Cái bẫy của người dẫn dắt

Tiếng chuông thông báo từ nhóm chat Bản Đồ Mở reo lên từng chặp liên hồi trong đêm sâu tĩnh mịch, ánh sáng xanh lờ mờ từ chiếc màn hình điện thoại rọi thẳng vào gương mặt hốc hác, nhợt nhạt của An khi đồng hồ số nơi góc bàn làm việc nhảy sang con số 1 giờ 30 sáng.

Trong không gian ngột ngạt của căn phòng trọ rộng chừng mười sáu mét vuông, chỉ có tiếng máy nén tủ lạnh cũ kỹ phát ra từng hồi rung rè rè và tiếng quạt đảo gió chém vào không khí khô khốc. Trên phông nền xám xanh của ứng dụng nhắn tin, các dòng văn bản nối đuôi nhau cuộn trào không ngớt với nhịp độ dồn dập. Bác tổ trưởng dân phố gửi một tin nhắn lúc nửa đêm, câu chữ gõ không dấu vụng về, hỏi lại cho tường tận xem chiều thứ Bảy này những người già trong con ngõ chưa từng cầm qua chiếc điện thoại thông minh thì có được vào ngồi nghe hay không, liệu có làm phiền lớp học của người trẻ; chị công nhân xưởng dệt vừa tan ca ba, tranh thủ lúc đợi xe buýt đưa rước, gửi một đoạn ghi âm ngắn thắc mắc ứng dụng VssID có bắt buộc phải kết nối căn cước công dân gắn chip ngay từ khâu đăng ký ban đầu hay không vì giấy tờ tùy thân của chị hiện đang thế chấp ở quê; rồi một bạn trẻ làm nghề giao hàng công nghệ tranh thủ giờ nghỉ giữa hai đơn hàng đêm khuya, tha thiết hỏi tài liệu hướng dẫn về các hàm tính toán cơ bản trên bảng tính điện tử phục vụ việc cộng trừ chiết khấu và tiền xăng xe có bản in phát tay mang về nhà tự đọc hay không.

Những chấm tròn màu đỏ báo tin nhắn chưa đọc nhấp nháy liên tục ở góc phải màn hình, trông hệt như những đốm than hồng âm ỉ chực chờ bùng phát thành một đám cháy không thể kiểm soát.

Ngồi bất động trên mép chiếc đệm trải sàn, hai mắt An xót cay, rát buốt như có ai rắc bụi mịn vào dưới mi mắt. Cứ cách vài giây, khóe mắt trái của cô lại giật nhẹ từng cơn vô thức do các dây thần kinh thị giác bị kích thích liên tục bởi ánh sáng nhân tạo và tình trạng thiếu ngủ kéo dài. Đáng lý ra, vào cái giờ khắc mà toàn bộ thành phố đã chìm sâu vào giấc ngủ say, An phải đặt chiếc điện thoại sang một bên, úp mặt máy xuống nệm và nhắm nghiền hai mắt lại theo đúng những nguyên tắc về ranh giới sinh học mà cô đã tự tay vạch ra tuần trước. Nhưng một luồng hưng phấn kỳ lạ, cay đắng và sắc nhọn, lại trào dâng trong từng huyết quản cô, hòa lẫn cùng một khối âu lo thầm kín đang đè nặng nơi chấn thủy.

Phiên sinh hoạt chính thức đầu tiên của Nhóm Bản Đồ Mở tại Thư viện Bình Minh đã cận kề trước mắt. Con số người đăng ký qua tờ danh sách dán ở tấm bảng tin bằng gỗ trước cổng nhà văn hóa khu phố và đường link biểu mẫu gửi vào nhóm Zalo tổ dân phố đã tăng vọt ngoài mọi dự tính. Ban đầu, An chỉ dám kỳ vọng một buổi gặp mặt khiêm tốn chừng mười người để thử nghiệm phương pháp học tập phân tầng. Thế nhưng con số thực tế đến tối nay đã vượt mốc hai mươi lăm và đang chạm gần tới ngưỡng ba mươi người. Tin tức về một lớp học kỹ năng thực hành miễn phí lan truyền với một tốc độ khiến cô vừa choáng ngợp vừa bất an: từ những người phụ nữ làm nghề may chuyền của bà Liên tại xưởng dệt Thành Đạt, những bạn học sinh cấp ba cùng lứa với Huy đang lúng túng trước ngưỡng cửa chọn nghề, cho tới vài bác cán bộ hưu trí trong ngõ cụt muốn học cách tự đọc hóa đơn tiền điện trên cổng dịch vụ công.

Sự hưởng ứng nồng nhiệt ấy chạm trúng vào khao khát sâu thẳm nhất bên trong tâm can An. Cảm giác được cần đến, cảm giác được đứng ở vị trí trung tâm để dẫn dắt một sự chuyển dịch có ý nghĩa cho những phận đời lam lũ đã nhanh chóng thổi bùng ngọn lửa trách nhiệm bên trong cô. Nhưng đồng thời, chính cảm giác ấy cũng kích hoạt lại căn bệnh cầu toàn thâm căn cố đế mà cô ngỡ mình đã phần nào kiểm soát được. Cô tự nhủ trong tâm thức rằng mình không thể để buổi ra mắt này xảy ra bất kỳ sai sót nào, dù là một hạt sạn nhỏ nhất. Cô không thể để bất cứ ai trong số họ cảm thấy bị bỏ rơi, hụt hẫng hay bẽ bàng giống như lần thử nghiệm hỗn loạn ở Quán Cây Giấy tuần trước. Càng sợ thất bại, cô càng siết chặt quyền kiểm soát lên từng chi tiết.

Thế là An lao vào guồng quay chuẩn bị như một cỗ máy tự động bị vặn dây cót quá đà.

Chiều thứ Sáu, vừa bước chân ra khỏi sảnh tòa nhà văn phòng Sao Bắc sau một ngày làm việc dài dằng dặc, tinh thần An đã rệu rã. Cô vừa phải trải qua tám tiếng đồng hồ căng thẳng tột độ để rà soát từng dòng số liệu trong bản báo cáo tài chính nội bộ, vừa nơm nớp đối diện với ánh nhìn sắc lạnh, dò xét của Khánh Vân mỗi khi bước qua dãy bàn điều hành. Đáng lẽ sau một chuỗi giờ phút tiêu hao tinh lực như thế, cô phải chạy thẳng về phòng trọ, tắm nước ấm và nằm nghỉ ngơi. Nhưng nỗi ám ảnh về buổi sinh hoạt thư viện đã thúc giục cô. An không về nhà mà vít ga xe máy, phóng xuyên qua làn khói bụi đặc quánh của giờ tan tầm để hướng thẳng về Thư viện Bình Minh.

