Vốn Có Điều Kiện

Hai bản dự thảo hợp đồng đầu tư dày cộp từ Quỹ Tầm Việt và Quỹ Đồng Hành nằm song song trên chiếc bàn họp phủ lớp melamine vân sồi của Vườn Ươm Hạt Mầm dưới ánh nhìn căng thẳng của ba nhà sáng lập.

Ánh nắng sớm xuyên qua rèm chớp kim loại, rạch những vệt sáng sắc lẹm lên mặt bàn gỗ công nghiệp. Bụi li ti chao liệng trong những luồng sáng xiên khoai, phản chiếu thứ ánh sáng lạnh ngắt của một buổi sớm giao mùa. Cốc cà phê phin nguội ngắt của Minh để lại một vòng ố tròn cạnh tập tài liệu bìa xanh thẫm mang logo dập nổi nhũ bạc của Quỹ Tầm Việt. Đối diện là tập hồ sơ gáy lò xo của Quỹ Tác Động Đồng Hành, được dán nhãn phân loại cẩn thận bằng ba dải giấy màu cam, vàng và lục. Không gian tĩnh lặng đến mức nghe rõ cả tiếng vo ve đều đặn của quạt thông gió gắn trên góc trần cao, tiếng kim giây đồng hồ treo tường nhảy từng nhịp khô khốc, và tiếng thở ngập ngừng, đè nén của Phương bên tập bảng tính chi phí còn vương vết mực in nhiệt.

Nhiên ngồi ở vị trí trung tâm, hai tay đan lỏng trên đùi. Sau hơn một tuần rời khỏi buồng bệnh ngoại ô, sắc diện cô đã khôi phục sự hồng hào tự nhiên. Vầng trán cao thanh tú không còn vẻ căng thẳng co giật vì thiếu ngủ, và đôi mắt đen sâu thẳm đã lấy lại sự sắc sảo, điềm tĩnh của một kỹ sư hiểu rõ từng thớ sợi xenluloza trong lòng bàn tay mình. Khi cô không còn tự biến bản thân thành chiếc bu-lông gánh toàn bộ sức nặng của cỗ máy, một cảm giác đĩnh đạc lạ thường tự nhiên hình thành. Cô lắng nghe nhịp thở của chính mình, cảm nhận cơ thể đã lấy lại sự cân bằng sau chuỗi ngày vắt kiệt thể xác. Những cơn đau nửa đầu dữ dội từng hành hạ cô suốt những đêm trực bên khuôn ép giờ chỉ còn là một ký ức xa xôi, nhường chỗ cho một sự minh mẫn lạnh lùng, rành rẽ của một người vừa bước qua lằn ranh sụp đổ để nhận ra đâu là điều thực sự cốt tủy.

Cánh cửa kính phòng họp khẽ trượt mở, phá vỡ bầu không khí ngưng trệ. Người bước vào đầu tiên là Tạ Hải Yến. Giám đốc đầu tư của Quỹ Tầm Việt xuất hiện trong bộ âu phục màu ghi sáng cắt may chuẩn xác, mái tóc ngắn uốn cụp tôn lên đường xương hàm cương nghị và đôi hoa tai ngọc trai xám toát lên vẻ quyền lực lạnh lùng. Đi sau cô là người trợ lý xách chiếc cặp da mỏng, bước chân dứt khoát không một tiếng động thừa trên nền gạch men. Hải Yến mỉm cười nhẹ, ánh mắt quét nhanh qua mặt ba nhà sáng lập Mộc Nhiên rồi dừng lại ở Nhiên.

“Chào Nhiên. Rất mừng vì thấy cô đã hoàn toàn bình phục,” Hải Yến cất giọng dứt khoát, kéo chiếc ghế bọc nỉ đối diện rồi đặt tập tài liệu đã được ghim nẹp kim loại lên mặt bàn. Âm thanh xấp giấy va vào mặt gỗ khô giòn như một tiếng gõ lệnh. “Tôi sẽ không làm mất thời gian của các bạn bằng những lời xã giao. Sau khi rà soát lại thị trường và đặc biệt là sau khi chứng kiến phản ứng tích cực của hệ thống phân phối đối với sản phẩm Mộc Nhiên sau đợt thanh tra vừa qua, Ủy ban Đầu tư của Tầm Việt đã quyết định nâng mức định giá tiền đầu tư của Mộc Nhiên lên bảy tỷ đồng.”

Phương ngồi cạnh Nhiên khẽ nín thở, ngón tay vô thức siết chặt chiếc bút dạ kim loại. Lớp vỏ kim loại lạnh ngắt cấn sâu vào da thịt, nhưng cô gái tài chính dường như không nhận ra. Một tiếng huýt sáo ngạc nhiên suýt bật ra khỏi miệng Phương. Bảy tỷ đồng. Con số đó vượt xa mọi kịch bản định giá mà Phương từng rụt rè đưa vào mô hình chiết khấu dòng tiền ba tháng trước. Với một startup non trẻ vừa trải qua cuộc khủng hoảng kiểm định, mức định giá đó giống như một chiếc phao cứu sinh bằng vàng ròng ném xuống giữa dòng nước xoáy.

