Nhà Máy Gần Cánh Đồng

Mùi vôi vữa nồng nặc quyện chặt với mùi dầu diesel khét lẹt và tiếng máy xúc gầm rú rộn rã trên khu đất ven kênh Tân Phú, nơi dự án Nhà máy Mộc Nhiên mới đang từng ngày thành hình giữa bạt ngàn rơm rạ mục và cỏ lác. Đứng từ trên đỉnh con đê đất đỏ nhìn xuống, Nhiên có thể thấy rõ toàn cảnh mặt bằng công trường: những khung thép tiền chế sơn tĩnh điện màu xanh lá mạ đã vươn cao, đón lấy những nhịp xà gồ kiên cố đầu tiên dưới vòm trời Tây Nam bàng bạc mây trắng. Gió từ mặt kênh Tiền Giang thốc mạnh vào nội đồng, cuốn theo hơi ẩm ngai ngái của bùn phù sa mới đào, vị phèn mằn mặn bốc lên từ lòng rạch cắt ngang, cùng hương ngòn ngọt ngậy béo rất đặc trưng của những đụn bã mía khô chất cao như những quả đồi nhỏ ở bãi tập kết của hợp tác xã cách đó không đầy ba trăm mét.

Đây từng là mảnh đất bưng trũng ngập úng quanh năm, phèn chua ăn rỗng cả gốc tràm, nơi mà chỉ sáu tháng trước, những cái đầu cẩn trọng và hoài nghi nhất của huyện đã lắc đầu bảo cô rằng dựng một tổ hợp cơ khí chế biến trên nền bùn này chẳng khác nào đem tiền tỷ ném xuống lòng sông Tiền.

Thế nhưng, hiện thực cơ khí và công trình xây dựng chưa bao giờ là một bức tranh thơ mộng vẽ trên giấy scan.

Dưới căn lều dã chiến lợp bạt xanh hai lớp dựng tạm ở góc đông bắc công trường, không khí ngột ngạt và căng thẳng như một khoang lò áp suất sắp nổ van. Nắng trưa táp thẳng vào mái bạt mỏng, hắt xuống một thứ nhiệt lượng hầm hập, làm chảy cả lớp keo dán trên những tấm bảng tiến độ treo vội. Trên chiếc bàn xếp bằng tôn gỉ kê khấp khểnh bằng bốn mẩu gạch ống vỡ, đống bản vẽ kỹ thuật khổ A1 bị từng cơn gió xoáy thốc tốc mép phần phật, phát ra những tiếng phần phật khô khốc. Đè chặt lên mép giấy là hai tập hồ sơ thẩm tra báo giá dày cộp, mép bìa quăn queo vì mồ hôi tay, vừa được đơn vị thi công nền móng và đơn vị thẩm định an toàn phòng cháy đóng dấu đỏ tươi tròn ủng, mực in còn chưa ráo hẳn mùi hóa chất.

Con số tổng kết nằm trơ trọi ở dòng cuối cùng của bảng dự toán điều chỉnh đập thẳng vào mắt Nhiên như một cú tát bằng sắt nguội: 395 triệu đồng phát sinh ngoài dự toán ban đầu. Gần bốn trăm triệu đồng.

“Không thể làm khác được đâu, cô Nhiên à,” người chỉ huy trưởng công trình phân bua, chiếc mũ bảo hộ màu vàng đã lem nhem vệt vôi trắng và bụi xi măng được ông ta tháo phắt ra, cầm nơi tay quạt lấy quạt để vào lồng ngực ướt đẫm mồ hôi. “Địa chất đất mượn sát mé rạch Tân Phú này phức tạp gấp ba lần những gì thể hiện trong các mũi khoan thăm dò ban đầu ngoài mé lộ nhựa. Bên dưới lớp đất thịt mỏng dính là một tầng bùn lỏng dày tới bốn mét, xen lẫn túi hữu cơ thối rữa của lòng rạch cổ. Bây giờ muốn dựng một trạm xử lý nước thải tuần hoàn khép kín công suất năm mươi mét khối một ngày đêm, với cụm ba bể lắng lọc sinh học âm sâu dưới lòng đất gồm ngăn kỵ khí UASB, ngăn hiếu khí có giá thể vi sinh di động MBBR và bể khử trùng lắng bùn, chúng tôi buộc phải ép thêm hai trăm tim cừ tràm loại một gia cố chân khay móng, đồng thời phải đổ bê tông cốt thép chống thấm mác 350 trộn phụ gia silicat hoạt tính. Nếu bớt một tấc bê tông hay rút bớt hàng cừ, triều cường tháng Mười nước kênh Tiền Giang dâng lên ngấm ngược vào đáy bể, áp lực đẩy nổi sẽ xé nứt toác toàn bộ kết cấu ngầm. Lúc đó, hàng chục khối nước rửa phôi bã mía lên men chua ngấm thẳng ra nguồn nước mặt của hợp tác xã, cả vùng này lãnh đủ.”

Người kỹ sư thi công quẹt tàn thuốc lá vào góc chiếc đĩa sắt tây, rồi lật phắt sang xấp hồ sơ PCCC dày cộp, ngón tay trỏ thô ráp gõ côm cốp vào trang thiết kế hệ thống cứu hỏa:

“Còn bên thẩm duyệt phòng cháy chữa cháy, Thông tư mới áp cho kho chứa sợi phụ phẩm nông nghiệp thuộc nhóm vật liệu dễ cháy loại A yêu cầu cực kỳ gắt gao. Toàn bộ mạng lưới đường ống cấp nước chữa cháy chính phải dùng thép đúc mạ kẽm chịu áp lực cao mười sáu bar, máy bơm bù áp diezen dự phòng phải đạt lưu lượng bốn mươi lít mỗi giây, và toàn bộ hai ngàn mét vuông mặt bằng phân xưởng ép nhiệt phải phủ kín mạng lưới đầu phun sprinkler tự động phân vùng phản ứng nhanh. Thiếu một van một chiều đạt chuẩn kiểm định của Cục Cảnh sát PCCC, thiếu một cụm báo cháy vùng độc lập, họ dứt khoát không ký vào biên bản nghiệm thu cấp phép hoạt động. Họ không du di một milimét nào cho cơ sở chế biến sợi khô đâu.”

Nhiên siết chặt hai bàn tay trên mặt bàn tôn thô ráp. Những đường gân trên mu bàn tay cô hằn lên xanh xao dưới ánh nắng gắt xiên qua mép bạt. Bốn trăm triệu đồng phát sinh vào đúng thời điểm này giống như một tảng đá tảng ngàn cân đè thẳng xuống lồng ngực, bóp nghẹt từng nhịp thở.

