Người Ngồi Ghế Dự Bị

Tiếng bóng da đập bôm bốp vào hàng rào sắt sau trường hòa cùng tiếng hò hét khản đặc của Bảo dưới ánh nắng chói chang của buổi chiều muộn.

Trên khoảng sân xi măng loang lổ những vệt nứt nẻ và bụi vôi trắng đã mờ gần hết sau những trận mưa rào đầu thu, Bảo vừa tung một cú sút mu chính diện đầy uy lực. Trái bóng Động Lực cũ mòn vẹt cả hoa văn bay xoáy tít trong không trung, xé toạc luồng gió hanh hao rồi ghim thẳng vào góc trên khung thành trơ trụi không lưới. Lực sút quá căng khiến quả bóng nảy ngược trở ra, đập chan chát vào tấm lưới mắt cáo dựng tạm sau rào chắn hoen rỉ, làm rung lên bần bật cả một dải dây leo cằn cỗi bám quanh tường bao tiếp giáp với con ngõ nhỏ phía sau trường.

Bảo chống hai tay lên đầu gối, gập người thở dốc từng cơn nặng nhọc. Chiếc áo đồng phục cộc tay ướt đẫm mồ hôi dính bết vào lồng ngực và sống lưng, phập phồng theo từng nhịp tim đang đập loạn xạ sau một hồi dốc sức bứt tốc. Dưới đế giày vải Thượng Đình đã rách bạt mép ngoài, những hạt cát mịn và vụn vôi bám chặt lấy lớp cao su mòn nhẵn. Phía bên kia góc sân, đám con trai trong đội tuyển bóng đá của trường đang í ới gọi nhau thu dọn giày tất, nhét vội những bình nước nhựa vào ba lô để kịp giờ đạp xe về nhà trước khi bác bảo vệ cầm chùm chìa khóa sắt to bản đi xua từng đứa và đóng cánh cổng sắt nặng nề.

“Bảo ơi, không về à? Bác Năm khóa cổng bây giờ đấy!” Tiếng thằng Tuấn thủ môn chính gọi với qua màn bụi mờ.

“Chúng mày cứ về trước đi, tao còn việc trên lớp!” Bảo vẫy vẫy bàn tay đẫm mồ hôi xua đi, giọng khản đặc như có dằm xước trong cổ họng.

Cậu quệt ngang mu bàn tay ướt rượt lên trán, gạt đi những giọt mồ hôi đang túa ra cay xè nơi khóe mắt, rồi tiện đà với lấy chai nước khoáng đã vơi một nửa nằm chỏng chơ dưới chân cột cọc tiêu. Cậu ngửa cổ tu một hơi dài ừng ực, dòng nước mát lạnh trôi tuột xuống cổ họng bỏng rát nhưng vẫn không làm dịu đi cảm giác khô khốc trong khoang miệng. Khi đặt chai nước xuống, Bảo hơi nhíu mày. Theo một thói quen vô thức đã hình thành suốt hai tháng qua, cậu đưa bàn tay còn lại xuống nắn nắn quanh khớp gối bên phải.

Nơi đó vừa dội lên một cơn nhói âm ỉ, ran rát như có một chiếc kim may luồn lách dưới bánh chè. Cái cảm giác buốt sâu vào tận tủy xương mỗi khi cậu tiếp đất bằng chân trụ sau những cú sút hết lực. Nó quen thuộc đến mức đáng sợ, nhưng lúc nào cũng khiến cậu cảm thấy một luồng lạnh toát chạy dọc sống lưng, một nỗi bồn chồn mơ hồ không dám gọi thành tên. Bảo nghiến chặt răng, day mạnh đầu ngón tay vào hõm khớp cho đến khi cơn đau tê dại đi đôi chút, rồi cậu lắc đầu thật mạnh như muốn xua tan đi cái bóng ma u ám ấy. Cậu nhớ ra buổi họp tổ báo tường đang chờ mình ở phòng học lớp 12 Văn trên tầng hai.

Bảo xốc lại quai chiếc túi vải bạt bạc màu, co cẳng chạy băng qua khoảng sân gạch rợp bóng cây bàng đang bắt đầu ngả sang màu đỏ ối của mùa thay lá.

Mười phút sau, cánh cửa gỗ sơn xanh của phòng học lớp 12 Văn bật mở toang hoác, va mạnh vào chốt hãm phía sau phát ra một tiếng “rầm” khô khốc.

“Tin giật gân đây các đồng chí ơi! Bài đinh của chuyên mục Thể thao ra lò rồi, bảo đảm đọc xong lớp A1 chỉ có nước quỳ rạp xin thua!”

Bảo bước vào phòng với vẻ mặt hớn hở tột cùng, hai ống quần đồng phục xắn cao quá bắp chân để lộ đôi cẳng chân trầy xước chằng chịt những vết sẹo non lẫn sẹo già do va quẹt bóng đá. Tay cậu cầm một tập giấy ô ly gấp làm đôi, vung vẩy phần phật trên không trung như thể một vị tướng vừa đoạt được cờ lệnh giữa trận tiền. Trong căn phòng học rộng thênh thang thoang thoảng mùi phấn mục và mùi gỗ thông ẩm mốc, bốn thành viên còn lại của tổ báo tường đã ngồi quây quần quanh hai chiếc bàn ghép lại sát mép dãy cửa sổ lớn nhìn thẳng ra tán cây phượng già giữa sân trường.

Khánh Na đang cẩn thận dùng một chiếc thước kẻ kim loại màu bạc căn chỉnh lại từng milimét lề của các khung tranh minh họa vẽ bằng màu nước. Thấy Bảo xông vào như một cơn gió lốc kèm theo luồng không khí hầm hập bốc mùi mồ hôi nồng nặc, cô nàng liền nhăn tít sống mũi, buông vội cây bút lông tỉa nét và giơ chiếc kéo bấm bằng thép lên xua xua giữa không trung:

“Tránh xa tớ ra ít nhất hai mét nhé ông tướng! Mồ hôi mồ kê nhễ nhại thế kia mà đòi xông thẳng vào phòng văn học à? Bụi sân bóng nó bay vào làm lem hết mảng màu nước của tớ bây giờ! Rồi bài đinh đâu, mau đưa Miên biên tập xem nào, cả tổ ngồi đợi mỗi một mình cậu từ nãy đến giờ đấy.”

Lớp trưởng Tít đang ngồi vắt chân chữ ngũ ở chiếc bàn đối diện, hai tay cặm cụi bẻ vụn một mẩu bánh mì khô khốc mua từ căng-tin hồi đầu giờ chiều nhét vào miệng, ngẩng lên cười hì hì:

“Để tớ đoán trước nhé, không cần đọc cũng biết nội dung luôn. Chắc chắn lại là ‘Tiếng thét xé toang cầu trường’, ‘Đại bác tầm xa bắn hạ đối thủ’, hoặc ‘Hồi kèn xung trận của những chiến binh quả cảm’ chứ gì? Giọng văn của Bảo ‘cò’ nhà ta thì lạ quái gì nữa, chỉ cần đọc lướt qua ba câu đầu là thấy sực nức mùi dầu xoa bóp salonpas hòa lẫn tiếng còi toe toét của trọng tài rồi.”

