Bóng Ma Thẩm Định

Tiếng gót giày nhọn gõ vang trên từng bậc cầu thang gỗ dẫn lên gác hai tiệm sửa điện tại Thanh Khê báo hiệu sự xuất hiện của Vũ Khánh Linh, người đại diện Quỹ đầu tư Hạt Mưa với phong thái sắc sảo và chiếc máy tính bảng luôn bật sẵn bảng tính phân tích tài chính.

Sàn ván ép mỏng rung lên theo từng nhịp bước dứt khoát, nện đều đặn như một chiếc đồng hồ bấm giờ chuẩn xác rọi qua lớp bụi lơ lửng trong không khí. Tiếng mỏ hàn rít rè rè cùng mùi nhựa thông khen khét, ngai ngái từ xưởng cơ điện của ông thợ già tầng dưới bốc qua từng khe hở sàn gỗ co ngót, quyện chặt vào làn gió nồm oi nồng thổi thốc qua ô cửa sổ mở toang nhìn ra bờ kênh thoát nước hở. Phạm Hải Yến đứng dậy bên chiếc bàn làm việc ghép từ hai cánh cửa pa-nô cũ đã tróc sơn xanh, hai bàn tay vô thức miết nhẹ vào mép cuốn sổ tay bìa da sờn góc, nơi chứa chật ních những cột số đo thủy triều và dòng lệnh kiểm thử chưa ráo mực. Ngồi ngay cạnh cô, Đặng Minh Thư vội vã dùng cả hai tay gạt mấy cuộn dây cáp đồng bọc nhựa, mớ đầu nối chống nước và hộp linh kiện cảm biến áp suất thừa sang góc bàn, kéo chiếc ghế xoay bọc nỉ đã sờn rách lộ cả mút vàng ra giữa phòng, cố nặn một nụ cười chuyên nghiệp nhất có thể để đón khách.

Linh bước vào phòng, dừng lại đúng một nhịp ngay bậu cửa để quét mắt qua toàn bộ không gian chưa đầy hai mươi mét vuông. Bộ vest công sở màu xám tro cắt may phẳng phiu, không gợn một nếp nhăn dù vừa vượt qua quãng đường nắng gắt giữa trưa miền Trung, mái tóc đen nhánh buộc gọn gàng sau gáy và chiếc túi da hàng hiệu đặt ngay ngắn trên đùi khi cô ngồi xuống khiến căn gác trọ chật chội bỗng trở nên ngột ngạt và chông chênh đến kỳ lạ. Linh không đưa mắt nhìn vào ly trà đá Thư vừa vội vã rót từ chiếc bình giữ nhiệt inox đã xước xát, cũng không hề lãng phí thời gian cho những câu chào hỏi xã giao về cái nắng bỏng rát hay những khúc quanh khó tìm trong hẻm nhỏ Đà Nẵng. Chiếc bút cảm ứng kim loại trên tay cô gõ nhẹ một tiếng *tách* dứt khoát lên mặt kính cường lực của chiếc máy tính bảng siêu mỏng.

— Chúng ta đi thẳng vào số liệu, — Linh mở lời, giọng nói rành rọt, âm lượng vừa đủ sắc bén để át đi tiếng động cơ xe máy gầm rú ngoài hẻm Trần Cao Vân bên dưới. — Tôi đã đọc kỹ bản tóm tắt vận hành và mô hình dự phóng tài chính mười hai tháng mà Thư gửi qua thư điện tử tối qua lúc mười một giờ. Có những điểm cốt tử tôi cần chị Yến làm rõ trước khi chúng ta bàn đến bất kỳ điều khoản ghi nhớ hay thỏa thuận bảo mật nào tiếp theo.

Yến hít một hơi thật sâu, nén lại cảm giác bồn chồn đang dâng lên trong cuống họng, kéo chiếc ghế gỗ mộc đối diện ra rồi ngồi xuống.

— Mời chị Linh. Bảng tính đó phản ánh toàn bộ chi phí thực tế mà Thuỷ Kế đã giải ngân từ đầu quý hai đến nay, bám sát từng đợt triển khai ở hiện trường.