Hải Yến mở trang thứ tư của bản hợp đồng, lật lớp giấy nilon bảo vệ rồi đẩy nhẹ về phía Nhiên:

“Gói rót vốn lần này của chúng tôi là năm tỷ hai trăm năm mươi triệu đồng tiền mặt, tương ứng với tỷ lệ sở hữu ba mươi phần trăm sau đầu tư. Toàn bộ dòng tiền sẽ được giải ngân ngay lập tức thành một đợt duy nhất vào tài khoản thanh toán của Mộc Nhiên trong vòng mười ngày làm việc kể từ khi ký kết. Không chia nhỏ, không chờ đợi mốc đánh giá kỹ thuật rườm rà. Các bạn cần vốn để chốt quyền thuê đất dài hạn tại cụm tiểu thủ công nghiệp Tân Phú, cần tiền đối ứng mua dây chuyền bốn đầu ép tự động, và quan trọng nhất: các bạn cần đủ quy mô tài chính để bóp nghẹt mọi ý đồ phản công của GreenMax trước mùa mua sắm cuối năm.”

Hải Yến dừng lại một nhịp, quan sát nét mặt tĩnh lặng của Nhiên trước khi nói tiếp bằng chất giọng không chút nhượng bộ:

“Tuy nhiên, dòng tiền lớn và nhanh luôn đi kèm kỷ luật tương xứng. Điều khoản của Tầm Việt lần này không có chỗ cho sự du di. Thứ nhất, Tầm Việt yêu cầu chiếm đa số biểu quyết đối với mọi quyết định mang tính chiến lược của công ty: từ kế hoạch mở rộng thị trường, phê duyệt chi tiêu tài sản cố định trên một trăm triệu đồng, cho đến việc lựa chọn nhà cung cấp nguyên liệu thô. Thứ hai, bản cam kết chỉ tiêu tăng trưởng doanh thu tối thiểu phải đạt một trăm tám mươi phần trăm mỗi năm. Nếu Mộc Nhiên không đạt tám mươi lăm phần trăm KPI doanh thu theo quý trong hai quý liên tiếp, Tầm Việt có quyền đơn phương chỉ định một giám đốc điều hành mới và tái cấu trúc lại toàn bộ ban điều hành.”

Ánh mắt Hải Yến nhìn thẳng vào mắt Nhiên, sắc bén như một lưỡi dao mổ:

“Kinh doanh không phải là lớp học thực nghiệm, Nhiên ạ. Chúng tôi bỏ ra hơn năm tỷ đồng tiền thật, và chúng tôi phải có quyền bảo vệ đồng vốn đó bằng bàn tay sắt nếu người lái tàu chệch hướng.”

Minh siết chặt quai cốc cà phê, sống lưng cứng đờ dưới lớp áo sơ mi bạc màu loang lổ vết dầu bôi trơn. Anh toan mở miệng, quai hàm bạnh ra giận dữ, nhưng Nhiên đã khẽ nghiêng đầu ra hiệu cho anh kiềm chế. Cử chỉ của cô nhẹ nhàng nhưng mang một uy quyền tự nhiên khiến Minh lập tức kìm nén lại hơi thở gấp gáp. Cô gật đầu nhẹ với Hải Yến:

“Cảm ơn chị Yến. Chúng tôi ghi nhận đầy đủ các điều kiện của Quỹ Tầm Việt.”

Đúng lúc đó, cánh cửa kính lại mở ra. Hoàng Gia Bảo bước vào. Đại diện của Quỹ Tác Động Đồng Hành mặc chiếc áo sơ mi màu lam sẫm quen thuộc, vai đeo túi vải canvas đựng máy tính bảng và sổ tay bìa cứng. Anh lịch sự cúi đầu chào Hải Yến rồi kéo ghế ngồi xuống bên cạnh chiếc bàn tròn phụ, mở cặp lấy ra ba bản tóm tắt điều khoản tài chính đã in sẵn trên giấy tái sinh mộc mạc, nơi những thớ xơ thực vật vẫn còn hiện rõ dưới lớp mực in gốc đậu nành.

“Tôi xin lỗi vì đã để mọi người chờ vài phút,” Bảo nói, giọng trầm ấm và từ tốn, mang theo một vẻ thư thái hoàn toàn đối lập với phong thái khẩn trương của Hải Yến. “Thay mặt Quỹ Đồng Hành, tôi xin trình bày phương án đầu tư đã được Ủy ban Tác động Xã hội phê chuẩn vào chiều qua.”

Bảo phân phát tài liệu cho từng người. Bảng cấu trúc vốn của Đồng Hành hiện ra rõ ràng, khúc chiết:

“Quỹ Đồng Hành đề xuất gói đầu tư quy mô ba tỷ đồng, tương ứng với hai mươi phần trăm cổ phần ưu đãi chuyển đổi của Mộc Nhiên. Mức định giá doanh nghiệp trước đầu tư là mười hai tỷ đồng. Khác với mô hình giải ngân một lần, số vốn ba tỷ đồng này sẽ được chia làm bốn giai đoạn trong vòng mười tám tháng. Mỗi giai đoạn giải ngân bảy trăm năm mươi triệu đồng sẽ gắn liền trực tiếp với ba nhóm chỉ số thực chứng không thể tách rời.”

Bảo lật trang phụ lục, dùng ngón tay gõ nhẹ lên ba mục in đậm:

“Thứ nhất: Tỷ lệ việc làm an toàn tại xưởng Tân Kiên và trạm Tân Phú. Toàn bộ lao động tham gia công đoạn sơ chế và dập nóng phải có hợp đồng lao động chính thức từ sáu tháng trở lên, được đóng bảo hiểm y tế, bảo hiểm tai nạn và trang bị bảo hộ đạt chuẩn. Thứ hai: Tỷ lệ phế phẩm sản xuất trên toàn chuỗi phải duy trì ổn định dưới ba phần trăm theo kiểm định độc lập của bên thứ ba, tuyệt đối không được đốt cháy công đoạn sấy khử khuẩn. Và điều kiện cốt lõi thứ ba: Quỹ Đồng Hành yêu cầu bổ sung vào Điều lệ công ty một ghế quan sát viên không điều hành trong Hội đồng Quản trị dành riêng cho đại diện người lao động trực tiếp sản xuất.”

