Căn Phòng Trọ Bốn Tháng Sống Còn

Tiếng xe máy gầm rú dưới đường Nguyễn Kiệm dội qua lớp cửa kính nứt khi Khang khiêng chiếc bảng trắng cũ lên tầng ba căn phòng trọ.

Góc bảng bọc nhôm sắc lẹm va vào tay vịn cầu thang bằng sắt hàn thô, phát ra một tiếng "chát" khô khốc, làm tróc thêm một mảng sơn xám đã gỉ sét từ lâu. Mùi rỉ sắt nồng tanh bốc lên lẫn trong làn không khí oi nồng đặc quánh. Mồ hôi túa ra từ chân tóc Khang, chảy tràn xuống trán rồi rỉ cay xè vào khóe mắt, kéo theo lớp bụi vôi vữa li ti từ bức tường hành lang chưa trát phẳng chà xát vào da thịt. Khang nghiến răng, hai bắp tay gồng cứng, những đường gân xanh nổi ngoằn ngoèo dưới lớp da sạm nắng. Chiếc bảng trắng dài hai mét, bề mặt đã ố vàng và loang lổ những vệt mực bút dạ không thể xóa sạch, nặng trịch và cồng kềnh như một cánh buồm no gió ngược chiều trong lồng cầu thang hẹp chỉ vừa một người lách qua.

Phía sau anh vài bậc, Huy vừa thở dốc từng cơn vừa ôm khư khư một thùng máy tính cồng kềnh. Khung vỏ kim loại của chiếc case máy chủ cũ cấn mạnh vào xương sườn chàng kỹ sư, cánh tay gầy guộc run rẩy sau mỗi nhịp bước nặng nề. Tiếng đế giày bata mòn vẹt của Huy miết trên nền xi măng dốc trơn tuột, tạo nên những âm thanh kèn kẹt bất an.

"Cẩn thận cái chân bảng, Khang!" Vy đi phía sau cùng, hai tay xách hai chiếc túi tài liệu bằng vải bạt dày cộp, giọng cô rành rọt, đanh gọn át cả tiếng còi xe gắt gỏng từ vòng xoay ngã sáu Gò Vấp bên dưới dội lên. "Cạnh nhôm đó mà quẹt sâu thêm một đường vào lớp vôi tường là mất đứt nửa triệu tiền trừ cọc cho bà chủ nhà bây giờ. Cầu thang này vừa hẹp vừa dốc, đi đứng nhìn trước ngó sau giùm cái."

Căn phòng trọ rộng chưa đầy hai mươi lăm mét vuông nằm nép mình sát rạt dưới mái tôn xi măng đã lồi lõm, cong vênh sau không biết bao nhiêu mùa mưa nắng gắt gao của đất Sài Gòn. Cánh cửa sắt hoen ố vừa mở toang ra là một luồng nhiệt hầm hập lập tức ập thẳng vào mặt, ngột ngạt không khác gì một chiếc lò sấy bánh mì công nghiệp vừa ngắt điện. Chiếc máy điều hòa cũ kỹ mang nhãn hiệu mờ căm gắn gượng gạo trên góc tường loang lổ vết ố nước mưa, đang rỉ nước tong tỏng xuống một cái xô nhựa màu đỏ đặt sẵn ở góc sàn gạch bông bạc màu. Từng giọt nước đập vào đáy xô nghe chát chúa, đơn điệu.

Linh là người đến sớm nhất từ đầu giờ chiều. Cô gái nhỏ nhắn đang cúi rạp người, hai đầu gối quỳ hẳn xuống sàn nhà còn vương bụi dăm bào, cặm cụi dùng khăn ướt lau từng vệt băng dính cáu bẩn trên mặt bốn chiếc bàn làm việc chân sắt gập. Đó là số bàn ghế văn phòng thanh lý giá rẻ mà Khang và cô đã phải lặn lội trả giá từng đồng ở một công ty môi giới bảo hiểm vừa phá sản tại Quận 5 vào hai hôm trước.

Huy khụy chân đặt thùng máy tính xuống sàn gỗ ép đã phồng rộp vài chỗ, nghe rõ tiếng khớp xương bánh chè của mình kêu răng rắc. Anh thả phịch người, tựa lưng vào mép cửa ra vào bằng nhôm kính dán đề-can đục, lồng ngực phập phồng như chiếc ống bễ thợ rèn. Tháo cặp kính cận dày cộp đã dính đầy hơi ẩm mồ hôi ra, Huy kéo vạt áo phông xám bạc màu lau lia lịa, để lộ đôi mắt thâm quầng vì chuỗi ngày thức trắng:

"Tao tưởng mày bảo tìm được chỗ nào thoáng đãng, dễ thở hơn cơ mà Khang? Mái tôn dốc ngược thế này, chỉ cần cái máy chủ mini với hai dàn máy bàn dựng của tao chạy hết công suất vào cữ trưa thì nhiệt độ trong phòng này không bao giờ dưới bốn mươi độ C. Chip quá nhiệt là sập hệ thống liên tục, quạt tản nhiệt có gào rách họng cũng vô ích. Chưa kể mạng mẽo ở cái hẻm này tao nhìn qua thấy dây nhợ chằng chịt như mạng nhện, đường truyền chập chờn thì làm ăn kiểu gì?"