“Các cậu cứ xem thường tài năng của tôi!” Bảo bĩu môi dài cả tấc, xua tay gạt phắt lời trêu chọc của Tít. Cậu bước sầm sập tới, đặt bộp tập giấy ô ly đã nhàu nhĩ mép gấp lên mặt bàn gỗ bóng loáng trước mặt Miên, rồi không buồn giữ kẽ, kéo tuột chiếc ghế đẩu ngồi phịch xuống bên cạnh Quân. “Miên đọc đi, cậu là trưởng ban biên tập kiêm cây bút chủ lực, cậu đọc to rõ ràng lên cho cả nhóm cùng thưởng thức xem có đúng là khí thế hào hùng ngút trời mây không. Nói cho mà biết, tớ đã phải mất trắng cả đêm qua không chợp mắt, ngồi lật tung cuốn từ điển đồng nghĩa của ông anh họ để tìm từ đắt giá đấy nhé.”

Hạ Miên khẽ mỉm cười, ngón tay thanh mảnh đón lấy tập giấy học trò màu ngả vàng. Dưới ánh nắng xiên khoai màu mật ong rọi qua khung cửa sổ bảng lảng bụi phấn bay lơ lửng, những dòng chữ viết tay bằng mực cửu long của Bảo hiện lên xiêu xiêu vẹo vẹo, nét mực chỗ đậm chỗ nhạt thất thường, những con chữ xô nghiêng vào nhau như chính những bước chạy hùng hục, bạt mạng của cậu trên mặt sân cỏ gồ ghề.

Quân ngồi bên cạnh Miên, cậu ta gần như chẳng mảy may để ý đến sự ồn ào vừa tràn vào phòng. Quân chỉ hơi nghiêng đầu, đôi mắt sau cặp kính cận gọng kim loại mỏng dính liếc qua cái tiêu đề viết hoa to tướng chiếm trọn ba dòng đầu trang giấy, rồi lại lặng lẽ cúi xuống, tiếp tục nhịp nhịp chiếc đầu bút chì kim bằng bạc lên góc cuốn sổ tay bìa da đen quen thuộc. Những ngón tay của Quân dài và gầy, nhịp điệu gõ bút đều đặn như một cỗ máy đếm nhịp cơ học.

Miên hắng giọng một tiếng thật êm, cố nén nụ cười đang lấp lánh nơi khóe mắt rồi cất giọng đọc to từng dòng theo đúng yêu cầu tha thiết của tác giả:

“*‘Tráng ca sân cỏ: Bản lĩnh nhà vô địch và khúc khải hoàn của những đôi chân thép! Trận chung kết rực lửa giữa khối Mười hai và khối Mười một vừa qua đã đi vào huyền thoại của trường THPT Trần Văn Lan. Bằng những pha đi bóng ma thuật tựa như cơn lốc cuốn phăng mọi rào cản, các chân sút kiệt xuất của chúng ta đã nhấn chìm đối thủ dưới cơn mưa gôn không tưởng. Tiếng reo hò dậy sóng, cúp vàng lấp lánh dưới ánh hào quang bất diệt của vinh quang vô địch…’*”

Giọng đọc của Miên vốn dĩ tròn vành rõ chữ, mềm mại và êm dịu tựa như tiếng nước suối len lỏi qua những hốc đá mùa thu. Thế nhưng chính cái chất giọng thanh tao, ngọt ngào ấy khi phải gánh tải những từ ngữ đao to búa lớn, giật gân, cường điệu hóa một cách ngô nghê và sống sượng thì nghe lại tạo ra một sự khập khiễng đến buồn cười một cách kỳ quặc.

Mới nghe Miên đọc được chưa đầy một nửa trang giấy, Tít đã buông rơi cả mẩu bánh mì đang gặm dở xuống sàn gạch, hai tay ôm chặt lấy bụng gục đầu xuống mặt bàn cười rũ rượi, bả vai rung lên bần bật:

“Ôi trời cao đất dày ơi! ‘Nhấn chìm đối thủ dưới cơn mưa gôn’! Tha cho tớ với Bảo ơi! Cái trận đấy lớp mình thắng chật vật hai - một nhờ quả phạt đền chạm tay hú họa của thằng hậu vệ đội bạn ở phút bù giờ thứ ba, lúc bóng nó đập vào đùi rồi nảy lên tay, mà ông Bảo viết cứ như thể đội tuyển quốc gia vừa nâng cao chiếc cúp vàng World Cup trên sân vận động Maracana thế này!”

Khánh Na cũng không nhịn được, cô khẽ lắc đầu ngán ngẩm, đặt cây bút lông xuống khay pha màu sứ:

“Bảo ơi là Bảo, cậu có thực sự đọc bản đề cương tản văn định hướng mà Miên gửi cho cả nhóm từ đầu tuần trước chưa đấy? Chủ đề số báo tường khai màn năm học cuối cấp này của chúng mình là ‘Những điều bình thường bị lãng quên’ cơ mà! Cậu nhìn lại xem, cả bài viết của cậu toàn là những danh từ rỗng tuếch, vừa sáo rỗng vừa gào thét ồn ào thế này thì làm sao ăn nhập với tông giọng chung của tờ báo? Cậu định dán cái bài sặc mùi chiến tranh thế giới này vào góc nào trên khổ giấy bồi mỹ thuật của tớ hả?”

Nụ cười đắc thắng vừa chớm nở trên môi Bảo vụt tắt ngấm. Khuôn mặt vuông vức rám nắng của cậu bỗng chốc đỏ ửng lên vì ngượng, từng mạch máu nhỏ giần giật nơi thái dương. Hai bàn tay cậu đan chặt vào nhau, các khớp ngón tay siết mạnh đến mức phát ra những tiếng kêu rắc rắc khô khốc dưới gầm bàn. Cậu chồm người tới, giật phắt lấy tập giấy từ tay Miên, lắp bắp biện bạch trong cơn tự ái dâng tràn:

“Thì… thì thể thao phong trào nó phải có khí thế như thế chứ! Đã gọi là chuyên mục Thể thao thì phải nói về chiến thắng, về những cú sút tung lưới, về những người hùng xé toang hàng phòng ngự chứ chẳng lẽ lại đi viết về chuyện chạy chậm với sút trượt ra ngoài à? Người ta mở tờ báo tường ra đọc là để thấy hừng hực tự hào, để lên dây cót tinh thần cho cả khối, các cậu cứ đòi cái gì cũng phải trầm lắng, sâu sắc với triết lý thì có ma nó thèm ngó vào!”

Cả căn phòng học bỗng chốc rơi tụt vào một khoảng lặng ngột ngạt và nặng nề. Tiếng ve sầu muộn màng ngoài tán phượng già thỉnh thoảng lại rộ lên từng hồi rời rạc rồi tắt lịm. Tít thôi cười cợt, cậu rụt cổ lại, khẽ đưa mắt liếc nhìn Na rồi lại nhìn sang Miên như muốn cầu cứu. Bảo vẫn thở phì phò, lồng ngực phập phồng sau lớp áo đẫm mồ hôi, vẻ tự ái trẻ con của một thằng con trai mới lớn hiện rõ mồn một trên vầng trán lấm tấm những giọt nước mồ hôi chưa kịp khô.