Hải Yến khẽ bật cười, một nụ cười khẽ khàng nhưng đầy ẩn ý thương trường:

“Một ghế quan sát viên cho công nhân? Bảo à, anh đang biến một doanh nghiệp sản xuất cơ khí - vật liệu non trẻ thành một mô hình hợp tác xã bao cấp đấy à? Doanh nghiệp khởi nghiệp cần tốc độ ra quyết định tính bằng giờ, không phải những buổi thảo luận hội đồng vô tận.”

Bảo không hề nao núng. Anh ngẩng lên nhìn Hải Yến, ánh mắt điềm đạm nhưng kiên định:

“Một doanh nghiệp tự xưng là giải pháp bền vững mà vắt kiệt sức lực của người lao động để chạy theo tăng trưởng thì bản chất không khác gì những bãi rác nhựa mà nó đang cố gắng thay thế, chị Yến ạ. Ghế quan sát viên đó không can thiệp vào chuyên môn tài chính hay kỹ thuật, nhưng họ có quyền gióng chuông cảnh báo khi ban điều hành có dấu hiệu đạp lên ranh giới an toàn của con người để đổi lấy những con số báo cáo đẹp đẽ.”

Căn phòng rơi vào một thoáng ngột ngạt khi hai luồng tư tưởng đầu tư va chạm trực diện. Không khí căng lên như một sợi dây cáp bị kéo quá tải trọng định mức. Nhiên hít một hơi sâu, lịch thiệp lên tiếng:

“Cảm ơn chị Hải Yến và anh Gia Bảo. Đội ngũ sáng lập Mộc Nhiên cần đúng bốn mươi lăm phút họp kín để thảo luận nội bộ trước khi đưa ra câu trả lời chính thức cho cả hai quỹ.”

Hải Yến đứng dậy, cài lại khuy áo vest, phong thái vẫn hoàn toàn tự tin của một người tin chắc vào sức mạnh của dòng tiền áp đảo:

“Tôi ở quán cà phê dưới tầng trệt. Tôi tin các bạn đủ thông minh để hiểu rằng: ba tỷ giải ngân nhỏ giọt sẽ không bao giờ đủ để Mộc Nhiên xây nổi một bức tường nhà máy mới trước khi GreenMax nuốt chửng thị trường miền Đông.”

Gia Bảo khẽ gật đầu chào mọi người, thu dọn bút viết rồi thong thả bước ra ngoài hành lang rợp bóng cây xanh.

***

Cánh cửa kính vừa khép lại sau lưng hai đại diện quỹ, bầu không khí trong phòng họp lập tức nổ tung như một thùng thuốc súng bén lửa.

Phương đứng bật dậy, chiếc bút lông bảng bị dằn mạnh xuống mặt bàn mica trắng phát ra tiếng cộp khô khốc. Lồng ngực cô phập phồng, gương mặt vốn luôn điềm đạm trước các con số nay đỏ bừng vì áp lực dồn nén suốt nhiều tuần qua. Cô bước nhanh tới tấm bảng di động, vẽ một trục thời gian kèm theo những con số chi phí đỏ rực:

“Các cậu nhìn vào đây đi! Chúng ta đang tự lừa dối mình nếu nghĩ rằng ba tỷ đồng của Quỹ Đồng Hành có thể giải quyết được bài toán sống còn này! Chi phí thuê dài hạn hai nghìn mét vuông đất tại cụm công nghiệp Tân Phú trong mười năm là bao nhiêu? Hai tỷ tám trăm triệu! Chi phí san lấp mặt bằng, đổ móng bê tông cốt thép mác 300 chống rung lún cho dàn máy bốn đầu ép và dựng nhà xưởng tiền chế đạt chuẩn ISO 22000 là bao nhiêu? Ít nhất ba tỷ nữa! Đó là chưa tính hệ thống xử lý nước thải tuần hoàn và kho sấy nguyên liệu tập trung!”

Phương quay lại, hai mắt long lên nhìn thẳng vào Nhiên và Minh:

“Nếu chúng ta nhận ba tỷ của Bảo, mỗi đợt bảy trăm năm mươi triệu đồng, chúng ta lấy tiền đâu ra để trả tiền cọc đất? Lấy tiền đâu để đổ bê tông sàn xưởng? Chẳng lẽ chúng ta xây cái nhà máy theo kiểu rùa bò, đắp từng viên gạch mỗi quý một lần? Trong khi đó, Đỗ Quang Vinh vừa bị thanh tra nhãn mác nhưng tiềm lực tài chính của GreenMax vẫn nguyên vẹn. Họ chỉ cần đổi lại bao bì, bơm thêm tiền quảng cáo và hạ giá bán xuống mười phần trăm nữa là toàn bộ các chuỗi F&B đang chờ đợi chúng ta sẽ lập tức quay xe! Tiền của Tầm Việt giải ngân ngay năm tỷ hai trăm năm mươi triệu. Chúng ta mua đất, dựng xưởng, lắp máy mới trong vòng hai tháng. Đó là con đường duy nhất để sống sót!”

