Bản Phát Thanh Thiếu Một Lần Kiểm Chứng

Tiếng rè rè quen thuộc từ hệ thống loa phát thanh màng nhôm gắn nơi góc ngoặt hành lang tầng ba rít lên từng chập, báo hiệu hai mươi phút giờ giải lao buổi sáng đã điểm. Nhưng cái âm thanh khô khốc, đục ngầu ấy hôm nay lại mang theo một rung chấn khác thường, lập tức bóp nghẹt mọi tiếng ồn ào vừa chớm nở sau ba hồi trống báo hết tiết ba.

Thông thường, bản tin giữa giờ của trường THPT Trần Văn Lan luôn tuân theo một khuôn khổ bất biến đã ăn sâu vào nếp sống của từng thế hệ học sinh trường huyện ven sông. Sau tràng xì xèo kéo dài chừng mười lăm giây của chiếc đầu đọc băng cát-xét cũ kỹ đặt dưới phòng truyền thống là khúc dạo đầu bằng phong cầm êm dịu, bản nhạc không lời nhão âm vì sợi dây từ đã mòn vẹt qua bao năm tháng. Tiếp đó sẽ là giọng đọc đều đều, nặng tính khuôn mẫu của đại diện ban Thi đua Đoàn trường, điểm lại những lỗi nền nếp quen thuộc: lớp nào có học sinh đi dép lê không quai hậu, lớp nào chưa quét mạng nhện ở góc bảng đen, hay khu vực bồn hoa phân công của chi đoàn nào còn vương vỏ kẹo cao su. Đôi khi, nếu thời lượng còn dư dả, chương trình sẽ khép lại bằng một bài thơ tự sáng tác gửi về từ câu lạc bộ Văn học, hoặc bản tuyên dương ngắn gọn về một tấm gương vượt khó học giỏi nơi vùng ven thành phố Nam Định.

Thế nhưng sáng nay, tiếng kim loại rỉ sét cọ xát trong cuộn dây đồng của chiếc loa nén lại kéo dài một cách bất thường. Nó rít lên từng hồi nhức buốt, dội vào lớp vôi tường vàng ố đang bong tróc từng mảng lớn vì ẩm mốc của dãy nhà ba tầng, xuyên qua lớp gió mùa đông bắc hun hút thổi từ triền đê sông Đào tạt vào khoảng sân trường trải gạch rêu phong.

Không gian ồn ã ngoài hành lang của dãy nhà học khối 12 đang rộn rã tiếng bước chân nện uỳnh uỵch, tiếng í ới gọi nhau xuống căng-tin mua bánh mì pate và tiếng cười đùa chớt nhả bỗng dưng khựng lại, chùng xuống một nhịp ngỡ ngàng. Từ trong chiếc phễu loa sắt nén treo nghiêng nghiêng dưới mép mái ngói xám xịt, một chất giọng nữ trong trẻo, đanh gọn, tròn vành rõ chữ và được trau chuốt đến từng độ nảy âm vang lên dõng dạc. Đó là ngữ điệu kiêu hãnh không thể lẫn vào đâu được của Đỗ Minh Trang – bí thư chi đoàn kiêm lớp phó học tập của 12A1, người phụ trách chính của đội phát thanh măng non từ thời còn học cấp hai trường chuyên thị xã, và hiện tại là “tiếng nói đại diện” quen thuộc của ban Thi đua Đoàn trường.

Trong gian phòng học cuối dãy của lớp 12 Văn, Hạ Miên đang cúi gập đầu trên mặt bàn gỗ số bốn, tỉ mẩn xếp lại tập bài kiểm tra một tiết môn Lịch sử vừa được cô giáo bộ môn trả lại hồi đầu giờ. Ngón tay trỏ của cô, vốn dính một vệt mực tím chưa kịp khô nơi kẽ móng, đột ngột khựng lại giữa không trung. Thanh âm sắc nhọn, gãy gọn phát ra từ loa truyền thanh như một mũi kim lạnh toát đâm thẳng qua khe cửa sổ lá sách he hé mở, găm thẳng vào lồng ngực cô. Ngoài khung cửa, những cành phượng vĩ già nua trơ trụi lá khẳng khiu vươn lên nền trời xám đục như những nét mực tàu vẽ dở trên mặt giấy bản sũng nước. Cái rét ngọt đầu tháng mười hai luồn qua khe gỗ mục, mang theo hơi nước ngai ngái của bùn đất bờ sông và mùi lá khô ẩm ướt, bọc kín lấy gian phòng học vốn đã thưa thớt hơi ấm.

— *“Chào mừng các thầy cô giáo cùng toàn thể các bạn đoàn viên thanh niên khối mười hai đã quay trở lại với bản tin Hướng nghiệp và Định hướng tương lai của tuần thứ mười lăm,”* — giọng Đỗ Minh Trang cất lên, vững chãi, đĩnh đạc và mang một phong thái kẻ cả đầy chủ đích qua màng loa rung bần bật. — *“Trong không khí toàn trường đang bước vào giai đoạn nước rút chuẩn bị cho kỳ thi học kỳ một, ban biên tập chúng tôi xin gửi tới các bạn một góc nhìn mới về sự dịch chuyển và cơ hội học tập trong năm học bản lề mang tính quyết định này.”*

Hạ Miên vô thức quay sang bên cạnh. Chiếc ghế gỗ dài đóng bằng gỗ thông xù xì, nơi lớp sơn bóng đã mòn nhẵn để lộ những thớ vân xám xịt, đang trống trơn.