— Chính xác là nó phản ánh những gì chị *muốn* người ta nhìn thấy, chứ không phải chi phí kinh tế thực của một doanh nghiệp công nghệ, — Linh xoay nhẹ chiếc máy tính bảng một góc bốn mươi lăm độ về phía Yến. Trên màn hình Retina sáng rõ, một bảng tính dày đặc các cột số hiện lên, những ô đánh dấu màu đỏ chói mắt chiếm trọn toàn bộ phần chi phí hoạt động trực tiếp. — Hãy nhìn vào dòng 14 và dòng 28 của bảng chi phí trực tiếp trên từng trạm quan trắc. Chị tính toán giá vốn của một điểm đo tại An Khê là bốn triệu hai trăm nghìn đồng tiền thiết bị vỏ hộp từ xưởng Bền Mạch, cộng thêm hai trăm nghìn cước viễn thông cho thẻ SIM công nghiệp mỗi quý. Biên lợi nhuận gộp danh nghĩa theo báo cáo của chị lên tới sáu mươi tám phần trăm. Con số rất đẹp cho một mô hình phần cứng kết hợp dịch vụ dữ liệu đang ở giai đoạn hạt giống. Nhưng chi phí nhân công kỹ thuật ở đâu?

Linh dừng lại, ngước mắt nhìn thẳng vào Yến. Ánh mắt cô sắc lạnh, không hề có sự phán xét mang tính cá nhân, chỉ thuần túy là sự mổ xẻ cơ học lạnh lùng của một chuyên viên thẩm định đầu tư dày dạn kinh nghiệm.

— Chị bỏ hoàn toàn chi phí lao động của chính mình ra khỏi bảng tính. Toàn bộ thời gian chị ngồi đây viết thuật toán lọc nhiễu sóng bùn, hiệu chuẩn áp lực thủy tĩnh, trực đêm theo dõi cảm biến khi trời đổ mưa lớn — chị ghi bằng không đồng. Chưa hết, phần khảo sát hiện trường, khoan dầm bê tông hở, luồn ống ghen chống chuột cắn và đấu nối nguồn điện dự phòng do em trai chị, Phạm Minh Khang thực hiện, cũng được ghi nhận là chi phí phát sinh nội bộ mang tính tượng trưng: không đồng.

Thư hơi chồm người tới trước, hai bàn tay nắm chặt mép bàn gỗ, vội vàng đỡ lời cho bạn:

— Chị Linh, giai đoạn đầu của bất kỳ công ty khởi nghiệp công nghệ nào cũng phải trải qua giai đoạn người sáng lập tự bỏ công sức ra làm vốn mồi. Khang là em ruột của Yến, việc khảo sát lắp đặt ban đầu chủ yếu là hỗ trợ gia đình để hoàn thiện mô hình mẫu thử nghiệm ngoài thực địa...

— Khởi nghiệp công nghệ không phải là việc thiện nguyện gia đình, Thư à, — Linh ngắt lời dứt khoát, âm sắc đều đặn nhưng đanh thép, không để Thư có cơ hội thanh minh thêm. — Người sáng lập có thể nhận lương tượng trưng để tiết kiệm dòng tiền mặt sống còn, nhưng trong bảng cân đối thu chi gửi cho nhà đầu tư mạo hiểm, chi phí nhân công kỹ thuật *bắt buộc* phải được quy đổi theo giá thị trường. Một kỹ sư dữ liệu hạ tầng có kinh nghiệm như Yến, nếu thuê ngoài tại Đà Nẵng, tốn tối thiểu hai mươi lăm đến ba mươi triệu một tháng. Một thợ điện có chứng chỉ hiện trường như Khang đi khảo sát dầm bê tông, trèo mái hiên tôn trong mưa gió để kéo dây tín hiệu, công nhật tối thiểu ba trăm năm mươi nghìn đồng một buổi bốn tiếng. Nếu đưa đúng hai khoản định phí đó vào bảng tính, giá vốn thực tế của mỗi trạm đo của các chị sẽ tăng vọt lên gấp ba lần. Và biên lợi nhuận gộp sáu mươi tám phần trăm mà các chị đang tự hào trưng ra trên slide sẽ lập tức biến thành âm bốn mươi phần trăm.

Không khí trong căn gác xép như đông cứng lại sau từng câu chữ của Linh. Tiếng quạt trần quay lạch cạch trên đỉnh đầu nghe rõ mồn một từng nhịp đảo gió uể oải. Yến siết chặt cây bút bi trong lòng bàn tay đến mức đầu ngón tay trắng bệch. Từng lời của Linh đánh trúng vào chỗ hiểm hóc nhất mà cô đã cố tình né tránh suốt nhiều tuần qua. Trong thâm tâm, Yến biết rõ tài khoản ngân hàng của Thuỷ Kế hiện chỉ còn vỏn vẹn hai mươi tư triệu ba trăm nghìn đồng. Với mức chi phí cố định tối thiểu tám triệu tám trăm nghìn mỗi tháng chỉ để duy trì tiền thuê gác xép, tiền điện máy chủ và chi phí linh kiện cơ bản, quỹ sinh tồn của nhóm chỉ còn chưa đầy tám tuần lễ. Để làm cho bức tranh tài chính trông có vẻ sáng sủa nhằm tìm kiếm cơ hội gọi vốn sống còn, cô đã âm thầm hấp thụ toàn bộ áp lực lao động vào chính cơ thể mình, biến từng đêm mất ngủ, từng vết trầy xước trên tay và sự giúp đỡ không công của người thân thành một khoản trợ cấp vô hình cho bảng cân đối kế toán.