“Và cái giá của sự sống sót đó là gì, Phương?” Minh gằn giọng, đứng dậy đối mặt với cô gái tài chính. Gương mặt người kỹ sư vận hành xám lại vì phẫn nộ, từng đường gân trên cổ anh nổi rõ. “Cậu đọc kỹ lại trang năm của hợp đồng Tầm Việt chưa? Tăng trưởng một trăm tám mươi phần trăm mỗi năm! Biểu quyết chiến lược thuộc về họ! Cậu có biết điều đó nghĩa là gì không?”

Minh chỉ tay về phía chiếc cặp da chứa biên bản kỹ thuật xưởng Tân Kiên:

“Nó có nghĩa là khi thị trường biến động, họ sẽ ép xưởng chạy bốn ca liên tục! Họ sẽ bắt Lan ép công nhân làm mười bốn tiếng một ngày, cắt xén thời gian ủ men sấy khử trùng từ tám tiếng xuống bốn tiếng để kịp sản lượng giao hàng! Và khi đó, cái máy ép số một sẽ lại nứt bệ, then trượt sẽ lại gãy, và cánh tay của những người như thằng Nam sẽ lại bị dập nát! Tệ hơn nữa, nếu chúng ta hụt KPI hai quý vì thời tiết bão lũ làm hỏng bã mía ở Tân Phú, Hải Yến sẽ lập tức đá văng Nhiên ra khỏi ghế CEO, đưa một tay quản lý tài chính thực dụng vào ngồi đó, rồi bán đứt Mộc Nhiên cho một tập đoàn bao bì nhựa muốn mua lại thương hiệu để tẩy xanh! Chấp nhận tiền của Tầm Việt không phải là mở rộng công ty, mà là biến Mộc Nhiên thành một cỗ máy bóc lột công nhân và phản bội lại toàn bộ bà con nông dân Tân Phú!”

“Tôi không phản bội ai cả!” Phương hét lên, giọng run rẩy vì uất ức, những giọt nước mắt chực trào nơi khóe mi. “Tôi đang cố giữ cho công ty này không bị chết yểu vì cạn tiền mặt! Các cậu là kỹ sư, các cậu chỉ nghĩ đến khuôn ép với sự tử tế lãng mạn! Còn tôi, mỗi sáng mở mắt ra là tôi phải nhìn vào bảng cân đối dòng tiền, nhìn vào ngày mười lăm hàng tháng phải trả lương cho mười mấy con người, nhìn vào từng đồng tiền nợ bã mía của chú Sáu Thành! Thiếu tiền lớn thì mọi sứ mệnh tốt đẹp đều chỉ là trò hề trên giấy!”

Hai người họ trừng mắt nhìn nhau thở dốc, khoảng cách giữa chiếc bàn họp dường như nứt toác thành một vực sâu thăm thẳm. Những tranh cãi không còn là về phương pháp làm việc, mà đã chạm đến tận cùng nỗi sợ hãi và niềm tin sinh tồn của mỗi con người.

Nhiên vẫn ngồi yên lặng. Cô ngắm nhìn hai người đồng đội của mình—những người đã cùng cô thức trắng hàng trăm đêm bên mùi khét lẹt của dầu máy và bụi bã mía cay xè mắt, những người từng chia nhau từng mẩu bánh mì khô khốc trong những ngày sản phẩm mẫu bị lỗi cong vênh. Một người sẵn sàng lao vào bão lửa thương trường để tìm từng đồng vốn duy trì sự tồn tại của tổ chức; một người sẵn sàng làm tấm lá chắn kiên cường nhất để bảo vệ phẩm giá của người thợ và chất lượng của từng sản phẩm. Cả hai đều đúng trong góc nhìn của riêng họ. Và bi kịch lớn nhất của một nhà sáng lập không phải là chọn giữa đúng và sai, mà là chọn giữa hai điều cùng đúng nhưng triệt tiêu lẫn nhau.

Nhiên đứng dậy. Cô không bước về phía bảng số liệu của Phương, cũng không bước về phía tập hồ sơ kỹ thuật của Minh. Cô điềm tĩnh rót ba cốc nước lọc ấm từ bình thủy tinh, đặt một cốc trước mặt Phương, một cốc trước mặt Minh, và giữ một cốc cho mình.

Cử chỉ chậm rãi, thản nhiên đó như một gáo nước mát dội thẳng vào bầu không khí đang sôi sục. Phương khẽ cắn môi, lùi lại nửa bước, ánh mắt lảng tránh sự bao dung điềm đạm của Nhiên. Minh hít một hơi sâu, hạ thấp bả vai đang gồng cứng, những ngón tay dần nới lỏng.

“Uống chút nước đi,” Nhiên nói, giọng cô không lớn nhưng vang lên rành rẽ, vững chãi đến lạ thường. “Hai người nói đều đúng. Và vì cả hai đều đúng, nên nếu chúng ta chọn bất kỳ phương án đơn lẻ nào trên bàn lúc này, Mộc Nhiên cũng sẽ chết.”

Phương ngước lên nhìn cô, đôi mày thanh tú khẽ chau lại, nét giận dữ dần chuyển thành hoang mang:

“Cậu nói vậy là ý gì, Nhiên?”

