Cánh Cổng Trại Làm Lại Ba Lần

Sân trường Trung học phổ thông Trần Văn Lan vào buổi chiều ngày hai mươi lăm tháng Ba chìm trong một thứ không khí vừa hối hả, vừa bết bát, đặc quánh mùi đất ướt và hơi lạnh của đợt gió mùa muộn. Gió từ mạn sông Đào thổi thốc qua những rặng xà cừ cổ thụ trút lá vàng, luồn qua những dãy hành lang quét vôi vàng đã bong tróc từng mảng lớn, kéo theo màn bụi nước li ti phả buốt buốt vào mặt, vào cổ áo của đám học trò. Khắp khoảng sân mênh mông, hội trại truyền thống kỷ niệm ngày thành lập Đoàn đang sôi sục như một đại công trường thủ công. Tiếng cưa tay xèn xẹt ăn vào thớ gỗ ẩm, tiếng búa gõ đanh gọn nện cọc tre xuống nền sỏi, tiếng hò dô kéo dây neo của những lớp khối Tự nhiên xen lẫn tiếng loa phóng thanh treo trên cành cây nhãn rè rè phát đi phát lại khúc ca thanh niên giục giã.

Khu đất dành riêng cho lớp 12 Văn nằm biệt lập tít phía sau dãy nhà kho chứa bàn ghế cũ và dụng cụ thể dục – một vị trí hẻo lánh và trũng thấp, kết quả cay đắng của việc nộp muộn sơ đồ thiết kế tổng thể trong buổi họp ban chấp hành Đoàn trường tuần trước. Mấy ngày mưa phùn dai dẳng đã biến khoảng đất này thành một bãi lầy nhớp nháp. Lớp cỏ dại rậm rạp ngậm nước sủi bọt dưới từng bước chân mang giày bata Thượng Đình. Thế nhưng, chẳng có lấy một tiếng thở dài than vãn. Cả bốn mươi con người đang xúm xít quanh một đống thân tre ngà bóng nhẫy, dài ngoằng, ướt sũng vừa được xe ba gác chở từ mạn ngoại thành về ban trưa. Họ sắp sửa bước vào công đoạn mang tính sống còn của cả gian trại: dựng khung cổng chính.

Hành trình hiện thực hóa một bản vẽ phối cảnh hai chiều trên giấy ô ly thành một công trình ba chiều ngoài đời thực của một tập thể ba mươi sáu nữ sinh và vỏn vẹn bốn nam sinh rõ ràng là một bài toán hóc búa, chẳng hề êm ả hay lãng mạn như những bài thơ tình họ vẫn thường truyền tay nhau chép vào sổ tay.

"Một, hai, ba... đồng thanh nào! Đẩy thẳng lên! Giữ chắc chân cột bên trái, đừng để nó trượt vào mép rãnh!"

Tít chống hai tay vào hông, chiếc áo khoác gió đồng phục màu xanh tím than buộc túm ngang bụng phập phồng theo từng nhịp thở hổn hển. Cậu khản giọng gào qua cái loa cầm tay mini màu trắng đã bị nứt một đường dài nơi màng loa, dán chằng chịt băng dính điện đen sì. Bốn cô gái khỏe nhất nhì lớp – vốn là nòng cốt đội kéo co – đang nghiến răng, hai bàn tay trần bám chặt lấy thân tre cái to bằng bắp chân người lớn. Mồ hôi túa ra trên trán họ, chảy dài thành dòng quyện vào những hạt mưa bụi li ti bám đầy mi mắt và chóp mũi.

Đông Quân đứng ngay ở vị trí tim đường phân cách, hai chân đứng vững chãi trên hai viên gạch xỉ lót tạm để khỏi lún. Tay cậu cầm chiếc thước cuộn thép năm mét màu vàng cam đã lấm lem bùn đất, mắt nheo lại chăm chú đo độ nghiêng của thân tre so với phương thẳng đứng của góc tường kho. Cậu đeo đôi găng tay sợi len màu xám đã cắt cụt năm đầu ngón, ngón trỏ gõ từng nhịp dứt khoát lên một tập giấy A4 được bọc cẩn thận trong bìa nilon trong suốt, kẹp trên bảng fooc-mi-ca cứng:

"Lệch sang phải bảy độ. Đẩy chân cột số hai lùi lại mười lăm phân nữa. Dây chão neo sau lưng kéo căng thêm một nút giằng. Thao tác dứt khoát vào, nếu góc nâng vượt quá sáu mươi độ mà lực kéo hai bên không đều thì trọng tâm sẽ..."

*Rắc!*

Một âm thanh giòn tan, khô khốc vang lên giữa không trung, cắt ngang lời Quân như một nhát chém.

Khớp nối chữ T giữa thanh xà ngang chịu lực và cột trụ chính bên phải bỗng trượt ra do những vòng dây thừng thô ráp quấn vội vã bị bung mối gút. Toàn bộ phần khung tre nặng trịch vừa được nhấc bổng lên khỏi mặt đất chừng hơn hai mét bất ngờ oằn mình, chao đảo dữ dội rồi đổ ụp xuống đống cỏ lầy lội bên dưới. Thân tre ngà rơi tự do, va đập cực mạnh vào một mỏm đá ngầm nhô lên cạnh mép cống thoát nước, toác ra một đường dài ngoác từ mấu gốc lên tận ngọn, xé toạc thớ tre vàng ươm thành những dải dăm nham nhở. Mấy chục đứa con gái giật bắn mình hét toáng lên, nhảy dạt ra tứ phía, bùn non dưới chân bắn tung tóe lên những ống quần tây xanh thẫm và những vạt áo mưa mỏng tanh.

"Trời đất ơi là trời!" Tuấn "béo" ngửa mặt lên vòm trời xám xịt than thở, chiếc búa đinh trên tay tuột khỏi ngón tay ướt mồ hôi, suýt chút nữa thì rơi trúng mũi giày vải rách mõm. "Gãy đôi cây tre chịu lực duy nhất rồi! Giờ kiếm đâu ra thân tre đực già đanh thế này để làm xà ngang bây giờ?"