Linh tựa lưng vào thành ghế xoay, đan hai bàn tay thon dài lại với nhau, ánh mắt không rời khỏi gương mặt đang căng cứng của Yến:

— Một mô hình kinh doanh sống dựa vào sự bóc lột sức lao động cá nhân của người sáng lập và sự giúp đỡ không công của gia đình sẽ sụp đổ ngay khi bước vào giai đoạn vận hành áp lực cao. Chị Yến, chị có thể thức trắng ba đêm liên tiếp trong một cơn áp thấp nhiệt đới để canh dữ liệu hố ga An Khê gửi về máy chủ. Nhưng khi mở rộng lên mười trạm, năm mươi trạm, khi khách hàng không phải là bà Lành bán tạp hóa nể tình hàng xóm mà là chuỗi kho vận của Đông Bờ đòi hỏi cam kết dịch vụ từng phút, chị sẽ lấy đâu ra năm người như chị để thức trắng đêm không lương? Em trai chị có sẵn sàng bỏ các công trình điện nước dân dụng trả tiền tươi thóc thật để trèo thang giữa mưa bão cho chị mãi không?

Yến nhìn chằm chằm vào những ô số đỏ rực trên màn hình máy tính bảng. Từng con số như đang trần tình về sự thiếu hụt quy chuẩn quản trị mà cô luôn che đậy dưới danh nghĩa lòng nhiệt huyết và sự tận tụy của dân kỹ thuật.

— Tôi hiểu phân tích của chị, — Yến lên tiếng, giọng cô trầm xuống nhưng cố giữ được sự bình tĩnh cần thiết của một người làm chủ dự án. — Tôi không phủ nhận việc mình đã nén chi phí nhân công để giữ cho chỉ số sống sót của dự án kéo dài thêm vài tuần. Nhưng đó là cách duy nhất để Thuỷ Kế có thể đưa sản phẩm thực nghiệm ra thị trường mà không phải đốt tiền vào một bộ máy cồng kềnh trước khi chứng minh được độ tin cậy của thuật toán thủy văn. Thỏa thuận công nhật với Khang đã được chúng tôi văn bản hóa: ba trăm năm mươi nghìn một buổi, và cậu ấy có toàn quyền từ chối nếu điều kiện hiện trường không bảo đảm an toàn. Khi có hợp đồng trả phí chính thức từ doanh nghiệp, định phí đó sẽ được tính đủ vào giá thành dịch vụ cung cấp.

Linh khẽ nhếch môi, một nụ cười thoáng qua không mang chút ấm áp hay khích lệ nào:

— Vấn đề là khách hàng có sẵn sàng trả cho mức giá đủ để bù đắp chi phí thực tế đó hay không. Nhất là khi trên thị trường hiện nay, họ đã có những lựa chọn khác được đóng gói bài bản hơn nhiều.

Linh đưa ngón tay lướt nhẹ trên màn hình máy tính bảng, chuyển sang một thư mục tài liệu khác có gắn nhãn bảo mật màu vàng cam. Trước khi mở tệp tin ra, cô nhìn thẳng vào hai người sáng lập của Thuỷ Kế, cất giọng mang tính nguyên tắc nghề nghiệp rõ rệt:

— Trước khi đi tiếp, tôi phải thiết lập ranh giới bảo mật và công bố xung đột lợi ích theo quy định nghiêm ngặt của Quỹ Hạt Mưa. Tôi không yêu cầu các chị chia sẻ bất kỳ tài liệu mã nguồn, thuật toán cốt lõi hay danh sách khách hàng bí mật nào trong buổi làm việc hôm nay. Bởi vì sáng đầu tuần này, Quỹ Hạt Mưa đã chính thức tiếp nhận bộ hồ sơ gọi vốn vòng hạt giống hoàn chỉnh từ Mực Nước của Lê Bảo An.