Trong nhóm, Bảo luôn là kẻ to mồm nhất, luôn đóng vai một cây hài bạt mạng, vô tư vô lo để làm dịu đi những căng thẳng bài vở. Nhưng ngay lúc này đây, khi đứa con tinh thần đầu tiên mà cậu dồn bao tâm sức viết lách bị cả nhóm gạt phăng và chê bai thẳng thừng, cái lớp vỏ bọc bất cần đời thường ngày dường như đã nứt toác ra một vệt dài cay đắng.

Miên nhìn thấy đôi tai đỏ ửng của Bảo và cả bàn tay đang run run siết chặt mép bàn gỗ. Cô không cười hùa theo Tít, ánh mắt cô đọng lại một vẻ thấu cảm sâu lắng. Bằng sự nhạy cảm tinh tế của một cô gái chuyên Văn, Miên hiểu rằng đối với một đứa con trai quen dùng sức mạnh cơ bắp, quen giải quyết mọi khúc mắc bằng một cú so vai trên sân bóng như Bảo, việc phải ngồi im hàng giờ đồng hồ trước trang giấy trắng để vắt óc tìm từng con chữ là một sự nỗ lực ghê gớm đến nhường nào. Cậu không giỏi câu chữ, cậu sợ bị coi là thô kệch giữa những người bạn học giỏi giang, nên cậu chỉ biết bấu víu vào những mẩu tin giật gân, những cụm từ sáo mòn mà cậu cóp nhặt được trên báo Thể thao hằng ngày như một chiếc phao cứu sinh để che giấu sự lúng túng của chính mình.

Miên nghiêng đầu, mái tóc đen mượt khẽ buông lơi bên bờ vai, cất giọng nhẹ nhàng phá tan bầu không khí đông cứng:

“Bảo này, bài viết của cậu thực ra không hề tệ ở mặt cảm xúc. Cậu nắm bắt được cái nhịp điệu rạo rực của sân bóng rất tốt, từng câu chữ đều rừng rực ngọn lửa nhiệt huyết của những người trẻ tuổi. Nhưng Na nói không sai đâu, nếu chúng mình chỉ chăm chăm nhìn vào vinh quang, chỉ tán dương người ghi bàn hay chiếc cúp tượng trưng bằng nhựa mạ vàng, thì bài viết này sẽ giống hệt như hàng trăm bài viết tuyên truyền khuôn mẫu khác ngoài kia. Nó sẽ không mang cái hồn cốt rất riêng của lớp 12 Văn, và quan trọng nhất là nó đã vô tình bước qua cái tiêu đề mà chúng ta đã thống nhất: ‘Những điều bình thường bị lãng quên’.”

Bảo ngẩng mặt lên, ánh mắt hằn học nhìn thẳng vào mắt Miên, nhưng giọng điệu đã dịu xuống đôi chút, vơi bớt vẻ gắt gỏng:

“Thế chứ bây giờ cậu bảo tớ phải viết cái gì cho hợp ý các cậu? Chẳng lẽ một bài viết về thể thao lại đi chối bỏ người chiến thắng?”

“Tại sao thể thao cứ nhất thiết phải nói về người chiến thắng thì mới có giá trị để kể lại?” Miên hỏi ngược lại, thanh âm của cô trong veo như giọt sương mai đọng trên lá cỏ, ánh mắt nhìn thẳng vào Bảo đầy vẻ khích lệ. “Cậu là trung phong cắm, cậu luôn đứng ở vị trí tâm điểm của mọi đường chuyền, cậu ở trên sân từ tiếng còi khai cuộc cho đến tận giây cuối cùng. Nhưng trong đội bóng trường mình suốt ba năm qua, có một người mà tớ dám chắc là trận đấu nào cũng có mặt, giải đấu nào cũng mặc đủ bộ quần áo số ba, nhưng chưa từng một lần được xỏ găng bước vào sân thi đấu chính thức.”

Bảo ngẩn người ra mất một nhịp, đôi lông mày rậm rạp nhíu chặt lại:

“Ý cậu là… thằng Kiên? Kiên ‘gầy’ lớp A3 ấy á? Thủ môn số ba dự bị?”

“Đúng rồi, chính là bạn Kiên.” Miên khẽ gật đầu, đầu ngón tay trỏ đặt nhẹ lên bản phác thảo tờ báo tường còn dang dở trên mặt bàn. “Mỗi buổi chiều tan học muộn, tớ thường đi bộ ngang qua sân bóng để ra bến xe buýt. Lần nào tớ cũng thấy Kiên đứng một mình bên cạnh mấy chiếc cọc tiêu sắt rỉ sét. Bạn ấy cặm cụi dùng bơm tay bơm căng từng quả bóng, giặt từng chiếc khăn lau mồ hôi cho cả đội rồi phơi lên hàng rào, rồi kiên nhẫn ngồi suốt chín mươi phút trên cái băng ghế gỗ mục nát dưới bóng cây xà cừ già chỉ để làm một việc duy nhất: sẵn sàng co giò chạy đi nhặt bóng mỗi khi có quả bóng nào bay lạc ra ngoài đường biên hay rơi xuống mương nước. Ba năm cấp ba trôi qua, đội tuyển trường mình giành cúp vô địch cấp cụm hai lần, nhưng trong những bức ảnh lưu niệm treo ở phòng truyền thống, trên bục nhận huy chương, chưa bao giờ có mặt bạn ấy. Cậu có nghĩ một người kiên trì bền bỉ suốt ngần ấy năm trời chỉ để làm một cái bóng ngồi dự bị… là một điều ‘bình thường bị lãng quên’ không?”

“Không được! Viết thế quái nào được mà viết!” Bảo lập tức gạt phắt đi, hai tay hua mạnh trong không khí, giọng cậu gắt gỏng hẳn lên như chạm phải nọc. “Thằng Kiên bắt bóng vụng về thấy mồ, phản xạ thì chậm rì như rùa bò, chiều cao lại chưa nổi một mét sáu mươi lăm. Thầy Khánh giữ nó lại trong danh sách đội tuyển chẳng qua là để cho đủ quân số đăng ký với ban tổ chức, với lại có người đỡ đần việc vặt vãnh thôi. Viết về nó thì có cái quái gì để người ta đọc? Viết về một kẻ thất bại, một thằng ngồi dự bị đến mòn cả đũng quần thì có làm nhục mặt đội bóng trường mình không? Tờ báo tường đại diện cho bộ mặt của cả một lớp chọn Văn mà lại đi hạ mình tôn vinh một người vô tích sự à?”

Hai chữ “thất bại” và “vô tích sự” thốt ra từ khóe môi Bảo nghe chát chúa và sắc nhọn như mảnh sành vỡ quẹt qua mặt bàn.

Miên hơi sững người lại, bờ môi mỏng mím chặt, đôi mắt thoáng hiện lên một nét buồn bã pha lẫn thất vọng. Cô toan mở lời phân tích tiếp thì một giọng nói trầm thấp, đều đều và lạnh tanh vang lên từ phía đối diện cắt ngang toàn bộ cuộc tranh cãi.

“Xét theo lý thuyết xác suất và thống kê thực tế, Kiên không phải là kẻ vô tích sự.”