Quân bước nhanh tới, chẳng bận tâm đến bùn đất đang ngập ngang mắt cá chân, ngồi thụp xuống vũng nước. Cậu tháo găng tay, những ngón tay thuôn dài, lạnh ngắt cẩn thận lần theo vết nứt toác hoác trên gióng tre. Cặp lông mày rậm của cậu nhíu chặt lại thành một đường thẳng thớm, bờ môi mỏng mím chặt đến mức mất hết sắc máu. Chiếc đồng hồ điện tử Casio vỏ nhựa đen trên cổ tay trái của cậu nhảy từng con số điện tử vô tình: mười bốn giờ ba mươi lăm phút.

"Dây thừng nút số bốn chỉ quấn có ba vòng thay vì năm vòng theo quy chuẩn giằng chữ thập kép," giọng Quân trầm xuống, lạnh tanh như luồng gió bấc vừa quét qua sân trường. "Lực kéo phân tán không đều khi nâng lên khỏi góc bốn mươi lăm độ. Sai số sơ đẳng thế này mà các cậu cũng để xảy ra được à?"

Cả đám đông đang ồn ào bỗng chốc im phăng phắc. Tiếng mưa rơi lộp độp trên những mảnh nilon bạt trải tạm dưới đất nghe rõ mồn một. Tít đứng gãi đầu gãi tai, mặt đỏ lựng lên vì vừa mệt vừa áy náy:

"Thôi nào Quân, bọn con gái sức tay yếu, siết đến thế là trợn cả mắt rồi. Lỗi tại tao không kiểm tra lại vòng khóa cuối. Để tao chạy bổ sang mượn lớp 12 Sử cây tre khác đền vào. Bên ấy trúng thầu dựng cổng vòm lá dừa, thừa khối tre ngà. Vẫn còn kịp chán mà!"

Lần thứ hai dựng lại, lớp 12 Văn rút kinh nghiệm một cách triệt để và cẩn trọng đến từng chi tiết nhỏ. Bảo "cò", dù một chân phải đang bị bó chặt trong nẹp gỗ cố định sau chấn thương dây chằng nghiêm trọng từ trận bóng đá vòng loại toàn trường hồi tháng trước, vẫn nhất quyết không chịu ngồi yên trong lớp. Cậu chống đôi nạng gỗ mun bóng loáng, đứng tựa lưng vào gốc cây xà cừ gần đó, toàn bộ trọng tâm dồn lên chân trái. Bảo dùng một khúc củi khô chỉ trỏ như một huấn luyện viên dày dạn kinh nghiệm trận mạc, oang oang hướng dẫn từng tư thế tì đè của bàn chân, cách ghì vai vào thân tre để mượn lực toàn thân thay vì chỉ dùng sức cơ tay. Quân thì đích thân dùng một cây đòn bẩy ngắn bằng gỗ nghiến, luồn vào từng nút thắt dây thừng gai, siết căng đến mức sợi dây tứa nước ẩm ra ngoài, ken chặt vào vỏ tre ken két.

Sau gần một tiếng đồng hồ vật lộn nghẹt thở giữa bùn đất và mưa gió, bộ khung chính gồm hai cột trụ đôi và thanh xà ngang thay thế cuối cùng cũng đứng sừng sững, thẳng tắp và kiên cố giữa khoảnh đất lầy. Những tiếng thở phào nhẹ nhõm, những tiếng vỗ tay rào rào vang lên giòn giã, xua tan đi phần nào cái lạnh ẩm ướt buốt giá của buổi chiều muộn.

"Xong được cái xương sống rồi! Mau mau treo hai dải câu đối lên hai bên cánh gà đi để còn kịp chụp ảnh nghiệm thu sơ bộ với ban giám khảo Đoàn trường!" Thảo Anh hớn hở reo to, hai tay cẩn thận bưng ra từ trong lều hai tấm liễn bồi giấy xuyến đỏ thắm, rực rỡ những dòng chữ son lấp lánh ánh bột kim tuyến vàng.

Thế nhưng, khi hai dải liễn đỏ vừa được thả buông xuôi, bay phần phật trong gió bấc dọc theo hai thân tre cái, Hạ Miên – người nãy giờ vẫn cặm cụi ngồi pha bột màu và hồ nếp ở một góc khuất trong lều bạt – bước ra ngoài. Cô đưa mu bàn tay áo gạt những sợi tóc mai bết dính trên trán, ngước mắt nhìn lên những dòng chữ viết bằng mực nho đậm đặc còn chưa kịp khô hẳn. Đôi mày thanh tú của Miên bỗng giật giật, ánh mắt dừng lại hồi lâu trên từng nét chữ hoa mỹ.

"Khoan đã nào..." Miên chớp mắt, ngón tay trỏ giơ lên không trung, điểm chầm chậm theo từng con chữ.

Bên cánh tả: *"Văn chương cửu đỉnh rạng ngời trang sử đỏ."* Bên cánh hữu: *"Tuổi trẻ ba năm cháy rực ánh sao trời."*

"Tít!" Miên quay ngoắt người lại, nhìn thẳng vào vị lớp trưởng đang toe toét cười đắc thắng với điếu thuốc lá cuốn dở chưa dám châm. "Cậu chép đôi câu đối này ở đâu ra đấy?"

"Ơ... thì hôm qua tao phải nhờ vả gãy lưỡi Tuấn 'béo' đạp xe sang tận nhà mấy ông anh cựu học sinh giải Nhì Quốc gia khóa trước để xin đấy!" Tít ngơ ngác chớp mắt, nụ cười tắt ngấm trên môi. "Nghe kêu như chuông đồng, hào sảng khí thế thế kia cơ mà? Chữ nghĩa mười phân vẹn mười chứ có đùa đâu!"