Thư giật nảy mình trên ghế, hai mắt mở to, chiếc cốc nước trên bàn khẽ rung lên theo cử động đột ngột của cô:

— Mực Nước cũng nộp hồ sơ vào Hạt Mưa?

— Họ không chỉ nộp hồ sơ, — Linh thản nhiên nói tiếp, từng chữ phát ra đều đều như đang đọc một bản cáo bạch tài chính đã qua kiểm toán. — Bảng dự toán của Lê Bảo An có đầy đủ chi phí nhân công trực ca ba người một kíp, chi phí bảo trì cảm biến màng gốm nhập khẩu từ Đức, chi phí pháp lý dự phòng và biên lợi nhuận ròng được tính toán dựa trên mức giá mười lăm triệu một tháng cho gói dịch vụ doanh nghiệp. Họ không giấu giếm chi phí vận hành. Họ chứng minh được rằng khách hàng lớn sẵn sàng trả tiền để mua sự an tâm tuyệt đối và tính bảo mật khép kín. An hiểu rất rõ bài toán thương mại: ai trả tiền, người đó sở hữu dữ liệu. Họ đóng gói trọn gói, không làm việc theo kiểu nửa mở nửa dịch vụ cộng đồng như Thuỷ Kế.

Linh gõ nhẹ đầu ngón tay xuống bàn gỗ, âm thanh khô khốc vang lên giữa không gian oi bức. Ánh mắt cô chuyển từ vẻ sắc sảo của một nhà đầu tư sang sự soi xét gắt gao của một người đang nắm giữ thông tin thẩm định nhân sự độc quyền:

— Nhưng điều khiến tôi băn khoăn nhất khi đặt hồ sơ của Thuỷ Kế cạnh hồ sơ của Mực Nước không nằm ở chiếc cảm biến đo nước mạ kẽm hay mấy dòng lệnh trên máy chủ. Nó nằm ở chính người đứng đầu. Chị Yến, trong hồ sơ gửi chúng tôi, phần lý lịch nghề nghiệp của chị ghi rất vắn tắt: Trưởng nhóm kỹ thuật dữ liệu hạ tầng tại Tập đoàn Công nghệ Đô thị Nam Sài Gòn, rời vị trí vào tháng Một năm nay để về Đà Nẵng lập nghiệp.

Căn phòng dường như chùng xuống một nhịp nặng nề. Yến cảm thấy lồng ngực mình đột ngột thắt lại, như thể toàn bộ lượng dưỡng khí trong căn gác xép vừa bị hút cạn. Một cơn buốt lạnh quen thuộc chạy dọc sống lưng, cảm giác giống hệt như những buổi trưa muộn sáu tháng trước trong phòng họp máy lạnh tầng ba mươi hai của tòa nhà kính chọc trời ở trung tâm quận Một.

— Hạt Mưa không bao giờ rót vốn vào một công ty khởi nghiệp phụ thuộc hoàn toàn vào một người duy nhất, và chúng tôi càng không thể ủy thác vốn cho một người sáng lập có những khoảng mờ trong lịch sử chuyên môn, — Linh tiếp tục, từng từ ngữ sắc lẹm như lưỡi dao cạo cứa vào không gian tĩnh lặng. — Một kỹ sư đang trên đà thăng tiến, mức lương nghìn đô, cổ phần ưu đãi đã cấp đợt một, đột ngột nộp đơn từ chức ngay trước ngày công bố nghiệm thu dự án mô hình thoát nước thông minh cho khu đô thị mới Nam Sài Gòn. Chị rời đi không kèn không trống, chấp nhận mất toàn bộ thưởng cuối năm và các quyền chọn cổ phiếu đi kèm. Tại sao? Lý do thực sự đằng sau quyết định rời bỏ đột ngột đó là gì?

Thư quay sang nhìn Yến, ánh mắt người bạn thân ngập tràn vẻ ngỡ ngàng, hoang mang và dò xét. Suốt từ ngày Yến xách chiếc ba lô sờn rách bước xuống ga Đà Nẵng giữa một chiều mưa phùn, Thư chỉ nghe Yến nói rằng cô mệt mỏi với nhịp sống xô bồ của thành phố lớn, muốn về quê vì không khí gia đình, muốn dùng kiến thức đã học để làm một cái gì đó thiết thực cho cộng đồng quê nhà trước khi mùa bão lũ mới ập đến. Yến chưa bao giờ kể chi tiết về những ngày cuối cùng ở Nam Sài Gòn. Cô khóa chặt ký ức đó lại như cách một lập trình viên cô lập và mã hóa một thư mục chứa dữ liệu lỗi chết người trên máy chủ cục bộ.