Căn phòng đọc sách rộng vỏn vẹn hai mươi mét vuông nằm nép mình ở tầng trệt của nhà văn hóa khối phố. Vừa đẩy cánh cửa gỗ khép hờ bước vào, mùi giấy ẩm mốc lâu ngày quyện với mùi bụi vôi vữa bong tróc từ bốn bức tường sơn vàng ố đã xộc thẳng vào mũi. Dù chị Hải Yến đã dặn đi dặn lại từ hôm trước rằng An cứ để mặc đồ đạc ở đấy, chiều muộn thứ Sáu hai chị em sẽ cùng nhau sắp xếp và lau dọn, nhưng An không thể ngồi yên chờ đợi.

Cô xắn cao tay áo sơ mi công sở, tự mình cầm chiếc chổi đót quét sạch từng ngóc ngách kẹt bàn, lia chổi quét mạng nhện bám dính trên các gờ cửa sổ gỗ đã tróc hết lớp sơn bảo vệ, rồi dùng chiếc khăn ẩm lau sạch từng vệt ố đen trên những chiếc bàn học bằng gỗ ép cũ kỹ. Khi chị Hải Yến bưng một chậu nước sạch bước vào phòng toan phụ giúp, An đã vội vã chạy lại đỡ lấy chiếc chậu, miệng liến thoắng xua tay:

“Chị Yến cứ để đấy em làm nốt cho! Em tiện tay dọn luôn một thể cho sạch sẽ tinh tươm. Chị còn cả xấp báo cáo kiểm kê sách quý một cần nộp lên phường trước năm giờ chiều mà, chị cứ lo phần việc của chị đi ạ.”

Chị Yến đứng tần ngần nhìn An một lúc, ánh mắt pha chút ái ngại:

“Một mình em làm hết sao xuể? Bàn ghế nặng lắm, để chị gọi thêm mấy đứa nhỏ phụ cho.”

“Không sao đâu chị, em làm quen tay rồi, loáng cái là xong thôi!” An quả quyết, cố nặn ra một nụ cười thật tươi tắn để trấn an người thủ thư.

Một mình cô hì hục bê, kéo, sắp xếp lại ba mươi chiếc ghế nhựa màu xanh thành hình chữ U bao quanh chiếc bảng foocmica trắng treo trên tường. Chiếc lưng áo sơ mi của cô ướt đẫm mồ hôi, dán chặt vào da thịt. Nhưng sự dọn dẹp vật lý mới chỉ là phần bề nổi. An còn muốn những người tham gia có được một trải nghiệm học tập chỉn chu và trọn vẹn nhất có thể. Nhận thức rõ sự phân hóa sâu sắc về trình độ nhận thức lẫn thao tác công nghệ giữa các thành viên, An kiên quyết từ chối phương án sử dụng một bộ tài liệu mẫu chung chung. Cô ngồi bệt xuống nền gạch hoa của thư viện đến tận chín giờ tối, cặm cụi mở sổ tay đối chiếu từng cái tên để phân loại danh sách người tham gia thành ba nhóm đối tượng hoàn toàn tách biệt: nhóm kỹ năng số sinh tồn dành cho công nhân xoay ca như xưởng của bà Liên, nhóm công cụ lập trình căn bản và tư duy logic dành cho học sinh cấp ba như Huy, và nhóm đọc hiểu văn bản hành chính công cùng bảo mật cá nhân dành cho người lớn tuổi.

Với mỗi nhóm đối tượng, An tự tay ngồi biên soạn một tập tài liệu hướng dẫn riêng biệt, chi tiết đến từng thao tác bấm phím, từng vị trí rê chuột, thậm chí còn tỉ mỉ chụp lại từng giao diện màn hình rồi chú thích bằng mũi tên đỏ. Đến gần mười giờ đêm, cô tự bỏ tiền túi mang ba tệp tài liệu dày cộp ra tiệm photocopy ngoài đầu ngõ lớn để in thành ba mươi bản phát tay. Cô đứng chôn chân bên cạnh chiếc máy in công nghiệp phả ra hơi nóng hôi hổi và mùi mực hắc nồng, tự tay dùng chiếc dập ghim bấm cẩn thận từng tập giấy bãi bằng màu ngà, vuốt thẳng từng nếp gấp mép giấy để chúng trông thật ngay ngắn, trang trọng.

Trở về căn hộ trọ khi đồng hồ treo tường đã điểm mười giờ ba mươi đêm, cơ thể An đã bắt đầu phát ra những tín hiệu rệu rã. Nhưng thay vì tắt đèn đi ngủ, An lại mở toang chiếc máy tính xách tay đặt lên bàn làm việc. Cửa sổ chat của Nhóm Bản Đồ Mở lại rộn ràng những dòng tin nhắn mới. Từng thắc mắc nhỏ nhất của các thành viên, từ việc tài liệu có cần mang theo bút chì hay không, cho tới việc thư viện có chỗ gửi xe đạp điện an toàn không, cô đều đích thân gõ bàn phím trả lời tỉ mỉ bằng những đoạn văn dài hàng trăm chữ với thái độ ân cần, nhẫn nại tối đa.

Chưa dừng lại ở đó, lúc gần mười một giờ đêm, Bùi Gia Huy gửi cho cô một bức ảnh chụp màn hình chụp lại đoạn mã Python căn bản mà cậu đang đánh vật trên chiếc điện thoại thông minh vỡ nứt mặt kính. Đoạn mã liên tục báo lỗi thụt đầu dòng khiến cậu bực bội, bất lực. An ngồi tỉ mẩn gõ lại từng dòng code sửa lỗi, chú thích cặn kẽ nguyên nhân vì sao trong Python khoảng cách thụt lề bằng phím Tab hay phím Cách lại mang tính sống còn, rồi dặn dò cậu cách thiết lập bàn phím ảo sao cho không bị nhảy ký tự lạ.

Ngay khi vừa gửi xong đoạn giải thích cho Huy, điện thoại lại rung lên. Lần này là một tin nhắn thoại ngập ngừng từ bà Liên. Giọng người phụ nữ luống tuổi khàn đặc sau ca may kéo dài mười hai tiếng ở xưởng dệt, ngữ điệu đầy vẻ áy náy và tự ti:

“Cô An ơi, bác hỏi thật... mai bác đến ngồi nghe, lỡ tay chân bác cứng đờ, gõ bàn phím máy tính chậm như rùa thì có làm vướng chân người khác không cô? Hay là thôi, để bác ở nhà, nhường chỗ cho mấy đứa trẻ nó học cho nhanh, chứ già cả rồi vào đấy sợ thiên hạ người ta cười cho...”