Nhiên cầm chiếc bút lông xanh trên bàn, bước đến cạnh tấm bảng trắng. Cô không xóa đi những con số chi phí của Phương, mà kẻ thêm hai cột song song bên cạnh, phân tích từng biến số với độ chính xác của một sơ đồ mạch điện:

“Nếu chúng ta nhận tiền của Tầm Việt, chúng ta có tiền ngay lập tức để giải quyết hạ tầng, nhưng chúng ta bán đi linh hồn của công ty. Quyền thay đổi ban điều hành khi trượt KPI doanh thu là một cái thòng lọng cài sẵn. Chị Yến không giấu giếm ý đồ muốn kiểm soát tuyệt đối. Khi áp lực dòng tiền đè nặng, chúng ta sẽ buộc phải thỏa hiệp về quy trình kỹ thuật, cắt giảm lương bổng, và cuối cùng trở thành một bản sao rẻ tiền của GreenMax. Đó là con đường tăng trưởng độc hại—nó cho ta một ngọn lửa bùng cháy dữ dội trong chốc lát rồi thiêu rụi toàn bộ nền tảng đạo đức mà chúng ta đã đánh đổi cả máu và nước mắt để gầy dựng.”

Minh khẽ thở phào, sự đồng thuận lóe lên trong mắt, nhưng Nhiên đã lập tức quay sang nhìn anh, ánh mắt cô nghiêm nghị và không khoan nhượng:

“Nhưng Minh, cậu cũng phải nhìn thẳng vào sự thật mà Phương vừa vạch ra. Nếu chúng ta chỉ nhận duy nhất ba tỷ đồng giải ngân theo bốn đợt của Quỹ Đồng Hành, chúng ta sẽ rơi vào cái bẫy thanh khoản nghẹt thở. Với bảy trăm năm mươi triệu đợt đầu, sau khi trừ đi chi phí vận hành thường nhật, chúng ta chỉ còn dư chưa đầy bốn trăm triệu. Số tiền đó thậm chí không đủ để đặt cọc hợp đồng thuê đất dài hạn ở Tân Phú chứ đừng nói đến chuyện san lấp và dựng xưởng. Khi dàn máy dập tự động bốn đầu dập từ xưởng Thủ Đức hoàn thành sau bốn tuần nữa, chúng ta sẽ đặt nó ở đâu? Lại nhét vào cái xưởng Tân Kiên chật chội rách nát, để rồi sàn nhà rung lún, điện quá tải và tiếp tục đối mặt với rủi ro đình trệ? Đó không phải là sự bền vững, đó là sự bảo thủ tự sát.”

Căn phòng lặng ngắt. Phương cúi đầu nhìn mặt bàn, còn Minh siết chặt hai bàn tay. Thực tế nghiệt ngã được phơi bày trần trụi dưới ngòi bút của Nhiên: cả hai phương án đều dẫn tới vực thẳm theo những cách khác nhau.

“Vậy thì rốt cuộc chúng ta phải làm thế nào?” Phương hỏi, giọng cô đã chùng xuống, lộ rõ sự mệt mỏi và bất lực sau những ngày dài quay cuồng với những con số. “Chúng ta bị kẹp ở giữa hai gọng kìm, Nhiên ạ.”

Nhiên đặt đầu bút lông lên bảng, viết ba chữ lớn rõ ràng: **CẤU TRÚC VỐN HỖN HỢP**.

“Chúng ta sẽ không chọn một trong hai,” Nhiên nói, mắt cô ánh lên tia sáng sắc sảo của một kỹ sư đang giải một bài toán tối ưu hóa hệ thống. “Chúng ta sẽ kết hợp nguồn lực để tự tạo ra một cấu trúc tài chính của riêng mình. Một cấu trúc kiên nhẫn, an toàn nhưng đủ mạnh để tạo ra bước nhảy vọt.”

Cô vẽ một sơ đồ hình phễu chia làm ba tầng, từng nét mực nối tiếp nhau chặt chẽ:

“Tầng thứ nhất: Vốn cổ phần tác động. Chúng ta đồng ý nhận trọn vẹn gói đầu tư ba tỷ đồng của Quỹ Tác Động Đồng Hành. Chấp nhận giải ngân theo bốn giai đoạn, chấp nhận bộ chỉ số đo lường về việc làm an toàn và tỷ lệ phế phẩm dưới ba phần trăm, chấp nhận luôn cả chiếc ghế quan sát viên cho đại diện người lao động. Sự có mặt của Quỹ Đồng Hành và ghế quan sát viên của Lan không phải là rào cản, mà chính là tấm chứng chỉ uy tín nhất bảo chứng cho tính liêm chính và trách nhiệm xã hội của Mộc Nhiên trước pháp luật và thị trường.”

Phương lắc đầu ngập ngừng, ngón tay miết lên mép bàn:

“Nhưng Nhiên, ba tỷ đó chia làm bốn đợt thì tiền mặt trước mắt lấy đâu ra để làm nhà xưởng mới ở Tân Phú?”

“Tiền mặt trước mắt nằm ở tầng thứ hai,” Nhiên khoanh tròn một nhánh mới trên sơ đồ. “Gói Tín dụng Xanh ưu đãi từ Ngân hàng Phát triển Nông nghiệp.”

Phương và Minh cùng sững sờ ngẩng phắt lên.

Nhiên mỉm cười, tiếp tục phân tích mạch lạc:

“Tuần trước, khi làm việc với bác Sáu Thành tại Hợp tác xã Tân Phú, bác Sáu đã dẫn tôi tới gặp Giám đốc Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Nông nghiệp huyện. Theo Nghị định mới về phát triển kinh tế tuần hoàn nông nghiệp và nông thôn, Chính phủ vừa ban hành gói tín dụng xanh tái cấp vốn với lãi suất ưu đãi chỉ sáu phẩy hai phần trăm một năm, thời hạn vay trung hạn năm năm, ân hạn nợ gốc mười hai tháng đầu cho các dự án chế biến phụ phẩm nông nghiệp tạo sinh kế tại chỗ cho nông dân.”