"Kêu cái nỗi gì mà kêu!" Miên vừa bực vừa buồn cười, đưa hai ngón tay day day thái dương đang giật lên từng cơn. "Chữ cuối vế trên là 'đỏ' – mang thanh trắc. Chữ cuối vế dưới là 'trời' – mang thanh bằng, thì đúng là chuẩn quy tắc kết câu. Nhưng cậu nhìn kỹ vào vế trong xem: vế trên dùng cụm 'trang sử đỏ', vế dưới lại đem đối bằng 'ánh sao trời'. Đã thế, thanh trắc rơi vào chữ thứ tư của vế trên là 'ngời' – bản thân chữ 'ngời' là thanh bằng chứ trắc nỗi gì? Trong khi chữ thứ tư vế dưới lại là chữ 'rực' – mang thanh trắc nặng trịch. Bằng đối với trắc bị tréo ngoe hoàn toàn ở chữ thứ tư của câu bảy chữ! Lớp chuyên Văn trường chuyên mà treo một đôi câu đối phạm luật thanh điệu cơ bản thế này trước cổng trại, để các thầy cô trong tổ Ngữ văn đi ngang qua chấm điểm, người ta không cười cho rụng hết răng mới là chuyện lạ đấy!"

Cả lớp ngớ người ra một thoáng. Mấy bạn nữ chuyên ban Sử, Địa đứng quanh đấy bắt đầu lôi vở ghi chép ra nhẩm tính lại niêm luật bằng trắc, rồi từng tràng cười nghiêng ngả, rúc rích rộ lên khắp khoảng sân trũng. Tít đưa tay đập trán bôm bốp, mặt méo xệch:

"Chết cha tôi chưa! Tao cứ thấy chữ 'đỏ' với chữ 'trời' nghe nó vang lừng như lời thề xuất quân là tao gật đầu cái rụp! Ai mà ngờ mấy ông anh thủ khoa viết chữ bay bướm thế mà cũng râu ông nọ cắm cằm bà kia!"

"Hạ xuống ngay! Mau hạ xuống viết lại toàn bộ!" Mấy cô bạn trong ban văn nghệ nhao nhao réo rắt, xua tay rối rít. "Giấy đỏ bồi còn dư trong hòm sắt kia kìa, Miên ơi cứu bồ lớp mình quả này với!"

Đến lần dựng thứ ba, khi thân tre mới đã được cố định chắc nịch bằng những nêm gỗ chêm sâu vào lòng đất, câu đối mới chuẩn chỉnh từng thanh âm bằng trắc do chính tay Miên phóng bút bằng mực tàu thơm nức mùi xạ hương đã nằm ngay ngắn trên hai nẹp tre chẻ mỏng, cả lớp mới thực sự thở phào trút được gánh nặng.

Đông Quân cẩn thận rút từ trong cặp sách ra bản kế hoạch phân kỳ giờ chót. Đó là một tờ giấy khổ lớn được cậu dùng bút kim đen và thước kẻ hai mươi phân chia ô tỉ mỉ đến từng mi-li-mét, ghim chắc chắn bốn góc bằng đinh bấm lên một tấm bảng gỗ ép phẳng phiu đặt trên giá ba chân ngay trước cửa lều. Trên bảng, từng cột mốc thời gian từ mười lăm giờ ba mươi đến mười chín giờ được Quân tô màu dạ quang xanh, đỏ rực rỡ, chi tiết đến mức ấn định rõ từng phút cho công việc quét dọn dăm tre, luồn dây điện mắc bóng quả nhót, sắp xếp bàn trưng bày tập san và cắm hoa lay-ơn vào bình gốm.

Thế nhưng, ông trời dường như vẫn chưa chịu buông tha cho lớp 12 Văn trong buổi chiều định mệnh này.

Một cơn gió chướng bất thình lình thốc mạnh từ mép sông Đào cuộn vào khoảng sân sau, mang theo một khối mây đen kịt, nặng trĩu từ phía nam dồn về tối sầm cả góc trời. Không còn là thứ mưa phùn lất phất chuyển mùa nữa, mà là một trận mưa rào trái mùa xối xả, hạt mưa to và dày quất ràn rạt lên những mái tôn rỉ sét của dãy nhà kho cũ, dội nước chan hòa xuống khoảng sân trũng ngập ngụa.

Gió lốc thốc ngược từ dưới lên, giật tung góc bạt che tạm bợ được chằng néo sơ sài bằng mấy cục gạch nửa. Nước mưa từ mép mái tôn đổ ụp xuống như một thác nước nhỏ, tạt thẳng vào chính diện tấm bảng gỗ ép của Quân.

"Che lại! Lấy áo mưa che bảng lại mau!" Tiếng ai đó hét lên hoảng loạn trong màn mưa trắng xóa.

Mọi người cuống cuồng lao tới, nhưng mép nilon bọc vội đã bị góc nhọn của đinh ghim đâm thủng toác từ bao giờ. Dưới làn nước buốt lạnh xối xả, những dòng mực nước dạ quang xanh nõn chuối, mực bút bi gel đỏ và đen của Quân bắt đầu nhạt nhòa, tan rã ra nhanh chóng. Từng con số, từng mốc thời gian, từng mũi tên điều phối chảy dài thành những vệt loang lổ tím ngắt, hồng rực và đen ngòm như những vết thương hở miệng trên mặt giấy ướt sũng.

Chỉ trong vòng chưa đầy năm phút ngắn ngủi, bảng phân công nhiệm vụ chi tiết, biểu đồ tiến độ chuẩn xác và toàn bộ các phương án tính toán kết cấu chịu lực dự phòng mà Đông Quân đã thức trắng đêm qua bên ngọn đèn bàn để tính toán đã biến thành một mớ bột giấy bấy nhầy, dính chặt cứng vào mặt gỗ ép mùn cưa đang trương phềnh vì ngấm nước.

Gió vẫn rít qua những mắt tre rỗng, rít lên từng hồi u u buốt giá. Sân sau nhà kho giờ đây đã biến thành một đầm lầy thực thụ, nước mưa dâng lên lấp xấp ngang mắt cá chân, đục ngầu phù sa và nổi bọt vàng vọt. Không gian xung quanh bỗng chốc im phăng phắc đến ngột ngạt, chỉ còn tiếng mưa rơi lộp bộp, nặng nề trên tấm bạt xanh đang oằn mình hứng nước.

Mọi ánh mắt của ba mươi chín con người còn lại đều vô thức đổ dồn về phía Trịnh Đông Quân.