Yến cúi đầu nhìn xuống hai bàn tay mình. Những ngón tay thon dài của người làm kỹ thuật, quen gõ phím thâu đêm và cầm đồng hồ vạn năng đo từng mili-ampe trên bảng mạch, lúc này khẽ run rẩy trên mặt sổ tay.

Bóng ma mà cô tưởng đã chôn vùi lại sau lưng ở sân ga Sài Gòn năm ấy nay lại hiện nguyên hình trên chiếc bàn gỗ ọp ẹp này, trần trụi và phơi bày dưới ánh sáng tàn nhẫn của một buổi thẩm định vốn mạo hiểm.

Trong tâm trí Yến, âm thanh rì rầm nặng trĩu của căn phòng họp kín bưng năm ấy lại dội về từng hồi. Tiếng máy điều hòa trung tâm phả ra luồng hơi lạnh buốt giá làm run rẩy những đầu ngón tay. Tập hồ sơ dày cộp mang tiêu đề *Báo cáo Đánh giá Tác động Thủy văn Khu Đô thị Nam Sài Gòn Giai đoạn 2* nằm chình ình trên mặt bàn gỗ gõ đỏ phủ sơn bóng loáng. Vị Phó Tổng giám đốc phụ trách dự án đẩy tập hồ sơ sang trước mặt cô, ngón tay trỏ gõ mạnh lên phần kết luận mô phỏng rủi ro ngập:

*“Yến này, nếu cô giữ nguyên mô hình mô phỏng ngập đỉnh triều kết hợp xả lũ thượng nguồn, cả vùng đất phía Tây sẽ bị quy hoạch thành vùng trũng thoát lũ. Các nhà đầu tư thứ cấp sẽ rút vốn ngay lập tức trong phiên họp tuần tới. Cô chỉ cần điều chỉnh hệ số thấm của nền đất từ 0.15 lên 0.45, coi như hạ tầng thoát nước tương lai sẽ hoàn thành đúng tiến độ theo quy hoạch chung. Dữ liệu là để phục vụ quyết định phát triển của doanh nghiệp, chứ không phải để trói tay chúng ta.”*

Cô đã tranh cãi quyết liệt suốt ba tuần lễ. Cô đã giơ ra những biểu đồ đo đạc thực tế từ các trạm thủy văn Nhà Bè và số liệu lịch sử của triều cường sông Soài Rạp, kiên trì chỉ ra rằng nếu nâng hệ số thấm giả tạo từ 0.15 lên 0.45, toàn bộ năng lực thoát lũ tự nhiên sẽ bị xóa sổ, và hàng ngàn hộ dân định cư ở vùng trũng phụ trợ sẽ phải đối mặt với những trận ngập lút đầu gối mỗi khi mưa lớn trùng với kỳ triều cường mà không hề có bất kỳ phương án phòng ngừa nào.

Nhưng rồi, trước sức ép dồn dập về tiến độ giải ngân của các ngân hàng tài trợ, trước những lời đe dọa gián tiếp về việc toàn bộ nhóm kỹ sư trẻ dưới quyền cô sẽ bị điều chuyển công tác hoặc chấm dứt hợp đồng lao động nếu báo cáo không được thông qua, và cả sự hèn nhát muốn bảo toàn sự yên ổn cho chính bản thân mình sau nhiều năm bươn chải...

Yến đã không ném tập tài liệu vào mặt ban điều hành để bước ra ngoài cánh cửa kính như một người hùng trong các bộ phim truyền hình.

Cô đã ngồi lại chiếc bàn đó. Cô đã run rẩy cầm chiếc bút ký mạ vàng đắt tiền của tập đoàn lên. Và cô đã đặt bút ký vào trang cuối cùng của bản báo cáo tóm tắt kỹ thuật trình hội đồng quản trị — bản báo cáo đã bị các chuyên viên pháp chế và truyền thông biên tập lại toàn bộ, gọt giũa sạch sẽ các đỉnh triều cực đoan, biến một vùng nguy cơ ngập lụt nghiêm trọng thành một vùng rủi ro trung bình có thể kiểm soát hoàn toàn bằng giải pháp kỹ thuật bổ sung.

