Đêm mưa ở cuối dốc

Trận mưa giông đầu mùa trút xuống như muốn bóc từng mảng da thịt của sườn đồi. Không còn là những hạt mưa rơi rải rác báo hiệu chuyển mùa, nước từ trên vòm trời xám xịt đổ ập xuống tựa những máng xối khổng lồ, biến con dốc Mây hiền hòa ngày nào thành một lòng suối cuộn đỏ ngầu phù sa và gầm réo dữ dội. Từng luồng gió chướng giật cục rít qua các khe nứt của vách đá, quăng quật những tán xà cừ cổ thụ ngả nghiêng răng rắc, quất từng đợt bọt nước rát buốt vào những bức tường tôn công trường đang run rẩy kêu ken két. Dưới chân dốc, lớp đất cát nhão nhoét bị dòng nước xiết xé toạc thành từng rãnh sâu hoắm, đất bùn đặc quánh cuồn cuộn đổ dồn về phía hạ lưu như một bầy trăn đất hung hãn đang trườn mình trong cơn động kinh của thiên nhiên.

Ngay tại mé đường thi công còn dang dở, thảm họa đã ủ mầm từ nhiều tuần trước nay bắt đầu phát tác. Chiếc máy xúc bánh xích của đơn vị thi công trưa nay vừa cày xới nham nhở, khoét sâu vào sườn dốc tạo thành một vách taluy đứng trơ trọi, cao quá đầu người mà tuyệt nhiên không hề có cọc cừ giằng giữ hay một mảnh lưới thép chống sạt. Lớp đất sét bazan no nước mưa nhanh chóng trương phềnh, mất liên kết, bắt đầu nứt toác ra từng vệt dài ngoằn ngoèo tựa hồ vết rách trên một tấm vải mục nát.

Một tiếng *rắc* khô khốc, đanh gọn xé toạc màn mưa mù mịt, tiếp nối ngay sau đó là chuỗi âm thanh ầm ầm ghê rợn như sấm nổ từ trong lòng đất mẹ. Cả một vạt taluy âm khổng lồ với hàng chục khối đất đỏ quánh đặc hòa lẫn đá tảng, rễ cây đứt lìa bỗng chốc bục vỡ, trượt dài lao xuống chân đồi với vận tốc kinh hoàng. Dòng thác bùn lầy cuộn xiết chồm tới, dễ dàng hất tung dãy rào tôn mỏng manh cắm tạm bợ, cuốn phăng những tấm biển cảnh báo rồi dội thẳng một cú trời giáng vào bức tường bao phía sau của Nhà văn hóa Gió Nhẹ.

Căn phòng sinh hoạt thiếu nhi nằm chơ vơ ở góc chái nhà rung lên bần bật như vừa trải qua một trận địa chấn cục bộ. Vữa trần bong tróc rơi lả tả xuống sàn xi măng, bụi vôi hòa lẫn hơi ẩm tạo thành một thứ mùi tanh nồng ngột ngạt. Bên trong gian phòng ấy, bé Nhi cùng ba đứa trẻ nhỏ khác trong xóm đang ngồi nép chặt vào góc tường tránh mưa. Bốn đôi mắt mở to ngơ ngác và hoảng sợ tột cùng khi nhìn thấy những vết nứt hình mạng nhện xé dọc bờ tường gạch, lớp vôi quét màu vàng nhạt nứt toác để lộ những hàng gạch ba vanh đang rung rinh dưới sức ép nghìn cân. Cửa sổ con bằng gỗ phía sau đã bị bùn đất chèn kín nửa dưới, dòng bùn đỏ lỏng bõng theo khe hở tràn vào, nhanh chóng dâng ngập đến mắt cá chân lũ trẻ, lạnh ngắt và nhớp nháp.