"Thoáng đãng mà nằm gần trung tâm thì giá thuê gấp ba lần chỗ này, tiền đâu mà gánh?" Khang đặt cạnh dưới của chiếc bảng dựa hẳn vào bức tường gạch duy nhất chưa bị tróc vôi, quệt mạnh mồ hôi trán bằng mu bàn tay đầy bụi bặm. Hơi thở anh vẫn còn đứt quãng, nhưng ánh mắt rực lên sự bướng bỉnh quen thuộc, không hề có lấy một tia chùn bước. "Tầng ba, tách biệt hoàn toàn với chủ nhà ở tầng trệt, giờ giấc tự do hai mươi bốn trên hai mươi bốn, không ai nhòm ngó hay thắc mắc việc chúng ta thức trắng đêm gõ phím. Quan trọng nhất là công-tơ điện tính theo giá kinh doanh dịch vụ thông thường, tao đã ép bà chủ ghi rõ vào hợp đồng, không bị chém bốn ngàn một số như phòng trọ sinh viên. Thêm nữa, bà ấy chỉ bắt cọc đúng một tháng thay vì giam cứng ba tháng tiền cọc chết dí một chỗ như mấy tòa nhà văn phòng ảo bên Phú Nhuận. Ở giai đoạn này, giữ được từng đồng tiền mặt trong túi là giữ được mạng sống."

Bốn con người đang đứng thở dốc giữa căn phòng nồng nặc mùi ẩm mốc và bụi tường này, chỉ mới tuần trước thôi, vẫn còn ngồi dưới ánh đèn huỳnh quang mát lạnh tỏa ra từ trần thạch cao phẳng lì của tòa nhà văn phòng hạng B mang tên Đại Việt Solutions ở trung tâm Quận 1.

Khang từng là trưởng nhóm kinh doanh B2B thiện chiến và lì lợm nhất nhì phòng thị trường của Đại Việt. Anh là kẻ sẵn sàng uống cạn chén rượu đầy trên bàn tiệc với những ông chủ thầu sừng sỏ, chịu đựng đủ mọi lời hạch sách để mang về những hợp đồng phân phối phần mềm quản trị doanh nghiệp trị giá hàng trăm triệu. Nhưng chính Khang cũng là người nhận ra sự rỗng tuếch tột cùng đằng sau những bản hợp đồng hào nhoáng ấy: người ta mua phần mềm về chỉ để làm đẹp hồ sơ năng lực, để đối phó với kiểm toán, còn những người trực tiếp làm việc ở hiện trường thì hoàn toàn bất lực trước những giao diện rườm rà, vô dụng.

Huy từng là kỹ sư phụ trách phần lõi dữ liệu, người nắm giữ hàng chục ngàn dòng mã nguồn chạy ngầm trong hệ sinh thái của Đại Việt. Một gã kỹ thuật viên thuần túy, ghét cay ghét đắng những cuộc họp vô thưởng vô phạt kéo dài hàng giờ chỉ để tranh cãi về màu sắc của một cái nút bấm, và luôn cảm thấy nghẹt thở trước sự can thiệp thô bạo của những tay quản lý cấp trung không biết một dòng lệnh nào nhưng thích vẽ hươu vẽ vượn để lấy lòng ban giám đốc.

Vy rời vị trí kiểm soát chi phí nội bộ sau chuỗi ngày dài mệt mỏi cùng cực vì phải liên tục tìm cách hợp thức hóa những con số tài chính bị bóp méo, những khoản chi hoa hồng ngầm dưới gầm bàn nhằm làm đẹp báo cáo gửi cổ đông. Cô cần sự minh bạch tuyệt đối, một hệ thống sổ sách sạch sẽ nơi mỗi đồng tiền chi ra đều phải có lý do tồn tại rõ ràng.

Còn Linh, cô nhân viên chăm sóc khách hàng trẻ tuổi nhất, dứt áo ra đi theo lời rủ rê của Khang chỉ vì tin vào một lời hứa mộc mạc: ở đây, họ sẽ tạo ra một thứ công cụ thực sự thuộc về những người lao động nhỏ lẻ lấm lem bùn đất ngoài kia, thay vì tiếp tục bán những gói giải pháp công nghệ đắt đỏ nửa vời rồi nhẫn tâm bỏ mặc khách hàng loay hoay trong tuyệt vọng sau khi đã thu đủ tiền hợp đồng.

Nhưng rời bỏ một cỗ máy khổng lồ vận hành êm ái nhờ nguồn vốn dồi dào để tự đứng trên đôi chân trần của mình là một cú rơi tự do đầy choáng váng. Cảm giác phấn khích tự do ngắn ngủi nhanh chóng bị nuốt chửng bởi thực tế trần trụi, nhơ nhớp của căn phòng trọ rẻ tiền, nơi từng mẩu đầu lọc thuốc lá cháy dở và sợi tóc của người thuê trước vẫn còn kẹt lại dưới khe nẹp nhôm của khung cửa sổ rỉ sét.

Vy không nói một lời thừa thãi nào. Cô đặt mạnh hai túi hồ sơ lên mặt bàn vừa được Linh lau qua, kéo chiếc ghế xoay gãy mất một bánh xe lại gần, ngồi xuống một cách dứt khoát. Chiếc ghế nghiêng nhẹ sang một bên nhưng cô không bận tâm. Vy mở chiếc laptop cá nhân đã sờn rách lớp viền bạc ở bốn góc. Đặt bên cạnh máy tính là cuốn sổ tay bìa bọc da màu xanh thẫm dày cộp — cuốn sổ ghi chép dòng tiền mà cô chưa từng để rời mắt hay cho ai chạm vào suốt ba năm qua.

