đoan diễn biến nhanh đã xảy ra tại khu vực An Khê (quận Thanh Khê, TP. Đà Nẵng), gây thiệt hại nghiêm trọng về tài sản cho các cơ sở kinh doanh lân cận. Theo thông tin xác minh ban đầu từ thực địa và phản ánh của mạng lưới vận tải địa phương, hệ thống cảnh báo của Thuỷ Kế đã hoàn toàn tê liệt, bỏ sót cảnh báo và hiển thị trạng thái an toàn sai lệch trong suốt thời gian ngập úng.*
*Khu vực An Khê nằm trong cùng dải lưu vực thoát nước và chia sẻ chung hạ tầng viễn thông, cảm biến với tuyến đường gom huyết mạch dẫn vào Tổng kho Trung chuyển Cẩm Lệ của chúng tôi. Sự cố bỏ sót cảnh báo nêu trên cho thấy hệ thống công nghệ của Thuỷ Kế tồn tại những rủi ro kỹ thuật mang tính hệ thống, không bảo đảm tiêu chuẩn an toàn vận hành như cam kết.*
*Bằng văn bản này, Công ty Đông Bờ chính thức thông báo:*
*1. Đóng băng toàn bộ các đợt thanh toán tiếp theo của Hợp đồng số 09/2024/HĐDV-ĐB, bao gồm nhưng không giới hạn ở khoản giải ngân nghiệm thu đợt hai trị giá 21.600.000 VNĐ và các khoản kinh phí bảo trì vận hành định kỳ.*
*2. Yêu cầu Thuỷ Kế gửi văn bản giải trình chi tiết về nguyên nhân kỹ thuật gây ra sự cố bỏ sót ngập tại An Khê, cung cấp toàn bộ nhật ký hệ thống (system logs), dữ liệu kiểm định phần cứng và báo cáo khắc phục lỗi mã hoá trong vòng 48 giờ làm việc kể từ thời điểm phát hành công văn này.*
*Hết thời hạn nêu trên, nếu Thuỷ Kế không cung cấp được giải trình thỏa đáng chứng minh năng lực kiểm soát rủi ro, Công ty Đông Bờ sẽ đơn phương chấm dứt hợp tác ngay lập tức, thu hồi toàn bộ kinh phí tạm ứng đợt một và tiến hành các thủ tục pháp lý cần thiết để bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp.*
*Trân trọng,* *Lương Đức Huy* *(Đã ký và đóng dấu)"*
Yến đọc đi đọc lại từng câu, từng chữ trong bản công văn. Ánh mắt cô dừng lại thật lâu ở con số hai mươi mốt triệu sáu trăm ngàn đồng. Dòng chữ số ấy như nhảy múa trước đồng tử cô rồi đông cứng lại, biến thành một bản án nghiệt ngã.
Khoản tiền duy nhất mà họ trông chờ để thanh toán chi phí máy chủ AWS trước 5 giờ chiều thứ Sáu này. Khoản tiền duy nhất để thanh toán nốt tiền cọc cho xưởng Bền Mạch của anh Nam để lấy lô vỏ cảm biến chống nước mới. Tất cả đã bị đóng băng hoàn toàn. Mọi cánh cửa tài chính vừa sập xuống trước mắt họ chỉ sau một cú nhấp chuột.
Bản án tử hình thương mại đã chính thức được tuyên. Không có sự dung thứ. Không có ngoại lệ. Và càng không có chỗ cho lòng trắc ẩn.
Thư đứng phía sau lưng Yến, đôi mắt dán chặt vào những dòng chữ trên màn hình. Cô đọc rất nhanh, rồi cơ thể cô đột ngột chao đảo. Hai chân Thư khuỵu xuống, cô ngã ngồi bệt ra sàn nhà gạch men lạnh ngắt. Đôi bàn tay gầy guộc run rẩy đưa lên ôm chặt lấy mặt, tiếng khóc nấc nghẹn ngào vỡ òa ra trong cổ họng, chìm sâu vào khoảng không gian ngột ngạt của căn gác nhỏ.
Duy thở dài một tiếng thật nặng nhọc. Cậu đưa tay ấn mạnh phím tắt, đóng hẳn cửa sổ dòng lệnh terminal đang chạy dở dang. Chiếc màn hình chuyển sang màu đen kịt, phản chiếu lại gương mặt hốc hác, phờ phạc của cậu. Duy buông lỏng hai vai, ngả hẳn lưng vào bức tường bám đầy bụi vôi, ánh mắt đờ đẫn trôi dạt vào khoảng không vô định trong sự bất lực cùng cực.
Yến không khóc. Nước mắt dường như đã cạn khô từ đêm qua, chỉ còn lại vị đắng chát lan tỏa khắp cuống họng.
Cô từ từ cúi đầu nhìn xuống mặt bàn làm việc của mình. Ngay cạnh bàn phím cơ dính đầy bụi, chiếc điện thoại cũ nát của bà Lành mà cô nhặt về từ vũng nước ngập ở kiệt 126 vẫn nằm im lìm trên xấp tài liệu kỹ thuật. Mặt kính màn hình vỡ vụn chằng chịt như mạng nhện, bám dính những vệt bùn cống đen sì, hôi tanh và nhớp nháp đã bắt đầu khô quắt lại.
Ánh sáng lạnh lẽo từ màn hình máy tính xách tay hắt xuống, rọi thẳng vào lớp kính nứt nẻ ấy.
Dưới lớp bùn khô cằn bám chặt trên màn hình điện thoại, dòng chữ *Bình thường* hiển thị bằng màu xanh ngọc bích vẫn kiên trì sáng lên. Sắc xanh ấy trơ trẽn và vô cảm, như đang phát ra một tia sáng buốt nhói, đâm thẳng vào tâm can cô.
Bên dưới tầng trệt, tiếng máy hàn xì kim loại của xưởng cơ khí đột ngột tắt lịm. Tiếng ồn ào của phố xá dường như cũng lùi ra thật xa, trả lại cho gian phòng một sự tĩnh lặng rợn người, nặng nề đến nghẹt thở.
Và ngay giữa khoảng không gian đặc quánh ấy, giọng nói khản đặc, uất nghẹn vì tuyệt vọng của bà Lành giữa đêm ngập lụt lại một lần nữa dội về trong tâm trí Yến, sắc lẹm và chát chúa như một tiếng sét đánh ngang qua lương tâm cô:
*Máy của cô bảo bình thường, vậy đống nước bẩn trong nhà tôi là đồ giả à?*