Nghe giọng nói rụt rè, run rẩy của bà Liên qua chiếc loa ngoài rè đặc, An thấy lòng mình nhói lên một nỗi xót xa. Cô lập tức bấm nút ghi âm lại, cố điều hòa hơi thở đang gấp gáp để giọng mình phát ra thật dịu dàng, ấm áp:

“Bác Liên đừng nghĩ ngợi thế ạ. Ngày mai con sẽ sắp xếp chỗ ngồi cho bác ở ngay dãy đầu, con sẽ ngồi sát cạnh bác, cầm tay chỉ cho bác từng phím gõ dấu tiếng Việt. Con đã chuẩn bị sẵn một tờ bìa các-tông vẽ lại toàn bộ bàn phím máy tính phóng to chữ in hoa cho bác rồi, bác cứ yên tâm đến nhé. Không ai cười bác đâu, bác đến là chúng con mừng lắm rồi ạ.”

Cô muốn làm một người dẫn dắt hoàn hảo. Cô muốn bảo đảm rằng trong không gian do mình tạo dựng, không một cá nhân nào bị tụt lại phía sau, không một nỗi tự ti nào bị bỏ quên. Nhưng cái giá phải trả cho sự hoàn hảo đầy ảo tưởng ấy là toàn bộ thời gian, không gian và nguồn sinh lực cá nhân của An bị nuốt chửng hoàn toàn.

Để có đủ thời gian chuẩn bị ngần ấy tài liệu và hoàn thành khối lượng việc khổng lồ cho thư viện mà vẫn theo kịp tiến độ các báo cáo phân tích rủi ro cho Khánh Vân ở văn phòng Sao Bắc, An bắt đầu cắt xén từng chút một từ chính bản thân mình.

Sáng thứ Sáu, khi chuông báo thức reo vang lúc 5 giờ sáng gọi cô dậy chạy bộ ven kênh, An thò tay tắt ngấm chuông báo, vùi đầu vào gối rồi hủy buổi tập với Thu Hà bằng một dòng tin nhắn qua quýt: *“Hôm nay tớ phải hoàn thiện gấp bộ tài liệu cho thư viện, dời sang tuần sau nhé Hà ơi.”*

Bữa trưa tại công ty, thay vì đi ăn cơm nóng cùng đồng nghiệp để thả lỏng đầu óc, cô chỉ kịp nhét vội vào miệng một mẩu bánh mì khô khốc mua vội ở căng-tin tòa nhà. Một tay cô gõ bảng điều phối số liệu để chuyển giao cho Duy kiểm tra, tay kia rê chuột mở các tab tài liệu thư viện để rà soát lỗi chính tả. Bữa tối cô bỏ bẵng hoàn toàn vì không thấy cảm giác đói, thay thế bằng hai cốc trà sữa nhiều đường do đồng nghiệp mua thừa để nạp năng lượng tức thì. Đến đêm, An lại ngồi bất động bên bàn làm việc, ánh sáng xanh từ màn hình máy tính hút cạn sinh lực trên khuôn mặt cô cho đến tận khi đồng hồ điểm hai giờ sáng.

Chiếc hộp các-tông dán nhãn “DỮ LIỆU THỬ NGHIỆM” mà cô từng cẩn thận thiết lập nằm im lìm dưới gầm bàn, phủ một lớp bụi mỏng và dường như bị lãng quên hoàn toàn. Đoạn băng dính màu trắng dán trên sàn nhà trọ nhằm phân chia ranh giới sinh học giữa khu vực làm việc và khu vực nghỉ ngơi đã bị gót chân cô giẫm lên nhiều lần, bong tróc một góc nham nhở. An tự ru ngủ bản thân bằng một lời bào chữa quen thuộc: đây chỉ là giai đoạn “nước rút tạm thời”, chỉ cần vượt qua buổi ra mắt chiều thứ Bảy này, mọi thứ sẽ tự khắc đi vào quỹ đạo êm thấm.

Thế nhưng, cỗ máy sinh học mang tên cơ thể cô không chấp nhận những lời bào chữa ấy. Nó bắt đầu gửi đi những tín hiệu báo động đỏ gay gắt. Đầu An đau ê ẩm từng cơn, cảm giác như có một dải băng bằng thép nguội đang thắt chặt lấy hai bên thái dương. Cổ họng cô khô khát, đắng nghét, và dạ dày cồn cào từng chặp do lượng đường hóa học và cà phê đen đậm đặc nạp vào lúc bụng rỗng.

Sáng thứ Bảy, chỉ sáu tiếng đồng hồ trước khi buổi sinh hoạt chính thức bắt đầu, An thức dậy với một cơn choáng váng nhẹ. Khi đặt chân xuống sàn nhà, bước chân cô loạng choạng, toàn bộ cơ thể nặng trĩu như thể bị đổ chì vào từng khớp xương. Đứng trước tấm gương ố trong nhà vệ sinh, An giật mình khi nhìn thấy hình ảnh phản chiếu của chính mình: đôi mắt cô vằn lên những tia máu đỏ quạch, quầng thâm dưới mắt tím tái, và bờ môi khô nứt nẻ, bong từng mảng da nhỏ.

Trong cơn hoảng loạn tiềm thức vì nhận thấy bản thân đang trượt dốc không phanh về trạng thái suy sụp thể chất tồi tệ của hai tuần trước, An vội vã với lấy chiếc điện thoại trên bàn. Đôi bàn tay cô run rẩy bấm một dòng tin nhắn gửi cho Thu Hà:

*“Hà ơi, tớ dạo này nhiều việc quá nên đầu óc hay quên. Chiều nay thư viện đông người lắm, thi thoảng cậu gọi điện nhắc tớ uống một ngụm nước và tối nay nhớ gọi giục tớ đi ngủ đúng giờ với nhé. Nhờ cậu làm người giám sát hộ tớ đợt này.”*

An gửi tin nhắn đi với một tâm thế nhẹ nhõm giả tạo. Cô ngây thơ nghĩ rằng đó chỉ là một lời nhờ vả bình thường giữa hai người bạn thân thiết từ thuở thiếu thời, một giải pháp tình thế khôn ngoan để cô có thể vừa ôm đồm công việc vừa giữ cho mình không ngã quỵ.

Nhưng chỉ chưa đầy một phút sau, chiếc điện thoại trên tay An rung lên bần bật. Cái tên Thu Hà hiện sáng choang trên màn hình.

An bấm nút nghe, giọng khản đặc và hụt hơi:

“Alo, Hà à...”

“An, cậu vừa nhắn cái tin quái quỷ gì cho tớ đấy?”

Giọng Hà vang lên qua ống nghe, không hề có chút đùa cợt hay vỗ về thường ngày. Giọng cô ấy đanh lại, lạnh lùng, sắc nhọn và dứt khoát đến mức khiến An hoàn toàn sững sờ.

“Tớ... tớ chỉ nhờ cậu thi thoảng gọi nhắc tớ uống nước thôi mà, dạo này tớ lu bu quá...” An ấp úng thanh minh, sống lưng chợt lạnh toát.

“Tớ từ chối. Dứt khoát không bao giờ tớ làm cái việc đó,” Hà cắt ngang lời cô, từng âm tiết phát ra rõ ràng và dứt khoát như một nhát dao rạch thẳng vào không gian. “Cậu có nhận ra mình đang làm cái trò gì không hả An? Cậu đang biến tớ thành cái gì? Một cái đồng hồ báo thức sống à? Hay một công cụ giám sát lối sinh hoạt cho cậu?”