Cách đó không xa, tại hiên sau ngôi nhà gỗ của bà Lam, Bùi Ngọc Mai đang ngồi bệt trên tấm chiếu cói trải sát mép cột hiên. Chiếc máy trợ thính của em đã hỏng hoàn toàn từ tuần trước, thế giới chung quanh em giờ đây chỉ là một khoảng lặng sâu thẳm không một chút âm vang. Thế nhưng, Mai lại cảm nhận được thảm họa đang ập tới rõ hơn, sớm hơn bất kỳ ai có đôi tai lành lặn. Em áp chặt hai lòng bàn tay trần cùng đôi bàn chân không mang dép xuống nền sàn gỗ lim dày dặn. Qua từng thớ gỗ ẩm ướt và lớp móng đá hộc cắm sâu vào lòng đất ngọn đồi, những đợt sóng xung chấn truyền thẳng lên da thịt em rần rật. Đó là những rung động dồn dập, gãy khúc, hỗn loạn tựa như nhịp tim hoảng loạn của ngọn đồi đang quằn quại hấp hối. Đất ngầm đang bị xé rách; áp lực từ túi nước vôi cổ nằm sâu trong tầng địa chất đã vỡ toang dưới sức nặng của công trường cẩu thả, cuốn phăng chân móng phía mé đường thi công dang dở. Mai ngẩng phắt đầu dậy, gương mặt nhỏ nhắn căng tràn sự âu lo tột bậc.

Ngay khoảnh khắc định mệnh ấy, giữa màn mưa giông trắng xóa nơi góc vườn bà Lam, chậu nụ chuông ngọc bích mà Tùng dày công chăm bẵm bỗng khẽ rùng mình. Không còn là những âm thanh thầm thì khe khẽ chỉ thoảng qua như hơi thở của ngày thường, ba đóa hoa chuông úp ngược màu xanh ngọc đồng loạt bật mở cánh, rung lắc dữ dội trước sức cuồng phong của giông bão. Chúng cộng hưởng cùng những dao động từ lòng đất, ngân lên một chuỗi âm thanh lanh lảnh, đanh giòn và gấp gáp tột độ. Chuỗi rung động kỳ diệu ấy xuyên thủng tiếng gió hú gầm rú, xé toạc màn sấm sét rền vang, định vị chính xác phương hướng hiểm nguy đang bủa vây gian phòng phía sau Nhà văn hóa Gió Nhẹ.

Phạm Quốc Tùng vừa kéo xong tấm bạt dứa che cho luống ươm cây giống, ướt sũng từ đầu đến chân chạy vội vào hiên nhà thì tai cậu lọt trọn chuỗi chuông dồn dập, sắc lạnh ấy. Cậu giật mình nhìn theo hướng rung lắc của đóa ngọc bích, phóng tầm mắt qua màn mưa mù mịt phía chân dốc. Tim Tùng như ngừng đập: dòng bùn đỏ quánh đặc đang quẫy đạp, dâng cao quanh mép tường nứt toác của gian phòng sinh hoạt thiếu nhi, nơi em gái cậu – bé Nhi – cùng các bạn nhỏ đang mắc kẹt bên trong.

Lồng ngực Tùng thắt nghẹn lại, một luồng máu nóng bốc thẳng lên đỉnh đầu. Bản năng của một đứa con trai quen tính xốc nổi thôi thúc cậu quăng phăng tấm bạt, chực lao thẳng xuống dòng bùn lầy cuồn cuộn đang gầm thét kia để làm người hùng, xông vào bế thốc em gái chạy thoát như những lần bốc đồng không màng hậu quả trước đây. Nhưng chỉ một bước chân vừa chạm mép nước trơn tuột, lời dặn trầm tĩnh mà đanh thép của ông Đặng Bách và ánh mắt kiên định của cô Hương bất giác ghì chặt hai gót chân cậu xuống nền đất: *Can đảm thật sự không phải là liều mạng lao đầu vào chỗ chết để thỏa mãn sự bột phát, mà là biết dừng lại một nhịp, giữ cái đầu thật lạnh để chọn lấy cách cứu người an toàn và chắc chắn nhất.*

Tùng cắn chặt môi đến suýt bật máu. Cậu không lao bừa xuống vực bùn nhão nhoét đang chực nuốt chửng mọi thứ. Cậu xoay phắt người lại, hai chân guồng hết tốc lực đạp phăng lớp nước ngập tung bọt trắng xóa trên sân sỏi, chạy thục mạng về phía gian nhà chính của bà Lam, lồng ngực căng tràn khi cất tiếng hét lớn hết sức bình sinh:

— Chú Khải ơi! Ông Bách ơi! Vách đồi sạt lở rồi! Bé Nhi với các em đang kẹt ở Nhà văn hóa! Bùn tràn vào rồi! Mau cứu các em với! Cứu với!