"Tất cả ngồi xuống đi," Vy gõ đầu bút bi kim loại xuống mặt bàn gỗ ép hai tiếng *cắc... cắc...* khô khốc. "Trước khi bàn xem cái bảng trắng này treo góc nào hay máy tính của ông Huy đấu dây mạng ra sao, chúng ta phải đối mặt và chốt xong bài toán sống còn này trước đã."

Tiếng quạt trần bám đầy bụi đen quay cọt kẹt trên đỉnh đầu như chùng hẳn xuống theo ngữ điệu trầm tĩnh nhưng nặng trịch của cô. Khang kéo một chiếc ghế nhựa màu xanh ngồi đối diện, hai cánh tay đặt lên mặt bàn, mắt nhìn thẳng vào Vy. Huy chán chường ngồi bệt luôn xuống một thùng carton đựng đầy dây cáp mạng cuộn tròn, hai chân duỗi thẳng ra sàn gạch. Còn Linh đứng nép sát vào lưng ghế của Vy, hai tay ôm xấp biên lai thu chi mấy ngày dọn dẹp vừa qua, bờ môi mím chặt.

Vy mở ứng dụng ghi chép chi phí trên điện thoại cá nhân để đối chiếu chéo, đồng thời lướt ngón tay mở bảng tính Excel trên màn hình máy tính. Cô xoay màn hình một góc bốn mươi lăm độ về phía ba người còn lại. Trên trang tính trống trải ấy chỉ vỏn vẹn vài dòng số liệu được định dạng đơn giản bằng hai màu xám và đỏ thẫm. Không có bất kỳ biểu đồ tăng trưởng hình mũi tên vút lên trời xanh nào, cũng không có những thuật ngữ quản trị đao to búa lớn như những slide thuyết trình Khang vẫn thường dùng để thôi miên khách hàng tại Đại Việt.

"Tổng số tiền tiết kiệm cá nhân của bốn đứa gom lại, sau khi đã thanh toán tiền cọc phòng trọ và tháng tiền nhà đầu tiên, chính xác là sáu mươi lăm triệu đồng," Vy bắt đầu, giọng nói đều đều, lạnh lùng và chuẩn xác như một chiếc máy đếm nhịp cơ học. "Khang góp ba mươi lăm triệu. Huy góp mười lăm triệu. Em Linh góp bảy triệu. Tôi góp tám triệu. Tổng cộng: sáu mươi lăm triệu tiền mặt hiện hữu nằm trong tài khoản chung mà tôi đứng tên giám sát."

Khang nuốt nước bọt, định mở miệng chen vào, nhưng Vy lập tức giơ bàn tay trái lên, một ngón tay dựng đứng ngăn lại:

"Nghe cho hết đã, đừng ngắt lời tôi. Bây giờ là bảng dự toán chi phí cố định tối thiểu mỗi tháng để duy trì cái gọi là 'văn phòng kiêm pháp nhân' này của chúng ta: Tiền thuê phòng trọ cố định: sáu triệu rưỡi. Tiền điện kinh doanh, nước sinh hoạt, cộng thêm gói internet cáp quang tốc độ cao có IP tĩnh cho ông Huy làm việc: hai triệu rưỡi. Tiền thuê hosting và cụm máy chủ đám mây ảo cấu hình thấp nhất để chạy thử nghiệm cơ sở dữ liệu: ba triệu. Chi phí duy trì pháp lý công ty, chữ ký số, hóa đơn điện tử phân bổ theo tháng: năm trăm ngàn. Tiền xăng xe, cước điện thoại liên lạc khách hàng thực địa phân bổ cho Khang và Linh: ba triệu. Phí sinh hoạt tối thiểu gồm mì gói, cơm hộp bình dân hai mươi lăm ngàn một suất, nước uống đóng bình hai mươi lít cho cả bốn người: sáu triệu."

Vy dừng lại một nhịp rất ngắn. Cô ngước mắt lên, nhìn thẳng vào từng gương mặt đang căng cứng trước mặt mình, cuối cùng dừng lại thật lâu trên đôi mắt của Khang:

"Tổng chi phí cố định tối thiểu mỗi tháng là hai mươi mốt triệu năm trăm ngàn đồng. Xin lưu ý: chúng ta chưa tính một đồng lương nào cho bất kỳ ai trong bốn người ngồi đây. Không lương sáng lập, không lương kỹ thuật, không trợ cấp ngoài giờ. Lấy sáu mươi lăm triệu chia cho hai mươi mốt triệu rưỡi..." Ngón trỏ của cô gõ cọc một tiếng vào phím Enter trên máy tính, con số nhấp nháy hiện ra ở ô kết quả màu đỏ. "Ba phẩy không hai. Nghĩa là chúng ta có vỏn vẹn ba tháng tiền mặt. Nếu tôi siết thật chặt chi phí sinh hoạt, bóp vụn từng khoản phát sinh ngoài đường, chúng ta kéo dài hơi tàn được tối đa đúng bốn tháng."