Nhiên gõ đầu bút vào nhánh tín dụng xanh, ánh mắt rực sáng:

“Ngân hàng họ không thiếu tiền để giải ngân cho gói này, cái họ thiếu là những hồ sơ vay vốn có năng lực thực chứng sạch sẽ! Họ cần gì? Thứ nhất: Vốn đối ứng tự có của doanh nghiệp tối thiểu ba mươi phần trăm. Khoản giải ngân đợt một bảy trăm năm mươi triệu từ Quỹ Đồng Hành kết hợp với số vốn chủ sở hữu hiện có của chúng ta hoàn toàn đáp ứng đủ tỷ lệ này! Thứ hai: Phương án hoàn trả nợ khả thi bằng dòng tiền thương mại thực tế. Hợp đồng bao tiêu năm năm với Nắng Sớm và đơn hàng dài hạn của chuỗi nhà hàng chay Tâm An chính là tài sản bảo đảm dòng tiền vững chắc nhất! Thứ ba: Báo cáo đánh giá tác động môi trường và xã hội đạt chuẩn. Ai sẽ là người ký xác nhận độc lập vào báo cáo đó cho chúng ta? Chính là Hoàng Gia Bảo và Quỹ Đồng Hành!”

Đôi mắt Phương bắt đầu mở to, những phép tính tài chính phức tạp bắt đầu nhảy múa với tốc độ chóng mặt trong đầu cô. Nỗi sợ hãi dần tan biến, thay vào đó là sự kinh ngạc trước một giải pháp tài chính quá đỗi hoàn chỉnh.

“Và tầng thứ ba của chiếc kiềng ba chân này,” Nhiên viết tiếp nhánh cuối cùng, “Chính là khoản tiền ứng trước thiết bị từ Nắng Sớm mà chúng ta đã đàm phán thành công. Anh Khải đã giải ngân đợt một bảy trăm hai mươi triệu đồng chuyển thẳng vào tài khoản nhà chế tạo máy tại Thủ Đức. Theo hợp đồng, ngay khi dàn máy bốn đầu dập chạy thử nghiệm đạt chuẩn tại xưởng cơ khí, Nắng Sớm sẽ giải ngân tiếp đợt hai ba mươi phần trăm giá trị hợp đồng—tương đương năm trăm bốn mươi triệu đồng nữa! Toàn bộ phần máy móc hiện đại nhất đã được khách hàng tài trợ vốn lưu động mà không làm pha loãng một phần trăm cổ phần nào của công ty!”

Nhiên quay lại, đặt chiếc bút lông xuống khay, giọng cô trầm lắng nhưng tràn đầy sức nặng thuyết phục:

“Các cậu nhìn tổng thể dòng tiền mà xem: Ba tỷ đồng vốn góp tác động của Quỹ Đồng Hành giúp chúng ta tăng vốn điều lệ và giữ vững quyền tự chủ chiến lược. Bốn tỷ đồng tín dụng xanh từ Ngân hàng Nông nghiệp với lãi suất ưu đãi bằng một nửa lãi suất thương mại sẽ cung cấp toàn bộ tiền mặt thanh khoản ngay lập tức để mua quyền sử dụng đất và xây dựng nhà xưởng mới tại Tân Phú. Hơn một tỷ tám trăm triệu ứng trước từ Nắng Sớm giải quyết trọn vẹn phần công nghệ máy móc. Tổng nguồn lực huy động thực tế của chúng ta là gần chín tỷ đồng! Chúng ta có đủ tiền để mở rộng quy mô công nghiệp, bảo vệ tuyệt đối vùng nguyên liệu Tân Phú, trả lương tử tế cho công nhân, mà không phải trao quyền bãi nhiệm ban điều hành hay quyền biểu quyết sinh tử cho bất kỳ quỹ đầu cơ nào!”

Minh nhìn trân trân vào sơ đồ trên bảng. Từng mắt xích logic kỹ thuật và vận hành ăn khớp với nhau hoàn hảo như những bánh răng trong một hộp giảm tốc chính xác cao. Sự nghi ngại trong anh tan biến hoàn toàn. Anh thở hắt ra một hơi dài, nụ cười rạng rỡ từ từ lan tỏa trên gương mặt vuông vức:

“Tuyệt vời... Một cấu trúc vốn dựa trên năng lực thực tế chứ không dựa trên ảo tưởng tăng trưởng. Nếu có được nhà xưởng mới tại Tân Phú gắn liền trạm sơ chế bã mía, chi phí vận chuyển đường bộ sẽ giảm ngay ba mươi lăm phần trăm. Dàn máy bốn đầu dập tự động sẽ hạ tỷ lệ phế phẩm xuống dưới hai phần trăm. Khi đó, việc duy trì biên lợi nhuận ròng để trả nợ gốc và lãi cho ngân hàng nông nghiệp là hoàn toàn nằm trong tầm tay!”

Phương không nói gì. Cô đã kéo chiếc máy tính xách tay lại gần, mười đầu ngón tay lướt thoăn thoắt trên bàn phím. Tiếng gõ lách cách giòn giã vang lên liên hồi trong phòng họp suốt mười phút. Phương đang chạy lại toàn bộ mô hình dòng tiền dự báo cho năm năm tới: hệ số khả năng trả nợ (DSCR), chi phí khấu hao tài sản cố định, biên trượt giá nguyên liệu bảy phần trăm với Nắng Sớm, lãi suất vay ưu đãi sáu phẩy hai phần trăm, và các mốc giải ngân bốn đợt của Bảo.