Tiếng hô hoán thất thanh, lạc cả giọng của Tùng hòa cùng hồi chuông cảnh báo lanh lảnh đập mạnh vào không gian, kéo tung cánh cửa gỗ lim dày nặng của gian nhà chính. Kỹ sư Lê Quang Khải và ông Đặng Bách lao vụt ra ngoài hiên bão trong tích tắc. Không mất một giây chần chừ hay hoang mang, chỉ cần nhìn vệt nứt toác khổng lồ đang ngoác miệng nuốt trọn bờ đất dẫn xuống Nhà văn hóa, Khải đã lập tức hiểu rõ tình thế ngàn cân treo sợi tóc. Bản năng nghề nghiệp cùng kinh nghiệm của một kỹ sư công trình dạn dày sóng gió khiến ánh mắt anh trở nên sắc lạnh và chuẩn xác lạ thường.

— Tùng, ở yên chỗ bờ đất cứng trên này, tuyệt đối không được tự ý bước xuống! — Khải quát to át cả tiếng gió gầm, bàn tay rắn rỏi ấn mạnh vai Tùng xuống một điểm tựa an toàn.

— Khải, lấy ngay cuộn cáp dù bọc thép và ba cây cọc sắt phi hai mươi trong xưởng mộc của tôi mau! Đi đường sau! — Ông Đặng Bách giục giã, giọng đanh thép không một chút run rẩy, đôi bàn tay gân guốc thoăn thoắt xách theo chiếc búa tạ mười cân chuyên dụng.

Cả hai người đàn ông lập tức băng qua dòng nước xiết đang xối xả tràn qua sườn dốc. Khải không lao bừa theo đường dốc bùn trơn trượt mà quan sát thật nhanh địa hình, chọn đúng gờ đá mồ côi nằm sâu trong vùng rễ cổ thụ của khu vườn bà Lam để làm điểm tựa an toàn. Nơi đây, nhờ hệ thống rễ cây đa tầng ken dày như một tấm lưới thép tự nhiên, cắm sâu vào lòng đất suốt hàng chục năm qua, vùng đất lõi của khu vườn vẫn đứng sừng sững, không hề bị trôi trượt dù dòng nước lũ đục ngầu cuồn cuộn gầm thét bao quanh.

— Đóng cọc ở đây! — Khải hô lớn, chỉ vào khe nứt của khối đá mồ côi.

Ông Bách vung chiếc búa tạ nặng trịch, từng nhát búa nện xuống đanh gọn, chuẩn xác đến nghẹt thở. *Keng! Keng! Keng!* Ba chiếc cọc sắt ngập sâu hai phần ba thân cọc vào bờ đá cứng cáp, vững như bàn thạch. Cùng lúc đó, đôi tay Khải thoăn thoắt buộc các nút thắt thủy thủ kép chuyên dụng, căng một đường dây cáp cứu nạn chịu lực vắt ngang qua dòng bùn lầy đang sạt lở, đầu kia dây cáp được anh kéo băng qua mép sạt, phóng thẳng tới khung cửa sổ sau của gian phòng thiếu nhi.

— Bám chặt vào dây cáp! Bước từng bước trên gờ đá, đừng dẫm chân vào bùn nhão! — Khải hét lớn sang cho ông Bách, rồi chính anh là người lội ngược dòng bùn ngập ngang gối, hai tay bám chặt vào đường dây cáp căng cứng để tiếp cận bờ tường đang rung rơ từng chặp.

Cánh cửa sổ gỗ phía sau phòng thiếu nhi đã bị áp lực của hàng khối bùn đất chèn cứng ngắc, những thanh gỗ kêu cọt kẹt rên rỉ dưới sức ép khủng khiếp. Ông Bách nhanh chóng trườn tới mép tường, dùng chiếc xà beng thép mang theo cắm phập vào khe cửa, dồn toàn bộ trọng lượng cơ thể bẩy mạnh một nhịp dứt khoát. *Rắc!* Thanh chốt gỗ bên trong bật tung ra, cánh cửa mở toang để lộ gian phòng tối om, ngập ngụa bùn đỏ.