Sau khi ký kết hợp đồng tín dụng xanh bốn tỷ đồng với ngân hàng thương mại cổ phần và nhận đợt giải ngân đầu tiên bảy trăm năm mươi triệu đồng từ Quỹ Đồng Hành, toàn bộ dòng tiền của Mộc Nhiên đã được căng ra như một sợi dây đàn trên khuôn nhạc. Từng đồng bạc cắc đều đã được phân bổ sít sao đến từng centimet sàn bê tông mác cao, từng mét dây cáp ba pha lõi đồng bọc cách điện chống cháy, từng chiếc dầm cầu trục năm tấn nhập từ xưởng cơ khí Sài Gòn. Ngân sách dự phòng rủi ro vỏn vẹn hai trăm triệu đồng vốn dĩ được ban điều hành bấm bụng dành riêng cho việc bù đắp biến động giá sắt thép xây dựng đang tăng phi mã trên thị trường, nay đã bốc hơi sạch bách chỉ sau một đợt ép cọc thử tải và khảo sát địa tầng đáy móng.

Phương ngồi bên cạnh cô, khuôn mặt đánh phấn kỹ càng giờ đây tái mét đi dưới ánh sáng nhợt nhạt. Đôi môi thoa son hồng khô khốc, cô liên tục lấy móng tay bấm lia lịa vào màn hình điện thoại, nơi ứng dụng đếm ngược ngày khánh thành nhà máy hiển thị con số đỏ rực: chỉ còn đúng hai mươi bảy ngày nữa.

“Anh Minh, Nhiên, hai người làm ơn nhìn lại cái lịch này giùm tôi một cái!” Phương sốt ruột cất giọng, âm vực the thé chói gắt lấn át cả tiếng rền rĩ ì ầm của chiếc máy trộn bê tông đang quay tít ngoài bãi đúc. “Chúng ta đã gửi thư mời trang trọng cho đích thân anh Khải bên Nắng Sớm, toàn bộ ban giám đốc chuỗi bán lẻ hữu cơ Tâm An, cùng các vị đại diện bên Sở Công Thương và Sở Tài nguyên Môi trường tỉnh Tiền Giang về dự lễ cắt băng khánh thành giai đoạn một vào đúng ngày hai mươi lăm tháng sau. Nếu bây giờ các người hô dừng lại để chạy vạy xoay thêm bốn trăm triệu, toàn bộ tiến độ thi công sẽ vỡ trận hoàn toàn! Tiến độ trễ một tuần là dòng tiền bán hàng đứt gãy, kéo theo việc ngân hàng sẽ lập tức đóng băng lệnh giải ngân đợt hai của gói tín dụng xanh vì chúng ta không đạt mốc cam kết nghiệm thu khối lượng xây lắp. Tại sao lúc nào chúng ta cũng cứ phải tự trói chân mình vào những tiêu chuẩn cao cấp đến mức xa xỉ và phi thực tế như vậy hả?”

Nhiên ngước mắt nhìn Phương. Giọng cô giữ được sự bình tĩnh đến kỳ lạ, nhưng ánh mắt sau cặp kính bảo hộ đã đanh lại, lạnh lùng như mặt thép tôi:

“Ý chị là sao, Phương? Chị muốn cắt tỉa cái gì ở đây?”

“Ý tôi là chúng ta phải biết sống sót trước khi mơ mộng chuyện hoàn hảo!” Phương đứng phắt dậy, tà áo sơ mi công sở dính bụi công trường bay phần phật, ngón tay sơn móng đỏ chỉ thẳng vào hai bản vẽ kỹ thuật đang mở rộng trên bàn. “Cái hệ thống xử lý nước thải tuần hoàn này, tại sao bắt buộc phải làm trạm lọc sinh học ba cấp đắt đỏ ngay từ giai đoạn một? Nước thải từ khâu nghiền rửa bã mía của chúng ta chủ yếu là bùn đất hữu cơ hòa tan và một lượng dịch đường dư thừa từ cuống mía sót lại, nó đâu phải hóa chất xi mạ độc hại, đâu phải nước nhuộm vải dệt công nghiệp có kim loại nặng? Chúng ta hoàn toàn có thể đào hai hố lắng sơ cấp bằng đất tự nhiên, lót bạt nhựa chống thấm HDPE mỏng, cho lắng tự nhiên rồi xả tạm nước mặt ra mương thoát nước thủy lợi chung của xã. Chờ sang năm, khi nhà máy có doanh thu ổn định, dòng tiền hồi vốn rồi thì nâng cấp lên hệ thống tuần hoàn khép kín sau, lúc đó có muộn màng gì đâu?”

Phương hít một hơi thật sâu, ngực phập phồng, đoạn liếc mắt sang bản vẽ cứu hỏa:

“Còn cái đường ống cứu hỏa tự động sprinkler đắt đỏ kia nữa! Trong kho bãi và xưởng sơ chế, chúng ta đã dự trù cả trăm cái bình bột chữa cháy xách tay tám ký với bình bọt khí CO2 treo dày đặc khắp các góc cột rồi. Chúng ta làm một lá đơn gửi lên Phòng Cảnh sát PCCC huyện, xin hoãn thời hạn thẩm duyệt nghiệm thu hệ thống đường ống tự động trong vòng ba tháng với lý do chờ thiết bị nhập khẩu, cam kết sẽ hoàn thiện sau ngày khánh thành. Ngoài kia, hàng trăm nhà xưởng bao bì, may mặc tư nhân ở các khu công nghiệp Bình Dương, Long An người ta vẫn làm ăn, vẫn vận hành trơn tru bằng cách làm cam kết khắc phục từng bước như thế đấy thôi! Có chết ai đâu mà các người cứ làm to chuyện?”

“Không bao giờ có chuyện đó xảy ra ở Mộc Nhiên. Tuyệt đối không.”

Một giọng nói trầm thấp, thô ráp nhưng đanh thép như tiếng đe gõ vào búa nguội vang lên từ ngưỡng cửa lều bạt. Trần Quốc Minh sải bước bước vào. Anh khoác trên mình bộ quần áo bảo hộ lao động dính bết những vệt mỡ bò đen sì và bụi đất phèn khô bám chặt từ gấu quần lên tới tận ngực áo. Minh lột chiếc găng tay da bò cứng quỏng ném mạnh xuống mặt bàn tôn đánh *rầm* một tiếng, đôi mắt vằn tia máu nhìn thẳng vào Phương không hề chớp lóa:

“Phương, cô là dân làm thị trường, cô đừng mở miệng nói những câu vô trách nhiệm về mặt hóa sinh như vậy! Cô bảo nước rửa bã mía không độc hại? Cô có biết chỉ số COD và BOD trong nước ngâm bã mía tươi tồn đọng là bao nhiêu không? Lượng đường saccharose sót lại cùng mạng lưới cellulose lơ lửng nếu xả thẳng ra hệ thống thủy lợi nội đồng mà không qua xử lý vi sinh yếm khí và kỵ khí triệt để, chỉ trong vòng bốn mươi tám tiếng đồng hồ nắng nóng miệt này, vi khuẩn phân hủy sẽ bùng phát, rút cạn sạch toàn bộ dưỡng khí hòa tan trong toàn bộ hệ thống kênh rạch Tân Phú. Tôm cá chết trắng bụng nổi lềnh bềnh, nước bốc mùi thối chua như mắm ủng, lúc đó bà con nông dân trong hợp tác xã sẽ vác gậy gộc đến vây kín cổng nhà máy, họ sẽ nhìn cái bảng hiệu Mộc Nhiên bằng con mắt gì? Chúng ta về mảnh đất này, cúi đầu bắt tay với nông dân, hứa mang lại một môi trường sống tử tế và sinh kế lâu dài cho con em họ, hay chúng ta dắt díu nhau về đây để biến quê hương họ thành một bãi chứa nước thải ô nhiễm mới dưới cái danh xưng hào nhoáng của một sản phẩm xanh?”