Trịnh Đông Quân đã rời khỏi phòng học ngay khoảnh khắc ba hồi trống điểm chuyển tiết vừa dứt. Cậu đi vội, thậm chí chẳng thèm khoác lại chiếc áo ấm ngoài, chỉ để lại trên mặt bàn một cuốn vở ghi bài tập Giải tích đang mở dở ở trang số bốn mươi hai. Chiếc bút bi bấm màu xanh biển được đặt cẩn thận, song song tuyệt đối với mép chiếc thước kẻ nhựa hai mươi phân một cách ngăn nắp đến khô khốc, phản ánh trọn vẹn cái thói quen trật tự đến mức gần như máy móc của một dân chuyên tự nhiên thứ thiệt. Bên cạnh tập vở, chiếc bình giữ nhiệt mini tráng men màu cỏ úa mà bà ngoại Bùi Thị Hương đã tỉ mẩn hãm đầy nước trà hoa cúc từ sáng sớm vẫn còn vương một sợi khói mỏng manh. Sợi khói lượn lờ bò lên bề mặt kính cửa sổ đóng kín, làm đọng lại một quầng hơi nước mờ đục như lớp sương muối đầu mùa.

Miên dán mắt vào khoảng trống ấy, nơi hơi ấm của người vừa rời đi dường như vẫn còn phảng phất trên mặt gỗ lạnh. Một cảm giác gờn gợn mơ hồ, nhói buốt và bất an bất thần dâng lên trong lồng ngực, quấn chặt lấy tâm trí cô như những sợi tơ nhện dính nước mưa. Đó là linh cảm xấu xí mà chính cô đã cố tình chôn chặt xuống tận đáy lòng suốt một tuần lễ qua, kể từ buổi chiều hanh hao lá rụng ở căn nhà cổ phố Hàng Đồng.

Giọng nói của Trang trên loa tiếp tục tuôn chảy, nhịp điệu rành rọt, từng câu từng chữ đều được lựa chọn và gọt giũa kỹ lưỡng theo đúng phong cách hùng biện sắc sảo mà cô nữ sinh lớp chọn Toán luôn tự hào:

— *“...Như chúng ta đều thấu hiểu, môi trường giáo dục của trường THPT Trần Văn Lan luôn rộng mở chào đón mọi tài năng từ khắp nơi tụ hội về. Tuy nhiên, cánh cửa cơ hội giữa một trường công lập thuộc địa bàn tỉnh lẻ và các khối chuyên trọng điểm tại thủ đô Hà Nội vẫn luôn tồn tại những khoảng cách mang tính chiến lược sâu sắc, đặc biệt là về lộ trình săn học bổng du học cũng như sự chuẩn bị bài bản cho kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia. Theo một nguồn tin nội bộ đáng tin cậy mà bản tin chúng tôi vừa ghi nhận trực tiếp từ văn phòng hội đồng sư phạm nhà trường, một học sinh xuất sắc mới chuyển từ thủ đô về trường ta vào đầu năm học có thể sẽ chỉ xem đây là một điểm dừng chân mang tính kỹ thuật.”*

Cả lớp 12 Văn bỗng chốc rơi vào một sự im lặng tuyệt đối.

Tiếng ngòi bút cọ xát trên giấy, tiếng lật vở sột soạt, tiếng cười khúc khích của mấy cô bạn bàn dưới về những mẩu truyện tranh thuê ngoài cổng trường... tất cả đều tắt lịm trong tích tắc. Chiếc quạt trần ba cánh màu xanh xám treo lơ lửng trên trần nhà cao vút, dù không bật điện nhưng vẫn chầm chậm quay theo quán tính của những cơn gió mùa lùa qua mái ngói, phát ra từng tiếng kêu *lạch cạch... lạch cạch...* khô khốc, gõ nhịp vào màng nhĩ của từng người có mặt trong phòng như một chiếc đồng hồ đếm ngược.

Trang ở đầu dây truyền thanh không dừng lại ở đó. Dường như cô ta cố tình kéo dài khoảng lặng nửa giây để nhấn nhá sức nặng của từng âm tiết. Giọng nói truyền qua chiếc loa nén vẫn giữ nguyên cái âm điệu ngọt ngào, mềm mại của một phát thanh viên dày dạn kinh nghiệm, nhưng bên dưới cái vỏ bọc ân cần ấy lại ẩn chứa một tia giễu cợt ngấm ngầm đến tàn nhẫn:

— *“...Rất có thể, ngay sau khi kết thúc kỳ thi học kỳ một sắp tới, bạn ấy sẽ chính thức hoàn tất thủ tục rút toàn bộ học bạ và hồ sơ cá nhân để quay trở lại trường chuyên trực thuộc đại học lớn tại Hà Nội nhằm kịp thời củng cố vị trí trong đội tuyển Olympic và chuẩn bị cho các kỳ thi chuẩn hóa quốc tế. Việc điều chuyển môi trường học tập đương nhiên là quyền tự do cá nhân chính đáng của mỗi học sinh và gia đình. Thế nhưng, đặt trong bối cảnh các tập thể lớp đang bước vào giai đoạn cam kết dài hạn, dốc toàn lực hoàn thiện các công trình thi đua lớn hướng tới kỷ niệm ngày thành lập trường, việc một nhân tố chủ chốt rút lui giữa chừng chắc chắn sẽ đặt ra câu hỏi rất lớn về tính ổn định và sự gắn kết thực sự. Bản tin Hướng nghiệp sáng nay xin phép được khép lại với một câu hỏi còn bỏ ngỏ: Liệu một bến đỗ tạm thời có bao giờ đủ sức giữ chân những cánh chim vốn luôn hướng về khoảng trời rộng lớn hơn? Xin mời quý thầy cô và các bạn đón nghe phần điểm tin thi đua sau năm phút nữa.”*

Một tiếng *tách* khô khốc vang lên từ chiếc micro bị ngắt điện đột ngột, kéo theo một tràng rè rè kéo dài của màng kim loại rồi tất cả chìm vào thinh lặng.