Cổ họng An nghẹn ứ, cảm giác tủi thân bất ngờ trào dâng nơi khóe mắt:

“Hà, sao tự nhiên cậu lại nặng lời với tớ như thế? Tớ chỉ nhờ một chút xíu thôi mà, tụi mình là bạn thân bao nhiêu năm...”

“Chính vì tớ là bạn thân của cậu nên tớ mới phải nói thẳng vào mặt cậu những lời này!” Giọng Hà run lên vì sự giận dữ và nỗi bức xúc dồn nén bấy lâu nay bùng phát. “Cậu vừa hủy ba buổi tập thể dục với tớ trong tuần này. Cậu bỏ ăn bữa chính, cậu thức trắng đêm bên đống tài liệu, rồi bây giờ cậu lại muốn biến tớ thành người chịu trách nhiệm cho việc cậu có uống nước hay có đi ngủ hay không? Đó không phải là nhờ vả, An ạ! Đó là sự phụ thuộc độc hại! Cậu đang cố tình trút bỏ trách nhiệm chăm sóc bản thân của chính cậu sang vai tớ. Để rồi tối nay nếu cậu có thức đến ba giờ sáng, cậu sẽ tự bào chữa trong đầu là do ‘Hà quên không gọi nhắc’, đúng không?”

“Không phải như thế! Cậu hiểu lầm tớ rồi!” An phản kháng yếu ớt, những giọt nước mắt uất ức bắt đầu lăn tròn trên má.

“Chính là như thế đấy, đừng có chối quanh nữa!” Hà không hề nhượng bộ dù chỉ nửa bước. “Cậu từ chối lắng nghe tiếng nói của chính cơ thể mình. Cậu vứt bỏ hết những ranh giới mà cậu vừa hứa danh dự sẽ giữ gìn. Cậu lại tiếp tục biến mình thành một nạn nhân tự nguyện của sự bận rộn. Tớ là kỹ thuật viên vật lý trị liệu, tớ là bạn của cậu, chứ tớ không phải người bảo mẫu hay quản ngục của cuộc đời cậu. Tự cậu phải chịu trách nhiệm về mạng sống và sức khỏe của chính cậu. Nếu bản thân cậu không tự dừng lại được, thì không một ai trên cõi đời này cứu nổi cậu đâu!”

*Tút... tút... tút...*

Tiếng ngắt máy vang lên khô khốc, cắt đứt cuộc đàm thoại một cách tàn nhẫn.

An đứng chôn chân giữa căn phòng trọ tĩnh mịch, cánh tay cầm chiếc điện thoại vẫn áp chặt bên tai, cứng đờ như hóa đá. Từng lời chỉ trích gay gắt, trần trụi của Thu Hà như những gáo nước đá tạt thẳng vào mặt cô, vừa bẽ bàng vừa rát buốt. Lồng ngực cô thắt lại trong một cơn co thắt dữ dội. Một cảm giác cô độc tột cùng và nỗi uất ức dâng lên nghẹn ứ nơi cổ họng. Cô thấy bất công. Trong suy nghĩ rối bời của An lúc ấy, cô tự nhủ rằng Hà không thể nào hiểu được áp lực ngàn cân mà cô đang gánh vác, không thể hiểu được tầm quan trọng sống còn của dự án thư viện này, và càng không hiểu được có bao nhiêu con người lao động khốn khó đang đặt trọn niềm tin và trông cậy vào cô vào chiều hôm nay.

Cô đưa mu bàn tay gạt phắt dòng nước mắt trên má, nghiến chặt răng khóa màn hình điện thoại. Không cho phép mình suy sụp, An khoác vội chiếc túi vải bố nặng trĩu chứa ba mươi tập tài liệu vừa in đêm qua, dắt chiếc xe máy ra khỏi cổng trọ rồi lao mình vào dòng xe cộ hầm hập giữa trưa hè.

***

Đúng hai giờ chiều, phòng đọc của Thư viện phường Bình Minh đã chật kín người, không còn thừa một chỗ trống.

Không khí bên trong căn phòng nhỏ bỗng chốc trở nên hầm hập, ngột ngạt và đặc quánh dưới cái nắng gay gắt đầu hè phản chiếu từ khoảng sân xi măng bên ngoài. Ba chiếc quạt trần cũ kỹ màu xanh rêu quay vù vù trên trần nhà, tạo ra những tiếng rít kẽo kẹt đều đặn và chỉ phả xuống những luồng gió nóng ran. Tiếng chân ghế nhựa cọ xát ken két trên nền gạch hoa, tiếng cười nói xôn xao của cư dân khu phố, tiếng trẻ con nô đùa rượt đuổi nhau ngoài hành lang vọng vào khiến không gian tràn ngập những âm thanh hỗn tạp, sống động.

Có gần ba mươi người có mặt, lấp đầy chiếc bàn chữ U. Bà Liên ngồi ở dãy bàn đầu tiên cùng hai người bạn công nhân may cùng chuyền, đôi bàn tay thô ráp, chai sần vì cầm kéo và kim chỉ vụng về mân mê từng mép giấy của tập tài liệu in sẵn. Huy ngồi ở góc bàn bên cạnh một nhóm bạn học sinh cấp ba, đôi mắt sáng rực nhìn chăm chú vào chiếc máy tính để bàn đời cũ mà chị Yến vừa vận động xin được từ ủy ban phường về. Thầy Nam từ Trung tâm Cầu Nối cũng ghé qua từ sớm, mang theo vài cuốn từ điển tranh và mỉm cười gật đầu khích lệ An từ phía cửa ra vào.

Đó là một khung cảnh sống động, tràn đầy hy vọng và hứa hẹn một khởi đầu rực rỡ cho mạng lưới học tập cộng đồng. Đáng lẽ ra, khi nhìn thấy thành quả vận động của mình hiện hữu rõ ràng như vậy, An phải cảm thấy hạnh phúc, tự hào và tràn đầy sinh khí.

Nhưng thực tế lại hoàn toàn trái ngược.

Khi đứng ở vị trí trung tâm trước chiếc bảng foocmica trắng, cầm chiếc bút dạ lông dầu màu đen trên tay, An cảm nhận rõ ràng từng thớ cơ trên cơ thể mình đang run rẩy một cách mất kiểm soát. Dạ dày cô quặn thắt từng cơn đau thắt vì hoàn toàn trống rỗng, và cổ họng cô bỏng rát như có tàn tro vướng lại. Cơn chóng mặt từ buổi sáng vẫn âm ỉ rình rập dưới màng tang.