Từng hàm tài chính nhảy múa trên bảng tính Excel. Đường cong nợ và dòng tiền hoạt động cắt nhau tại những điểm vô cùng an toàn. Đến dòng tính toán cuối cùng, màn hình hiện lên một con số dòng tiền thuần dương ổn định từ quý thứ ba của năm tới.

Phương ngả người ra sau lưng ghế. Cô đưa tay lên vuốt nhẹ sống mũi, khẽ thở dài một tiếng đầy nhẹ nhõm. Ánh mắt tham vọng sắc sảo thường ngày giờ đây đã nhường chỗ cho sự khâm phục chân thành:

“Hệ số an toàn dòng tiền đạt một phẩy sáu. Dù GreenMax có tiếp tục phá giá mười lăm phần trăm ở phân khúc khay đại trà, chúng ta vẫn sống khỏe nhờ biên lợi nhuận của hợp đồng chuỗi cao cấp và chi phí vận hành tối ưu tại chỗ.”

Phương ngẩng lên nhìn Nhiên, ánh mắt cô gái tài chính long lanh ngấn nước:

“Nhiên... tôi xin lỗi vì đã mất bình tĩnh. Tôi đã quá ám ảnh bởi nỗi sợ cạn tiền mặt mà suýt nữa đẩy công ty vào miệng cọp. Tôi đồng ý rút hoàn toàn phương án tăng trưởng nóng của Quỹ Tầm Việt. Chúng ta sẽ đi theo con đường này. Con đường tự chủ sứ mệnh.”

Nhiên bước tới, đặt bàn tay ấm áp lên vai Phương, rồi đưa tay kia nắm lấy bàn tay chai sạn vì dầu mỡ của Minh. Ba bàn tay siết chặt lấy nhau, vững chãi như một khối kiềng ba chân bằng thép tôi. Sự đồng thuận tuyệt đối trở lại với Mộc Nhiên, không phải bằng sự thỏa hiệp miễn cưỡng, mà bằng một trí tuệ tập thể đã tìm ra lối thoát sáng rõ nhất.

***

Đúng bốn mươi lăm phút sau, Tạ Hải Yến và Hoàng Gia Bảo cùng bước trở lại phòng họp Vườn Ươm Hạt Mầm.

Không khí căng thẳng ngột ngạt lúc trước đã hoàn toàn biến mất, thay vào đó là một trường năng lượng tĩnh lặng, trầm ổn và tràn đầy tự tin tỏa ra từ cả ba nhà sáng lập Mộc Nhiên.

Hải Yến ngồi xuống, ánh mắt lướt qua tập hồ sơ của Tầm Việt vẫn nằm ngay ngắn trên bàn, chưa hề có chữ ký nào được đặt vào trang cuối. Bằng trực giác nhạy bén của một chuyên gia đầu tư sừng sỏi, cô lập tức cảm nhận được sự chuyển dịch cục diện. Nụ cười nửa miệng trên môi cô khẽ ngưng lại.

“Các bạn đã có quyết định rồi chứ?” Hải Yến hỏi, giọng cô vẫn giữ vẻ sắc lạnh chuyên nghiệp.

Nhiên mỉm cười đĩnh đạc. Cô đứng dậy, hai tay đặt nhẹ lên mặt bàn, phong thái đàng hoàng của một người làm chủ hoàn toàn vận mệnh của mình:

“Thưa chị Hải Yến, thưa anh Gia Bảo. Sau khi thảo luận kỹ lưỡng giữa các đồng sáng lập, Hội đồng Quản trị Mộc Nhiên đã đi đến quyết định cuối cùng.”

Nhiên hướng ánh mắt về phía Hoàng Gia Bảo:

“Mộc Nhiên chính thức chấp thuận toàn bộ các điều khoản trong Bản ghi nhớ đầu tư của Quỹ Tác Động Đồng Hành. Chúng tôi đồng ý tiếp nhận gói vốn ba tỷ đồng giải ngân theo bốn giai đoạn gắn với các chỉ số an toàn lao động và tỷ lệ phế phẩm. Chúng tôi cũng hoàn toàn nhất trí việc bổ sung một ghế quan sát viên cho đại diện người lao động vào Hội đồng Quản trị, bởi vì đối với Mộc Nhiên, con người làm ra sản phẩm chính là tài sản quý giá nhất, không thể đem ra đánh đổi.”

Gia Bảo thở phào, một nụ cười rạng rỡ bừng nở trên gương mặt điềm tĩnh của anh. Anh đặt tay lên ngực áo khẽ cúi đầu:

“Một quyết định tuyệt vời, Nhiên. Quỹ Đồng Hành cam kết sẽ cử chuyên gia hỗ trợ Mộc Nhiên hoàn thiện bộ hồ sơ LCA chuẩn mực và đồng hành cùng các bạn trên từng bước đường giải ngân.”

Nụ cười trên môi Hải Yến tắt hẳn. Đôi lông mày kẻ tỉ mỉ của cô khẽ nhướng lên, toát ra vẻ hoài nghi không giấu giếm:

“Nhiên, cô có chắc mình đang tỉnh táo không? Ba tỷ đồng giải ngân thành bốn đợt nhỏ giọt... cô định lấy tiền đâu ra để xây dựng cơ sở hạ tầng cho nhà máy mới tại Tân Phú? Đừng nói với tôi là cô định dựng một cái xưởng lợp lá dừa bên bờ kênh đấy nhé?”