Nhưng cái tĩnh lặng bao trùm khắp hành lang tầng ba của dãy nhà khối 12 lúc này không phải là sự bình yên, mà là một khoảng đặc quánh, nặng trềnh trịch như một khối chì nóng chảy chuẩn bị đổ ụp xuống. Bầu không khí quánh đặc đến mức khiến người ta cảm thấy ngột ngạt, khó thở.

Không cần Đỗ Minh Trang phải đọc to một họ tên đầy đủ, cũng chẳng cần cô ta phải chỉ đích danh lớp 12 Văn hay bất kỳ một con số cụ thể nào, toàn thể giáo viên và gần năm trăm học sinh khối 12 của trường Trần Văn Lan đều biết rõ mười mươi người đang được bêu rếu trên hệ thống phát thanh là ai.

Toàn bộ niên khóa năm nay, chỉ có một trường hợp chuyển trường duy nhất từ thủ đô chuyển hộ khẩu về vùng đất dệt này vào đúng tháng chín khai giảng. Đó là Trịnh Đông Quân.

Cái tên ấy từng làm xôn xao cả khu tập thể sư phạm lẫn các dãy bàn học sinh ngay từ những ngày đầu thu. Cựu học sinh khối chuyên Toán của trường THPT Chuyên Khoa học Tự nhiên Hà Nội – cái nôi của những huy chương quốc tế; kẻ lập dị bỗng dưng nộp đơn xin vào học lớp chọn Văn của một trường tỉnh lẻ; người vừa tạo nên một cơn địa chấn học đường khi ẵm trọn điểm mười tuyệt đối môn Toán trong kỳ thi khảo sát chất lượng chung toàn khối; và mới chỉ tuần trước thôi, chính cậu học sinh ấy đã bất ngờ khoác lên mình chiếc áo thi đấu số năm màu xanh thẫm của lớp 12 Văn, tung ra những đường chuyền kiến tạo sắc như dao cạo trên sân bóng xi măng gồ ghề để quật ngã chính tập thể 12A1 đầy ngạo mạn của Đỗ Minh Trang.

Từ ngoài hành lang lát gạch hoa cổ, những tiếng xầm xì bắt đầu rộ lên, lan nhanh như một đám cháy gặp gió mùa khô hanh:

— “Nghe rõ chưa? Thằng Quân lớp Văn chuẩn bị cuốn gói về Hà Nội kìa!” — “Tao đã bảo từ đầu rồi mà, người ta là dân chuyên Tự nhiên Hà Nội, đời nào chịu chôn chân ở cái trường huyện này học mấy bài thơ ca kháng chiến với tụi con gái!” — “Nghe bảo đợt này về đây chỉ là để tránh chuyện bố mẹ ly hôn phân chia tài sản thôi. Bố nó làm to trên bộ, chạy chọt một cái là xong ngay học bạ chứ có gì đâu!” — “Khổ thân bọn lớp Văn, mấy tuần nay thấy rêu rao làm báo tường dữ dội lắm, còn lôi cả thằng Quân vào vẽ đồ họa với thiết kế ma trận. Hóa ra người ta chỉ coi bọn nó như chỗ trú mưa tạm bợ!”

Từng chùm ánh mắt tò mò, soi mói từ phía cửa sổ của các lớp học xung quanh bắt đầu đổ dồn về gian phòng 12 Văn. Những gương mặt học sinh tì sát vào chấn song sắt, thì thầm to nhỏ sau những bàn tay che miệng. Có những ánh mắt hoài nghi, có những cái nhếch mép thỏa mãn đầy đố kỵ từ những kẻ từng thua cuộc trong trận bóng đá tuần trước, và cũng có cả những ánh nhìn thương hại dán chặt vào góc bàn số bốn – nơi Hạ Miên vẫn đang ngồi bất động như một pho tượng đá.

Hai bàn tay Miên siết chặt vào mép bàn gỗ thông. Đầu ngón tay cô trắng bệch ra vì thiếu máu, gân xanh nổi hằn trên mu bàn tay gầy gò. Máu trong cơ thể cô như đông cứng lại, một luồng khí lạnh buốt dọc từ gót chân xông thẳng lên đỉnh đầu, làm hai bên thái dương cô đập thình thình từng hồi đau nhức.

*Rút toàn bộ học bạ? Quay lại trường chuyên Hà Nội ngay sau học kỳ một? Điểm dừng chân mang tính kỹ thuật?*

Những cụm từ ngữ lạnh lùng, mang đầy tính toán thực dụng ấy lặp đi lặp lại trong tâm trí Miên như những nhát búa nện chan chát vào tấm kính mỏng manh. Tai cô lùng bùng những tiếng vo ve như có hàng ngàn con ong đang vỗ cánh. Đôi mắt cô dán chặt vào một vết xước hình bán nguyệt còn mới tinh trên góc bàn – dấu tích mà đầu nhọn chiếc compa của Quân đã vô tình vạch ra vào buổi chiều thứ Tư tuần trước, khi hai đứa ngồi chụm đầu bên nhau tính toán tỷ lệ vàng cho khung ma trận của tờ báo tường mừng ngày truyền thống. Lúc ấy, Quân còn cẩn thận lấy cục tẩy cọ sạch những mạt gỗ li ti, khẽ bảo cô rằng nếu kẻ sai một milimét thì toàn bộ bố cục thị giác sẽ bị lệch trục.

Hóa ra, kẻ tính toán sai trục tọa độ từ đầu đến cuối không phải là chiếc compa, mà chính là cô.

Chưa đầy nửa phút sau khi tiếng loa phát thanh vụt tắt, cánh cửa gỗ của lớp 12 Văn bị một lực cực mạnh đẩy tung ra, va vào vách tường một tiếng *rầm* chát chúa.