An hít một hơi thật sâu, cố nén cơn đau thắt nơi vùng bụng, gắng gượng kéo khóe môi để nở một nụ cười tươi tắn nhất có thể trước ánh nhìn của ba mươi con người:

“Chào mọi người ạ... Em rất xúc động và cảm ơn mọi người vì hôm nay đã bớt chút thời gian nghỉ ngơi cuối tuần để đến đây đông đủ thế này. Hôm nay chúng ta sẽ bắt đầu phiên sinh hoạt chính thức đầu tiên của Nhóm Bản Đồ Mở...”

Vừa dứt lời mở đầu, An đã lập tức bắt đầu guồng quay quen thuộc: thoăn thoắt đi lại giữa các dãy bàn. Cô muốn bao quát mọi thứ, muốn kiểm soát từng chi tiết nhỏ nhất đang diễn ra trong phòng.

Nhìn thấy Huy đang loay hoay cắm phích cắm của chiếc máy tính bàn vào ổ điện dưới chân tường, An vội vã rảo bước chạy lại:

“Huy ơi để chị cắm cho! Cái ổ điện này bị lỏng chân tiếp xúc đấy, cắm không khéo là tóe lửa chập mạch bây giờ.”

Vừa cắm xong dây điện, quay đầu lại thấy bà Liên đang nheo nheo đôi mắt kèm nhèm nhìn vào dòng chữ in trên trang đầu tiên của tập tài liệu, An lại vội vã cúi rạp người xuống bên cạnh:

“Bác Liên ơi, để con đọc mẫu cho bác nghe trước nhé. Ở trang sau con có in phần chữ to gấp đôi kèm hình vẽ minh họa các phím bấm rồi đấy ạ...”

Chưa kịp thở, một bác cán bộ hưu trí ngồi ở dãy bàn phía sau giơ cánh tay gầy guộc lên hỏi về cách thiết lập mật khẩu Zalo làm sao để không bị kẻ xấu lừa đảo chiếm đoạt tài khoản. An lại vội vã quay ngoắt người, bước nhanh về phía chiếc bảng trắng. Vừa thoăn thoắt viết công thức ghi nhớ mật khẩu bằng các ký tự viết tắt, cô vừa phải cố gắng cao giọng để át đi tiếng quạt trần ồn ào.

An muốn chứng minh cho tất cả thấy rằng cô có thể quán xuyến, chăm sóc và giải quyết êm thấm mọi nhu cầu của từng cá nhân trong căn phòng này. Cô muốn trở thành một người điều phối hoàn hảo, không tì vết, một chỗ dựa tuyệt đối đáng tin cậy.

Thế nhưng, nhịp độ vận động cuống cuồng và căng thẳng ấy nhanh chóng vượt qua ngưỡng chịu đựng cuối cùng của một cơ thể đã bị vắt kiệt suốt nhiều ngày đêm.

Chiếc kim dài của chiếc đồng hồ treo tường nhích dần sang mốc ba giờ chiều. Nhiệt độ trong phòng đọc lúc này dường như đã chạm ngưỡng đỉnh điểm. Không khí oi bức khiến mồ hôi túa ra như tắm, làm ướt sũng vạt áo sau lưng An. Cô đứng tựa lưng vào tấm bảng foocmica, giơ cánh tay đang run rẩy lên cao để vẽ tiếp sơ đồ quy trình ba bước kiểm tra bảng lương điện tử cho nhóm công nhân may.

Bất chợt, nét mực dạ đen nhánh trên mặt bảng trượt dài thành một vệt xiêu vẹo, kéo ngoằng xuống góc dưới.

Trước mắt An, những dòng chữ, những ô vuông sơ đồ bỗng chốc nhòe đi một cách dị thường. Chúng tách đôi, tách ba rồi bắt đầu xoay tròn thành một cơn lốc xoáy màu xám xịt, đảo lộn toàn bộ phương hướng. Một luồng khí lạnh buốt bất ngờ từ đâu ập tới, chạy dọc từ sống lưng lên thẳng đỉnh đầu, kéo theo cảm giác buồn nôn cồn cào và một cơn choáng váng dữ dội như thể mặt đất dưới chân vừa sụt lún. Lỗ tai cô ù đặc, mọi âm thanh rộn rã, tiếng cười nói, tiếng quạt trần trong căn phòng bỗng chốc như bị bóp nghẹt, chìm nghỉm xuống một đáy nước sâu thăm thẳm.

Huyết áp của cô đang tụt dốc không phanh.

Trọng lực dường như biến mất hoàn toàn. Hai đầu gối An nhũn ra, mất hết cảm giác nâng đỡ. Cơ thể cô lảo đảo ngả nghiêng về phía trước. Chiếc bút dạ trên tay tuột khỏi ngón tay, rơi cạch một tiếng khô khốc xuống nền gạch hoa.

Trong một phản xạ sinh tồn tuyệt vọng để không bị đổ gục hoàn toàn xuống sàn nhà trước sự chứng kiến của gần ba mươi con người, An vội vã vung cả hai tay, chộp lấy mép chiếc bàn gỗ kê sát chân bảng.

Mười đầu ngón tay cô bấm chặt vào mép gỗ đến mức các móng tay trắng bệch ra, các khớp ngón tay run bần bật từng chặp. Toàn thân cô nghiêng ngả, chao đảo như một thân cây mục trước gió lớn. Trán cô vã ra từng giọt mồ hôi lạnh ngắt, hơi thở dồn dập, đứt quãng và nông cạn đến thảm hại.

Cả phòng đọc sách bỗng chốc sững sờ. Tiếng xì xào, bàn tán tắt ngấm ngay tức khắc.

“Chị An! Chị làm sao thế?” Tiếng Bùi Gia Huy hoảng hốt kêu thất thanh từ góc phòng.

Bà Liên bật phắt dậy khỏi ghế nhựa, toan lao vội về phía bục giảng:

“Cô An ơi! Kìa, cô giáo làm sao thế kia...”

Trong cơn mê sảng mờ mịt của ý thức đang lịm dần, An chỉ cảm thấy một nỗi nhục nhã ê chề đang bóp nghẹt lấy lồng ngực cô. Cô lại ngã quỵ. Cô lại thất bại thảm hại, ngay tại chính nơi này, ngay trước mắt những con người mà cô khao khát được dẫn dắt và chở che. Cô muốn mở miệng ra nói, muốn gượng cười bảo với mọi người rằng mình không sao, rằng cô chỉ hơi mệt một chút và buổi học vẫn có thể tiếp tục. Nhưng đôi môi cô cứng đờ, hai hàm răng va vào nhau lập cập, không thể phát ra bất kỳ một âm tiết trọn vẹn nào.

Đúng vào khoảnh khắc An cảm thấy những ngón tay mình sắp sửa buông xuôi, chấp nhận để mặc cơ thể đổ sập xuống sàn nhà, thì một bàn tay ấm áp, khô ráo và vô cùng vững chãi bất ngờ luồn qua nách cô, nhẹ nhàng nhưng dứt khoát đỡ lấy toàn bộ trọng lượng cơ thể đang rệu rã.