Đó là Quân. Cậu vừa dùng ngón tay trỏ đẩy nhẹ gọng kính cận lên sát sống mũi, vừa lật giở một trang giấy trong cuốn sổ tay bìa da đen. Trên mặt giấy kẻ ô vuông li ti màu xanh nhạt của cậu là một bảng biểu phức tạp được kẻ bằng bút bi kim đen cực kỳ ngay ngắn và thẳng tắp, chi chít những con số, tỷ lệ phần trăm và các ký hiệu mũi tên đối chiếu mà thoạt nhìn cứ ngỡ là một tài liệu nghiên cứu kinh tế lượng hay bảng phân tích mẫu hóa học.

Quân bình thản xoay cuốn sổ một góc một trăm tám mươi độ về phía Bảo, dùng đầu bút chì kim gõ nhịp nhẹ nhàng lên từng cột số liệu rành mạch:

“Đây là nhật ký hoạt động chi tiết của đội tuyển bóng đá trường THPT Trần Văn Lan trong ba năm học vừa qua. Tôi đã mượn và tổng hợp lại từ toàn bộ sổ lưu trữ của ban Văn thể Đoàn trường vào giờ ra chơi chiều nay. Cậu nhìn vào đây đi: Tổng cộng có mười tám trận đấu chính thức ở cả cấp huyện lẫn cấp tỉnh. Thời gian thi đấu thực tế trên sân cỏ của học sinh Trần Văn Kiên: tròn trĩnh không phút không giây.”

“Đấy! Tôi đã nói rồi mà, các cậu thấy chưa? Không phút, là con số không tròn trĩnh!” Bảo lập tức chộp lấy con số ấy như vớ được một tấm bằng chứng thép để chứng minh cho quan điểm của mình.

“Nhưng hãy nhìn sang các cột dữ liệu tiếp theo,” Quân thản nhiên nói tiếp, chất giọng của cậu không hề gợn lên một chút cảm xúc nào, sắc lẹm và rành mạch như một thẩm phán đang tuyên đọc một định lý không thể bác bỏ. “Tỷ lệ có mặt tại tất cả các buổi tập luyện định kỳ lẫn đột xuất của Kiên trong suốt ba mươi sáu tháng qua là một trăm phần trăm. Tuyệt đối không nghỉ một buổi nào, kể cả những buổi chiều giông bão nước ngập đến mắt cá chân hay những đợt rét nàng Bân cắt da cắt thịt của mùa đông năm ngoái. Tổng số lượng bóng tập được bơm đủ áp suất tiêu chuẩn trước mỗi buổi đấu nội bộ: xấp xỉ bốn trăm năm mươi lượt bóng. Số lần tự nguyện thu gom, giặt sạch và phơi khô áo tập cùng găng tay phụ cho hai thủ môn chính thức: hơn bảy mươi lượt. Và quan trọng nhất, trong tất cả mười tám trận đấu mà đội bóng của cậu giành chiến thắng để mang cúp về trường, Kiên luôn là người đầu tiên lao ra sát đường biên ném chai nước cho các cậu khi vừa giải lao, đồng thời luôn là người cuối cùng rời khỏi sân vận động sau khi đã nhặt sạch từng chiếc vỏ chai nhựa và cuộn gọn toàn bộ lưới rách cất vào kho.”

Quân ngước mắt lên, ánh nhìn sau lớp tròng kính dày cộp chiếu thẳng vào mắt Bảo bằng một vẻ sâu hoắm, điềm tĩnh lạ lùng, hoàn toàn không có sự châm chọc hay thương hại của một kẻ đứng ngoài cuộc:

“Nếu xét trên phương diện bảo toàn năng lượng và duy trì hệ số vận hành của một tập thể, sự hiện diện thầm lặng của Kiên là một hằng số cố định, có giá trị tuyệt đối. Trong khi đó, phong độ ghi bàn của cậu chỉ là một biến số ngẫu nhiên dao động thất thường qua từng trận đấu. Một con người có thể chịu đựng được việc bản thân hoàn toàn không được công nhận, không được gọi tên suốt ba năm ròng rã mà vẫn có mặt đầy đủ mỗi ngày, làm tròn mọi phận sự nhỏ nhặt nhất… con người đó tuyệt đối không phải là kẻ thất bại. Cậu ta chỉ là người đã tự nguyện chọn đứng ở một vị trí vô hình, lùi sâu vào bóng tối để cỗ máy của các cậu có thể vận hành trơn tru mà thôi.”

Bảo ngồi chết trân tại chỗ. Từng lời nói lạnh lùng, chuẩn xác như một đường dao mổ chuẩn mực của Quân găm thẳng vào tâm trí cậu, khiến toàn bộ những lý lẽ hùng hồn, những bức tường tự ái vừa dựng lên vỡ vụn thành từng mảnh vụn li ti. Cậu nhìn chằm chằm vào những con số đen nhánh, ngay ngắn trên trang giấy ô ly của Quân: 18 trận đấu, 0 phút ra sân, nhưng là 100% sự hiện diện kiên định.

Các đầu ngón tay của Bảo khẽ run rẩy. Một lần nữa, theo bản năng vô thức, cậu lại đưa bàn tay xuống xoa nắn vào khớp gối bên phải đang âm ỉ nhức nhối dưới gầm bàn. Miên ngồi đối diện, đôi mắt tinh tế của cô lập tức bắt trọn lấy từng cử chỉ nhỏ nhặt ấy—cái động tác xoa đầu gối lặp đi lặp lại với vẻ mặt thoáng nhăn lại đầy lo âu của Bảo mỗi khi cậu cảm thấy mất phương hướng hoặc bối rối tột cùng.

“Bảo à,” Miên dịu dàng cất tiếng, thanh âm êm ái như một bàn tay mềm mại vỗ về, xua tan đi cái cảm giác gai góc đang cào xé trong lòng cậu bạn. “Không ai trong chúng mình ép cậu phải viết một bài văn bi lụy, sướt mướt hay mang tính chất ban phát sự thương hại cho Kiên cả. Bản chất chân chính của việc viết lách là mang lại tiếng nói cho những người chưa từng có cơ hội cất lên tiếng nói của riêng mình. Cậu là một cầu thủ, cậu hiểu rõ hơn ai hết cái cảm giác sân bóng sau giờ tan học lạnh lẽo và trống trải thế nào khi đám đông cổ vũ đã tản đi hết. Cậu hãy thử một lần chủ động bước đến nói chuyện với Kiên đi. Đừng nói chuyện với tư cách của một ngôi sao tiền đạo phỏng vấn một kẻ dự bị, mà hãy là hai người đồng đội cùng chia sẻ một khoảng trời tuổi trẻ trên cái sân xi măng đầy bụi này. Nếu sau buổi nói chuyện ấy mà cậu vẫn thấy Kiên không có gì để viết, tớ hứa danh dự sẽ để cậu giữ nguyên bài viết tráng ca ban đầu.”

Tít cũng nhoài người qua mặt bàn, vỗ mạnh vào bả vai vạm vỡ của Bảo bôm bốp:

“Đúng đấy ông tướng ạ, cứ nghe Miên với Quân một lần xem sao. Biết đâu lại khai quật ra được một góc nhìn độc nhất vô nhị thì sao? Tớ cá là lớp 12A1 của bà Trang có vắt óc nghĩ nát nước cũng chẳng bao giờ chạm tới được một đề tài đắt giá như thế này đâu!”