“Minh nói hoàn toàn đúng,” Nhiên tiếp lời, từng chữ phát ra chậm rãi nhưng dứt khoát như những nhát búa đóng cọc tiêu xuống nền đất. “Còn về hệ thống chữa cháy sprinkler tự động, tôi dứt khoát không bao giờ ký vào bất kỳ lá đơn xin hoãn thẩm duyệt nào, dù chỉ là trì hoãn một ngày. Phương, cô đã quên vụ cháy ngầm và tai nạn dập nát bàn tay của thằng Nam ở xưởng cũ ngoài Tân Kiên rồi sao?”

Lời nhắc nhở của Nhiên như một luồng điện giật thẳng vào căn lều. Phương sững người, bờ môi run rẩy.

“Bã mía khô một khi đã gom thành khối hàng trăm tấn chứa trong nhà xưởng kín gió, chỉ cần một đầu mẩu tàn thuốc lá vô ý của một tài xế xe tải, hay một tia lửa điện nhỏ xíu phát ra từ cái cổ góp mô-tơ nghiền bị chập, nhiệt lượng sẽ tích tụ bên trong ruột đụn bã mía,” giọng Nhiên trầm xuống, nghẹn ngào nhưng sắt đá. “Nó cháy âm ỉ từ trong ruột cháy ra, không khói, không lửa ngọn trong suốt nhiều giờ. Đến khi lửa bùng phát qua lớp vỏ ngoài thì mười cái hay một trăm cái bình chữa cháy xách tay bằng bọt CO2 của cô chỉ là trò đùa con nít trước biển lửa! Nếu trần xưởng không có hệ thống phun sương tự động phát hiện gia tăng nhiệt phân vùng để dập lửa ngay từ giây đầu tiên, toàn bộ cơ ngơi này, toàn bộ thiết bị hàng tỷ bạc, và quan trọng nhất là mạng sống của bốn mươi công nhân con em địa phương đang đứng máy trong ca làm việc sẽ bị chôn vùi trong tro bụi. Mộc Nhiên có thể phá sản, có thể đóng cửa vì thiếu vốn, nhưng chúng ta tuyệt đối không bao giờ được phép xây dựng sự thịnh vượng trên việc đánh đổi an toàn tính mạng con người và sự trong sạch của môi trường lấy một buổi lễ cắt băng rầm rộ hay vài bức ảnh lung linh trên các trang tin tài chính.”

Phương cắn chặt môi dưới đến rớm máu, hai má đỏ bừng lên vì nghẹn uất và bất lực. Cô ngồi thụp xuống chiếc ghế gấp bằng sắt rỉ sét, hai bàn tay vò chặt lấy mái tóc vừa sấy vào nếp, bờ vai gầy khẽ run rẩy. Giọng cô chùng xuống, nghẹn ngào:

“Tôi đâu có độc ác... Tôi đâu có muốn đánh đổi mạng người hay làm hại dòng kênh của bà con, Nhiên! Nhưng các người làm kỹ thuật, các người có thấu hiểu cái áp lực đè nặng trên đôi vai của một người làm tài chính không? Bốn trăm triệu đồng lúc này không phải là nắm lá cây hái ngoài bờ đê Tân Phú! Hạn mức thấu chi tín dụng của chúng ta ở ngân hàng đã chạm trần kịch khung, tài khoản dự phòng khẩn cấp chỉ còn vỏn vẹn hơn ba mươi triệu đồng, ngày mốt là tới kỳ thanh toán tiền dầu diesel cho đội xe cẩu và máy ủi. Tiền ở đâu ra mà rót vào móng bể? Lấy đâu ra bốn trăm triệu bù vào để vừa giữ nguyên các tiêu chuẩn lý tưởng của các người, vừa không bị cơ quan chức năng đình chỉ thi công vì quá hạn?”

Căn lều dã chiến chìm vào một khoảng lặng nghẹt thở. Gió ngoài sông Tiền vẫn thổi ràn rạt qua khe bạt, mang theo tiếng sắt thép va đập chan chát từ các tổ thợ giàn giáo đằng xa vọng lại, nghe chói gắt và khô khốc như tiếng đếm của một chiếc đồng hồ định mệnh.

Nhiên đứng dậy. Cô rời khỏi chỗ ngồi, bước chầm chậm đến bên chiếc giá kẹp hồ sơ phân bổ ngân sách dự án. Đôi mắt cô dừng lại trên bảng dự toán chi tiết dòng tiền giai đoạn một được in trên khổ giấy A3 dài ngoằng. Từng con số, từng danh mục chi phí hiện lên rành rẽ dưới ánh sáng đèn sạc dã chiến. Đầu óc Nhiên bắt đầu vận hành với công suất tối đa của một kỹ sư công nghệ từng trải qua những giờ phút thập tử nhất sinh trên giường bệnh. Kể từ cái ngày bước chân ra khỏi cánh cổng bệnh viện, tự tay xé nát lá thư mời quay lại chốn văn phòng tiện nghi của tập đoàn cũ, Nhiên đã học được một bài học xương máu: Bản lĩnh của một người chèo lái không nằm ở sự liều mạng nhắm mắt đưa chân, càng không nằm ở sự thỏa hiệp hèn nhát với cái sai, mà nằm ở năng lực nhìn thẳng vào sự thật trần trụi, biết đưa ra những lựa chọn nghiệt ngã và tỉnh táo nhất, dám hy sinh những tiện nghi hào nhoáng trước mắt để bảo toàn những giá trị cốt lõi không bao giờ được phép tổn hại.

Ngón tay trỏ của Nhiên rà dọc theo cột danh mục thiết bị cơ khí phụ trợ. Ánh mắt cô dừng lại ở dòng số 4: *Dây chuyền đóng gói màng co tự động số 2 – Công suất 12.000 sản phẩm/giờ – Trị giá hợp đồng đặt cọc và mua sắm: 450 triệu đồng.*

Nhiên quay ngoắt lại. Cô đặt chiếc bút lông dầu màu xanh xuống mặt bàn tôn, giọng nói vang lên đanh gọn, không chút do dự:

“Chúng ta sẽ giãn tiến độ đầu tư thiết bị cơ khí. Tạm hoãn ký hợp đồng mua dây chuyền đóng gói màng co tự động số hai.”