Cô đóng sập nắp bút bi kim loại lại. Âm thanh vang lên đanh gọn giữa căn phòng tĩnh mịch:

"Bốn tháng. Đúng một trăm hai mươi ngày. Nếu sau bốn tháng nữa, hệ thống phần mềm này không mang về được một đồng doanh thu thực tế nào để bù đắp dòng tiền đang chảy máu ra ngoài, công ty này chính thức giải tán trong trật tự. Không có chuyện đi vay nợ cá nhân lãi ngày để đắp vào, không có chuyện cắm xe máy hay mượn sổ đỏ của bố mẹ dưới quê. Và tôi cũng nói trước, tôi sẽ không duyệt chi bất kỳ một ngàn nào phát sinh ngoài danh mục này nếu không có sự đồng thuận bằng chữ ký tay của cả bốn người."

Căn phòng lập tức rơi vào một khoảng im lặng tuyệt đối, ngột ngạt đến mức nghe rõ cả tiếng vo ve của một con ruồi nhặng bay lượn quanh bóng đèn tuýp. Tiếng nước rỉ từ chiếc máy lạnh cũ kỹ rơi xuống đáy xô nhựa vang lên từng nhịp đều đặn: *tõm... tõm... tõm...*, nặng nề và u ám chẳng khác nào tiếng chuông đồng hồ đếm ngược của một bản án định sẵn.

Linh khẽ siết chặt tập biên lai trong tay, những đốt ngón tay cô trắng bệch ra vì dùng lực. Bảy triệu đồng cô đem góp vào tài khoản chung này là toàn bộ số tiền trợ cấp thôi việc vỏn vẹn cộng với những đồng tiền tiết kiệm chắt bóp từng bữa ăn sáng suốt hơn một năm làm việc cật lực tại công ty cũ. Cô hiểu rõ sự lạnh lùng của Vy không phải là sự tàn nhẫn hay hẹp hòi, mà đó là tấm khiên duy nhất bảo vệ cả nhóm khỏi những ảo tưởng chết người. Bốn tháng trôi qua ở cái đất Sài Gòn nghiệt ngã này nhanh như một cái chớp mắt. Chỉ cần chần chừ hay đi lạc hướng vài tuần lễ, tiền thuê nhà và tiền cơm hộp sẽ ngốn sạch những đồng bạc cuối cùng trước khi họ kịp nhìn thấy hình hài sản phẩm hoàn chỉnh.

Khang nhìn chằm chằm vào con số "4 tháng" đang phát sáng le lói trên màn hình laptop của Vy. Những thớ cơ trên mặt anh giật nhẹ, nhưng thay vì chùng xuống hay bộc lộ sự hoang mang, cơ mặt anh từ từ giãn ra. Một nụ cười nửa miệng đầy vẻ thách thức quen thuộc xuất hiện trên gương mặt gầy gò, sạm nắng. Anh đứng bật dậy khỏi chiếc ghế nhựa, bước nhanh tới bên chiếc bảng trắng cũ kỹ, nhặt cây bút lông màu đen cắm trên khay nhôm lên, mở nắp bút bằng một cái búng tay giòn giã.

"Bốn tháng là quá đủ để chứng minh một mô hình thực tế sống hay chết," Khang lên tiếng, giọng anh trầm ấm, mang một thứ nội lực kỳ lạ lập tức xé toạc bầu không khí ức chế đang bủa vây căn phòng. "Chúng ta không phải mấy nhóm sinh viên năm nhất năm hai ôm mộng khởi nghiệp đi thi thố các cuộc thi thuyết trình trên giấy để đốt tiền tài trợ của các quỹ đầu tư. Chúng ta đã lăn lộn ngoài thương trường đủ lâu để biết thị trường này đang rách nát ở chỗ nào, và bốn đứa ngồi đây là để cùng nhau vá nó lại."

Khang vung tay vẽ một hình chữ nhật rất lớn chiếm trọn nửa trên của bảng trắng, rồi dùng hai đường thẳng dọc dứt khoát chia nó làm ba cột riêng biệt. Tiếng ngòi bút dạ miết ken két trên mặt bảng nhôm tạo ra những rung động khô khốc.

"Mấy tháng làm việc ở Đại Việt, cả tao lẫn Huy đều đã nhìn thấy một lỗ hổng chí mạng: Đại Việt Solutions chỉ chăm chăm nhắm vào các doanh nghiệp có doanh thu từ vài chục đến hàng trăm tỷ đồng, bán cho họ những hệ thống ERP cồng kềnh, phức tạp với mức giá từ vài trăm triệu đến cả tỷ bạc. Nhưng ngoài kia, từ các xưởng cơ khí gia công ở Sóng Thần, các kho nhôm kính ở Hóc Môn, cho đến các vựa phân phối nông sản ở chợ đầu mối Bình Điền... hàng ngàn cơ sở kinh doanh vừa và nhỏ đang quản lý vận hành bằng cái gì?"