Đỗ Hải Yến đã bước tới bên cạnh cô từ lúc nào.

Bằng một động tác thành thục, chuẩn xác và bình thản đến lạ kỳ, một tay Yến giữ chặt lấy bờ vai An, tay còn lại nhanh nhẹn với lấy chiếc micro có dây đặt trên mặt bàn gỗ. Gương mặt của người phụ nữ thủ thư không hề lộ ra một nét hoảng loạn hay bối rối nào; giọng nói của chị vang lên qua chiếc loa thùng nhỏ đặt ở góc phòng, trầm tĩnh, rành rẽ và dứt khoát, lập tức phủ một lớp màng êm dịu lên bầu không khí đang chực chờ vỡ vụn vì hoang mang:

“Không có vấn đề gì đâu mọi người ơi, cô An chỉ bị tụt đường huyết một chút vì trưa nay bận chuẩn bị chu đáo tài liệu cho lớp mình mà quên ăn cơm thôi ạ. Bây giờ chúng ta sẽ chuyển ngay sang phần thực hành theo nhóm nhé. Bác Liên và các cô bên xưởng dệt sẽ ghép thành một nhóm với cháu Huy, Huy mở máy tính lên hướng dẫn các bác cách gõ chữ có dấu trên phần mềm Word trước giúp chị Yến nhé. Còn bàn bên này, các bác hưu trí cùng ngồi lại trao đổi xem tuần vừa rồi ai đã cài đặt thành công ứng dụng bảo hiểm số rồi thì chia sẻ kinh nghiệm cho người bên cạnh giúp em. Đúng mười lăm phút nữa chúng ta sẽ cùng nhau tổng kết.”

Giọng nói đầy uy quyền tự nhiên, điềm đạm và sự ấm áp của Đỗ Hải Yến như một chiếc mỏ neo nặng hàng tấn thả xuống, giữ chặt lại toàn bộ trật tự của phòng đọc sách. Đám đông không còn nhìn An bằng ánh mắt ái ngại, lo âu hay hoảng hốt nữa. Dưới sự điều phối mạch lạc của Yến, họ nhanh chóng quay sang nhau. Tiếng kéo ghế lại rộ lên rộn rã. Huy nhanh nhẹn bật màn hình máy tính, kéo ghế mời bà Liên ngồi xuống rồi bắt đầu chỉ cho bà từng phím bấm gõ dấu câu bằng giọng nói nhiệt tình của tuổi trẻ.

Hải Yến không nói thêm lời nào với đám đông. Chị nhẹ nhàng dìu An rời khỏi bục giảng, khẽ khàng đỡ cô đi về góc khuất phía sau chiếc giá sách văn học cổ điển ở tít cuối phòng đọc. Chị cẩn thận đỡ An ngồi xuống chiếc ghế bành bọc nỉ màu nâu đã sờn rách ở các góc tay vịn, rồi nhanh chân rảo bước về phía chiếc ấm siêu tốc đặt trên chiếc bàn trà nhỏ ở góc văn phòng.

Chỉ vài phút sau, Yến quay trở lại, trên tay cầm một chiếc cốc sứ bốc khói nghi ngút. Chị đặt chiếc cốc ấm nóng vào giữa hai lòng bàn tay đang run lẩy bẩy và lạnh ngắt của An.

Mùi thơm nồng cay đặc trưng của gừng tươi giã nhỏ quyện với vị ngọt ấm, thanh tao của mật ong hoa rừng lập tức xộc thẳng vào cánh mũi, làm dịu đi cảm giác buồn nôn cồn cào đang dâng lên nơi cuống họng An.

“Uống từng ngụm nhỏ thôi em, cứ từ từ để hơi nóng nó ngấm vào người,” Yến kéo một chiếc ghế nhựa ngồi xuống đối diện với An, khẽ nói.

Ánh mắt người phụ nữ thủ thư nhìn cô gái trẻ hoàn toàn không có một nét trách móc hay phán xét nào. Trong đôi mắt sâu thẳm ấy chỉ có sự thấu hiểu tĩnh lặng, buồn bã và bao dung vô bờ bến.

An run rẩy nâng chiếc cốc sứ lên sát môi, nhấp một ngụm nhỏ. Dòng nước ấm nóng mang theo vị cay dịu và ngọt ngào trôi dần qua thực quản, lan tỏa xuống dạ dày, từng chút một xua tan đi cảm giác ớn lạnh đang bao trùm lấy lồng ngực cô. Thế nhưng, nỗi xấu hổ, cảm giác bẽ bàng và cay đắng tột cùng thì không cách nào tan biến được. Cô cúi gằm mặt xuống, nhìn chằm chằm vào những lát gừng vàng tươi đang bập bềnh trong lớp nước sóng sánh. Nước mắt cô không thể kìm nén được nữa, lặng lẽ trào ra khỏi bờ mi rồi rơi tí tách xuống vạt áo sơ mi ướt đẫm mồ hôi.

“Em xin lỗi chị Yến...” Giọng An vỡ vụn ra, nghẹn ngào trong tiếng nấc khẽ. “Em... em lại làm hỏng bét mọi chuyện rồi. Em đã chuẩn bị kỹ lưỡng đến như thế... Em chỉ muốn làm cho mọi người một buổi sinh hoạt thật chỉn chu, thật tốt đẹp thôi mà... Sao em lại vô tích sự thế này...”

Yến nhìn cô gái trẻ đang co ro trên chiếc ghế bành cũ kỹ, khẽ thở dài một tiếng thật nhẹ. Chị đưa bàn tay ấm áp của mình ra, khẽ vỗ nhẹ lên mu bàn tay đang run rẩy của An:

“An này, em có bao giờ tự hỏi, tại sao cái thư viện này trước khi em đến lại đìu hiu, vắng vẻ và gần như chết lâm sàng suốt mấy năm trời không?”

An ngước đôi mắt đỏ hoe, nhòe lệ nhìn Yến, yếu ớt lắc đầu.

Yến đưa ánh mắt nhìn qua khe hở giữa hai hàng giá sách cũ, hướng ra khoảng không gian phòng đọc bên ngoài, nơi tiếng cười giòn tan của bà Liên và giọng giải thích lanh lảnh, hào hứng của Huy đang hòa vào nhau rộn rã:

“Bốn năm về trước, ở ngay tại căn phòng này, cũng từng có một câu lạc bộ đọc sách và rèn luyện kỹ năng sống hoạt động rất sôi nổi. Hồi đó có một bạn trẻ tên là Minh, cậu ấy cũng nhiệt huyết, tài năng, giỏi giang và đầy ắp tinh thần trách nhiệm y hệt như em bây giờ vậy. Minh mang trong mình một giấc mơ cháy bỏng: muốn đem ánh sáng tri thức, muốn phổ cập kỹ năng hiện đại về cho khu phố lao động nghèo này. Cậu ấy tự tay làm tất cả mọi thứ: tự bỏ tiền lương ra mua sách mới, tự cặm cụi thức đêm soạn từng trang giáo trình, tự tay đóng lại từng cái bàn cái ghế hỏng, tự trả lời từng tin nhắn thắc mắc của độc giả dù là lúc một, hai giờ sáng. Cậu ấy không cho phép bất kỳ ai đụng tay vào bất cứ việc gì, bởi vì cậu ấy sợ người khác làm hỏng việc, sợ người ta làm không đúng với chuẩn mực hoàn hảo, tuyệt đối mà cậu ấy đã tự vạch ra.”