Bảo thở hắt ra một hơi dài thượt, luồng hơi nóng hổi thoát qua kẽ răng. Cậu đưa mắt nhìn quanh bốn gương mặt thân quen của nhóm—những người bạn đã gắn bó với cậu suốt những năm tháng cấp ba. Cuối cùng, cậu vò đầu bứt tai đến mức mái tóc rối bù xù như tổ quạ, vừa làu bàu vừa vội vã nhét mảnh giấy nháp cũ vào túi quần:

“Được rồi, được rồi! Coi như tôi chịu thua cái tổ này! Để chiều mai tôi đi nói chuyện với nó xem sao. Nhưng tôi nói trước một câu nhé, tôi là dân đá bóng cục mịch, tôi cóc biết nói mấy lời dỗ dành hay văn vẻ ướt át đâu đấy!”

***

Chiều hôm sau, sân bóng phía sau trường THPT Trần Văn Lan lại rơi vào sự tĩnh mịch quen thuộc khi ánh hoàng hôn bắt đầu nhuộm đỏ nền trời.

Trận đấu tập chiến thuật nội bộ chuẩn bị cho vòng sơ loại giải bóng đá Thanh niên thị xã vừa kết thúc cách đó chừng ba mươi phút. Những tia nắng muộn mằn, vàng vọt của một buổi chiều thu hanh hao rớt lại trên những ngọn cây xà cừ cổ thụ, đổ dài những chiếc bóng ngoằn ngoèo, xiêu vẹo qua mặt sân xi măng loang lổ. Mặt sân lúc này bốc lên một mùi nồng nồng ngai ngái của bụi đất, rêu phong ẩm ướt và mùi cao su cháy khét từ những đôi đế giày ma sát. Không còn những tiếng hò reo vang dội, không còn những pha tranh chấp quyết liệt nảy lửa, toàn bộ không gian rộng lớn chỉ còn trơ trọi lại tiếng gió mùa xào xạc luồn qua những mắt lưới sắt rỉ sét của hàng rào.

Bảo một tay xách đôi giày đinh Thượng Đình đã mòn vẹt gót, lững thững bước đi dọc theo đường biên dọc màu vôi trắng xóa. Cậu đưa mắt đảo quanh một lượt, và quả nhiên, ở góc khán đài xi măng đã đổ nát một nửa, nơi bậc thềm loang lổ vết nứt bám đầy rêu xanh, một bóng người gầy gò đang ngồi thu lu một mình.

Đó là Kiên. Cậu bạn trạc tuổi Bảo nhưng vóc dáng nhỏ thó hơn hẳn, bờ vai gầy nhô cao dưới lớp áo đồng phục bạc màu, nước da đen nhẻm vì phơi nắng phơi sương suốt những năm tháng làm chân phụ việc trên sân cỏ. Kiên đang cẩn thận dùng một chiếc khăn bông cũ rách mép, nhúng vào chậu nhựa nhỏ chứa nước giếng khoan sóng sánh, tỉ mẩn lau sạch từng mảng bùn đất khô khốc bám trên bề mặt một quả bóng da đã sờn rách hết lớp phủ bóng bên ngoài. Bên cạnh chỗ Kiên ngồi là đôi găng tay thủ môn đã xơ xác, mép ngón tay trỏ bị toạc một vệt dài chừng ba đốt ngón tay, để lộ cả lớp mút xốp màu vàng ố đã chai cứng theo thời gian.

Bảo chần chừ mất vài giây nơi mép sân, ngón chân cựa quậy trong lớp tất thủng. Cuối cùng, cậu hít sâu một hơi rồi cất bước tiến lại gần. Tiếng đế giày lạo xạo trên cát sỏi vụn khiến Kiên giật mình quay ngoắt lại. Nhìn thấy tiền đạo chủ lực của đội tuyển đang lù lù đứng sau lưng mình, Kiên vội vàng buông chiếc khăn trong tay xuống chậu nước, đứng bật dậy như một phản xạ có điều kiện, luống cuống lấy hai bàn tay ướt chùi vội vào hai bên hông quần:

“Ủa… Bảo? Cậu… cậu chưa về à? Có phải cậu để quên đồ gì trong phòng thay đồ dưới gầm cầu thang không? Để tớ chạy vào lấy cho, chìa khóa tớ cầm đây này.”

Cái cách xưng hô ngập ngừng cùng thái độ khép nép, luôn trong tâm thế sẵn sàng phục vụ và sợ làm phiền người khác ấy bỗng nhiên khiến cổ họng Bảo nghẹn ứ lại một cách kỳ lạ. Một cảm giác ran rát dội lên nơi lồng ngực. Cậu nuốt khan một ngụm nước bọt, lắc đầu thật chậm rồi không nói không rằng, ngồi thụp xuống bậc thềm xi măng lạnh ngắt ngay bên cạnh chậu nước của Kiên:

“Không, tớ chẳng quên cái gì cả. Tớ ngồi đây hóng gió một lát với cậu được không?”

Kiên ngơ ngác chớp chớp mắt, nhìn Bảo trân trân như thể đang nhìn một hiện tượng kỳ dị chưa từng xảy ra. Suốt ba năm học chung dưới một mái trường, khoảng cách giữa những cầu thủ đá chính kiêm ngôi sao của trường như Bảo và một đứa chỉ chuyên làm chân lon ton nhặt bóng như Kiên luôn là một bức tường vô hình nhưng ngăn cách rạch ròi đến tàn nhẫn. Những người như Bảo luôn là tâm điểm của sự chú ý, là những chàng trai được đám nữ sinh các lớp dưới đứng chen chúc dọc hành lang tầng hai ngắm nhìn mỗi chiều tan học, được thầy cô nhắc tên tuyên dương trước cột cờ đầu tuần. Còn Kiên, cậu ta đã quá quen với việc tồn tại như một cái bóng mờ nhạt, một thực thể không tên nằm khuất sau khung thành trơ trọi.

“Được chứ… cậu cứ ngồi tự nhiên,” Kiên ngập ngừng đáp, bàn tay vẫn còn lúng túng vê vê gấu áo, rồi cậu cũng chầm chậm ngồi xuống mép thềm, cúi đầu tiếp tục công việc lau bóng của mình.

Hai đứa con trai ngồi cạnh nhau giữa không gian mênh mông, tĩnh lặng của buổi hoàng hôn đang tắt dần. Tiếng cọ xát sột soạt, đều đặn của chiếc khăn bông ướt trên mặt bóng da là âm thanh duy nhất vang lên, lấp đầy khoảng trống ngượng ngùng giữa hai người. Bảo bối rối gãi đầu gãi tai, toàn bộ những câu hỏi gợi mở đầy tính văn học mà Miên dặn dò tối qua dường như đã bay biến sạch sành sanh khỏi tâm trí cậu. Cậu thấy mình vụng về và lúng túng đến thảm hại.

Cuối cùng, ánh mắt Bảo dừng lại nơi đôi găng tay rách tươm đặt chỏng chơ bên cạnh chân Kiên. Cậu buột miệng hỏi một câu cộc lốc, giọng hơi gắt gỏng để che đi sự ngượng ngùng:

“Này… cái đôi găng tay rách nát bét thế kia sao không vứt quách đi mà xin đôi mới? Quỹ thể thao của trường thiếu gì tiền mua một đôi găng tập vài chục nghìn ngoài chợ Sắt.”