Ở cái lớp học này, ai mà chẳng biết Quân coi trọng trật tự, tính kỷ luật và các con số chính xác đến mức độ nào. Cậu là dân chuyên Toán chuyển vùng về đây, mang theo trọn vẹn cái phong thái duy lý, lạnh lùng và khép kín của một kẻ luôn tin rằng mọi biến thiên của cuộc đời đều có thể giải quyết gọn gàng bằng những phương trình cân bằng lực. Đối với Quân, việc một bảng biểu chi tiết bị xóa sạch không đơn thuần là mất đi một tờ giấy ghi chép, mà là sự sụp đổ mang tính hệ thống của cả một cấu trúc tư duy mà cậu đã nhọc công thiết lập.

Quân đứng chôn chân giữa vũng nước mưa lạnh buốt. Mái tóc đen cắt ngắn của cậu ướt sũng, những lọn tóc bết dính rủ xuống trán, nước mưa chảy ròng ròng qua gò má gầy guộc rồi đọng lại thành giọt nơi cằm. Cậu nhìn trừng trừng vào tấm bảng gỗ ép chỉ còn lại những vệt mực lem luốc, nát vụn. Hai bàn tay buông thõng bên hông của cậu siết chặt lại, những khớp ngón tay trắng bệch ra, rồi lại chầm chậm thả lỏng, lồng ngực phập phồng dữ dội sau lớp áo khoác gió mỏng manh đã ướt đẫm nước mưa.

Không gian như đông cứng lại trong sự căng thẳng tột độ. Tít ái ngại bước tới nửa bước, đôi môi mấp máy định cất lời an ủi thì Quân bỗng thở hắt ra một hơi thật dài. Một làn khói trắng mỏng manh, ấm nóng phả ra từ khóe môi cậu giữa màn mưa buốt giá.

Quân đưa tay lên, dứt khoát vuốt mạnh toàn bộ mái tóc ướt ngược ra sau trán, để lộ vầng trán cao rộng và một ánh mắt đã hoàn toàn gột rửa sạch những nét lạnh lùng, cau có cố hữu thường ngày. Cậu cúi người xuống, bóc mảng giấy ướt sũng nát bấy ném gọn vào thùng rác tái chế đặt ở góc lều, rồi quay lại nhìn thẳng vào gương mặt lo âu của từng người bạn:

"Mười bảy giờ ba mươi rồi. Ban giám khảo Đoàn trường sẽ đi chấm sơ khảo toàn bộ các trại vào lúc bảy giờ ba mươi sáng mai. Nếu chúng ta cứ đứng đây thở ngắn than dài để chờ trời tạnh mưa, chờ tre mới và bạt khô chuyển đến thì đến mười hai giờ đêm nay cũng đừng hòng có cổng trại mà cắm biển."

Bảo "cò" đứng tựa vào gốc xà cừ, chống nạng nhảy lò cò hai bước tới sát mép lều bạt, hất hàm về phía đống phế liệu nằm ngổn ngang sau lưng nhà kho chứa đồ thể dục:

"Ê Quân, cái đầu máy tính điện tử của cậu có bao giờ chịu mở cổng để nạp dữ liệu từ rác thải bao giờ chưa?"

Quân khẽ nhướng một bên lông mày, nhìn Bảo với vẻ dò xét:

"Ý cậu là sao?"

Bảo dùng mũi nạng gỗ gõ cộc cộc vào mảng tường rêu mốc của nhà kho, chỉ tay về phía góc tối:

"Nhìn sang bên kia xem. Chiều hôm qua các bác lao công vừa chặt tỉa một đống cành xà cừ khô chất cao như đống rạ ở góc rào. Lại thêm ba bao tải rơm rạ khô của đội kịch văn nghệ bỏ lại sau cái màn múa gặt lúa hôm sơ khảo tuần trước, vứt xó xỉnh trong gầm cầu thang kìa. Chưa hết đâu, trong kho còn chất đống hàng trăm cái thùng carton đựng sữa học đường loại dày cùi mà bác quản kho chưa kịp bán ve chai nữa. Cổng tre nhà người ta bóng bẩy, thẳng tắp, hoành tráng theo kiểu trường ốc chỉn chu thì lớp mình làm cổng rơm, cổng cành cây khô! Thanh xuân của dân chuyên Văn chúng mình thì cần quái gì phải thẳng thớm, ngay hàng thẳng lối như những đường kẻ ly trong sổ điểm của cậu? Nó phải phong trần, phải bụi bặm, phải có chút gai góc của cành khô chứ!"

Tít nghe vậy thì hai mắt sáng rực lên như bắt được vàng, vỗ đùi đánh đét một cái:

"Mẹ kiếp, chí lý! Phong cách hoài niệm! Phong cách cổ điển đồng quê Bắc Bộ! Lớp nào chê xấu, tao sẽ vỗ ngực bảo đấy là nghệ thuật sắp đặt trừu tượng thời kỳ hậu hiện đại, thách cụ đứa nào trong ban giám khảo dám trừ điểm thẩm mỹ!"

Quân không vội trả lời. Cậu quay đầu nhìn đống cành cây xà cừ khô cong queo, sần sùi nằm ngổn ngang dưới mưa, rồi nhìn sang Hạ Miên và Khánh Na. Miên nhìn cậu, không nói một lời nào, chỉ khẽ mỉm cười – một nụ cười ấm áp, bao dung và lấp lánh sự tin tưởng tuyệt đối dành cho cậu. Trong khoảnh khắc ngắn ngủi ấy, sự cầu toàn thái quá, thói quen kiểm soát mọi thứ bằng những thông số khô cứng – thứ xiềng xích vô hình mà Quân đã tự trói buộc mình suốt những năm tháng ấu thơ cô độc trong căn hộ chung cư cao tầng ngột ngạt ở Hà Nội – bỗng chốc rạn vỡ, tan biến như bọt nước mùa mưa.

Cậu nhận ra một chân lý giản dị mà sâu sắc: một bản vẽ hoàn hảo không tì vết trên trang giấy ô ly rốt cuộc cũng chẳng thể nào đẹp đẽ và sống động bằng sự đồng lòng, gắn kết của những con người đang đứng sát bên nhau, cùng chung một nhịp thở dưới cơn mưa phùn này.