Yến dừng lại một nhịp, ánh mắt trĩu nặng những ký ức buồn bã của một thời đã qua:

“Mọi người trong khu phố khi ấy tôn sùng Minh như một người hùng, một vị cứu tinh của cộng đồng. Ai cũng nghĩ rằng câu lạc bộ ấy sẽ tồn tại mãi mãi, sẽ ngày càng phát triển rực rỡ. Nhưng rồi, sức người có hạn. Minh kiệt sức. Cậu ấy vừa phải gồng mình đi làm kiếm sống ở công ty ban ngày, vừa phải gánh vác toàn bộ sự vận hành của câu lạc bộ trên đôi vai của mình vào ban đêm. Cậu ấy từ chối phân chia quyền hạn, từ chối để người khác cùng san sẻ gánh nặng vì không tin tưởng năng lực của ai ngoài bản thân. Cho đến một ngày nọ, ngay giữa một buổi sinh hoạt lớn, Minh đổ gục xuống sàn. Cậu ấy phải nhập viện cấp cứu trong tình trạng suy nhược thần kinh nghiêm trọng và viêm loét dạ dày xuất huyết nặng. Bác sĩ yêu cầu cậu ấy phải dừng toàn bộ công việc, buộc phải rời bỏ thành phố để về quê tĩnh dưỡng dài hạn.”

Trái tim An thắt lại từng cơn. Cô nín thở, nhìn chăm chú vào từng cử động trên gương mặt của Yến, lắng nghe từng lời nói như đang cứa vào da thịt.

“Và em có biết điều tồi tệ gì đã xảy ra sau đó không?” Giọng Yến chùng hẳn xuống, đượm một nỗi cay đắng khôn nguôi. “Câu lạc bộ sách ấy tan rã chỉ sau đúng hai tuần kể từ ngày Minh rời đi. Không một ai biết cách thức vận hành ra sao, không một ai có đủ quyền hạn hay kỹ năng để đứng ra thay thế vị trí của cậu ấy. Bởi vì trong suốt ngần ấy thời gian, Minh đã vô tình biến tất cả mọi người thành những người thụ hưởng thụ động. Họ quen thói ỷ lại, quen dựa dẫm hoàn toàn vào sự hy sinh của cậu ấy. Khi cái cột trụ duy nhất của ngôi nhà sụp đổ, toàn bộ mái nhà lập tức đổ sập theo. Những người ở lại thậm chí còn không hề cảm ơn Minh; họ quay sang hụt hẫng, oán trách, tức giận vì cảm thấy mình bị bỏ rơi giữa chừng. Dự án cộng đồng tâm huyết nhất đời cậu ấy kết thúc trong cay đắng, đổ vỡ và những vết thương lòng không bao giờ lành.”

Từng lời kể của Yến rơi xuống như những nhát búa giáng thẳng vào tâm can An, đập tan những ảo tưởng cuối cùng mà cô bấu víu bấy lâu nay.

Chiếc cốc trà gừng ấm áp trên tay An bỗng chốc trở nên nặng trĩu như một khối chì. Bàn tay cô run lên. An ngước nhìn qua khe hở của giá sách, hướng tầm mắt về phía phòng đọc sách đang ngập tràn ánh nắng chiều.

Ở dãy bàn đầu, bà Liên đang tự tay cầm lấy con chuột máy tính, những ngón tay thô ráp lóng ngóng rê từng chút một trên tấm lót chuột. Nụ cười rạng rỡ, ngập tràn niềm vui sướng nở bừng trên gương mặt chằng chịt những nếp nhăn của người phụ nữ luống tuổi khi bà tự mình gõ được dòng chữ “L I E N” có dấu tiếng Việt hiển thị trên màn hình văn bản, dưới những tràng vỗ tay tán thưởng giòn giã của Huy và các bạn trẻ. Không hề có An đứng bên cạnh cầm tay chỉ việc, bà Liên vẫn đang học, vẫn đang tự mình vượt qua nỗi sợ hãi công nghệ.

Ở dãy bàn bên cạnh, nhóm các bác cán bộ hưu trí đang chụm đầu vào nhau quanh một chiếc điện thoại thông minh, sôi nổi tranh luận về cách thức quét mã QR để tra cứu thông tin bảo hiểm y tế. Không cần cô phải cao giọng giảng giải trên bục, họ vẫn đang tự trao đổi, tự bù đắp những lỗ hổng kiến thức cho nhau bằng chính ngôn ngữ mộc mạc của lứa tuổi mình.

Họ không cần một người hùng. Họ hoàn toàn không cần một vị thánh bảo trợ sẵn sàng vắt kiệt sinh lực để ban phát sự giúp đỡ từ trên cao xuống.

“Một tổ chức hay một mô hình học tập mà sự tồn tại của nó phụ thuộc tuyệt đối vào sự hiện diện của một cá nhân duy nhất, thì đó không phải là một cộng đồng mạnh mẽ, An ạ,” Yến nhẹ nhàng tiếp lời, ánh mắt chị nhìn thẳng vào mắt An, sâu lắng, kiên định và thấu suốt. “Đó chỉ là một cái bẫy tinh vi của sự kiểm soát và lòng kiêu hãnh. Em nghĩ rằng mình đang tận tụy, đang hy sinh hết mình vì mọi người, nhưng thực chất sâu xa, em đang vô tình tước đoạt đi cơ hội được cùng đóng góp, cùng gánh vác và cùng trưởng thành của chính họ. Và quan trọng hơn cả... em hãy tự hỏi lòng mình xem, em đang dùng sự bận rộn đến kiệt cùng này để trốn chạy điều gì vậy An?”

Câu hỏi cuối cùng của Đỗ Hải Yến buông xuống giữa khoảng không tĩnh lặng sau giá sách, sắc lẹm, chuẩn xác và tàn nhẫn như một mũi dao mổ phanh phui toàn bộ những góc khuất tăm tối nhất mà An luôn cố tình che giấu.

Ngồi lặng lẽ ở góc phòng với chiếc cốc trà gừng đã nguội bớt trong lòng bàn tay, An cảm thấy một cơn đau nhức nhối lan tỏa từ sâu thẳm lồng ngực.

Chị Yến đã nhìn thấu tim can cô. Thu Hà trong cuộc điện thoại sáng nay cũng đã nhìn thấu tim can cô.