Khang gõ mạnh đầu bút lông lên bảng, mực đen thấm loang ra thành một chấm tròn đậm nét:

"Sổ tay học sinh xé góc! Hóa đơn bán lẻ kẹp vào một cái đinh sắt rỉ sét cắm thẳng trên bàn làm việc của chủ xưởng! Phiếu giao hàng viết tay bằng giấy than ba liên, dính đầy dầu mỡ công nghiệp và bụi sắt vụn, hễ gặp một cơn mưa rào trên đường vận chuyển là nhòe nhoẹt hết chữ số! Để rồi đến cuối tháng đối soát công nợ, chủ xưởng cãi nhau tay đôi với nhà cung cấp vật tư vì bên bán bảo đã giao mười cây thép hộp, còn bên mua thì khăng khăng chỉ mới nhận có tám cây. Tỷ lệ thất thoát vật tư tại các kho bãi nhỏ lên tới năm đến mười phần trăm mỗi tháng mà chủ cơ sở không tài nào truy ra được nguyên nhân rốt cuộc là do thợ cắt hỏng làm hư hao hay do thủ kho tuồn ra ngoài bán phế liệu."

Khang lia bút viết ngoáy ba cụm từ in hoa thật lớn lên ba cột trên bảng: **MUA HÀNG — TỒN KHO — CÔNG NỢ**.

"Mô hình của chúng ta cực kỳ tinh gọn và đánh thẳng vào tử huyệt đó: Xây dựng một nền tảng số hóa chạy mượt mà ngay trên những chiếc điện thoại thông minh Android giá rẻ đời cũ. Thứ nhất: Số hóa quy trình mua hàng vật tư. Khi thợ xưởng cần sắt thép hay phụ kiện bulong để gia công đơn hàng gấp, họ tạo yêu cầu mua ngay trên ứng dụng, chủ xưởng chỉ cần liếc mắt duyệt qua trong ba giây trên điện thoại là đơn được chuyển thẳng tới đại lý cấp một. Thứ hai: Theo dõi biến động tồn kho theo thời gian thực tế. Hàng nhập về chỉ cần quét mã vạch hoặc nhập số lượng nhanh, hệ thống tự động trừ lùi chính xác khi xuất xưởng gia công theo từng mã đơn hàng cụ thể. Thứ ba: Tự động đối soát công nợ ba bên giữa chủ xưởng, nhà cung cấp vật tư và đội ngũ xe tải vận chuyển. Đến ngày hẹn thanh toán cuối tháng, không cần ngồi lật từng tờ hóa đơn giấy than rách nát nữa, chỉ cần bấm một nút duy nhất là xuất ra bảng kê chi tiết từng chuyến hàng, khớp từng ngày giờ, không sai lệch dù chỉ một đồng, dẹp bỏ hoàn toàn nạn cãi vã, nghi kỵ lẫn nhau."

Khang quay phắt người lại, hai mắt sáng quắc nhìn thẳng vào Huy:

"Thị trường này là một đại dương xanh mênh mông mà mấy công ty công nghệ lớn không thèm ngó ngàng tới vì chê quy mô từng xưởng quá nhỏ nhặt, không bõ công triển khai. Nhưng hàng ngàn xưởng nhỏ gộp lại sẽ là một con số khổng lồ! Mỗi xưởng chỉ cần trả cho chúng ta từ năm trăm ngàn đến một triệu đồng mỗi tháng để bảo vệ số hàng hóa thất thoát trị giá hàng chục triệu của họ, họ sẽ sẵn sàng móc ví trả tiền ngay lập tức! Chúng ta chỉ cần kéo được mười xưởng đầu tiên chịu trả phí trong tháng thứ hai, dòng tiền của chúng ta sẽ tự cân bằng và sống sót!"

"Mày đang nằm mơ giữa ban ngày đấy à Khang?"

Huy lạnh lùng lên tiếng, giọng nói khô cằn cắt phăng dòng năng lượng đang bốc lên hừng hực của Khang. Chàng kỹ sư công nghệ chậm rãi đứng dậy khỏi thùng carton, đẩy gọng kính cận xộc xệch lên sống mũi. Anh bước từng bước nặng trịch tới trước chiếc bảng trắng, gương mặt cau có đặc trưng của một người quen làm việc với các thuật toán logic tuyệt đối và luôn dị ứng với sự mơ mộng viển vông.

"Mày nói chuyện nghe y hệt mấy tay bán hàng chuyên vẽ hươu vẽ vượn cho khách nghe bùi tai để ký cho bằng được hợp đồng rồi quẳng nguyên một bãi rác kỹ thuật lại cho đội lập trình tụi tao dọn dẹp," Huy chỉ thẳng ngón tay trỏ gầy guộc vào chữ 'TỒN KHO' trên bảng. "Mày có thực sự hiểu vật tư cơ khí thực tế nó vận hành thế nào dưới sàn xưởng không? Mày tưởng quản lý sắt thép nó cũng giống như bán mấy cái áo thun hay ly trà sữa trên mấy cái app thương mại điện tử, nhập số lượng một, bán đi một là trừ đi một dễ dàng thế à?"

Huy hít một hơi sâu, lồng ngực gầy guộc phập phồng, giọng anh mỗi lúc một gay gắt hơn:

"Một cây thép hộp dài sáu mét, khi đưa vào xưởng thợ sẽ cắt ra ba đoạn một mét hai, bốn đoạn tám tấc, phần còn lại là mấy mẩu đầu thừa đuôi thẹo vụn vặt. Mày định cấu trúc cơ sở dữ liệu thế nào để theo dõi cái phần hao hụt cắt gọt đó? Định lưu trữ nó thành một đơn vị tồn kho mới hay quy thành phế liệu sắt vụn? Rồi thép tấm dày mười ly, đơn vị tính lúc mua vào từ nhà máy là tính theo tấn, nhưng khi xuất xưởng cho công nhân dập chi tiết máy thì tính theo mét vuông hoặc theo từng cái phôi nhỏ. Sự chênh lệch tỷ trọng giữa các lô hàng, dung sai vật liệu trong môi trường nhiệt độ cao, lượng ba-via kim loại thu hồi... Một hệ thống xử lý vật tư thực tế phức tạp gấp mười lần mấy cái trang trình chiếu bóng bẩy mà mày quen đem đi lòe mấy ông giám đốc Đại Việt!"