Phạm Đức Tín – lớp trưởng Tít – lao vào phòng như một cơn cuồng phong bị dồn nén. Tấm áo khoác đồng phục màu xanh tím than của cậu ta mở phanh ngực, để lộ chiếc áo len cổ lọ màu xám đã sút chỉ ở viền gấu. Mái tóc Tít bù xù vì chạy ngược chiều gió, hai bên thái dương nhễ nhại mồ hôi dù nhiệt độ ngoài trời lúc này chỉ nhỉnh hơn mười bốn độ C. Cậu ta thở dốc không ra hơi, hai tay chống chặt vào hai bên đầu gối ngay giữa lối đi của dãy bàn đầu, đôi mắt đỏ hoe quét một vòng quanh phòng học rồi gầm lên bằng chất giọng khản đặc:

— “Quân đâu?! Thằng Quân đâu rồi?!”

Lê Khánh Na, đang ngồi ở bàn ba dãy giữa tỉ mẩn dùng chiếc gọt chì chuốt lại mấy thỏi chì màu nước đắt tiền, giật bắn mình đánh rơi chiếc bút xuống nền xi măng. Cây chì Faber-Castell gãy đôi đầu nhọn, lăn lông lốc vào gầm bàn. Vũ Quốc Bảo ngồi ngay bên cạnh, cái chân phải còn quấn băng thun đàn hồi sau cú va chạm ác liệt ở trận chung kết bóng đá tuần trước đang duỗi thẳng dưới gầm ghế, vội vã chống tay lên mặt bàn đứng phắt dậy. Gương mặt vuông vức, rám nắng của cậu hậu vệ thép tối sầm lại trong sự tức tối:

— “Mày gào rống cái gì thế Tít?” — Bảo gằn từng tiếng, bước cà nhắc từng bước nặng nề về phía cửa lớp. — “Cái loa phường ban nãy sủa bậy cái trò quái quỷ gì vậy? Mày vừa từ dưới văn phòng Đoàn chạy lên đúng không? Con Trang 12A1 nó vừa phun ra cái thứ rác rưởi gì trên loa thế?”

Tít không trả lời ngay. Cậu ta nghiến răng ken két, vung nắm đấm nện thẳng một cú trời giáng vào khung cửa gỗ lim đã nứt nẻ. Cú va chạm phát ra một tiếng *khô khốc*, làm mấy bạn nữ ngồi bàn đầu giật thót người, vội vã ôm cặp né dạt sang một bên.

— “Nó không hề phun bậy!” — Giọng Tít vỡ òa ra trong sự uất nghẹn và giận dữ tột cùng. Cậu ta thở hổn hển, lồng ngực phập phồng sau lớp áo mỏng. — “Tao vừa từ phòng Đoàn chạy qua văn phòng thầy phó hiệu trưởng để nộp lại sổ theo dõi nề nếp. Tao đứng ngay ngoài cửa nách... chính tai tao nghe thấy cô văn thư báo cáo với thầy hiệu phó! Bộ hồ sơ xin rút học bạ gốc... bản sao công chứng kết quả kỳ thi khảo sát... giấy giới thiệu chuyển trường gửi thẳng về Sở Giáo dục Hà Nội... Bố nó... chính bố thằng Quân đã gửi công văn chuyển tiếp từ trường Chuyên Khoa học Tự nhiên về từ giữa tuần trước rồi!”

Từng âm thanh, từng con chữ đứt quãng của Tít như những tảng đá tảng rơi thẳng xuống giữa lòng lớp học.

Cả gian phòng chìm nghỉm trong một bầu không khí chết chóc. Hạ Miên cảm thấy mặt đất dưới chân mình dường như sụt lún thành một hố sâu hun hút, không đáy, lạnh ngắt. Cơn ớn lạnh bò dọc từ các đầu ngón tay lên bả vai, khiến cô phải gồng mình nắm chặt lấy vạt áo len để không run rẩy.

Khánh Na đứng bật dậy, chiếc ghế gỗ cọ xát vào nền nhà phát ra tiếng rít chói tai. Đôi mắt to tròn, vốn luôn lấp lánh sự tự tin và kiêu hãnh của cô tiểu thư phố cổ kiêm hoa khôi khối Văn, giờ đây ngập tràn sự bàng hoàng không thể tin nổi:

— “Mày... mày nói thật đấy à Tít? Không thể nào có chuyện đó được! Mới chiều thứ Tư tuần trước thôi... ở ngay hiên nhà bà ngoại Hương... chính miệng Quân đã bảo bọn mình cứ chiều thứ Tư tuần này lại sang nhà cậu ấy làm tiếp khung báo tường cơ mà! Cậu ấy còn tự tay pha trà, còn gọi nơi đó là ‘nhà tớ’... Làm sao có thể...”

— “Tao việc quái gì phải bịa ra cái chuyện nhục nhã này để bêu riếu lớp mình?!” — Tít vò mạnh mái tóc rối bù, hai mắt vằn lên những tia máu đỏ lòm vì kích động. — “Tụi thằng Huy cận, thằng Tuấn mập bên 12 Toán đang đứng cười hô hố dưới chân cầu thang kìa! Chúng nó bảo lớp Văn chúng mình là một lũ ếch ngồi đáy giếng bị ăn quả lừa thế kỷ! Báo tường với chả xã luận, dự án cả năm, gắn kết tập thể! Người ta là rồng phượng đất kinh kỳ, về cái xó tỉnh lẻ này tắm mát vài hôm tránh bão gia đình rồi phủi đít vỗ cánh bay đi, còn chúng mình thì biến thành trò cười cho cả thiên hạ mang lên loa bêu rếu trước bàn dân thiên hạ!”

Bảo đấm mạnh tay xuống mặt bàn, chiếc bàn gỗ rung lên bần bật khiến lọ mực Cửu Long nảy lên rồi đổ nghiêng, một dòng mực tím sẫm tràn ra mặt gỗ, ngấm dần vào mép tờ giấy thi đua.