"Được rồi," Quân gật đầu dứt khoát, khóe môi khẽ nhếch lên thành một nụ cười hiếm hoi làm bừng sáng cả gương mặt góc cạnh. "Vứt hết thước dây với bảng chia độ đi. Chiều nay chúng ta làm việc theo trực giác. Bảo, cậu ngồi yên lên cái hòm gỗ đạn kia, chân không được chạm đất, làm tổng công trình sư chỉ huy bọn này cách bện rơm và ghép thế cành cây. Tít, dẫn ngay bốn đứa khỏe mạnh vào kho vác toàn bộ thùng bìa carton ra đây, cẩn thận kẻo ngấm nước mưa!"

Bầu không khí ủ dột, chùng chùng vừa rồi lập tức bị xé toang bởi những tiếng hò reo náo nhiệt.

Cả tập thể lớp 12 Văn lao vào guồng quay công việc mới như một cỗ máy vừa được tháo bỏ những bánh răng kìm hãm, chuyển động với một nhịp điệu hoàn toàn tự do, phóng khoáng và tràn trề sinh lực. Những cành xà cừ khô xù xì, cong queo được Quân và Tuấn "béo" dùng cưa tay cắt tỉa bớt những nhánh con rườm rà, uốn nắn khéo léo thành những thanh giằng vòm tự nhiên, ôm trọn lấy khung tre ngà nứt nẻ ban nãy. Những vết nứt xấu xí, toác hoác trên thân tre được bọc kín một cách tài tình bằng từng bó rơm nếp vàng óng ả, bện chặt tay theo từng múi bện chắc nịch dưới sự chỉ đạo oang oang của Bảo "cò". Mùi rơm rạ khô ngấu ngày mùa gặp ẩm bắt đầu tỏa ra một mùi hương nồng đượm, ngai ngái mùi bùn đất và đồng nội thân thuộc, lấn át hoàn toàn mùi ẩm mốc khó chịu bốc lên từ dãy nhà kho cũ.

Ở khoảng sân trước lều, nơi đặt tấm biển hiệu chính của cổng trại, Hạ Miên đứng thẳng lưng giữa vòng vây của hơn hai mươi bạn nữ. Không còn là cô nữ sinh co ro, nhút nhát, luôn cúi gằm mặt xuống mỗi khi bị thầy cô gọi tên lên bảng, cũng chẳng còn đôi bàn tay run rẩy giấu vội sau tà áo dài trắng như những ngày đầu năm học bỡ ngỡ. Miên xắn cao tay chiếc áo len màu hạt dẻ, mái tóc buộc túm gọn gàng sau gáy, giọng nói trong trẻo nhưng mang một uy lực dứt khoát lạ kỳ vang lên rõ ràng giữa tiếng mưa rơi rả rích:

"Tổ một, gom toàn bộ bìa carton lại, dùng dao rọc giấy khía nhẹ một đường rồi bóc tách lớp mặt giấy phẳng bên ngoài ra, chúng ta chỉ lấy phần lõi gân sóng gợn lăn tăn bên trong để tạo vân gỗ nổi tự nhiên! Thảo Anh, mang chổi đót quét thật sạch lớp bụi than bám trên mặt bìa đi. Tổ hai, chịu trách nhiệm xé vụn những tờ báo cũ ngâm vào thau nước hồ nếp loãng để đắp chữ nổi ba chiều cho dòng chữ lớn '12 VĂN — CHUYẾN TÀU KÝ ỨC'. Chữ nào đắp xong chuyển ngay sang bên này cho Na quét màu nền lót!"

"Miên ơi, sơn màu gì cho hợp với rơm rạ và cành khô bây giờ?" Một bạn nữ trong tổ mỹ thuật cất tiếng hỏi với sang.

"Màu nâu đất pha với sắc vàng sẫm của vỏ cây mục!" Miên trả lời dứt khoát không cần đắn đo nửa giây, đôi mắt sáng ngời phản chiếu ánh đèn neon le lói từ dãy hành lang trường học xa xa. "Dùng muội than tán mịn pha loãng với nước chè đặc quét lướt nhẹ lên các mép bìa để tạo vết cháy thời gian. Nhanh tay lên các cậu, chúng ta chỉ còn đúng một tiếng rưỡi nữa trước khi trời tối mịt thôi!"

Từng nhóm học trò thoăn thoắt di chuyển, phân chia công việc nhịp nhàng dưới sự điều phối tài tình của Miên. Sự quyết đoán, điềm tĩnh và khiếu thẩm mỹ tinh tế tỏa ra từ cô gái nhỏ nhắn ấy như một chiếc mỏ neo vững chắc giữ cho con thuyền 12 Văn không hề bị chao đảo giữa cơn mưa muộn. Đông Quân đứng từ phía chân cột trụ chính, hai tay đang thoăn thoắt siết chặt sợi dây kẽm cuối cùng ghim cành xà cừ vào khung tre, khẽ ngẩng đầu lên nhìn Miên. Ánh mắt cậu dừng lại rất lâu trên gương mặt lấm lem một vệt màu nâu của cô bạn cùng bàn. Cậu bỗng nhớ lại những ngày đầu của năm học lớp Mười hai này, khi Miên còn chẳng dám nói trọn một câu phỏng vấn chú bảo vệ già ở cổng trường, và thầm nhận ra cô gái bên cạnh mình đã thực sự phá vỡ cái kén rụt rè để tự tin bước ra đón lấy ánh sáng của chính mình.

Đến hơn sáu giờ tối, trận mưa rào trái mùa tạnh hẳn, nhường chỗ cho những làn gió lạnh se sắt của đêm cuối xuân từ triền sông Đào thổi về.