Huy quay ngoắt sang nhìn Vy và Linh, rồi lại chĩa mũi dùi về phía Khang:

"Đó là tao còn chưa thèm nói đến bài toán hạ tầng phần cứng. Mày đòi ứng dụng phải chạy mượt mà trên điện thoại giá rẻ của công nhân? Mày đã từng bước chân vào một xưởng cơ khí giữa trưa hè tháng Năm chưa? Bụi kim loại bay mù mịt trong không khí bám kín loa và cổng sạc điện thoại, tay chân công nhân thì đen nhẻm dầu luyn công nghiệp, màn hình cảm ứng vừa ố vừa nứt. Sóng điện thoại thì chập chờn vì bốn bề xung quanh là mái tôn và khung thép chắn sạch tín hiệu 3G. Nếu hệ thống mất mạng đột ngột khi thợ đang bấm lệnh xuất kho dở dang, dữ liệu cục bộ không đồng bộ được lên máy chủ, xảy ra tình trạng xung đột ghi đè dữ liệu thì ai sẽ là người đứng ra chịu trách nhiệm? Nếu chỉ làm một bản thử nghiệm chắp vá, nửa vời để đi bịp người ta ký hợp đồng, tao viết trong hai tuần là xong. Nhưng để đưa vào một xưởng đang chạy máy dập rầm rầm mà không làm tê liệt toàn bộ dây chuyền của họ, tao cần ít nhất sáu tháng để viết mã và kiểm thử độc lập. Bốn tháng tiền mặt mà con Vy vừa vạch ra, tao còn chưa chắc dựng xong khung kiến trúc bảo mật cho cơ sở dữ liệu nữa là đòi đi bán lấy tiền!"

"Sáu tháng thì bốn đứa chúng ta đã chết rũ xương trên đống mã nguồn sạch sẽ của mày rồi Huy à!" Khang đập mạnh lòng bàn tay xuống mặt bảng trắng, một tiếng *rầm* vang dội dội khắp căn phòng trọ chật hẹp làm Linh giật thót mình, co rúm người lại. "Mày muốn xây một cái lâu đài kiên cố bằng đá hoa cương trong khi trong túi quần không có nổi tiền mua một viên gạch nung à? Khách hàng ngoài kia họ không cần một hệ thống hoàn hảo không tì vết để đem đi dự triển lãm công nghệ quốc tế! Họ đang chảy máu tiền bạc mỗi ngày vì thất thoát, họ chỉ cần một công cụ giải quyết được đúng cái ung nhọt nhức nhối nhất của họ ngay hôm nay: không bị giao thiếu hàng, không bị ghi khống công nợ! Những thứ phức tạp như dung sai vật liệu hay quy đổi tỷ trọng, giai đoạn đầu cứ để họ nhập ghi chú bằng tay! Cái chúng ta bán cho họ là sự minh bạch tức thì, chứ không phải một cỗ máy tự động hóa hoàn toàn từ đầu đến đuôi!"

"Và nếu cái việc nhập ghi chú thủ công đó làm lệch số liệu đối soát công nợ cuối tháng của họ thì sao?" Huy phản bác ngay tắp lự, mặt anh đỏ gay lên vì giận dữ, hai nắm tay siết chặt. "Họ sẽ gọi điện chửi thẳng vào mặt đứa nào? Họ chửi cái phần mềm rác rưởi, chửi thằng viết code là tao lừa đảo! Tao làm kỹ thuật, tao có lòng tự trọng nghề nghiệp của tao! Tao không bao giờ đánh đổi uy tín của mình cho một thứ sản phẩm què quặt, chắp vá chỉ để mày cầm đi chốt hợp đồng lấy le với thiên hạ!"

"Thôi đi! Hai người định lao vào đánh nhau ngay trong ngày đầu tiên dọn đồ vào đây đấy à?"

Tiếng quát của Vy không quá lớn nhưng mang theo một sức nặng lạnh lẽo khiến cả Khang và Huy đều phải khựng lại giữa chừng. Vy đứng thẳng dậy sau bàn làm việc, ánh mắt sắc lẹm và nghiêm nghị quét qua hai người đàn ông đang thở phì phò vì cơn giận. Cô nhìn chiếc bảng trắng lem luốc vệt mực dạ đen, rồi lại nhìn sang cuốn sổ tài chính bìa xanh đang mở sẵn trước mặt.