Kiên khựng lại một nhịp, bàn tay đang lau bóng hơi khựng lại giữa chừng. Cậu quay sang nhìn đôi găng cũ kỹ, rồi khẽ nở một nụ cười hiền lành, có phần bẽn lẽn:

“Thôi, xin làm gì cho tốn tiền quỹ của trường hả cậu. Đầu năm học, thầy Khánh đã trích quỹ mua cho hai đôi găng xịn mút dính của hãng Mitre rồi, nhưng là để dành riêng cho thằng Tuấn với thằng Thắng bắt chính ở giải đấu cấp tỉnh sắp tới. Tớ có bao giờ được bước chân vào sân thi đấu đâu mà dám đòi hỏi dùng găng mới cho phí phạm ra. Đôi này thực ra là đồ cũ của anh Hoàng khóa trên để lại cho tớ từ hồi tớ mới vào đội năm lớp mười. Chỗ rách ở ngón tay này tớ dùng chỉ cước câu cá khâu lại mấy đường là vẫn dùng tốt chán, vẫn đủ để bắt mấy quả sút tập nhẹ của các cậu lúc khởi động mà.”

Bảo ghé mắt nhìn kỹ hơn vào những đường khâu vá vụng về, xiêu vẹo bằng những sợi cước trắng đục chằng chịt trên mu bàn tay đôi găng cũ nát. Cậu thấy lồng ngực mình bỗng nhiên tức tối, một cảm giác khó chịu vô cớ trào dâng:

“Cậu không thấy tức à?”

“Tức cái gì cơ?” Kiên ngước mắt nhìn sang, ánh mắt cậu trong veo, phẳng lặng như mặt nước giếng khơi, hoàn toàn không có lấy một gợn tính toán hay oán hờn.

“Thì tức vì không bao giờ được ra sân ấy!” Giọng Bảo bất giác gắt lên, âm lượng vang dội giữa khoảng sân vắng tanh. “Ba năm trời rồi đấy Kiên! Ba năm cấp ba chứ có phải ba ngày hay ba tuần đâu? Trận đấu nào cậu cũng đến sớm nhất trường để bơm từng quả bóng, trận nào cậu cũng ngồi trơ mắt nhìn người khác đá, người khác ghi bàn, người khác ẵm cúp vô địch rồi bước lên bục nhận huy chương sáng loáng. Còn bản thân cậu thì chỉ có mỗi việc xách xô nước với chạy thục mạng đi nhặt bóng ngoài đường biên! Sao cậu không ném phắt cái túi bóng đi, bỏ quách cái đội này cho rảnh nợ? Cậu cứ bám lấy ở đây làm cái gì để cho người ta coi thường?”

Những lời nói thẳng tuột, trần trụi và có phần tàn nhẫn của Bảo rơi tõm vào khoảng không gian tĩnh mịch của buổi chiều tà.

Thế nhưng, Kiên không hề nổi giận. Cậu không phản ứng gay gắt như Bảo tưởng tượng. Kiên chỉ chầm chậm buông chiếc khăn bông ướt xuống chậu nước, những vòng tròn sóng sánh lan tỏa ra, phản chiếu ánh hoàng hôn đang chuyển dần sang màu đỏ thẫm như một vết thương chưa lành. Cậu ngả người ra phía sau, chống hai bàn tay gầy guộc lên bậc thềm xi măng nứt nẻ, ngước mắt nhìn lên khoảng trời thu bao la đang dần ngả sang màu tím sẫm phía trên nóc tòa nhà học ba tầng:

“Có chứ Bảo. Bảo bảo không buồn là tớ đang nói dối để tự lừa mình đấy thôi. Hồi năm lớp mười mới trúng tuyển vào đội bóng trường, trận đấu nào tớ cũng ôm một niềm hy vọng lớn lắm. Cứ mỗi lần ngồi trên cái băng ghế dự bị mục nát kia, tim tớ lại đập thình thịch thình thịch như muốn nhảy ra khỏi lồng ngực mỗi khi thấy thầy Khánh quay đầu lại nhìn về phía sau. Trong đầu tớ lúc nào cũng nhen nhóm một ý nghĩ: *‘Biết đâu trận này thầy sẽ gọi tên mình? Biết đâu đội mình dẫn trước đối thủ ba bàn rồi thì thầy sẽ cho mình vào sân bắt thử năm phút cuối trận?’* Có những trận đấu trường mình thắng đậm bốn - không, tớ mừng đến mức run rẩy cả tay, tớ đã thắt chặt lại dây giày, xỏ sẵn cả đôi găng tay rách này vào rồi… nhưng rốt cuộc, tiếng còi mãn cuộc vang lên, tớ vẫn chỉ ngồi nguyên một chỗ ở đấy.”

Kiên khẽ cười tự giễu, khóe môi hơi nhếch lên một nụ cười buồn nhưng ánh mắt lại phẳng lặng một cách kỳ lạ:

“Có những đêm đạp xe một mình về nhà trên con đường đê vắng tanh, gió lạnh tạt vào mặt rát buốt, tớ cũng khóc đấy chứ. Tớ vừa đạp xe vừa tự hỏi bản thân rốt cuộc mình cố gắng bám trụ lại để làm cái gì? Mình bắt bóng thì vụng về, phản xạ thì chậm chạp, chiều cao cũng chẳng bằng ai trong lớp. Nhưng rồi… cứ mỗi sáng thức dậy, nghĩ đến buổi chiều tan học mà không được xách giày chạy ra cái sân bóng này, không được nghe thấy tiếng bóng da đập bôm bốp vào hàng rào sắt, không được ngửi thấy cái mùi cỏ cháy ngai ngái hòa lẫn với mùi dầu nóng xoa bóp… tớ chịu không nổi. Tớ mê bóng đá đến phát điên mà Bảo.”

Cậu quay đầu sang, nhìn thẳng vào gương mặt đang sững sờ của Bảo. Đôi mắt đen láy của người thủ môn dự bị sáng lên một vẻ chân thành và thuần khiết đến mức khiến người đối diện phải thấy hổ thẹn:

“Tớ biết rõ năng lực của bản thân mình dừng ở đâu. Đội bóng trên sân chỉ có duy nhất một khung thành, và người giỏi nhất, phản xạ nhanh nhất xứng đáng được đứng ở vị trí đó để bảo vệ chiến thắng cho toàn trường. Tớ không bắt bóng giỏi bằng Tuấn, nhưng tớ có thể lau thật sạch những quả bóng này để các cậu có cảm giác bóng tốt nhất mà sút cho chuẩn xác. Tớ không thể bay người cản phá những cú sút hiểm hóc, nhưng tớ có thể ngồi trên băng ghế dự bị suốt chín mươi phút để reo hò khản cả cổ họng mỗi khi cậu tung chân sút tung lưới đối phương. Tớ nghĩ rồi… đâu phải ai sinh ra trên cuộc đời này cũng có đủ tài năng thiên bẩm để trở thành ngôi sao tỏa sáng rực rỡ dưới ánh đèn sân khấu đâu. Nếu như tất cả mọi người đều muốn làm tiền đạo ghi bàn, đều muốn đứng ở vị trí trung tâm để nhận những tràng pháo tay tán thưởng, thì lấy ai lau bóng, lấy ai xách nước, lấy ai giữ cho cái băng ghế dự bị kia luôn ấm để những người đá chính như các cậu có thể yên tâm chiến đấu ngoài sân cỏ chứ?”