Bên trong, nước bùn đã dâng quá bắp chân, lạnh ngắt. Bé Nhi sợ hãi nép sát vào góc tường cao nhất nhưng tuyệt nhiên không khóc thét để làm các bạn hoảng loạn; đôi tay nhỏ nhắn, gầy guộc của cô bé đang ôm chặt lấy một em nhỏ mới bốn tuổi, cả hai run rẩy trong manh áo ướt sũng.

— Đừng sợ! Có bác Bách và chú Khải đây rồi! Bác đón các cháu ra ngay đây! — Giọng ông Bách ấm áp và trầm hùng vang lên át đi tiếng giông bão. Ông chìa đôi bàn tay chai sần, thô ráp nhưng vững chãi đón lấy đứa trẻ đầu tiên từ tay Nhi, ôm trọn vào ngực rồi chuyền thật nhanh sang cho Khải.

Lần lượt từng em nhỏ được Khải và ông Bách bế qua khung cửa sổ hẹp. Bằng kỹ thuật điêu luyện và sức mạnh bền bỉ, Khải men theo đường ranh dây cáp kiên cố, vừa che chắn dòng bùn chảy xiết vừa đưa từng đứa trẻ lên khoảng sân cao ráo, vững chãi của vườn bà Lam. Khi Khải quay lại bế nốt bé Nhi, chuyền cô bé qua gờ đá an toàn vào vòng tay đang giang rộng và run rẩy của Tùng, thì một tiếng nổ *ầm* kinh hoàng đột ngột dội lên sau lưng họ.

Toàn bộ mảng tường gạch phòng sinh hoạt phía sau không chịu nổi áp lực đã đổ ụp xuống tan tành. Dòng bùn đất đỏ quánh như một con thú dữ bị bỏ đói tràn vào, nuốt trọn gian phòng rỗng chỉ trong nháy mắt. Bụi gạch và bọt nước bắn tung tóe lên tận bờ hiên. Tùng ôm ghì lấy bé Nhi vào lòng, hai hàm răng cậu va vào nhau lập cập vì gió lạnh và dư chấn của nỗi sợ hãi, nhưng sâu thẳm trong ánh mắt cậu bé chín tuổi bừng lên sự nhẹ nhõm vô bờ bến. Cậu đã không hành động liều lĩnh một cách vô ích; cậu đã biết kìm nén sự nóng vội, gọi đúng người lớn và cùng mọi người cứu sống được em gái cùng các bạn.

Tại gian nhà chính khô ráo và ấm cúng của bà Lam, một trạm sơ cứu tạm thời đã được thiết lập nhanh chóng đến kinh ngạc dưới sự điều phối thuần thục của y tá Trần Thu Hà và mẹ Mộc Miên. Những chiếc chăn dạ sạch sẽ phơi nắng thơm nồng mùi sả khô được đem ra từ tủ gỗ, quấn chặt quanh người lũ trẻ đang run cầm cập vì ướt lạnh. Mẹ Mộc Miên tất tả bưng ra những bát nước gừng nóng hổi thơm nồng hương mật mía, nhẹ nhàng ngồi xuống đút từng thìa nhỏ cho các em để xua đi cơn giá buốt đang ngấm vào da thịt non nớt.

Y tá Thu Hà điềm tĩnh quỳ gối trên nền chiếu, mở toang hộp cứu thương chuyên dụng. Đôi bàn tay đeo găng vô trùng thoăn thoắt gắp từng miếng bông gạc tẩm cồn sát khuẩn, cẩn thận lau sạch những vệt bùn đất và băng bó những vết trầy xước rướm máu trên đầu gối, khuỷu tay lũ trẻ. Giọng nói dịu dàng, trầm tĩnh nhưng đầy uy lực chuyên môn của người mẹ làm nghề y tá khiến bầu không khí vốn dĩ hỗn loạn, căng thẳng dần trở nên trật tự và ấm áp lạ thường. Bùi Ngọc Mai ngồi ngay bên cạnh, đôi mắt long lanh tràn đầy sự thấu hiểu. Em dùng những tấm thẻ ký hiệu màu sắc tự vẽ cùng những cử chỉ ân cần, ra dấu vỗ về và hướng dẫn các bạn nhỏ hít sâu, thở đều. Nhờ có Mai, cả gian phòng không một tiếng khóc hoảng loạn nào cất lên, chỉ có hơi ấm của tình người lan tỏa, xua tan cái lạnh lẽo của trận cuồng phong ngoài kia.