Nhiên không hề bối rối. Cô đẩy bản kế hoạch cấu trúc vốn hỗn hợp vừa in còn ấm nóng sang trước mặt Hải Yến:

“Thưa chị Yến, Mộc Nhiên không dựng xưởng lá dừa. Ba tỷ đồng vốn chủ sở hữu tác động từ Quỹ Đồng Hành sẽ đóng vai trò là vốn đối ứng ba mươi phần trăm để chúng tôi kích hoạt gói Tín dụng Xanh ưu đãi trị giá bốn tỷ đồng từ Ngân hàng Phát triển Nông nghiệp, với tài sản bảo đảm dòng tiền là hợp đồng bao tiêu năm năm của chuỗi Nắng Sớm và chuỗi Tâm An. Cộng với khoản tiền ứng trước công nghệ một tỷ tám trăm triệu đồng từ Nắng Sớm, chúng tôi có gần chín tỷ đồng tổng nguồn lực để hoàn thiện nhà máy chuẩn công nghiệp tại Tân Phú trong vòng sáu tháng tới.”

Hải Yến cầm tập tài liệu lên. Đôi mắt sắc sảo của người phụ nữ từng điều hành hàng chục thương vụ triệu đô lướt nhanh qua từng dòng số liệu, từng căn cứ pháp lý và cơ chế phân bổ rủi ro. Các ngón tay sơn móng màu mận chín của cô khẽ khựng lại ở trang phân tích hệ số an toàn nợ.

Sự ngỡ ngàng hiện rõ trong đáy mắt Hải Yến, rồi nhanh chóng chuyển thành một thoáng lặng đi đầy suy ngẫm. Là một chuyên gia tài chính lão luyện, cô nhận ra ngay sự tinh tế và bản lĩnh phi thường đằng sau cấu trúc vốn này: Mộc Nhiên không hề từ chối quy mô, họ chỉ từ chối sự kiểm soát độc hại; họ không hề sợ hãi áp lực thị trường, họ chỉ khôn ngoan mượn sức mạnh của các định chế tài chính xanh để bảo vệ quyền tự chủ tối thượng cho sứ mệnh của mình.

Phòng họp chìm vào tĩnh lặng suốt gần hai phút. Chỉ có tiếng giấy lật khe khẽ dưới ngón tay của Hải Yến.

Cuối cùng, Hải Yến khép tập hồ sơ lại. Cô ngẩng đầu lên, ánh mắt nhìn thẳng vào Nhiên không còn sự trịch thượng hay áp đặt của một kẻ nắm giữ dòng tiền săn mồi, mà thay vào đó là một sự kính trọng sâu sắc giữa những người làm nghề chuyên nghiệp.

Hải Yến đứng dậy. Cô đưa bàn tay thon thả ra qua mặt bàn về phía Nhiên:

“Một giải pháp cấu trúc vốn xuất sắc, Nhiên ạ. Thú thật, ở vị trí của Quỹ Tầm Việt, tôi rất tiếc vì đã bỏ lỡ một doanh nghiệp có tiềm năng định giá bùng nổ như Mộc Nhiên trong danh mục đầu tư của mình.”

Nhiên đưa tay ra, nắm chặt lấy bàn tay của Hải Yến. Cái bắt tay chắc nịch, sòng phẳng và ấm áp.

“Tuy nhiên,” Hải Yến mỉm cười, một nụ cười chân thành hiếm hoi, “ở góc độ một người quan sát thị trường, tôi phải thừa nhận: các bạn đã chọn con đường gian nan nhất, đòi hỏi kỷ luật sắt đá nhất, nhưng cũng là con đường kiên cường nhất. Những kẻ lớn lên bằng tiền nóng như GreenMax có thể bành trướng rất nhanh, nhưng một doanh nghiệp cắm rễ sâu vào đất đai, gắn kết sinh mệnh với người nông dân và công nhân như Mộc Nhiên thì không một cơn bão tài chính nào có thể dễ dàng đánh sập được.”

Hải Yến gật đầu chào Minh, Phương và Bảo rồi quay người bước ra cửa. Trước khi bước qua bậc cửa kính, cô dừng lại, ngoái đầu nói với Nhiên một câu ngắn gọn:

“Chúc mừng các bạn. Hẹn gặp lại Mộc Nhiên ở một vị thế lớn hơn trong tương lai.”

***

Hai tuần sau những cuộc đàm phán thâu đêm và những chồng hồ sơ pháp lý được luật sư Thu Uyên cùng chuyên viên Quỹ Đồng Hành rà soát đến từng dấu chấm phẩy, đợt giải ngân vốn đầu tư tác động đầu tiên trị giá bảy trăm năm mươi triệu đồng chính thức chuyển thẳng vào tài khoản phong tỏa phục vụ dự án hạ tầng. Cùng lúc đó, Ngân hàng Phát triển Nông nghiệp hoàn tất thẩm định thực địa, ký kết hợp đồng hạn mức tín dụng xanh ưu đãi bốn tỷ đồng dành cho Mộc Nhiên.

Mọi guồng quay đình trệ bấy lâu lập tức chuyển động với một xung lực mới, mạnh mẽ, vững chãi và tràn đầy nhựa sống.

Lễ đặt đá khởi công nhà máy mới tại Tân Phú diễn ra dưới cái nắng rực rỡ của cánh đồng miền Tây.