Hạ Miên vẫn ngồi yên ở góc bàn số bốn. Tất cả những âm thanh cãi vã, tiếng chửi thề của Bảo, tiếng nấc nghẹn ngào của Na, tiếng đập bàn, tiếng gió rít qua khe cửa sổ... bỗng nhiên như bị một màng lọc vô hình hút cạn, lùi xa dần, biến thành những tạp âm hỗn độn, xa xăm. Trong tâm trí cô lúc này, chỉ còn lại một khoảng chân không đen đặc, lạnh buốt và rỗng tuếch.

*Một phong bì chuyển phát nhanh niêm phong kín mít từ bưu cục Cầu Giấy, Hà Nội.*

Ký ức của buổi chiều thu hanh hao nắng ở ngôi nhà cổ số 48 phố Hàng Đồng đột ngột ùa về, rõ mồn một và sắc nhọn đến tàn nhẫn. Chiếc phong bì giấy xi măng cứng cáp nằm lặng lẽ trên góc chiếc tủ chè khảm ốc xà cừ. Bàn tay gầy guộc đầy những nốt đồi mồi của bà ngoại Bùi Thị Hương đã vội vã kéo tấm khăn trải bàn bằng ren trắng phủ lên nó ngay khi thấy bóng dáng Miên và các bạn bước qua bậu cửa. Ánh mắt trĩu nặng âu lo, đầy vẻ giấu giếm của người bà khi nhìn Quân cặm cụi ngồi kẻ bảng phân tích ma trận báo tường ngoài hiên gạch...

Hóa ra đó không phải là một sự trùng hợp ngẫu nhiên.

Hóa ra những cuộc điện thoại ngập ngừng mà Quân thường ra đứng nghe ở góc vườn chuối sau nhà, những ánh mắt lảng tránh mỗi khi Tít hào hứng nói về kế hoạch cắm trại sau kỳ thi tốt nghiệp vào tháng sáu năm sau, những hồ sơ giấy tờ lạnh lùng kia... tất cả đã được âm thầm sắp đặt từ rất lâu trước đó.

Và điều tàn nhẫn nhất, điều cứa sâu nhất vào lòng tự trọng của Miên, chính là người ngồi cạnh cô mỗi ngày, người cùng cô chia đôi chiếc gọt bút chì khi lưỡi dao bị cùn, người kiên nhẫn dùng phương pháp tọa độ không gian Oxyz để phân tích từng bài toán hình học hóc búa cho một đứa mù tịt tự nhiên như cô, người đã đứng dưới mái hiên trường ngập gió mưa bảo cô bằng giọng trầm tĩnh: *“Đừng sống nháp cuộc đời mình”*... người đó chưa từng hé răng nói với cô nửa lời.

Cậu ấy chọn cách im lặng tuyệt đối. Cậu ấy đón nhận sự bao bọc vụng về của cô, sự hồ hởi không toan tính của cả tập thể lớp 12 Văn, những bát chè đỗ đen nóng hổi bà Hương nấu, những tiếng cười sảng khoái sau một pha bóng đẹp... với tâm thế dửng dưng của một người khách đi tàu đang ngồi trong phòng chờ hạng nhất, chỉ đợi tiếng còi tàu vang lên là xách vali bước thẳng lên toa, không một chút bận lòng về những người ở lại sân ga.

Một cảm giác hụt hẫng đến nghẹt thở bóp nghẹt lấy trái tim Miên. Lồng ngực cô đau nhói như có ai vừa bóp nát một mảnh thủy tinh bên trong. Đó không đơn thuần chỉ là sự bàng hoàng trước một biến cố, mà là nỗi cay đắng tủi nhục của một niềm tin vừa mới chớm hé nụ đã bị người ta giẫm đạp không thương tiếc. Cô đã từng ngây thơ tin rằng, bức tường thành băng giá ngăn cách giữa Trịnh Đông Quân và thế giới bên ngoài đã bắt đầu rạn nứt; cô đã từng hy vọng rằng nhóm năm người bọn họ thực sự đã tìm thấy một điểm tựa chung, một sợi dây liên kết vô hình nhưng bền chặt dưới mái trường cổ kính này.

Nhưng rốt cuộc, tất cả chỉ là một trò tự huyễn hoặc đầy thảm hại của riêng cô.

— “Quân đâu rồi? Rốt cuộc nó đang ở cái xó nào? Tao phải lôi cổ nó ra hỏi cho bằng được!” — Tiếng Tít gầm lên lần nữa, kéo Miên giật mình quay về với thực tại nghiệt ngã.

— “Lúc... lúc trống hết tiết ba vừa điểm, tao thấy nó cầm tập giấy vẽ đi xuống phòng thiết bị ở tầng một lấy thêm thước cuộn kim loại rồi.” — Một bạn nam ngồi ở dãy bàn ngoài cửa sổ rụt rè lên tiếng, ánh mắt lấm lét nhìn vẻ hung hăng của Tít.

Tít quay ngoắt người, hai hàm răng nghiến chặt, định lao bổ ra khỏi cửa lớp thì một bóng người đã vượt lên trước.

Hạ Miên đứng bật dậy.

Cú đứng dậy đột ngột và dứt khoát đến mức đầu gối cô va mạnh vào gầm bàn, làm chiếc ghế gỗ đổ ngửa ra phía sau, đập mạnh xuống mặt sàn xi măng một tiếng *choang* chói tai.