Đúng lúc đó, từ phía chân dốc Mây, một bóng người loạng choạng, trượt ngã dúi dụi rồi lồm cồm bò dậy chạy ngược lên trong bộ áo mưa tiện lợi màu xanh đã bị gió bão xé rách bươm từng mảng. Đó chính là ông Hoàng Văn Phúc. Nghe tiếng còi báo động khẩn cấp rú lên từng hồi vang dội khắp thung lũng cùng tin báo vách núi sạt lở nghiêm trọng đe dọa khu dân cư, vị Trưởng ban Mở Rộng vội vã bỏ cả chiếc xe hơi dưới đường lớn để lao tới hiện trường.

Đôi giày da bóng lộn đắt tiền của ông ta giờ sũng nước, ngập ngụa trong lớp bùn nhầy nhụa, chiếc quần âu xộc xệch bết chặt vào cẳng chân. Gương mặt trơ tráo, hống hách thường ngày giờ đây tái mét, không còn lấy một giọt máu, đôi môi thâm sì run rẩy bần bật.

Ông Phúc đứng sững sờ, chôn chân giữa màn mưa quất rát mặt. Hiện ra trước mắt ông ta là một cảnh tượng tan hoang, khủng khiếp đến rợn người. Vách taluy âm dựng đứng mà ông ta từng lớn tiếng chỉ đạo máy xúc đào khoét trưa nay để kịp tiến độ báo cáo đã hoàn toàn đổ sụp. Hàng trăm tấn đất đá trượt dài xuống chân dốc, tạo thành một cái hàm ếch khổng lồ, sâu hoắm và ngoác miệng đỏ ngầu. Vị trí sụt lún kinh hoàng ấy nằm trùng khớp một cách tàn nhẫn với đúng tọa độ mà bản vẽ phản biện của Khải, Minh và Nam từng khoanh vùng cảnh báo: nơi có túi nước ngầm rò rỉ bị đơn vị khảo sát tắc trách của ông Phúc cố tình bỏ sót qua loa. Cột mốc bê tông trắc địa phi pháp mà ông ta chỉ đạo cắm lấn sang đất vườn nhà bà Lam sáng nay cũng đã bị dòng bùn nhão cuốn phăng, vùi sâu mất tích dưới đáy vực lầy.

Bỗng nhiên, một tiếng thét thất thanh, nghẹn ngào từ mép hàm ếch bùn đất xé toạc tiếng mưa rơi:

— Cứu... cứu tôi với! Sụt... sụt móng rồi! Bác Phúc ơi cứu tôi!

Một người công nhân lái máy xúc – người đã nhận lệnh thi công cưỡng chế trưa nay – trong lúc cố gắng chạy ngược lại kéo chiếc máy bơm thoát nước của công trường, đã bị tụt cả hai chân vào miệng hàm ếch đang tiếp tục sụt lún sâu hoắm. Lớp đất sét bazan trơn tuột như dầu mỡ quánh chặt, nuốt chửng nửa thân dưới của anh ta xuống hố sâu bùn lầy. Người công nhân càng giãy giụa thì lực hút chân không của khối bùn nhão càng kéo anh ta chìm sâu hơn, trong khi bờ đất cao vút ngay phía trên đầu anh đang nứt toác từng kẽ rộng ngoác, chực chờ đổ ụp xuống chôn sống nạn nhân trong tích tắc.

Ông Phúc đứng chết trân cách đó chừng mười mét. Nhìn thấy cảnh tượng chết người ngay trước mắt, vị Trưởng ban hoảng loạn tột độ, hai đầu gối ông ta run lẩy bẩy, bàn tay bám chặt vào một thân cây ven đường để khỏi ngã quỵ, cổ họng nghẹn ứ lại, không sao thốt nên được một lời chỉ đạo hay cứu giúp.

Không một giây do dự, kỹ sư Lê Quang Khải quăng phăng chiếc áo mưa vướng víu sang một bên. Anh vớ lấy đoạn dây cáp dù bọc thép còn lại, quấn chặt hai vòng quanh bờ vai vạm vỡ của mình rồi lao ngược trở xuống bờ dốc sạt lở nguy hiểm. Bùn đất nhão nhoét ngập lên tận bẹn, Khải không thể bước đi bình thường; anh nằm rạp người xuống, trườn trên lớp đá dăm gồ ghề để phân tán trọng lượng, dùng từng đầu ngón tay bấu chặt vào bờ đất trơn trượt để áp sát miệng hàm ếch.