Chữ ký đó đã cứu vớt đợt giải ngân giai đoạn ba trị giá hàng trăm tỷ đồng cho tập đoàn. Nhưng chữ ký đó đã bóp nghẹt toàn bộ lòng tự trọng và lương tâm nghề nghiệp của Phạm Hải Yến. Suốt hai tuần sau ngày đặt bút ký, mỗi lần nhìn qua cửa sổ thấy chiếc máy xúc đầu tiên cào đất, san lấp những con rạch tự nhiên trên vùng đầm lầy thoát lũ, cô cảm thấy nghẹt thở như chính mình đang chìm trong bùn đặc. Cô nộp đơn xin thôi việc trong sự ngỡ ngàng của đồng nghiệp. Cô không nhận một đồng tiền thưởng cuối năm, từ bỏ quyền chọn cổ phiếu, lặng lẽ thu dọn đồ đạc vào chiếc ba lô cũ rồi trốn chạy về Đà Nẵng, mang theo mặc cảm tội lỗi của một kẻ làm khoa học đã bán rẻ sự thật để đổi lấy sự bình yên giả tạo.

Căn gác xép im phăng phắc đến ngột ngạt. Tiếng ve sầu râm ran ngoài rặng cây bên đường sắt Thanh Khê như những mũi kim cào xé màng nhĩ.

— Yến... — Thư khẽ gọi, giọng cô bạn lạc đi, chứa chan nỗi hoang mang tột độ. — Có chuyện gì vậy? Chuyện ở Sài Gòn... sao trước giờ bà chưa từng kể một lời nào với tui?

Yến từ từ ngẩng đầu lên. Cô không nhìn Thư, cũng không nhìn Linh. Cô nhìn thẳng qua khung cửa sổ gỗ đang mở toang, nơi những mái tôn xám xịt của xóm nghèo Thanh Khê trải dài san sát dưới cái nắng gắt gỏng của dải đất miền Trung, nơi những đường dây điện chằng chịt vắt qua bầu trời oi ả.

— Tôi đã ký, — Yến cất tiếng. Giọng cô khô khốc, khàn đặc, nhưng từng âm tiết phát ra rõ ràng, rành mạch, không còn chút do dự hay run rẩy nào nữa. — Ban giám đốc yêu cầu làm giảm nhẹ biên độ rủi ro ngập của giai đoạn hai. Dự án cần vượt qua vòng đánh giá tác động môi trường để giải ngân khoản vay chuyển đổi hạ tầng từ các quỹ đầu tư tài chính. Dữ liệu mô phỏng gốc của tôi cho thấy nếu xảy ra triều cường trùng với mưa cực đoan trên một trăm milimét trong hai giờ, toàn bộ cốt nền khu dân cư phụ trợ sẽ chìm sâu hơn nửa mét. Họ yêu cầu tôi thay đổi thông số đầu vào, xem như hệ thống cống hộp tương lai có công suất thoát nước gấp đôi thực tế và nền đất có khả năng tự thấm hút cao gấp ba lần.

Linh vẫn giữ nguyên ánh mắt bình thản, chăm chú lắng nghe, cây bút cảm ứng trên tay cô đã ngừng gõ hoàn toàn.

— Tôi đã phản đối suốt ba tuần lễ, — Yến nói tiếp, cảm nhận rõ từng nhịp đập nặng nề, ran rát nơi lồng ngực. — Tôi đã viết ba bản ghi chú kỹ thuật bảo lưu ý kiến gửi trực tiếp cho Phó Tổng giám đốc. Nhưng đến hạn chót trình duyệt, trước sức ép của ban điều hành và rủi ro cả nhóm kỹ thuật bảy người bị kỷ luật, tôi đã thỏa hiệp. Tôi đã không thay đổi số liệu trong tập phụ lục tính toán chi tiết hàng trăm trang, nhưng tôi đã đặt bút ký vào bản tóm tắt điều hành dành cho hội đồng quản trị — một bản tóm tắt đã được phòng truyền thông và pháp chế biên tập lại bằng những từ ngữ mơ hồ, giảm nhẹ mức độ nguy hiểm từ cảnh báo đỏ xuống rủi ro cục bộ có thể khắc phục bằng bơm di động.

Yến quay lại nhìn thẳng vào mắt Linh, đôi mắt cô cay xè vì hơi nóng và những hồi ức bị đào xới, nhưng ánh nhìn kiên định đến tàn nhẫn:

— Chữ ký đó nằm trên văn bản chính thức của tập đoàn. Tôi đã rời khỏi công ty vì tôi không thể chịu đựng nổi việc mỗi sáng thức dậy, nhìn vào màn hình máy tính và biết rằng mình vừa hợp thức hóa một lời nói dối có thể làm hại hàng ngàn gia đình khi mùa mưa đến. Tôi về Đà Nẵng, lập ra Thuỷ Kế không phải để làm một dự án khởi nghiệp bóng bẩy để đánh bóng tên tuổi rồi bán lại kiếm lời. Tôi làm nó vì tôi muốn tạo ra một hệ thống mà ở đó, nước dâng lên bao nhiêu thì màn hình phải hiện đúng bấy nhiêu. Không có bất kỳ giám đốc nào, không có bất kỳ khoản tiền đầu tư nào có thể ép tôi sửa một con số mười lăm phân thành năm phân để làm vừa lòng người trả tiền.