Mọi âm thanh ồn ào trong lớp 12 Văn lập tức nín bặt. Cả lớp đồng loạt quay lại nhìn cô bằng ánh mắt kinh ngạc. Xưa nay, Hạ Miên luôn là sự hiện diện mờ nhạt nhất của lớp chuyên Văn – một cô nữ sinh xóm thợ ngõ Cửa Nam lầm lũi, nhút nhát, lúc nào cũng co ro sau chiếc áo khoác bạc màu, người thậm chí chưa từng dám nói to trước đám đông quá ba câu trọn vẹn. Thế nhưng lúc này, gương mặt cô trắng bệch không còn một giọt máu, hai cánh mũi phập phồng, đôi môi mỏng mím chặt lại thành một vệt thẳng băng tím tái. Đôi mắt sau hàng mi cong ngập nước nhưng lại bùng cháy một ngọn lửa uất hận, kiên quyết đến lạnh người – một vẻ mặt mà chưa một ai trong lớp từng thấy ở cô gái nhỏ này.

— “Để tớ đi.”

Thanh âm của Miên cất lên không hề lớn, nhưng nó lạnh ngắt, dứt khoát và sắc lẹm như một nhát dao chém vào không khí.

— “Miên... này...” — Khánh Na ngập ngừng gọi với theo, nhưng Miên đã không còn nghe thấy bất cứ điều gì nữa.

Cô bước thoăn thoắt qua ngưỡng cửa lớp, lướt qua những ánh mắt tò mò, soi mói của đám học sinh lớp bên đang đứng lố nhố ngoài hành lang. Cô không cúi đầu lầm lũi như mọi ngày. Đôi bàn chân mang đôi dép nhựa Tiền Phong mòn gót dẫm mạnh xuống từng bậc cầu thang lát gạch hoa cũ kỹ đã mòn vẹt mép. Những luồng gió đông bắc rít qua các chấn song sắt nơi chiếu nghỉ cầu thang tạt thẳng vào mặt, buốt rát như xát muối, nhưng cái lạnh cắt da ngoài trời không tài nào dập tắt nổi ngọn lửa giận dữ và nỗi thất vọng cay đắng đang thiêu đốt dữ dội trong từng mạch máu của cô.

Miên không đi về phía sân trường thênh thang rợp bóng xà cừ. Cô hiểu Trịnh Đông Quân quá rõ, hay đúng hơn, cô hiểu cái thói quen né tránh đám đông đến cực đoan của cậu ta. Nếu Quân đã nghe thấy bản tin phát thanh sặc mùi khiêu khích kia từ chiếc loa sắt ngoài sân, hoặc nếu cậu vừa từ phòng thiết bị đi ra, cậu sẽ không bao giờ chọn lối đi chính rộn rạo người qua lại để bước lên lớp. Cậu sẽ chọn lối cầu thang phụ ẩm thấp nằm nép mình phía sau dãy nhà hiệu bộ cũ – nơi có những bức tường rêu phong loang lổ vết ẩm, vắng tanh không một bóng người, nơi duy nhất dẫn ra khu bể nước ăn ngầm của trường.

Và Miên đã không đoán lầm.

Ở góc chiếu nghỉ tầng hai của chiếc cầu thang phụ hẹp và tối, nơi ánh sáng ban ngày chỉ lọt qua được một khe hở nhỏ xíu giữa hai bức tường vôi nứt nẻ, bóng dáng cao gầy, cô độc của Trịnh Đông Quân đang đứng sững ở đó.

Cậu mặc chiếc áo khoác đồng phục màu xanh tím than kéo khóa kín mít lên tận cằm, trên tay cầm một cuộn thước dây bọc kim loại màu cam sáng. Cậu đứng bất động như một bức tượng tạc vào góc tường ẩm mốc, nửa khuôn mặt chìm trong bóng tối nhờ nhờ của chiếu nghỉ. Đôi mắt sau tròng kính cận dày cộp nhìn đăm đăm qua khung cửa chớp bằng gỗ mục ra khoảng sân sau đầy lá rụng xơ xác. Chiếc loa sắt treo ngay góc mái ngói xám xịt phía trên đầu cậu vừa dứt tiếng rè rè sau bản tin của Đỗ Minh Trang. Cậu đã nghe thấy tất cả. Từng từ, từng chữ.

Nghe thấy tiếng bước chân dồn dập, gấp gáp nện trên bậc thang gạch, Quân khẽ giật mình quay đầu lại.

Khoảnh khắc nhìn thấy Hạ Miên đang đứng thở dốc ở đầu cầu thang, đáy mắt Quân thoáng qua một tia xao động dữ dội. Đó là lần đầu tiên kể từ ngày cậu bước chân vào lớp 12 Văn, Miên nhìn thấy vẻ mặt bối rối, ngập ngừng và hoang mang đến thế hiện rõ trên khuôn mặt luôn duy trì vẻ điềm tĩnh đến vô cảm của cậu bạn cùng bàn.

— “Miên...” — Quân khẽ cất tiếng gọi. Giọng cậu khàn đặc, nghẹn lại nơi cổ họng.

Miên dừng lại ở bậc cầu thang thứ ba phía trên, đứng nhìn thẳng xuống cậu. Khoảng cách giữa hai người lúc này chỉ chừng bốn bước chân, nhưng Miên cảm thấy nó vời vợi như hai bờ đại dương, xa xôi và thăm thẳm như chính khoảng cách vô hình giữa con ngõ lao động lầy lội ở Cửa Nam và căn hộ chung cư cao cấp của gia đình cậu trên đường Cầu Giấy.

Lồng ngực Miên phập phồng dữ dội. Hơi thở cô hắt ra từng luồng khói trắng mỏng manh trong cái rét căm căm. Hai bàn tay cô giấu chặt trong túi áo khoác sờn rách, các đầu ngón tay bấm sâu vào da thịt đau nhói để ngăn cho cả cơ thể không đổ sụp xuống vì uất ức.

— “Bản tin vừa rồi... là thật đúng không?” — Miên cất tiếng hỏi. Giọng cô run rẩy, vỡ ra từng chặp dù cô đã cố hết sức để ghìm nó xuống đáy lồng ngực.