Trong lồng ngực Vy, một nỗi bất an âm ỉ từ lâu lại trồi lên, sắc nhọn và buốt giá như một mảnh dằm cắm sâu vào da thịt. Cô hiểu Khang quá rõ. Từ những năm tháng hai người còn ngồi chung giảng đường đại học kinh tế, Khang luôn là kẻ lao về phía trước với một niềm tin mù quáng rằng mọi rào cản trên đời đều có thể san phẳng bằng ý chí thép và tài ăn nói khéo léo. Anh có một khả năng truyền lửa phi thường, có thể khiến người khác tin vào những điều tưởng chừng không tưởng. Nhưng cũng chính cái thói quen bán trước những thứ chưa hề thành hình, thói quen cam kết vượt quá năng lực thực tế để giành giật cơ hội bằng mọi giá đã không ít lần đẩy những dự án cũ ở Đại Việt vào thế ngàn cân treo sợi tóc.

Hôm nay, đứng giữa căn phòng trọ xập xệ này, nhìn Khang hào hứng vung tay vẽ ra một viễn cảnh màu hồng trên chiếc bảng nhôm gỉ sét, Vy lại nhìn thấy rõ mồn một bóng ma của sự liều lĩnh chết người đó. Nếu Khang cứ tiếp tục bốc đồng, tự ý hứa hẹn trên trời dưới đất với khách hàng để rồi quay lại ép Huy phải gò ép hệ thống trong trạng thái hoảng loạn và kiệt sức, thì bốn tháng tiền mặt dự phòng ít ỏi này sẽ bốc hơi sạch sẽ chỉ sau một vài vụ khiếu nại đền bù hợp đồng.

Vy không thể để chuyện đó xảy ra. Đây không còn là tiền của một tập đoàn lớn để họ có thể thoải mái thử sai rồi làm lại. Đây là mồ hôi nước mắt, là từng đồng bạc chắt bóp từ những bữa ăn đạm bạc của cả bốn con người đã dám đánh cược toàn bộ tương lai vào canh bạc này.

Căn phòng lại chìm vào sự ngột ngạt đến nghẹt thở. Đúng lúc sự im lặng đang kéo căng như một sợi dây đàn sắp đứt, Linh khẽ buông tập biên lai xuống mặt bàn, bước ra khoảng trống giữa hai chiếc bàn chân sắt. Cô kéo chiếc ghế nhựa của mình lại gần mép bảng, ngồi xuống một cách điềm tĩnh. Ánh mắt cô gái trẻ không hề hoang mang, mà trái lại, nó chứa đựng sự từng trải thực tế của một người đã lăn lộn hàng ngày với đủ hạng người buôn bán nhỏ lẻ dưới đáy thị trường.

"Em nghĩ cả anh Khang lẫn anh Huy đều đang nhìn vấn đề từ trên tháp ngà nhìn xuống," Linh nhỏ nhẹ mở lời, chất giọng miền Nam êm ái, rành rọt nhưng dứt khoát lạ thường.

Huy nhíu mày, hơi nghiêng đầu: "Ý em là sao hả Linh?"

"Anh Khang thì nghĩ chỉ cần phần mềm có đủ tính năng là xách đi bán được ngay, còn anh Huy thì nghĩ phải xây dựng được một hệ thống thật xịn, thật hoàn hảo thì người ta mới thèm dùng," Linh đưa tay chỉ ra phía khung cửa sổ nứt nẻ, nơi con đường Nguyễn Kiệm bên dưới đang kẹt cứng xe cộ gầm rú dưới làn khói bụi đặc quẹt. "Mấy tháng qua, nhiệm vụ của em ở Đại Việt là đi tiếp xúc, hỗ trợ trực tiếp cho các hộ kinh doanh cá thể và đại lý phân phối nhỏ. Em đã gặp hàng trăm chủ tiệm, chủ cơ sở rồi. Em nói thật một câu cho hai anh tỉnh ra: các chủ xưởng nhỏ ngoài kia, họ sợ phần mềm máy tính như sợ cọp!"

Linh dừng lại một chút, nhìn thẳng vào mắt Khang:

"Họ là những người đi lên từ thợ hàn, thợ tiện, hoặc từ dân buôn chuyến gánh gồng ngoài chợ trời. Nhiều người trong số họ thậm chí nhắn một cái tin nhắn SMS không dấu trên điện thoại còn lóng ngóng mổ từng ngón tay, mắt thì kèm nhem vì khói hàn, cả ngày hai bàn tay chỉ quen cầm cờ-lê, kìm bấm với xấp hóa đơn bán lẻ đóng cùi giấy than. Anh mang một cái ứng dụng dù là đơn giản nhất đến, bảo họ phải tạo tài khoản quản trị, thiết lập mật khẩu phức tạp, phân quyền cho nhân viên, rồi bắt họ ngồi nhập hàng trăm danh mục quy cách hàng hóa... Họ sẽ gật đầu cười trừ cho anh vui lòng lúc đó để anh mau chóng đi cho rảnh nợ, nhưng em cam đoan với anh, ngay khi anh vừa dắt xe máy ra khỏi cổng xưởng, họ sẽ quẳng cái điện thoại thông minh sang một bên hộc bàn và rút ngay cây bút bi kẹp ở mang tai ra cắm cúi viết vào cuốn sổ bìa lịch cũ!"

Khang đứng lặng, ngón tay anh vô thức xoay tròn cây bút lông dạ trên tay, nắp bút khẽ gõ vào thân nhôm từng nhịp ngắt quãng.