Thư ngồi chết lặng bên cạnh, hai bàn tay đan chặt vào nhau trên đùi, đôi mắt đỏ hoe nhìn người bạn cùng giảng đường năm nào. Những bực dọc về việc Yến giấu giếm bỗng chốc tan biến, nhường chỗ cho một nỗi xót xa tê tái.

Linh im lặng rất lâu giữa căn phòng hẹp. Cô nhìn Yến, không còn vẻ mỉa mai hay dò xét sắc lạnh ban đầu, mà là cái nhìn sâu sắc của một người làm nghề tài chính lâu năm đang cân đo một sự thật trần trụi vừa được phơi bày. Cô đưa tay chỉnh lại mép chiếc máy tính bảng, khẽ thở ra một hơi ngắn, bờ vai thả lỏng đôi chút.

— Cảm ơn sự trung thực của chị, — Linh nói, thanh âm trầm tĩnh và chừng mực hơn. — Ít nhất thì chị đã không dựng lên một câu chuyện cổ tích về việc người con xa xứ từ bỏ vinh hoa để trở về cống hiến cho quê hương nhằm qua mắt vòng thẩm định sơ bộ. Trong giới đầu tư mạo hiểm, một vết nhơ kỹ thuật được thừa nhận thẳng thắn còn có giá trị hơn mười lời hứa hão huyền về đạo đức kinh doanh.

Linh dừng lại một nhịp, ngón tay lướt nhẹ trên màn hình để đóng lại các bảng tính chi phí đang mở dở dang.

— Tuy nhiên, cảm xúc cá nhân và sự chuộc lỗi nghề nghiệp không thể thay thế cho kỷ luật quản trị tài chính. Việc chị từng một lần thỏa hiệp trước áp lực — dù là vì bất kỳ lý do gì, cao thượng hay hèn nhát — chứng minh rằng khi bị dồn vào chân tường bởi bài toán sinh tồn, con người ta luôn có xu hướng đưa ra những quyết định rủi ro. Hôm nay chị không sửa số liệu ngập của trạm đo, nhưng chị lại sửa số liệu chi phí trên bảng cân đối kế toán. Chị gạt bỏ công sức của chính mình và của người thân ra khỏi báo cáo để tạo ra một ảo tưởng về sự sống sót của mô hình kinh doanh. Bản chất của hai việc đó, dưới góc nhìn của một nhà quản trị tài chính mạo hiểm, không khác nhau là mấy: chị vẫn đang từ chối nhìn thẳng vào hiện thực khách quan của những con số.

Linh cầm chiếc bút cảm ứng cất gọn vào khe đựng bên cạnh bao da, phát ra một tiếng tách dứt khoát:

— Quỹ Hạt Mưa ghi nhận năng lực chuyên môn và sự thẳng thắn của chị Yến. Nhưng với tư cách là người đại diện thẩm định sơ bộ, tôi tuyên bố tạm dừng quy trình thẩm định sâu đối với Thuỷ Kế tại thời điểm này. Chúng tôi sẽ không phát hành bất kỳ cam kết đầu tư hay thư bày tỏ ý định rót vốn nào cho dự án trong vòng gọi vốn này.

Trái tim Yến chùng xuống một nấc nặng trĩu. Dù đã chuẩn bị tinh thần đón nhận từ lúc Linh bắt đầu mổ xẻ bảng chi phí, cảm giác cánh cửa tài chính chính thức khép sập lại trước mắt vẫn để lại một vị đắng chát nơi cuống họng. Tám tuần sinh tồn. Hai mươi tư triệu ba trăm nghìn đồng trong tài khoản. Hạn thanh toán tiền duy trì máy chủ vào chiều thứ Sáu tới. Mọi thứ bỗng chốc trở nên trơ trọi, khắc nghiệt và mong manh hơn bao giờ hết.