Cả Minh và Phương đều giật mình ngước lên nhìn cô. Minh nhíu chặt đôi lông mày rậm rạp, trong đầu anh lập tức nhảy múa các phép tính công suất dây chuyền:

“Hoãn máy đóng gói số hai? Nhiên, công suất dập của cỗ máy ép bốn đầu công nghiệp mới đạt tới hai trăm ngàn sản phẩm định hình mỗi tháng. Nếu toàn bộ nhà máy chỉ trông chờ vào một dây chuyền đóng gói số một, khâu hoàn thiện sản phẩm sẽ lập tức trở thành một nút thắt cổ chai khổng lồ kẹp nghẹt toàn bộ phân xưởng ép. Bột ép ra khay mà không kịp bọc màng co tiệt trùng sẽ hút ẩm ngược, phồng rộp và ố mốc chỉ sau bốn mươi tám giờ nằm trên pallet!”

“Nó sẽ không bị nghẽn nếu chúng ta tổ chức lại mặt bằng sản xuất và phương thức hoàn thiện,” Nhiên bình thản giải thích, cô giật lấy một tờ giấy trắng, dùng bút lông vạch nhanh một sơ đồ tổ chức không gian xưởng với những nét vẽ khúc chiết, chuẩn xác. “Phương, Minh, nhìn vào kế hoạch giao hàng tháng đầu tiên đi. Sản lượng của chúng ta trong bốn tuần đầu sau khánh thành chủ yếu tập trung phục vụ hai khách hàng lớn: chuỗi Nắng Sớm của anh Khải và hệ thống cửa hàng thực phẩm sạch Tâm An. Tổng lượng hàng xuất xưởng tháng đầu chỉ khoảng một trăm ngàn sản phẩm, bằng một nửa công suất thiết kế tối đa. Dây chuyền màng co tự động số một vẫn chạy hết công suất để xử lý các lô hàng xuất khẩu đòi hỏi tiêu chuẩn màng co nhiệt chân không tuyệt đối.”

Nhiên gõ mạnh đầu bút lông vào khoảng trống trên sơ đồ:

“Lượng hàng tiêu dùng nội địa còn lại, chúng ta tận dụng toàn bộ sáu chiếc máy hàn miệng túi dập chân bán tự động cũ chuyển từ xưởng Tân Kiên về, kết hợp đóng thêm hai hệ thống băng chuyền con lăn cơ học bằng sắt V lỗ giá rẻ do xưởng bác Hòa tự gia công. Chúng ta tuyển dụng thêm mười lao động địa phương, lập ra một tổ đóng gói thủ công và kiểm tra chất lượng ngoại quan trực tiếp. Giải pháp này không chỉ giải quyết triệt để vấn đề nút thắt cổ chai trong ba tháng đầu, mà quan trọng hơn cả, nó giữ lại ngay lập tức bốn trăm năm mươi triệu đồng tiền mặt để thanh toán trọn gói cho trạm xử lý nước thải sinh học và hoàn tất việc nghiệm thu toàn bộ hệ thống chữa cháy tự động.”

Phương chớp chớp mắt, các nếp nhăn căng thẳng trên trán cô dần giãn ra, nhưng vẻ mặt vẫn còn ngập ngừng lo ngại:

“Nhưng nếu làm đóng gói bán tự động kết hợp thủ công, chi phí nhân công trên từng đơn vị sản phẩm sẽ đội lên khoảng sáu phần trăm trong quý đầu tiên. Và quan trọng nhất: Quỹ Đồng Hành đã phê duyệt danh mục giải ngân là đầu tư thiết bị tự động hóa công nghệ cao. Cô tự ý rút khoản tiền bốn trăm năm mươi triệu từ mua sắm máy móc sang chôn xuống đất làm hạ tầng ngầm, anh Hoàng Gia Bảo và hội đồng quản trị của quỹ sẽ đánh giá chúng ta như thế nào? Họ sẽ nghĩ ban điều hành Mộc Nhiên quản trị tài chính yếu kém, tùy tiện xé rào kế hoạch!”

“Tôi sẽ không làm chui lủi sau lưng họ,” Nhiên nhìn thẳng vào mắt Phương, ánh mắt rực sáng sự tự tin kiên định. “Ngay bốn giờ chiều nay, tôi và chị sẽ lập một bản Báo cáo điều chỉnh cơ cấu danh mục vốn đầu tư gửi trực tiếp cho anh Hoàng Gia Bảo và Hội đồng Đầu tư của Quỹ Đồng Hành. Chúng ta sẽ giải trình trung thực đến từng con số: từ sự cố địa chất yếu ngoài dự kiến ven kênh Tiền Giang, đến các yêu cầu an toàn phòng cháy chữa cháy mới ban hành. Đồng thời, chúng ta chứng minh bằng các phép tính thời gian thực rằng việc hoãn mua máy đóng gói số hai không hề làm suy giảm năng lực giao hàng theo hợp đồng. Quỹ Đồng Hành rót vốn vào Mộc Nhiên là vì họ đặt niềm tin vào sứ mệnh tạo tác động xã hội và cam kết phát triển sinh thái bền vững của chúng ta, chứ họ không bỏ tiền ra để nuôi một doanh nghiệp chuyên che giấu sự cố nhằm đánh bóng sổ sách. Nếu chúng ta minh bạch trước khi họ phát hiện ra trong kỳ kiểm toán kỹ thuật định kỳ, họ sẽ tôn trọng sự dũng cảm và tinh thần trách nhiệm đó.”

Phương nhìn sâu vào gương mặt kiên nghị của Nhiên. Trong ánh mắt trong veo của người kỹ sư trẻ từng suýt ngã gục vì kiệt sức trong những ngày đầu khởi nghiệp, giờ đây không còn một chút bốc đồng của tuổi trẻ, mà là sự chững chạc, điềm tĩnh của một nhà lãnh đạo thực thụ biết mình đang đứng ở đâu và phải bảo vệ điều gì. Phương thở dài một hơi thật dài, trút bỏ vẻ căng thẳng, khẽ gật đầu:

“Được rồi. Tôi sẽ ngồi lại với kế toán rà soát lại toàn bộ bảng phụ lục số liệu dòng tiền đối ứng ngay bây giờ. Hy vọng cái triết lý bền vững của cô thuyết phục được những cái đầu đầy ắp chỉ số ROI của quỹ.”

***

Đúng như những gì Nhiên đã dự liệu, cuộc họp trực tuyến qua màn hình máy tính xách tay lúc bốn giờ chiều hôm đó với Hoàng Gia Bảo không hề diễn ra trong không khí căng thẳng hay những lời quở trách nặng nề. Ngồi trong văn phòng máy lạnh hiện đại tại trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, đại diện Quỹ Đồng Hành chăm chú lắng nghe Nhiên trình bày tường tận từng trang báo cáo giải trình. Anh nhìn ngắm những bức ảnh chụp thực tế địa tầng bùn lầy ven rạch Tân Phú, những bản vẽ chi tiết các lớp cọc cừ tràm chịu lực, bể lắng kỵ khí ba ngăn, và mạng lưới đường ống cứu hỏa áp lực cao mười sáu bar.