Từng lời, từng chữ mộc mạc, chất phác của người bạn dự bị số ba tựa như một hồi chuông đại hồng chung gióng thẳng vào tận sâu thẳm tâm can của Bảo.

Bảo ngồi chết lặng trên bậc thềm xi măng lạnh buốt, đôi mắt cậu cay xè đi dưới làn gió thu thốc qua rào sắt. Cậu cúi gằm mặt xuống, nhìn chằm chằm vào hai bàn tay chai sần thô ráp của chính mình, rồi ánh mắt cậu vô thức trượt dài xuống khớp gối bên phải—nơi cơn đau nhức buốt vẫn đang âm ỉ gặm nhấm từng thớ cơ thịt dưới lớp da bánh chè.

Một nỗi sợ hãi tột cùng, một khối u uất đen tối mà Bảo đã cố gắng chôn chặt, trốn tránh dưới đáy lòng suốt từ những ngày đầu bước vào năm học lớp mười hai đến giờ, bỗng chốc vỡ òa ra, trần trụi, tê tái và nhức nhối khôn nguôi.

Hóa ra… người đáng thương hại trên cái sân bóng này chưa bao giờ là Kiên. Người đang thực sự hoảng loạn, đang run rẩy vì sợ hãi từng ngày từng giờ chính là cậu—Vũ Quốc Bảo, chân sút số một của đội tuyển trường.

Mọi người nhìn vào Bảo đều chỉ thấy một thằng con trai cao to, khỏe mạnh, một cây hài bạt mạng của lớp 12 Văn, lúc nào cũng cười cợt bỡn cợt trước mọi kỳ thi cử cam go. Nhưng đằng sau cái vẻ ngoài vô tư lự, bất cần đời ấy, cậu luôn mang trong mình một nỗi mặc cảm tự ti vô hình đến nghẹt thở mỗi khi phải ngồi cạnh những người bạn cùng tổ của mình.

Hạ Miên học giỏi Văn xuất sắc, tâm hồn nhạy cảm và tinh tế, các bài văn luôn đứng đầu khối, cánh cửa bước vào khoa Báo chí của trường đại học danh tiếng đang rộng mở thênh thang đón chào cô. Quân là một tài năng Toán học từ trường chuyên Hà Nội chuyển về, dù cậu ta có luôn khép kín và lạnh lùng đến đâu thì cái đầu sắc bén ấy vẫn đảm bảo cho cậu một tấm vé vào thẳng những trường đại học tốp đầu. Tít làm lớp trưởng tháo vát, hoạt bát, quan hệ rộng, mục tiêu hướng thẳng vào ngành Luật đã được vạch sẵn từng bước đi. Khánh Na thì xinh đẹp, phong cách, có năng khiếu hội họa bẩm sinh và một gia đình khá giả luôn sẵn sàng chắp cánh cho ước mơ nghệ thuật của cô.

Chỉ có riêng Bảo là chẳng có gì trong tay. Điểm số các môn văn hóa trên lớp của cậu suốt ba năm qua luôn lẹt đẹt ở ngưỡng trung bình, trầy trật qua từng kỳ thi học kỳ nhờ sự kèm cặp kèm cả van nài của Miên và Quân. Ước mơ duy nhất mà cậu bấu víu vào để hy vọng đổi đời là thi vào trường Đại học Thể dục Thể thao bằng năng khiếu đôi chân. Thế nhưng, ngay cả cái điểm tựa duy nhất ấy giờ đây cũng đang lung lay dữ dội như ngọn đèn trước gió bão, khi mà cái khớp gối bên phải của cậu cứ dở chứng đau buốt triền miên sau mỗi trận đấu căng thẳng.

Cậu giấu tiệt tất cả mọi người. Cậu giấu thầy Khánh, giấu bố mẹ, giấu cả đám bạn cùng tổ. Ngày ngày, cậu cắn chặt răng nốc cạn từng ngụm nước lạnh để nuốt trôi cơn đau, rồi giả vờ đi lại bình thường trước mặt đám đông, chỉ dám tập tễnh bước từng bước nặng nhọc khi bóng đêm buông xuống và không còn ai nhìn thấy.

Cậu sợ. Một nỗi sợ hãi sắc nhọn như lưỡi dao cạo cứa vào da thịt mỗi đêm nằm trằn trọc trên giường: Cậu sợ rằng mùa hè năm sau, khi tiếng ve sầu râm ran cất lên báo hiệu ngày chia tay tuổi học trò dưới gốc phượng già, cả nhóm năm người của cậu sẽ cùng nhau bước lên những chuyến tàu rực rỡ ánh sáng để tiến về các giảng đường đại học lớn… chỉ riêng mình cậu là kẻ duy nhất thi trượt. Kẻ duy nhất bị bỏ rơi lại phía sau sân ga hoang vắng, tối tăm. Kẻ dự bị của cuộc đời, vô dụng và bất lực nhìn những người bạn của mình bay cao, bay xa.

“Này… Bảo, cậu làm sao thế?” Kiên nhận thấy sự im lặng bất thường kéo dài của Bảo, khẽ nghiêng đầu lo lắng hỏi, giọng cậu ngập ngừng ái ngại. “Tớ… tớ nói gì sai làm cậu phật ý à?”

Bảo hít một hơi thật sâu, luồng không khí lạnh buốt tràn vào buồng phổi giúp cậu trấn tĩnh lại. Cậu cố nuốt những giọt nước mắt nóng hổi đang chực trào ra nơi khóe mi ngược vào trong cổ họng. Cậu lắc đầu thật mạnh, đưa tay áo quẹt ngang qua mắt rồi nở một nụ cười gượng gạo, méo mó:

“Không… cậu chẳng nói sai cái gì cả. Cậu nói đúng lắm, Kiên ạ. Đúng đến mức… làm cho một thằng như tớ thấy mình hèn hạ và nông cạn quá chừng.”

Nói rồi, Bảo đứng phắt dậy, vươn vai một cái thật dài dưới nền trời chạng vạng đang chìm dần vào bóng tối đặc quánh. Cậu chìa bàn tay to bè, ấm nóng và đầy những vết chai sần của mình ra trước mặt người bạn thủ môn dự bị:

“Đưa đôi găng tay kia đây cho tớ.”

“Hả? Cậu… cậu lấy găng tay làm gì cơ?” Kiên trố mắt ngơ ngác, hai tay ôm chặt lấy đôi găng cũ như sợ bị cướp mất.

“Bảo đưa thì cứ đưa đây! Tối nay tớ mang về nhà, tớ nhờ mẹ tớ dùng cái máy khâu con bướm trần lại mấy đường chỉ đôi bằng sợi dù cho chắc chắn. Cậu khâu bằng tay với mấy cái sợi chỉ cước câu cá mỏng dính thế này, chỉ cần đỡ phải một cú sút mu chính diện căng một tí là bục hết cả lớp mút xốp ra ngoài ngay.” Bảo dứt khoát giật lấy đôi găng tay sờn rách từ tay Kiên, cẩn thận cuộn lại rồi nhét gọn vào ngăn đáy chiếc ba lô vải bạt của mình.