Quân im lặng. Cậu không né tránh ánh nhìn của cô, nhưng ánh mắt sau lớp kính cận ấy lại cụp xuống một nhịp, dán chặt vào cuộn thước dây kim loại đang cầm trên tay. Những ngón tay dài, gầy guộc của cậu siết nhẹ quanh gờ nhựa màu cam.

— “Tớ đang hỏi cậu đấy!” — Miên bước xuống thêm một bậc thang. Khoảng cách thu hẹp lại, nhưng sự lạnh lẽo giữa hai người lại càng tăng lên gấp bội. Giọng cô cao hơn, sắc nhọn và buốt giá: — “Đỗ Minh Trang nói có đúng không? Cậu sắp rút toàn bộ học bạ để quay lại Hà Nội ngay sau khi thi xong học kỳ một này, có phải không?!”

Sự im lặng của Quân kéo dài chừng ba giây. Nhưng đối với Miên, ba giây đồng hồ ấy dài dằng dặc như một thế kỷ bị đày ải giữa những hoài nghi và sự phản bội trắng trợn.

Cuối cùng, Quân hít vào một hơi thật sâu, lồng ngực cậu khẽ nhô lên rồi đôi vai buông chùng xuống một cách mỏi mệt. Cậu cất lời, cố gắng nắn nót giọng điệu của mình trở về vẻ bình thản, logic theo thói quen phân tích số liệu thường ngày, nhưng thanh âm lại không giấu nổi sự run rẩy, lúng túng cùng cực:

— “...Đó không phải là ý định của tớ. Là bố tớ làm.”

— “Bố cậu?” — Miên bật ra một tiếng cười nhạt, ngắn ngủi và chát chúa. Nước mắt cô bất giác trào ra nơi khóe mi, làm nhòe đi gương mặt người đối diện. — “Bố cậu tự ý làm tất cả mọi chuyện sau lưng cậu, còn cậu thì hoàn toàn là một người vô tội không biết một chút gì sao?”

— “Tớ... tớ mới biết tuần trước.” — Quân ngẩng phắt đầu lên, ánh mắt bỗng trở nên căng thẳng và đầy phòng thủ. — “Bức thư chuyển phát nhanh từ Hà Nội gửi về hôm các cậu đến nhà bà ngoại... chính là giấy báo xác nhận tiếp nhận hồ sơ dự phòng của trường Chuyên Khoa học Tự nhiên. Bố tớ đã nộp đơn lên Sở Giáo dục từ tháng trước, với lý do việc chuyển tớ về Nam Định chỉ là giải pháp tình thế tạm thời trong lúc bố mẹ tớ giải quyết thủ tục ly hôn và phân chia tài sản. Bố tớ muốn tớ phải quay lại Hà Nội để kịp thời gian ôn luyện cho đội tuyển thi quốc gia và hoàn thiện hồ sơ xin học bổng du học Mỹ. Bố tớ tự ý dàn xếp với ban giám hiệu trên kia, tớ hoàn toàn không hề yêu cầu ông ấy làm điều đó...”

— “Nhưng cậu đã biết!” — Miên hét lên, ngắt phăng lời giải thích của cậu. Một giọt nước mắt nóng hổi lăn dài qua gò má lạnh buốt, rơi xuống thềm gạch hoa ẩm mốc dưới chân. — “Cậu đã biết rõ mười mươi từ tuần trước! Suốt cả một tuần lễ qua, ngày nào cậu cũng ngồi cạnh tớ ở bàn bốn! Cậu cùng Tít, cùng Bảo đi đá bóng, cậu cùng Na bàn bạc tỉ mỉ từng chuyên mục cho tờ báo tường... Cậu nhìn thấy bọn tớ háo hức chuẩn bị, cậu thấy bọn tớ tin tưởng và dựa vào cậu như thế nào... vậy mà cậu không hề hé răng nửa lời với bất kỳ ai trong bọn tớ!”

— “Nói ra để làm gì hả Miên?!” — Quân đột ngột lớn tiếng. Bàn tay cậu bóp chặt cuộn thước dây kim loại đến mức các khớp ngón tay trắng bệch ra, gân xanh giật giật trên mu bàn tay. Lần đầu tiên kể từ ngày Miên quen biết cậu, Trịnh Đông Quân hoàn toàn đánh mất vẻ điềm tĩnh lãnh đạm thường nhật. Một sự bực bội, bất lực và ức chế bị dồn nén bùng phát dữ dội từ sâu trong đáy mắt cậu: — “Nói ra để làm cho mọi chuyện rối tung lên à? Bố tớ chỉ mới làm bộ hồ sơ dự phòng trên danh nghĩa thôi! Thủ tục rút học bạ thực tế vẫn cần phải có chữ ký đồng thuận của cả tớ và mẹ tớ! Mọi chuyện chưa có gì là dứt khoát cả! Tớ chưa hề ký vào bất kỳ một lá đơn chuyển trường nào hết!”

— “Chưa dứt khoát? Hồ sơ dự phòng?” — Miên nghẹn ngào nhắc lại từng từ ngữ ấy, mỗi một âm tiết thốt ra đều như một mảnh chai cứa rách toạc lồng ngực cô. — “Cậu lúc nào cũng dùng những từ ngữ logic, chuẩn xác ấy để hợp lý hóa mọi hành động của mình! Cậu luôn giữ lại một con đường lùi êm ấm cho riêng mình, đúng không? Cậu để mặc cho bố cậu chuẩn bị sẵn một tấm vé hạng nhất quay về thủ đô, để nếu ở đây không vừa ý, nếu ở cái trường tỉnh lẻ này buồn tẻ, nếu áp lực ở lớp Văn này quá mệt mỏi... thì cậu chỉ việc phủi tay một cái là xong! Cậu bước lên tàu quay về thế giới của cậu, bỏ mặc bọn tớ ở lại với một mớ hỗn độn và những lời xì xào bêu rếu!”