Khi Nhiên dứt lời, Gia Bảo tựa lưng vào ghế xoay, trên môi nở một nụ cười ấm áp qua màn hình:

“Nhiên này, nếu chiều nay cô gọi cho tôi chỉ để tìm cách xin lùi hạn mức xử lý nước thải, hoặc đề xuất hoãn nghiệm thu an toàn phòng cháy chữa cháy để giữ nguyên dàn máy móc tự động bóng bẩy nhằm kịp cắt băng khánh thành khoe khoang với báo chí, thì tôi cam đoan với cô, ngay sáng mai Hội đồng Đầu tư của chúng tôi sẽ ký quyết định phong tỏa toàn bộ tài khoản giải ngân đợt hai. Một doanh nghiệp tạo tác động xã hội không bao giờ được phép đo đếm giá trị bằng những cỗ máy tự động hào nhoáng đặt trên một nền móng ô nhiễm và coi thường sinh mạng công nhân. Quyết định ưu tiên bảo vệ dòng nước ngọt của kênh Tân Phú và an toàn của người lao động địa phương hoàn toàn trùng khớp với tinh thần cốt lõi của Quỹ Đồng Hành. Tôi chính thức phê duyệt đề xuất điều chỉnh cơ cấu vốn này. Hãy tập trung toàn lực thi công trạm sinh học và hệ thống cứu hỏa đạt chuẩn nghiệm thu cao nhất.”

Quyết định dứt khoát của Hoàng Gia Bảo như một làn gió mát lành thổi tung bầu không khí u uất bấy lâu trong căn lều dã chiến. Lệnh thi công ép cọc cừ tràm bổ sung và đấu nối mạng lưới đường ống PCCC lập tức được phát ra. Dưới ánh hoàng hôn đỏ ối rực rỡ buông xuống dòng kênh Tiền Giang, tiếng máy ép cọc lại rền vang nhịp nhàng, đóng từng thân cừ tràm dẻo dai cắm sâu vào lòng đất mẹ phù sa, tạo nên một bệ đỡ ngầm kiên cố, vững vàng cho toàn bộ nhà máy.

***

Trong khi Nhiên và Phương dồn sức giải quyết bài toán pháp lý và điều phối dòng tiền, thì tại trung tâm phân xưởng ép nhiệt rộng lớn, một mặt trận cơ khí căng thẳng khác cũng đang bước vào giai đoạn nước rút.

Nền phân xưởng chính rộng hai ngàn mét vuông đã hoàn thành công đoạn đánh bóng mặt sàn bằng bê tông cốt thép mác 300 chống rung lún, phẳng lì và sạch bóng như một mặt gương xám. Nằm sừng sững ở vị trí trung tâm gian xưởng chính là “trái tim cơ khí” của toàn bộ dự án: cỗ máy ép thủy lực công nghiệp bốn đầu dập tự động thế hệ mới, nặng hơn sáu tấn, được thiết kế và chế tạo riêng bằng khoản vốn tạm ứng thiết bị của Nắng Sớm kết hợp với nguồn vốn vay tín dụng.

Trên bệ máy cao ngang đầu gối, ông Nguyễn Văn Hòa đang ngồi xổm trên tấm ván gỗ, chiếc áo cộc tay sờn vai sũng ướt mồ hôi dính chặt vào tấm lưng còng. Đôi bàn tay gân guốc, chai sần của người thợ già cả đời gắn bó với mỡ bò, sắt vụn đang cầm chiếc cần siết lực cơ khí cỡ lớn dài gần một mét. Ông tỉ mẩn cân chỉnh từng vòng ren của bu-lông neo móng M24 cấp bền 8.8, gắn chặt chân đế thép đúc của cỗ máy xuống khối bê tông móng âm sâu hai mét.

“Siết từ từ thôi con, khi nào nghe tiếng ‘tách’ của lò xo cần lực vừa chạm vạch ba trăm Newton mét là ngưng liền nghen Lan,” ông Hòa không ngẩng đầu lên, giọng nói khàn khàn át cả tiếng máy mài le lói đằng xa. “Thép hợp kim mạ kẽm chịu lực này bền thiệt, nhưng ren bước nhuyễn của nó nhạy dữ lắm. Mày kéo giật cục một cái là cháy răng ren liền. Mai mốt cỗ máy này dập áp lực ba trăm tấn, bốn đầu piston nó nén xuống đồng thời, độ rung lắc kinh hoàng lắm. Nếu bu-lông chân máy chỉ cần lỏng một ly thôi, bệ khuôn dập sẽ bị vặn góc nghiêng. Lúc đó khay bã mía ép ra sẽ bị mép dày mép mỏng, đưa vô máy màng co là rách toạc hết.”

Đặng Mai Lan trong bộ đồng phục quản đốc màu xanh thẫm, đầu đội mũ bảo hộ lao động cài quai ngay ngắn, đang quỳ một bên gối, hai tay cẩn trọng giữ chiếc đồng hồ so ni-vô từ tính có độ chính xác phần trăm milimét áp chặt vào thanh trượt dẫn hướng số ba của trụ ép chính. Đôi mắt sắc sảo của cô gái trẻ không rời khỏi kim đo cơ khí:

“Dạ bác Hòa, trụ trượt số ba độ đồng tâm đang bị lệch dương không phẩy không hai milimét so với phương thẳng đứng. Để con lấy búa đồng gõ nhẹ, chêm thêm một lá thép căn mỏng không phẩy không một milimét vào góc chân đế bên phải.”

“Giỏi! Cứ bình tĩnh mà mần, cơ khí công nghiệp là phải chính xác tới từng sợi tóc như vậy đó con,” ông Hòa đưa mu bàn tay áo quẹt mồ hôi chảy ròng ròng trên trán, ánh mắt già nua ánh lên niềm tự hào không giấu giếm. “Hồi ngoài xưởng Tân Kiên, cái máy ép cũ nó nứt toác bệ gang là do tụi bây làm ẩu tả, bắt ốc chân đế so le, máy chạy rung bần bật mà dám ép chạy tăng ca thâu đêm suốt sáng. Giờ qua xưởng mới này, dàn máy tiền tỷ của con Nhiên, quy chuẩn an toàn của các kỹ sư nó khác một trời một vực rồi. Máy móc nó cũng y chang như con người mình vậy đó, mình thương nó, mình cân chỉnh cho nó ngay ngắn êm xuôi thì nó mới chạy bền, nó mới đẻ ra hạt gạo nuôi sống cả nhà mình được.”