Cô đang trốn chạy. Một cuộc đào tẩu hèn nhát và mù quáng.

Cô trốn chạy nỗi sợ hãi tột cùng sau cú vấp ngã ê chề ở phòng họp giao ban của Sao Bắc. Cô sợ hãi cái cảm giác bản thân mình là một kẻ bất tài, vô giá trị. Cô sợ hãi viễn cảnh bị tụt lại phía sau trong guồng quay nghiệt ngã của sự nghiệp. Cô sợ ánh nhìn lạnh lùng, đầy phán xét của Khánh Vân, và sợ cả sự sụp đổ của một điểm tựa tinh thần khi nhận ra Duy sắp sửa rời bỏ công ty để tìm kiếm một bến đỗ an toàn hơn. Để khỏa lấp đi nỗi bất an trống rỗng, sự hoang mang tột độ và khao khát cháy bỏng được người khác công nhận, cô đã vô thức biến Nhóm Bản Đồ Mở này thành một sân khấu mới để tiếp tục chứng minh giá trị bản thân.

Cô tự khoác lên vai mình chiếc áo choàng lộng lẫy của một “người cứu rỗi cộng đồng”, tự ép buộc bản thân phải trở nên hoàn hảo, phải ôm đồm tất cả mọi công việc lớn nhỏ, chỉ để đổi lấy cảm giác được người khác cần đến, được nghe những lời khen ngợi, để tự huyễn hoặc rằng mình là một người quan trọng và có ích.

Đó hoàn toàn không phải là sự hy sinh cao cả hay lòng vị tha thuần khiết vì cộng đồng như cô vẫn hằng ngộ nhận. Đó thực chất là sự vị kỷ, là căn bệnh cầu toàn độc hại được ngụy trang một cách vô cùng tinh vi dưới cái vỏ bọc hào nhoáng của lòng nhiệt thành và trách nhiệm xã hội.

Cô đã mù quáng lặp lại chính vết xe đổ của mình mà không hề hay biết: vắt kiệt sức khỏe đến giọt cuối cùng, tàn phá thể chất một cách tàn nhẫn, giẫm đạp lên những ranh giới sinh học mà mình vừa mới nhọc công thiết lập, và tệ hại hơn cả, cô thậm chí còn muốn biến cả người bạn thân nhất của mình thành một công cụ giám sát để dung túng cho lối sống buông thả, vô trách nhiệm với chính mạng sống của bản thân.

Những giọt nước mắt nóng hổi tiếp tục lăn dài trên gò má hốc hác của An. Cô siết chặt hai bàn tay quanh thân cốc sứ, hít một hơi thật sâu, cảm nhận vị cay nồng của gừng tươi đang thấm đượm nơi cuống họng. Nhưng lần này, nỗi đau đớn và cảm giác bẽ bàng không còn khiến cô muốn bỏ chạy hay đổ lỗi cho hoàn cảnh nữa. Nó đã biến thành một sự nhận thức đắng ngắt nhưng vô cùng tỉnh táo.

Bản đồ tự học của cô không bao giờ có thể được xây dựng trên một nền móng mục ruỗng của sự kiệt quệ thể xác và những ảo tưởng quyền lực cá nhân. Nếu cô thực sự muốn kiến tạo nên một không gian học tập cộng đồng bền vững, có sức sống lâu dài, thì bài học đầu tiên mà cô phải học không phải là kỹ năng quản lý hay biên soạn tài liệu, mà chính là học cách buông tay. Học cách phân quyền. Học cách tin tưởng vào năng lực tự thân của người khác, và học cách chấp nhận rằng mọi thứ có thể sẽ không diễn ra một cách hoàn hảo tuyệt đối theo đúng ý muốn của cô, nhưng nó sẽ sống được, phát triển được bằng chính nội lực và sự gắn kết của những người tham gia.

“Em hiểu rồi, chị Yến...” An khẽ thì thào, giọng nói đã lấy lại được sự vững vàng. Cô đưa tay lau khô những vệt nước mắt còn vương trên khóe mi. Ánh mắt cô hướng về phía các thành viên ngoài phòng đọc sách lúc này đã lấy lại được vẻ bình thản, trong trẻo và nhẹ nhõm. “Em đã sai thật rồi.”

Đỗ Hải Yến mỉm cười, một nụ cười nhẹ nhõm, bao dung và ấm áp như ánh nắng sớm mai. Chị đứng dậy, đưa tay vỗ nhẹ lên bờ vai nhỏ nhắn của cô:

“Nhận ra được bản chất của vấn đề là tốt rồi em. Bây giờ cứ ngồi yên ở đây, uống cho hết cốc trà gừng cho ấm bụng và hồi phục lại sức lực đi đã. Những việc ngoài kia, hãy cứ để cho mọi người tự xoay xở với nhau. Em thấy đấy, họ hoàn toàn làm được mà.”

An khẽ gật đầu. Cô ngồi yên lặng một mình trong góc khuất sau giá sách, cảm nhận từng ngụm trà gừng nóng ấm đang sưởi ấm dạ dày, xua tan cảm giác ớn lạnh và luồng sinh khí đang chầm chậm hồi sinh trong từng mạch máu. Qua khe hở giữa những cuốn sách văn học cũ, cô lặng ngắm nhìn mọi người tự trao đổi, tự chia sẻ và hỗ trợ lẫn nhau vượt qua từng thao tác khó khăn. Lần đầu tiên trong đời, An nhận ra vẻ đẹp mộc mạc, sống động và đầy sức mạnh của một cộng đồng tự chủ—nơi tri thức được sẻ chia ngang hàng mà không cần đến sự hiện diện của một người bảo trợ toàn năng nào can thiệp.

Đúng lúc tâm trí cô vừa tìm lại được một thoáng an yên hiếm hoi, thì chiếc điện thoại đặt trên đùi cô khẽ rung lên một hồi ngắn.

Nghĩ rằng đó có thể là tin nhắn hỏi thăm từ Thu Hà hoặc một thông báo công việc khẩn cấp từ văn phòng Sao Bắc, An cầm máy lên, mở khóa màn hình.

Thế nhưng, hiển thị trên thanh thông báo lại là một tin nhắn khẩn đến từ Bùi Gia Huy, gửi kèm một đường liên kết dẫn tới một trang web hoàn toàn xa lạ với giao diện màu sắc sặc sỡ, kèm theo một biểu tượng ngọn lửa đỏ rực đang cháy bập bùng:

*“Chị An ơi! Đêm qua em thức trắng đêm làm xong bản thử nghiệm phần mềm học tập trực tuyến cho nhóm mình rồi này! Em tích hợp cả tính năng đếm chuỗi ngày chuyên cần và bảng xếp hạng điểm thưởng giống hệt bên Nhóm Học Nhanh của thầy Tạ Hoàng Long luôn! Chị vào xem thử đi, xịn lắm chị ạ!”*