— “Hạ Miên, cậu đang vô lý một cách thái quá đấy!” — Quân cau mày thật sâu, lùi lại nửa bước theo bản năng tự vệ cố hữu. Lớp vỏ bọc lạnh lùng, gai góc và kiêu hãnh của một kẻ cô độc lại một lần nữa dựng đứng lên xung quanh cậu như một bức tường thành kiên cố, ngăn cách mọi sự tiếp cận. — “Cậu không ở trong hoàn cảnh của tớ, cậu làm sao hiểu được những áp lực kinh khủng mà bố tớ tạo ra! Chuyện gia đình tớ vô cùng phức tạp, tớ không có nghĩa vụ phải giải trình từng chi tiết một với các cậu khi mà bản thân tớ còn chưa giải quyết xong!”

*Không có nghĩa vụ phải giải trình.*

Từng chữ, từng lời ấy rơi xuống không gian ẩm mốc của góc cầu thang phụ như một cái tát trời giáng giáng thẳng vào mặt Hạ Miên.

Mọi thứ xung quanh cô bỗng chốc tối sầm lại. Cảnh vật chao đảo, chỉ còn lại những vệt màu xám xịt nhòe nhoẹt. Những hình ảnh ấm áp, tươi đẹp của mấy tuần qua đột ngột xoay mòng mòng trong tâm trí cô, hóa thành những mũi kim đâm nhói vào tim: chiếc ô màu xanh lam che mưa ở ngã tư đường Cửa Nam lộng gió; cái gật đầu kín đáo và lời hứa giữ kín bí mật về những bài viết ký tên Mộc Miên; đĩa bánh gai Nghĩa Hưng thơm mùi lá chuối khô mà bà Hương mang ra sân gạch; lời mời vụng về nhưng chân thành “chiều thứ Tư cứ về nhà tớ mà làm tiếp”...

Tất cả những thứ đó, đối với Trịnh Đông Quân, rốt cuộc chỉ là những trò tiêu khiển qua đường của một cậu ấm thủ đô về vùng quê lánh nạn.

Cậu ta chưa từng một lần thật lòng xem nơi này là nhà. Cậu ta chưa từng xem lớp 12 Văn này là một tập thể mà mình thuộc về. Cậu ta cũng chưa từng xem cô, xem Tít, xem Bảo hay xem Na là những người bạn thực sự để có thể cùng nhau san sẻ những góc khuất, những gánh nặng cuộc đời. Trong mắt cậu ta, họ có lẽ chỉ là những người cùng bàn bất đắc dĩ, những cộng sự tạm bợ xuất hiện trong một học kỳ chuyển tiếp rỗi rãi mà số phận trớ trêu sắp đặt.

Sự lấp lửng của Quân, thái độ phòng thủ gay gắt và cái cách cậu giấu kín một chuyện trọng đại như thế khiến Miên đau đớn đến tột cùng. Cô nhận ra rằng bấy lâu nay, cô đã quá ngây thơ, đã tự huyễn hoặc bản thân mình một cách ngu xuẩn. Cô đã ngỡ rằng mình có thể thấu cảm được nỗi cô đơn sâu kín giấu sau cặp kính cận kia; cô đã ngỡ rằng sự đồng điệu giữa hai tâm hồn cùng mang những tổn thương thầm kín có thể bắc một nhịp cầu vững chắc vượt qua những khác biệt về hoàn cảnh sống.

Nhưng hiện thực tàn nhẫn đã xé toạc tấm màn nhung ảo tưởng ấy. Giữa một cô nữ sinh nghèo xóm thợ ngõ Cửa Nam, cả ngày loay hoay với những trang viết vụng trộm và ước mơ thi vào khoa Báo chí bị gia đình kịch liệt cấm đoán, và một công tử trường chuyên Hà Nội có cả một tương lai xán lạn được gia đình trải sẵn thảm đỏ quay về... là một vực thẳm ngăn cách vô hình. Một vực thẳm không bao giờ, và không một ai có thể lấp đầy.

Nước mắt Miên tuôn rơi lã chã, ướt đẫm hai bên gò má, làm nhòe nhoẹt cả tầm nhìn. Nhưng ánh mắt cô nhìn thẳng vào Quân lúc này chưa từng kiên quyết, sắc lạnh và đớn đau đến thế. Cô không còn là con ốc vặn mình rụt rè của ngày thường. Nỗi thất vọng cùng cực đã đốt cháy sự nhút nhát cuối cùng trong cô.

— “Cậu nói đúng. Cậu chẳng có nghĩa vụ gì với bọn tớ cả.” — Miên nói, giọng cô run rẩy trong từng hơi thở buốt giá, nghẹn ngào đến mức tưởng chừng như lồng ngực có thể vỡ tung ra bất cứ lúc nào.

Quân sững sờ. Đôi mắt cậu mở to, bàn tay đang siết cuộn thước dây khẽ run lên. Cậu nhận ra mình vừa lỡ lời trong cơn giận dữ tự vệ. Bàn tay cậu khẽ vươn ra nửa chừng trong không trung, như muốn níu lấy một tà áo, níu lấy một điều gì đó vừa vụt mất qua kẽ tay, nhưng rồi sự ngập ngừng và cái tôi kiêu hãnh lại kéo cánh tay ấy buông thõng xuống bên hông một cách bất lực:

— “Miên... tớ... tớ không có ý đó...”

Miên nhìn thẳng vào mắt Quân, giọng run rẩy:

— “Hóa ra từ đầu đến giờ, cậu vẫn chỉ xem bọn tớ là một trạm dừng chân tạm bợ.”