Lan nhoẻn miệng cười, nụ cười giòn tan xua tan đi cái nóng nực, oi ả của gian xưởng đang lắp ráp dở dang. Kể từ ngày được Nhiên và ban giám đốc tin tưởng giao trọn trọng trách Quản đốc phân xưởng kiêm Trưởng ban An toàn Lao động, cô gái từng đứng đầu đội bốc vác nữ ở bến sông Tân Phú đã hoàn toàn lột xác. Không còn bóng dáng của một phụ nữ lam lũ, tự ti trước những con số, Lan của ngày hôm nay đã thuần thục việc đọc các thông số cảm biến áp suất trên màn hình cảm ứng PLC, nắm vững nguyên lý vận hành của hệ thống van tỷ lệ thủy lực hai chiều. Đêm nào cô cũng chong đèn dưới căn nhà trọ ven kênh, cùng ông Hòa mày mò dịch từng đoạn tài liệu vận hành và an toàn lao động dày cộp vốn toàn những thuật ngữ kỹ thuật khô khan của Tây, biến chúng thành một bộ quy tắc an toàn xưởng bằng thứ ngôn ngữ Nam Bộ mộc mạc, dễ nhớ, dễ hiểu nhất để phổ biến cho công nhân.

Nhiên bước vào phân xưởng từ lúc nào, lặng lẽ đứng tựa lưng vào một cột thép nhìn hai người làm việc. Nhìn bóng lưng còng còng của cha đang tỉ mẩn dùng thanh đá dầu rà phẳng từng góc ba-via kim loại sắc nhọn trên bàn ép, nhìn Lan tự tin cầm cờ-lê chỉ đạo hai thợ phụ canh chỉnh van tiết lưu dầu, Nhiên cảm thấy sống mũi mình cay cay. Cô nhớ lại những ngày đầu tiên chập chững khởi nghiệp, sự giấu giếm nợ nần, những lời nói dối vụng về vì sợ cha lo lắng đã suýt chút nữa đẩy gia đình cô vào cảnh tan đàn xẻ nghé. Giờ đây, cha cô không còn phải sống trong nỗi thấp thỏm lo âu con gái mình bị chủ nợ vây siết; ông đang đứng đây, dùng trọn vẹn vốn sống và kinh nghiệm cơ khí trung thực của một đời lao động lam lũ để cùng cô xây dựng nên một nền móng vững chắc nhất.

Thấy tiếng bước chân con gái, ông Hòa chống hai tay vào đầu gối đứng dậy, lưng hơi khom vì mỏi khớp. Ông bước lại gần chiếc bàn kỹ thuật, chìa ra cuốn sổ tay bìa da cũ sờn gáy, bên trong kẹp đầy những mẩu giấy ghi chú viết tay bằng mực tím:

“Nhiên, ba với con Lan vừa thảo xong cái bảng ‘Mười điều giữ mạng khi bước chân vô xưởng’ rồi nè con. Ba cấm tiệt con Lan không cho xài ba cái chữ chuyên môn Tây u rắc rối trên mạng nghen, công nhân xứ mình đa phần bà con nông dân mới lên, đọc chữ được chữ mất rồi làm liều nguy hiểm lắm. Ba ghi vầy nè, mày coi được hổng: *Một, thấy máy rỉ dầu hay nghe tiếng gõ cộc cộc lạ tai trong lòng xilanh: dập cầu dao đỏ khẩn cấp ngay tại chỗ, hổng cần chạy đi xin phép đứa nào hết. Hai, bã mía dính chặt vô lòng khuôn: chỉ được xài que gỗ khều ra, tuyệt đối hổng thò ngón tay vô lòng cối dù máy đang dừng chờ chu kỳ dập. Ba, sàn xưởng dính một giọt dầu nhớt: lấy bao xơ dừa rải lên lau khô queo liền, trượt chân té vô bàn ép ba trăm tấn là mất mạng như chơi.* Ba biểu con Lan đem in chữ bự tổ chảng, sơn viền đỏ dạ quang dán ngay ngang tầm mắt trên từng cây cột xưởng, đứa nào vô ca mà hổng thuộc ba điều đầu tiên là ba đuổi thẳng cổ ra khỏi cổng xưởng!”

Nhiên đỡ lấy cuốn sổ tay sờn cũ từ tay cha. Từng dòng chữ viết tay nghiêng nghiêng, nét đậm nét nhạt nhưng nắn nót, cẩn trọng như chính con người ông. Cô ngước nhìn cha, khóe mắt rưng rưng nhưng nụ cười nở rạng rỡ:

“Dạ, bộ quy chuẩn an toàn của ba còn thực tế và nghiêm ngặt hơn cả những tài liệu tiêu chuẩn ISO đắt tiền của các chuyên gia tư vấn nữa. Sáng mai con sẽ cho Lan gửi file in thành bảng tôn dập nổi gắn đèn phản quang ngay lối ra vào từng dây chuyền.”

Ông Hòa khẽ gật đầu, ánh mắt ánh lên nét hài lòng nhưng nét mặt vẫn giữ vẻ nghiêm nghị của một người thợ già:

“Nhớ lấy lời ba nghen con. Cái nhà máy này cất lên bự chảng, máy móc sáng choang nhìn oai thiệt đó, nhưng cái phước đức lớn nhất của người mở xưởng hổng phải là kiếm được bao nhiêu tỷ bạc, mà là mỗi buổi chiều tan ca, thấy công nhân của mình lành lặn tay chân, khỏe mạnh bước ra cổng về ăn cơm với vợ con. Giữ được cái an toàn đó thì cái xưởng này mới sống thọ với mảnh đất Tân Phú được.”

***

Hai tuần sau đó, khi khối bê tông chống thấm cuối cùng của trạm xử lý nước thải sinh học ba ngăn đã ninh kết hoàn toàn, đạt cường độ chịu lực tối đa, và mạng lưới vòi phun chữa cháy tự động màu đỏ rực treo khắp trần xưởng vượt qua đợt thử áp lực tĩnh hai mươi bar thành công mỹ mãn dưới sự giám sát nghiêm ngặt của đoàn kiểm định liên ngành, Nhà máy Mộc Nhiên bước vào giai đoạn then chốt nhất: chuẩn bị con người.

Tại hội trường Ủy ban Nhân dân xã Tân Phú, một khóa đào tạo nghề đặc biệt kéo dài suốt ba tuần lễ đã được tổ chức cho bốn mươi thanh niên là con em các gia đình nông hộ xã viên Hợp tác xã Tân Phú. Đích thân Quản đốc Đặng Mai Lan đứng lớp giảng dạy, dưới sự bảo trợ và giám sát trực tiếp của bác Bùi Sáu Thành.

Không còn những buổi học lý thuyết giáo điều tẻ nhạt với những slide máy chiếu xa lạ, khóa học biến chính hội trường xã và khu phân xưởng thực nghiệm thành một thao trường rèn luyện thực tế. Bốn mươi con người, những chàng trai cô gái miệt vườn trước đây chỉ quen dầm mưa dãi nắng đi cắt mía thuê, gặt lúa mướn bấp bênh theo con nước nổi, hoặc từng phải gạt nước mắt tha hương lên các khu công nghiệp Bình Dương, Đồng Nai làm công nhân may mặc chen chúc trong những dãy phòng trọ ngột ngạt mười mét vuông, nay ngồi ngay ngắn trong những bộ quần áo bảo hộ lao động màu xanh thẫm mới tinh thơm mùi vải bạt, chăm chú ghi chép từng nguyên lý cơ học.