Cánh cổng trại của lớp 12 Văn cuối cùng cũng hoàn tất trong sự ngỡ ngàng của chính những người tạo ra nó. Cánh cổng đứng sừng sững ở góc sân kho, không hề thẳng tắp theo những định lý hình học không gian, không hề bóng bẩy bằng những thanh tre ngà trơn tuột hay bạt in kỹ thuật số sặc sỡ như cổng trại của các lớp chuyên Toán hay chuyên Lý ở khu sân trước. Cánh cổng mộc mạc, hoang sơ và kỳ ảo với những vòm cành cây khô đan cài xoắn xuýt vào nhau như một lối vào khu rừng cổ tích. Mái cổng lợp bằng những lớp rơm vàng óng rủ xuống mềm mại, che chở cho tấm biển hiệu làm bằng bìa carton sóng uốn lượn mang dòng chữ thâm trầm, sâu lắng: *"12 Văn — Những Điều Bình Thường Bị Lãng Quên"*. Dưới ánh sáng vàng ấm áp tỏa ra từ chuỗi bóng đèn quả nhót vừa được kéo dây điện từ phòng bảo vệ tới, cánh cổng toát lên một phong vị hoài cổ, ấm cúng và độc đáo đến nghẹt thở.

"Xong thật rồi... Lạy trời lạy phật, chúng ta sống sót rồi!" Tít ngã ngửa người ra đống rơm khô còn sót lại bên hông lều, hai tay dang rộng hình chữ đại, thở phì phò như một cái ống bễ lò rèn.

Mấy chục con người mệt nhoài, đầu tóc bết nước mưa, quần áo lấm lem bùn đất, mặt mũi quệt đầy nhọ than và phẩm màu, đồng loạt ngồi bệt xuống quanh những đống tre nứa ngổn ngang. Bụng đứa nào đứa nấy bắt đầu sôi lên ùng ục sau một buổi chiều vắt kiệt sức lực, nhưng trên môi ai nấy đều nở những nụ cười nhẹ nhõm, rạng rỡ và mãn nguyện khôn xiết.

"Này, xem cái này đi!"

Giọng nói thanh thoát, hơi run rẩy vì một niềm phấn khích bị kìm nén của Khánh Na bất ngờ vang lên, phá tan bầu không khí tĩnh lặng của góc sân sau.

Cô hoa khôi của lớp, người nãy giờ vẫn lúi húi bên chiếc balo da bò cũ sờn góc, bước ra giữa vòng tròn bè bạn. Nhưng thay vì chiếc máy ảnh kỹ thuật số compact vỏ nhựa màu bạc quen thuộc mượn từ phòng truyền thống của trường, trên hai bàn tay Na lúc này là một chiếc máy ảnh cơ to bản, nặng trịch bằng kim loại màu đen xám. Phần góc máy bị mài mòn theo năm tháng đã tróc sơn, để lộ ra lớp đồng thau ánh vàng cũ kỹ mang đậm dấu vết thời gian. Chiếc quai đeo bằng da bò thật sờn mép vắt chéo qua bờ vai gầy guộc của cô gái.

"Cái gì thế kia hả Na?" Bảo "cò" chống cằm lên đầu nạng gỗ, tò mò rướn người nhổm dậy. "Đổi 'vũ khí' mới rồi à? Mượn được ở đâu ra mà trông hầm hố, phong trần thế kia?"

"Không phải đồ mượn đâu," Na ôm chặt chiếc máy ảnh vào lòng bàn tay, những ngón tay thon thả, khéo léo miết nhẹ lên vòng bánh răng chỉnh khẩu độ bằng kim loại, phát ra những tiếng *tách... tách* khô giòn và đanh gọn đầy mê hoặc. Đôi mắt hạt huyền láy đen của cô long lanh một niềm kiêu hãnh không thể giấu giếm. "Là của tớ đấy. Tớ tự mua bằng tiền của mình."

Cả nhóm bạn thân năm người đồng loạt trố mắt nhìn Na. Miên mở to đôi mắt tròn xoe, vội bước tới nắm lấy cổ tay Na:

"Na... chiếc máy ảnh cơ trên phố Hàng Nón mà cậu từng kể... cậu mua được nó thật rồi sao?"

Na gật đầu thật mạnh, nụ cười rạng rỡ nở bừng trên gương mặt thanh tú như xua tan đi toàn bộ cái giá lạnh buốt da của màn đêm Nam Định. Cô ngồi thụp xuống chiếc thùng gỗ bên cạnh Miên, cẩn thận đặt báu vật của mình lên một tấm bìa carton khô ráo:

"Suốt nửa năm qua, từ tháng Chín năm ngoái đến tận tuần trước, đêm nào tớ cũng thức đến một, hai giờ sáng để vẽ tranh minh họa cho mấy trang blog văn học và mấy đơn vị sách trực tuyến trên mạng. Tiền nhuận bút mỗi bức chỉ có ba mươi nghìn, năm mươi nghìn, bức nào phức tạp lắm mới được một trăm nghìn, gom góp gửi nhờ vào tài khoản ngân hàng của chị họ tớ ở Hà Nội. Tớ không dám tiêu một đồng nào vào quần áo đẹp hay trà sữa như các bạn. Chiều hôm qua, chị họ tớ vừa đi chuyến tàu hỏa chiều muộn về Nam Định mang máy xuống tận nhà cho tớ đấy. Nó là một chiếc máy ảnh cơ hoàn toàn, chỉnh tay từng khẩu độ, tốc độ màn trập, ống kính năm mươi milimét bằng thấu kính thủy tinh nguyên khối. Cảm giác bấm nút chụp... cái tiếng kim loại va vào nhau nó thật và rung động đến tận xương tủy, khác xa cái máy ảnh kỹ thuật số vô hồn bấm tạch một cái của trường!"

Bảo nhìn Na trân trân, ánh mắt cậu ngập tràn sự thán phục xen lẫn một niềm xúc động khó tả thành lời:

"Cậu giỏi thật đấy Na ạ... Tự tay kiếm tiền để mua được ước mơ của đời mình khi còn đang ngồi trên ghế nhà trường. Cậu đỉnh hơn khối thằng con trai chỉ biết ngửa tay xin tiền bố mẹ như bọn tớ."