Cậu đứng thẳng người, nhìn sâu vào đôi mắt đen láy của Kiên dưới ánh đèn đường vàng vọt vừa bật sáng ở cổng trường. Giọng nói của Bảo trầm xuống, chắc nịch và đong đầy một sự tôn trọng chân thành nhất mà cậu từng dành cho một người đồng đội:

“Và… cảm ơn cậu nhé, Kiên. Cảm ơn cậu vì đã luôn ở lại cái sân bóng này suốt ba năm qua.”

Nói dứt lời, không đợi Kiên kịp định thần để thốt lên lời nào, Bảo xoay người bước thoăn thoắt về phía cổng trường. Dưới ánh đèn cao áp nhạt nhòa, cái bóng cao lớn của cậu đổ dài trên nền xi măng nứt nẻ, vững chãi và dứt khoát, bỏ lại sau lưng khoảng sân bóng vắng lặng đang dần chìm vào giấc ngủ của màn đêm.

***

Đêm đó, thành phố Nam Định chìm sâu vào sự tĩnh mịch, trầm mặc của một đêm thu muộn. Ngoài khung cửa sổ gỗ hé mở, từng đợt gió heo may se lạnh thổi qua những tàng cây xà cừ ven đường phát ra những tiếng xào xạc không dứt. Thỉnh thoảng, từ phía ga sắt đằng xa vọng lại tiếng còi tàu đêm kéo dài từng hồi u buồn, xé toạc không gian yên ắng rồi tan biến vào màn sương ẩm ướt của vùng đồng bằng.

Trong căn phòng ngủ nhỏ hẹp bừa bộn đồ đạc của Bảo, những bức poster khổ lớn in hình các danh thủ bóng đá thế giới dán kín trên bốn bức tường vôi ve màu vàng nhạt. Chiếc đèn bàn chụp nhựa màu xanh tỏa ra một vùng ánh sáng vàng vọt, ấm áp gom trọn lấy góc bàn học bằng gỗ ép đã sứt sẹo mép.

Dưới gầm bàn, quả bóng da cũ kỹ nằm im lìm bên cạnh chiếc khăn bông ẩm đã được giặt sạch. Khớp gối bên phải của Bảo lúc này đã được dán đè lên hai miếng cao salonpas cay nồng, mùi dầu xoa bóp bạc hà tỏa ra ngào ngạt, lấp đầy cả căn phòng nhỏ.

Trước mặt Bảo lúc này không còn là những tờ giấy nháp viết đầy những từ ngữ đao to búa lớn, giật gân và rỗng tuếch như chiều hôm trước nữa. Chúng đã bị cậu vo tròn thành từng cục giấy méo mó, vứt nằm chỏng chơ dưới chân sọt rác. Thay vào đó, đặt ngay ngắn dưới ánh đèn bàn là một tập giấy thếp học trò kẻ ô ly vuông vức, trắng tinh và phẳng phiu.

Bảo cầm cây bút bi Trường Sơn vỏ nhựa màu xanh lam—cây bút bi thông thường mà ngày thường chỉ cần cậu cầm quá mười lăm phút để chép bài học trên lớp là những ngón tay đã mỏi nhừ và chỉ chực vứt toẹt xuống bàn. Thế nhưng đêm nay, bàn tay to bè, thô ráp vốn chỉ quen với việc tranh chấp tì đè nảy lửa và ôm chặt lấy trái bóng tròn lại đang cặm cụi, tỉ mẩn nắn nót từng nét chữ một.

Những nét chữ viết tay của cậu vẫn nghiêng nghiêng, gầy guộc và xiêu vẹo, đôi chỗ còn vương lại những vệt mực lem do ngón tay tì mạnh. Cậu viết được vài dòng rồi lại dừng lại, cắn chặt đuôi bút suy nghĩ, rồi gạch đi viết lại, xé bỏ trang giấy cũ khi thấy câu chữ chưa lột tả hết được những gì đang cuộn trào trong lồng ngực.

Thế nhưng kỳ lạ thay, Bảo không hề cảm thấy nản lòng hay bực bội như những lần trước. Cậu viết trong một trạng thái tĩnh lặng và tập trung tuyệt đối.

Cậu không còn viết về những cú đại bác tầm xa làm rung chuyển xà ngang. Cậu không còn viết về chiếc cúp vàng vô địch lấp lánh hay những tiếng reo hò dậy sóng cầu trường của những kẻ chiến thắng.

Bảo viết về mùi cao su cũ cháy khét của đôi găng tay rách nát được vá chằng vá đụp bằng những sợi chỉ cước câu cá trắng đục. Cậu viết về một chàng trai mười bảy tuổi với dáng người gầy gò, kiên nhẫn đứng còng lưng bơm từng quả bóng da dưới cái nắng gắt gao của những buổi chiều muộn, về cái chậu nhựa nhỏ đựng nước giếng khoan sóng sánh ánh hoàng hôn đỏ rực bên đường biên xi măng nứt nẻ. Cậu viết về sự dũng cảm lặng lẽ của một con người chấp nhận đứng ngoài rìa của mọi ánh hào quang rực rỡ, chấp nhận làm một kẻ vô hình chỉ để giữ cho ngọn lửa đam mê của cả một tập thể không bao giờ lụi tàn.

Và sâu xa hơn thế, trong từng dòng chữ mộc mạc, vụng về và chân thật đến trần trụi ấy, Bảo nhận ra rằng dường như cậu đang tự viết cho chính nỗi sợ hãi tăm tối nhất đang gặm nhấm tâm can mình bấy lâu nay. Cậu nhận ra rằng cuộc đời rộng lớn phía trước cũng giống hệt như một sân bóng khắc nghiệt, và kỳ thi đại học sắp tới có thể đẩy bất kỳ ai vào bất kỳ vị trí nào mà họ không hề mong muốn—kể cả là vị trí của một kẻ phải cay đắng ngồi trên băng ghế dự bị nhìn dòng đời hối hả trôi qua.

Thế nhưng, chừng nào một người vẫn còn giữ vẹn nguyên sự kiên trì, lòng tận tụy và sự tử tế thuần khiết với chính công việc vô danh của mình, thì giá trị của sự tồn tại ấy sẽ vĩnh viễn không bao giờ bị cuộc đời lãng quên.

Chiếc đồng hồ con lắc treo trên bức tường vôi cũ tích tắc điểm đúng một giờ sáng.

Bảo nhẹ nhàng đặt cây bút bi Trường Sơn xuống mặt bàn gỗ, ngả người ra sau lưng ghế tựa, thở phào ra một hơi thật dài nhẹ nhõm. Lồng ngực cậu lúc này nhẹ bẫng đi, như vừa trút bỏ được một tảng đá ngàn cân đè nặng suốt bao ngày qua. Khớp gối của cậu vẫn nhức buốt âm ỉ sau lớp cao dán cay nồng, nhưng tâm trí cậu lại sáng rõ và thanh thản đến lạ kỳ.

Dưới ánh đèn bàn vàng vọt, trang giấy ô ly học trò phẳng phiu đã được phủ kín bằng những dòng mực xanh mộc mạc, trải dài từ đầu cho đến tận mép cuối cùng của trang giấy, sạch sẽ, ngay ngắn và không còn một vết gạch xóa nào nữa.

Bản thảo nguệch ngoạc của Bảo để lại dòng kết: 'Có những người chạy suốt một mùa giải chỉ để giữ ấm băng ghế cho đồng đội'.