Bác Sáu Thành chống gậy đứng bên cạnh bục giảng, ánh mắt già nua quét qua từng gương mặt trẻ măng của thế hệ cháu con trong làng. Bác gõ mạnh đầu gậy gỗ mun xuống mặt sàn gạch bông, cất giọng sang sảng:

“Tụi bây mở to mắt ra mà nhìn cho kỹ nghen! Xưa nay rơm rạ sau mùa gặt, bã mía sau vụ ép của xứ này chỉ có hai con đường: một là quăng bừa xuống mương làm nghẽn dòng chảy cho lục bình bám vô sinh muỗi mòng, hai là châm lửa đốt khói mù mịt cay xè cả xóm. Nay công ty Mộc Nhiên đem tiền tỷ về cất nhà xưởng kiên cố ngay trên đất làng mình, biến cái thứ phụ phẩm bỏ đi đó thành cái chén, cái khay sinh học bán đi khắp các siêu thị lớn, xuất khẩu qua trời Tây. Nhưng tụi bây muốn cầm được đồng lương mười triệu mỗi tháng, có sổ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế đàng hoàng để nuôi con cái, thì phải dẹp ngay cái thói làm ăn tài tử, tùy tiện của miệt vườn đi! Vô xưởng là phải răm rắp tuân theo lệnh con Lan, tuân thủ giờ giấc, tuân thủ an toàn máy móc. Đứa nào làm ẩu, làm dơ, làm hỏng nguyên liệu của hợp tác xã là tao đuổi thẳng cổ, đừng có vác mặt về méc cha méc mẹ!”

Cả hội trường vang lên những tiếng cười rúc rích, nhưng ngay sau đó là sự im lặng nghiêm cẩn. Ai nấy đều cảm nhận được sức nặng của trách nhiệm và cơ hội đổi đời đang mở ra ngay trên chính mảnh đất quê hương mình.

Dưới sự hướng dẫn tận tụy, kiên nhẫn của Lan và kỹ sư vật liệu Võ Thanh Tùng, bốn mươi người lao động địa phương đã lần lượt làm quen và làm chủ từng công đoạn kỹ thuật khắt khe. Họ học cách sử dụng chiếc cân sấy ẩm hồng ngoại để xác định độ ẩm nguyên liệu bã mía chính xác đến từng phần mười phần trăm; học cách phân biệt thớ sợi cellulose đạt chuẩn với những mẻ sợi bị nhiễm nấm mốc trắng qua mùi chua hữu cơ đặc trưng; học cách quét mã QR trên từng bao nguyên liệu bằng máy tính bảng để lưu trữ dữ liệu truy xuất nguồn gốc vào hệ thống máy chủ. Họ được trực tiếp thực hành phối trộn bã mía Tân Phú với nguồn rơm rạ vụ đông xuân mới thu gom từ hai hợp tác xã lân cận ở Cai Lậy và Gò Công—một bước đi chiến lược mang tính đột phá nhằm đa dạng hóa nguồn sợi cellulose tự nhiên mà Nhiên và Tùng đã miệt mài thử nghiệm trong phòng thí nghiệm suốt nhiều tháng qua.

Cũng chính trong những ngày đào tạo nước rút đầy nhiệt huyết ấy, một bản tin chấn động từ thị trường đô thị truyền về như một cơn mưa rào giải tỏa mọi uất ức, đè nén bấy lâu nay trong lòng đội ngũ Mộc Nhiên.

Cục Quản lý Thị trường phối hợp với Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đã chính thức công bố kết luận thanh tra liên ngành đột xuất đối với toàn bộ hệ thống phân phối của Tập đoàn GreenMax. Hàng loạt lô sản phẩm khay hộp bao bì dán nhãn “sinh học tự hủy hoàn toàn 100%” của GreenMax bị lập biên bản xử phạt vi phạm hành chính kịch khung vì hành vi gian lận thương mại và lừa dối người tiêu dùng. Kết quả giám định quang phổ hồng ngoại biến đổi Fourier (FTIR) độc lập tại Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 3 khẳng định rõ ràng: cốt lõi của các sản phẩm mang danh “xanh” này thực chất chứa tới bốn mươi lăm phần trăm nhựa nguyên sinh polypropylene (PP) và phụ gia oxo-biodegradable—một loại hóa chất độc hại chỉ có tác dụng bẻ gãy mạch polymer thành hàng triệu hạt vi nhựa trôi nổi trong môi trường chứ không hề có khả năng phân hủy sinh học tự nhiên. Toàn bộ các lô hàng vi phạm bị buộc phải thu hồi khẩn cấp và tiêu hủy khỏi tất cả các kệ hàng siêu thị lớn trên toàn quốc.

Đỗ Quang Vinh không bị bắt giam; GreenMax vẫn là một tập đoàn tài chính hùng mạnh với những mối quan hệ chằng chịt và tiềm lực tiền bạc khổng lồ. Thế nhưng, tấm mặt nạ “tiên phong sinh thái” hào nhoáng mà họ dày công dùng truyền thông thao túng bấy lâu nay đã bị xé toạc hoàn toàn trước công luận. Người tiêu dùng bắt đầu thức tỉnh. Thị trường bán lẻ hiện đại dần hiểu ra một chân lý mộc mạc: Một sản phẩm thực sự xanh và bền vững không bao giờ có thể được nhào nặn bằng những chiến dịch quan hệ công chúng xảo trá hay những đồng tiền thâu tóm chụp giật, mà nó phải được kết tinh từ sự liêm chính tuyệt đối của khoa học, từ mồ hôi và lương tâm trong sạch của những người lao động chân chính gắn bó máu thịt với đồng ruộng.

***

Ngày làm việc cuối cùng của tuần lễ thứ ba, toàn bộ công trình xây dựng Nhà máy Mộc Nhiên giai đoạn một chính thức hoàn tất mọi hạng mục kỹ thuật.

Một tổ hợp sản xuất khang trang, bề thế và hiện đại rộng năm ngàn mét vuông hiện lên sừng sững giữa màu xanh ngút ngàn của cánh đồng lúa và những rặng mía Tân Phú. Khối nhà xưởng chính với hệ vì kèo thép khẩu độ hai mươi bốn mét cao ráo, thoáng đãng, vách tường bao quanh được ốp hoàn toàn bằng các tấm panel bông khoáng chống cháy cách nhiệt trắng muốt. Mái lợp tôn lạnh tích hợp hệ thống cửa chớp đón gió tự nhiên đối lưu khí, giúp nhiệt độ trong xưởng luôn mát hơn ngoài trời từ ba đến bốn độ C mà không cần lạm dụng hệ thống điều hòa công nghiệp.