Linh không vội đứng dậy ngay. Cô nhìn Yến, ánh mắt có thêm một phần nghiêm túc mang tính cảnh báo của một người nắm rõ toàn cảnh thị trường:

— Trước khi rời đi, với tư cách một người theo dõi sát sao thị trường công nghệ và rủi ro hạ tầng tại khu vực miền Trung, tôi có một lời nhắc nhở pháp lý dành riêng cho Thuỷ Kế. Tôi biết các chị đang tham gia đàm phán phương án kỹ thuật với Công ty Vận tải và Tiếp vận Đông Bờ cho cụm kho Cẩm Lệ. Tôi cũng biết các chị đang chịu áp lực cạnh tranh trực diện với gói dịch vụ của Mực Nước trước hạn chót nộp đề xuất vào chiều thứ Tư tới.

Yến khẽ giật mình, mắt chớp nhẹ. Mạng lưới thông tin của các quỹ đầu tư mạo hiểm luôn vươn xa và nhanh hơn những gì những người làm kỹ thuật thuần túy như cô có thể hình dung.

— Lê Bảo An bán một giải pháp khép kín với giá đắt đỏ, nhưng cậu ấy có một đội ngũ pháp chế chặt chẽ đứng phía sau hậu thuẫn, — Linh nói tiếp, từng lời rành rọt và dứt khoát. — Hợp đồng mẫu của Mực Nước có điều khoản giới hạn trách nhiệm tuyệt đối. Họ từ chối đo đạc tuyến đường gom bên ngoài hàng rào không phải vì họ dốt kỹ thuật hay thiếu thiết bị, mà vì họ biết rõ rủi ro pháp lý khổng lồ của một cam kết dịch vụ trên đất công. Nếu các chị lao vào cuộc chơi của Đông Bờ, nhận trách nhiệm cảnh báo sớm chín mươi phút cho tuyến đường gom độc đạo trũng thấp gần một mét đó mà không có quy trình miễn trừ trách nhiệm pháp lý đối với sai số thiên tai cực đoan, các chị đang tự đặt thòng lọng vào cổ mình.

Linh hơi nghiêng đầu nhìn Yến, ánh mắt xoáy sâu vào tâm can cô:

— Chị đã có bài học báo động sai ở hẻm An Khê rồi đúng không? Ở đó, chị bỏ tiền túi một triệu một trăm nghìn đồng ra đền bù hư hại cho bà bán tạp hóa và chú sửa xe máy thì mọi chuyện êm thấm. Nhưng ở tổng kho Cẩm Lệ, một chiếc xe tải mười lăm tấn chở đầy linh kiện điện tử hay hóa mỹ phẩm bị chết máy giữa đường gom ngập nước vì tin nhắn cảnh báo trễ mười lăm phút, con số thiệt hại không còn là tiền triệu nữa. Nó là tiền tỷ. Nếu hợp đồng của các chị không bóc tách rõ ràng giữa *nghĩa vụ nỗ lực tối đa* và *cam kết bảo đảm kết quả*, chỉ cần một lần bỏ sót đỉnh lũ hoặc một lần báo sai làm tê liệt chuỗi cung ứng của họ, một vụ kiện dân sự từ Đông Bờ sẽ xóa sổ toàn bộ Thuỷ Kế trước khi các chị kịp nhìn thấy mùa mưa năm sau.

Căn gác xép lại chìm vào sự lặng ngắt ghê người. Lời cảnh báo của Linh như một gáo nước lạnh buốt tạt thẳng vào những toan tính kỹ thuật thuần túy mà Yến đang ấp ủ cho bản đề xuất kỹ thuật chuẩn bị gửi cho Lương Đức Huy. Suốt mấy ngày đêm qua, cô chỉ mải mê nghĩ cách làm sao để đo được mực nước đường gom chính xác nhất, làm sao để gá cụm cảm biến vào dầm mái hiên của xưởng cơ khí đối diện, làm sao để tối ưu thuật toán báo trước đủ chín mươi phút cho đội xe vận tải của chị Tâm kịp bốc hàng di tản... Cô hoàn toàn quên mất rằng, một khi đã bước chân vào thế giới của những hợp đồng kinh tế lớn, mỗi dòng cam kết kỹ thuật đều đi kèm với một cái giá bằng tiền mặt và trách nhiệm bồi thường pháp lý không thể đảo ngược.

Linh đứng dậy. Đôi gót giày nhọn lại chạm xuống mặt sàn gỗ ván ép, phát ra tiếng cộp khô khốc vang dội. Cô đưa tay chỉnh lại vạt áo vest màu xám tro, cầm lấy chiếc túi da đen bóng.

Linh gập chiếc máy tính bảng mỏng dính lại, buông một lời nhận xét:

— Cô không thể xây một doanh nghiệp chống ngập bền vững bằng cách tự bỏ đói bản sinh học của chính mình.