Na khẽ liếc nhìn Bảo, hai gò má ửng hồng dưới ánh sáng mờ ảo của bóng đèn sợi đốt treo trên cành xà cừ. Cô không đáp lời trêu chọc ấy, chỉ cẩn thận kiểm tra lại cần gạt lên phim bằng ngón tay cái. Một âm thanh *roẹt... tạch* đanh gọn vang lên giữa không gian ẩm ướt như một lời khẳng định đầy kiêu hãnh của tuổi trẻ.

Đến tám giờ tối, khu vực sân trại bắt đầu thưa thớt người khi các lớp khác lục tục rủ nhau ra về hoặc kéo nhau đi ăn phở nóng để giữ sức cho buổi khai mạc chính thức vào sáng mai. Chỉ còn lại nhóm năm người của tổ nòng cốt báo tường nán lại bên đống lửa nhỏ được nhóm lên từ những cành tre vụn, dăm xà cừ và rơm rạ ẩm sau nhà kho.

Ngọn lửa bập bùng nhảy múa trong đêm tối, hắt những vệt sáng vàng cam ấm áp lên năm gương mặt trẻ trung đang ngồi vây quanh. Tít nhanh tay lùi mấy củ khoai lang mật mua vội ngoài cổng chợ Đò Quan vào sâu dưới lớp tro than hồng rực. Chẳng mấy chốc, mùi khoai nướng ngọt lịm, thơm nức mũi đã lan tỏa ngào ngạt trong không khí đêm se lạnh, xua tan đi cái đói cồn cào.

"Nào, bốn đứa ngồi xích lại gần nhau một chút đi!"

Khánh Na lùi lại vài bước, nâng chiếc máy ảnh cơ nặng trịch lên ngang tầm mắt. Vành kim loại mát lạnh của kính ngắm chạm nhẹ vào gò má cô. Qua khung ngắm quang học nhỏ hẹp hình chữ nhật, Na nhìn thấy trọn vẹn bốn người bạn thân thiết nhất của mình: Miên ngồi co ro bên cạnh Quân, hai bàn tay nhỏ nhắn đan vào nhau hơ trên đống than hồng; Quân với chiếc áo khoác gió lấm lem bùn đất đang cẩn thận dùng một que củi khô gạt bớt tàn tro cho củ khoai chín tới; Tít với vệt nhọ nồi đen nhánh vắt ngang trán đang há mồm cười toe toét; và Bảo, dù một chân phải đang duỗi thẳng đơ với cái nẹp gỗ cồng kềnh, vẫn giơ hai ngón tay làm biểu tượng chiến thắng đầy ngạo nghễ.

*Tách! Xoạch!*

Cửa trập cơ học đóng mở dứt khoát trong tích tắc. Âm thanh kim loại va chạm vang lên giòn giã giữa màn đêm, nuốt trọn khoảnh khắc thanh xuân rực rỡ và chân thực ấy vào sâu trong dải phim nhựa ba mươi lăm milimét tráng bạc.

Na hạ máy ảnh xuống, nhưng không vội lên phim tiếp theo. Cô ngồi xuống một khúc gỗ xà cừ mục đối diện với đống lửa, hai bàn tay ôm lấy đầu gối, ánh mắt nhìn sâu vào những tàn than đỏ rực đang lách tách nổ từng tia lửa li ti.

"Các cậu này," Na cất tiếng, giọng cô bỗng chìm xuống, trầm tĩnh và nghiêm túc đến mức khiến Tít cũng ngừng nhai mẩu khoai nóng bỏng tay. "Tớ có chuyện này muốn nói với mọi người."

Bảo nghiêng đầu, nheo mắt nhìn cô: "Chuyện gì mà trông mặt bà hoàng kiêu kỳ lại hệ trọng thế kia?"

"Tớ quyết định rồi. Tớ sẽ không nộp hồ sơ thi vào Học viện Ngân hàng nữa."

Lời nói của Na buông ra nhẹ bẫng như một làn khói mỏng, nhưng lại có sức nặng như một tảng đá ném thẳng xuống mặt nước hồ phẳng lặng giữa đêm khuya.

Tít trố tròn mắt, suýt nữa làm rơi củ khoai lang xuống đất: "Cái gì cơ? Bác gái chẳng phải đã chuẩn bị xong xuôi mọi mối quan hệ để xin cho cậu vào khoa Tài chính Ngân hàng rồi sao? Mẹ cậu bảo con gái học xong về chi nhánh ngân hàng tỉnh nhà làm việc cho nhàn hạ, nắng không tới mặt mưa chẳng tới đầu cơ mà?"

"Đấy là cuộc đời do mẹ tớ vẽ ra, không phải cuộc đời của tớ," Na ngẩng cao đầu, ánh mắt kiên định nhìn thẳng vào từng người bạn. Lần đầu tiên, cô hoàn toàn cởi bỏ lớp vỏ bọc kiêu kỳ, an toàn và xa cách của một cô hoa khôi trường chuyên để bộc bạch ruột gan mình. "Tớ đã tự tay điền phiếu đăng ký nguyện vọng một vào ngành Thiết kế Truyền thông của trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp ở Hà Nội rồi. Tuần sau, sau khi hội trại kết thúc, tớ sẽ chính thức nói chuyện thẳng thắn một lần với bố mẹ."

Cả nhóm im lặng lắng nghe. Đống lửa bùng lên một tia lửa nhỏ, bay vút lên bầu trời đêm Nam Định sâu thẳm rồi tắt lịm giữa thinh không.

"Mẹ tớ bảo cái ngành ấy lông bông, suốt ngày vẽ vời ba lăng nhăng rồi chẳng kiếm nổi cơm mà ăn. Mẹ muốn tớ mặc áo sơ mi trắng đóng thùng, ngồi trong phòng máy lạnh đếm từng xấp tiền cho người khác," Na siết chặt chiếc dây đeo máy ảnh bằng da trong lòng bàn tay, những đốt ngón tay gầy gò trắng bệch ra vì dồn lực. "Nhưng tớ không thở nổi ở những nơi như thế. Chiếc máy ảnh này, và cả những đêm thức trắng vẽ tranh minh họa suốt nửa năm qua đã chứng minh cho tớ thấy một điều: tớ hoàn toàn có thể tự nuôi sống đam mê của chính mình. Tớ muốn lên Hà Nội. Tớ muốn được nhìn ngắm thế giới rộng lớn này qua lăng kính máy ảnh, muốn được tự tay thiết kế nên những trang sách, những ấn phẩm đẹp đẽ mà người ta trân trọng nâng niu trên tay. Tớ không muốn sống một cuộc đời được lập trình sẵn theo ý muốn của bất kỳ ai khác nữa."