Phía sau phân xưởng, cụm ba bể lắng lọc sinh học của trạm xử lý nước thải tuần hoàn khép kín đã vận hành êm ả. Dòng nước ngâm rửa phôi bã mía sau khi đi qua các màng lọc vi sinh chuyển động và ngăn lắng bùn sinh học trào ra trong veo như nước mắt, không còn một gợn mùi chua, chảy tuần hoàn một trăm phần trăm trở lại bể ngâm sợi phục vụ mẻ sản xuất tiếp theo mà không xả thải dù chỉ một giọt nước ô nhiễm ra dòng kênh Tiền Giang bên ngoài.

Bên cạnh cổng vào nhà máy, tấm biển hiệu lớn làm bằng gỗ xà cừ nguyên khối do chính tay ông Hòa cưa xẻ, khắc chìm dòng chữ sơn màu xanh thẫm:

**NHÀ MÁY MỘC NHIÊN – GIAI ĐOẠN 1: LIÊN MINH BỀN VỮNG TÂN PHÚ.**

Bên trong gian xưởng chính, bốn mươi công nhân mới trong trang phục gọn gàng, đầu đội mũ bảo hộ, chân mang giày da mũi thép đã vào vị trí tề chỉnh dọc theo tuyến sản xuất. Đặng Mai Lan đứng chững chạc bên cạnh bảng điều khiển PLC trung tâm của cỗ máy ép bốn đầu công nghiệp, chiếc bộ đàm vắt bên hông, đôi mắt quét qua từng trạm thao tác với vẻ điềm tĩnh và quyền uy đĩnh đạc của một người quản đốc thực thụ. Bác Sáu Thành trong bộ bà ba lụa đen trang trọng, ông Hòa trong chiếc áo sơ mi mới phẳng phiu, cùng Nhiên, Minh và Phương đứng trên sàn thao tác danh dự quan sát toàn bộ không gian xưởng.

Trần Quốc Minh quay sang nhìn Nhiên, khẽ mỉm cười gật đầu, ngón tay chỉ vào các đồng hồ hiển thị thông số kỹ thuật số:

“Nồi hơi đốt bằng vỏ trấu phụ phẩm đã sinh áp suất hơi bão hòa ổn định ở mức tám bar. Buồng sấy sơ bộ chân không đã đạt độ ẩm âm mười lăm phần trăm. Hệ thống tuần hoàn dầu bôi trơn thủy lực duy trì hoàn hảo ở mức bốn mươi lăm độ C. Toàn bộ dây chuyền đã sẵn sàng một trăm phần trăm. Quyền quyết định bấm nút khởi động mẻ ép lịch sử này thuộc về Giám đốc điều hành.”

Nhiên bước lại gần lan can sàn thao tác, phóng tầm mắt qua ô cửa kính lớn nhìn ra toàn cảnh bên ngoài. Cánh đồng lúa chín vàng rực trải dài ngút tầm mắt tới tận chân trời xa xôi, đan xen với những vạt mía xanh thẫm đang rì rào trong ngọn gió chiều Tây Nam lồng lộng. Dưới bến sông chuyên dụng của nhà máy, từng chiếc ghe gỗ chất đầy ắp những đụn bã mía khô sạch và rơm cuộn vàng óng của bà con xã viên đang thong thả cập bến bốc dỡ. Giấc mơ tưởng chừng như điên rồ và vô vọng của một cô gái trẻ từng ngồi chết lặng trong căn phòng họp kính lạnh ngắt ở Sài Gòn ba năm về trước, nay đã biến thành sắt thép vững chãi, thành trạm lọc nước trong veo, thành tiếng máy móc kiêu hãnh và thành chén cơm manh áo thực tế của hàng chục gia đình nông dân bằng xương bằng thịt.

Nhiên hít một hơi thật sâu. Hơi thở mang theo mùi xơ mía thơm dịu và hương vị mằn mặn của đất phù sa ngập tràn lồng ngực. Cô bước lại gần bảng điều khiển trung tâm, ngón tay run rẩy vì xúc động nhưng dứt khoát đặt lên nút bấm màu xanh nổi bật:

“Khởi động dây chuyền ép thử nghiệm mẻ sản phẩm đầu tiên!”

*Tít! Tít! Tít!*

Ba hồi còi tín hiệu cảnh báo vang lên giòn giã, dội vang khắp vòm mái nhà xưởng cao vút. Cụm mô-tơ ba pha công suất bảy mươi lăm kilowatt gầm lên một tiếng trầm hùng đầy uy lực khi dòng điện dẫn vào cuộn dây stato. Hệ thống băng tải xích cấp phôi tự động bắt đầu chuyển động nhịp nhàng, đưa bốn tấm phôi bã mía đã phối trộn hoàn hảo với enzyme biến tính và sáp cám gạo mịn màng trượt vào đúng tâm của bốn khoang khuôn dập đa điểm bằng thép hợp kim sáng loáng.

Bốn đầu dập nặng hàng tấn từ từ hạ xuống theo hành trình xilanh thủy lực. Sức nén ba trăm tấn dũng mãnh đè chặt xuống lòng cối nhiệt, bức màn hơi nóng hai trăm độ C lập tức bốc lên ngùn ngụt qua các khe thoát khí định hình, tỏa ra một mùi hương ngọt ngào, thơm bùi nức mũi của xơ mía nướng chín quyện với sáp cám gạo thiên nhiên.

Cả phân xưởng rộng lớn nín thở. Bốn mươi người công nhân trẻ đứng bất động bên cạnh trạm thao tác, mắt dán chặt vào khe hở của cỗ máy khổng lồ. Ông Hòa nắm chặt lấy cánh tay bác Sáu Thành, những ngón tay già nua run bần bật. Minh và Phương ghé sát đầu vào màn hình cảm ứng, theo dõi từng giây đếm ngược của chu kỳ ép nhiệt định hình. Ai nấy đều nghẹn ngào chờ đợi khoảnh khắc kỳ diệu: bốn chiếc khay sinh học hoàn hảo đầu tiên của Nhà máy Mộc Nhiên Tân Phú xuất xưởng để đánh dấu một kỷ nguyên mới.

Thế nhưng, đúng vào giây thứ mười hai của chu kỳ ép định hình—khi hành trình piston thủy lực chỉ còn cách điểm chết dưới đúng năm milimét để hoàn tất cú dập định hình cuối cùng...

Một tiếng “khục” khô khốc, chói gắt vang lên dữ dội từ bên trong khối van phân phối áp suất tỷ lệ gắn trên đỉnh thân máy. Kim đồng hồ áp lực kế cơ khí đột ngột rung lắc điên cuồng rồi vọt vụt qua vạch đỏ cực đại ba trăm năm mươi bar trong một phần mười giây.

*Tè... e... e... e! Tè... e... e... e!*

Còi báo động dây chuyền vang lên ngay trong mẻ ép thử nghiệm đầu tiên của nhà máy mới.