— Bình tĩnh! Đừng giãy nữa! — Khải hét lớn, tiếng quát đanh thép lấn át cả tiếng rít của gió bão. — Đưa tay đây! Nắm chặt lấy cổ tay tôi, không được nắm ngón tay!

Người công nhân đang trong cơn hoảng loạn tột cùng, hai bàn tay dính đầy bùn đặc vung vẩy chới với giữa không trung. Khải rướn người hết cỡ qua mép vực trơn tuột, các bó cơ trên cánh tay anh cuộn lên gân guốc, chộp chuẩn xác và siết chặt lấy cổ tay người thợ.

— Giữ chặt! — Khải gầm lên.

Ở phía trên bờ đá vững chãi của khu vườn, ông Đặng Bách cùng Nam và Minh đã tóm chặt lấy đầu dây cáp neo. Cả ba người ghim chặt chân vào nền đá, đồng loạt ghì chặt cơ thể làm điểm tựa chịu lực nghìn cân.

— Kéo! Một... hai... ba, kéo! — Minh và Nam đồng thanh hô lớn.

Khải gồng toàn bộ sức lực của cơ lưng và hai cánh tay, phối hợp nhịp nhàng cùng lực kéo của sợi cáp phía sau. Anh dồn sức giật mạnh người công nhân bật khỏi sức hút nghẹt thở của hố bùn nhão. Ngay trong đúng tích tắc người thợ vừa được nhấc bổng lên khỏi miệng hố, cả mảng taluy khổng lồ phía trên rầm rập đổ ụp xuống, hàng khối đất đá san phẳng hoàn toàn đáy hố sâu, chôn vùi chiếc xẻng sắt của công trường vừa rơi xuống đáy.

Khải thở dốc từng hồi nặng nhọc, lồng ngực phập phồng dữ dội. Anh cùng ông Bách và hai thanh niên dìu người công nhân lấm lem bùn đất lùi dần về bờ đá an toàn, nơi mạng lưới rễ cây chằng chịt của khu vườn bà Lam vẫn sừng sững neo giữ từng tấc đất quê hương. Người thợ máy xúc run rẩy quỳ sụp xuống nền đá ướt lạnh, hai bàn tay ôm lấy mặt bật khóc nức nở trong nỗi bàng hoàng tột độ vì vừa giật lại được mạng sống từ lưỡi hái tử thần.

Khải quệt vệt bùn non bết dính trên trán rồi chậm rãi đứng thẳng dậy giữa trời mưa tầm tã. Toàn thân người kỹ sư ướt sũng, gương mặt lấm lem bùn đất và nước mưa, nhưng đôi mắt anh sáng quắc, quắc thước và lạnh lùng xoay sang, nhìn xoáy thẳng vào vị Trưởng ban Mở Rộng đang đứng chết lặng như một pho tượng rỗng cách đó chỉ vài bước chân.

Ông Phúc run rẩy né tránh ánh nhìn sắc như dao cạo của Khải. Ông ta nhìn hiện trường tan hoang đổ nát trước mặt, nhìn dòng bùn đỏ quánh vẫn đang không ngừng rỉ ra từ vết nứt đứt gãy địa chất nơi công trường thi công ẩu đả, rồi lại nhìn sang khung cửa sổ ấm áp của gian nhà gỗ, nơi những đứa trẻ vừa thoát chết trong gang tấc đang được ủ ấm trong chăn dạ và tình thương.

Mọi lý lẽ ngụy biện về tiến độ thi đua, mọi sự ngạo mạn quyền lực hành chính cùng thói trịch thượng bấy lâu nay bỗng chốc vụn vỡ tan tành trước hiện thực tàn khốc của thảm họa kỹ thuật mà chính ông ta đã cố tình nhắm mắt làm ngơ.

Trước sức ép của sự cố sạt lở và đơn kiến nghị tập thể, ông Phúc buộc phải ký quyết định mở lại phiên tham vấn cộng đồng.