Miên nhìn Na, trong lòng trào dâng một sự đồng cảm sâu sắc đến nghẹn ngào nơi cổ họng. Cô hiểu cảm giác ngột ngạt khi phải sống trong kỳ vọng của gia đình, hiểu cái khát khao cháy bỏng muốn được là chính mình của cô bạn thân. Miên vươn tay qua đống lửa ấm áp, nắm chặt lấy bàn tay thon nhỏ nhưng lạnh ngắt của Na:

"Cậu nhất định sẽ làm được, Na ạ. Hà Nội rộng lớn lắm, và nơi ấy chắc chắn sẽ có một khoảng trời xứng đáng dành cho những bức ảnh và những nét vẽ đầy tâm huyết của cậu."

"Thế là tuyệt vời rồi! Nhóm mình thế là có tận bốn đứa cùng chung chí hướng kéo quân lên thủ đô rồi đấy nhé!" Tít bỗng reo to lên, cố tình phá tan đi bầu không khí xúc động đang khiến khóe mắt mọi người cay xè. "Quân thì chắc suất Bách khoa Hà Nội, Miên thì vào Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Na thì Mỹ thuật Công nghiệp, còn tao thì thẳng tiến Đại học Luật! Cả lũ chúng ta cùng kéo nhau lên Hà Nội, cuối tuần lại đạp xe tụ tập đi ăn ốc luộc cay xè ở mép hồ Tây thì còn gì sướng bằng!"

Bảo "cò" khẽ cười. Nụ cười của cậu hiền lành nhưng phảng phất một chút ngậm ngùi, xót xa khi cúi đầu nhìn xuống chiếc chân phải đang nẹp cứng ngắc trong hai thanh gỗ thông:

"Còn tớ... nếu cái chân thương tật này bình phục kịp trước mùa thi, tớ sẽ nộp hồ sơ vào Đại học Sư phạm Thể dục Thể thao ở Từ Sơn. Còn nếu chẳng may cái dây chằng này nó phản chủ... thì tớ ở lại Nam Định giữ gôn cho các cậu, làm chân hậu cần thu mua gạo với nước mắm gửi xe khách tiếp tế mỗi khi lũ sinh viên nghèo các cậu rỗng túi!"

"Nói linh ta linh tinh!" Na trừng mắt nhìn Bảo, nhưng sâu thẳm trong đáy mắt ấy lại đong đầy một sự dịu dàng và lo lắng hiếm thấy. "Cậu nhất định phải đi Từ Sơn với bọn này. Bài viết về tâm sự của một cầu thủ ngồi ghế dự bị mà cậu vừa viết cho số báo tường đặc biệt này xúc động và sâu sắc đến thế cơ mà. Một người biết quan sát, biết lắng nghe và thấu hiểu đồng đội như cậu, đi làm huấn luyện viên thể thao là chuẩn nhất trần đời rồi, không được phép bàn lùi!"

Bảo gãi đầu gãi tai, cười xòa cho qua chuyện, nhưng hai vành tai cậu thì đỏ ửng lên dưới ánh lửa bập bùng nhảy múa.

Đêm đã về khuya. Xa xa từ phía trung tâm thành phố, tiếng chuông đồng hồ từ đỉnh tháp Nhà thờ Lớn Nam Định trầm đục ngân nga qua màn sương đêm lạnh giá, điểm mười hai tiếng buông lơi giữa thinh không. Cơn mưa phùn chuyển mùa đã hoàn toàn dứt hẳn, gió bấc cũng ngơi dần, để lại một bầu trời đêm khoáng đạt, thăm thẳm và lấp lánh những vì sao đêm đầu hạ đang ẩn hiện sau những dải mây mỏng trôi lững lờ.

Cả nhóm năm người đứng dậy, dùng xẻng hất đất vùi tắt đống than hồng đang tàn lụi, dọn dẹp sạch sẽ những mẩu rác cuối cùng rồi chuẩn bị ra về để dưỡng sức cho ngày hội lớn vào sáng sớm mai.

Trước khi bước qua cánh cổng sắt hoen rỉ của trường để ra đường lớn, Đông Quân bỗng dừng bước lại rất lâu. Cậu quay đầu, lặng lẽ nhìn lại khoảng sân trũng phía sau dãy nhà kho cũ kỹ.

Dưới ánh sáng vàng vọt, ấm áp hắt ra từ cây cột đèn đơn độc nơi góc sân trường, cánh cổng trại ghép bằng rơm rạ, cành xà cừ khô và những tấm bìa carton tái chế của tập thể 12 Văn đứng sừng sững, mộc mạc và kiêu hãnh giữa bóng đêm tịch mịch. Nó không hề hoàn hảo, không hề chuẩn mực theo bất kỳ một công thức toán học hay một tỷ lệ vàng kiến trúc nào. Những thanh giằng uốn lượn xiên xẹo theo thế cong tự nhiên của cành cây, mái rơm dại lòa xòa đung đưa trước những ngọn gió thoảng, nhưng nó chứa đựng trọn vẹn sự kiên cường, lòng dũng cảm, sự gắn kết bền chặt và cả những ước mơ cháy bỏng vừa được thắp lên của những năm tháng tuổi mười bảy không bao giờ lặp lại.

Hạ Miên bước chậm lại, dừng chân đứng bên cạnh Quân trên con đường rải sỏi ướt nước, khẽ nghiêng đầu hỏi:

"Cậu đang nghĩ gì thế, Quân?"

Quân đút hai bàn tay vào túi áo khoác gió, khóe môi khẽ nở một nụ cười ấm áp lạ thường. Cậu nhìn thẳng vào cánh cổng trại mang đậm phong vị hoài niệm ấy, khẽ nói:

"Đôi khi không theo kế hoạch lại ra kết quả đẹp nhất."