Linh tiếp tục, giọng cô chùng xuống nhưng nhấn mạnh từng âm tiết:

"Họ không sợ tốn vài trăm ngàn tiền phí phần mềm mỗi tháng, nhưng họ sợ phiền phức. Họ sợ mất thêm thời gian quý báu để đi đào tạo lại cho cánh thợ thuyền, sợ thợ đình công dọa nghỉ việc vì không biết bấm ứng dụng, và trên hết, họ cực kỳ nghi ngờ những thứ dữ liệu vô hình bay lơ lửng trên internet mà họ không thể sờ tận tay, nắm tận mắt. Họ sẽ không bao giờ chịu móc ra dù chỉ một đồng cắc nếu không nhìn thấy cái lợi thực tế đập ngay vào mắt họ trong vòng ba ngày đầu tiên thử nghiệm. Em lấy ví dụ: ngay trong tuần đầu tiên dùng thử, phần mềm của các anh phải giúp họ bắt quả tang được một đơn xe tải giao thiếu nửa tấn xi măng vụn, hoặc giúp họ đòi ngay được món nợ hai mươi triệu đồng mà bên mua cù nhầy suốt ba tháng qua nhờ có một cái bảng kê đối soát rõ ràng từng ngày giờ in ra được ngay lập tức. Nếu hệ thống không làm được điều cụ thể đó ngay tức khắc, thì dù anh Huy có thức trắng đêm viết code mượt mà như nước chảy, kiến trúc bảo mật cấp ngân hàng quốc tế, hay anh Khang có hứa hẹn hỗ trợ kỹ thuật tận răng hai mươi bốn trên bảy... họ cũng sẽ lạnh lùng xua tay đuổi chúng ta ra khỏi cổng xưởng mà thôi."

Những lời nói sắc sảo và chân thực của Linh như một gáo nước lạnh buốt tạt thẳng vào cuộc tranh luận mang tính lý thuyết trừu tượng giữa hai người đàn ông sáng lập. Nó kéo toàn bộ những ý tưởng bay bổng trên chiếc bảng trắng rơi tõm xuống nền đất bụi bặm và đầy dầu nhớt của thực tế sản xuất khắc nghiệt.

Huy thở dài một hơi thườn thượt, bờ vai gầy chùng xuống thấy rõ. Anh ngả hẳn đầu ra sau tựa vào bức tường gạch loang lổ vôi vữa, vẻ mặt bớt đi sự gay gắt thù địch nhưng trong đôi mắt sau tròng kính cận vẫn đượm vẻ trĩu nặng âu lo: "Nếu tâm lý người dùng cuối cùng lại kháng cự công nghệ mạnh mẽ đến mức đó, thì bài toán làm sản phẩm này còn khó hơn tao tưởng tượng gấp mười lần. Giao diện người dùng sẽ phải cực kỳ tối giản, gần như không cần bất kỳ một cuốn tài liệu hướng dẫn sử dụng nào, và logic xử lý lưu trữ ngoại tuyến khi mất mạng phải là ưu tiên số một tuyệt đối, chứ không phải là mấy cái tính năng mua sắm hay phân quyền phức tạp."

Vy gật đầu đồng tình, những ngón tay thon dài của cô lướt nhẹ trên mép cuốn sổ da màu xanh thẫm: "Và điều đó cũng đồng nghĩa với việc chúng ta không có quyền ngồi trong căn phòng trọ này để tiếp tục đoán mò xem khách hàng thực sự cần gì nữa. Cứ mỗi một ngày trôi qua dưới mái tôn nóng nực này, chúng ta đang đốt mất hơn bảy trăm ngàn đồng tiền chi phí sinh tồn cơ bản. Bốn đứa ngồi đây tranh cãi suông hết một tuần lễ là bay đứt gần năm triệu bạc tiền mồ hôi nước mắt."

Khang nhìn quanh căn phòng một lượt thật chậm rãi. Anh nhìn thấy sự cẩn trọng đầy hoài nghi nhưng chuẩn xác của Vy, sự căng thẳng phòng thủ đầy lòng tự trọng kỹ thuật của Huy, và sự thực tế gai góc đến từ trải nghiệm thực địa của Linh. Anh biết tất cả bọn họ đều đúng. Họ không hề sai khi đặt ra những câu hỏi nghiệt ngã ấy. Nhưng Khang cũng hiểu rõ một điều: nếu để cho nỗi sợ hãi thất bại và sự cầu toàn thái quá chiếm quyền kiểm soát ngay trong ngày đầu tiên bước chân ra ngoài lập nghiệp, thì Nhóm Số Không này sẽ chết rũ mục ngay dưới mái tôn hầm hập của con hẻm Nguyễn Kiệm trước khi họ kịp tung ra một đòn nào vào thị trường thực tế.

Khang dứt khoát đặt cây bút lông màu đen xuống khay nhôm của chiếc bảng trắng. Âm thanh kim loại va chạm vang lên một tiếng *keng* khô khốc, dứt khoát. Anh đưa hai bàn tay phủi mạnh lớp bụi xi măng còn bám trên ống quần jean bạc phếch, ánh mắt trở lại vẻ kiên định, rắn rỏi đến mức gần như lì lợm.

"Mọi lý thuyết quản trị viết trên cái bảng trắng cũ kỹ này, hay mọi dòng mã nguồn logic mà ông Huy chuẩn bị gõ cành cạch trong máy tính, đều sẽ chỉ là rác rưởi nếu chúng ta không chịu chạm bàn tay trần của mình vào bùn đất thực địa," Khang nói, giọng anh trầm xuống nhưng dứt khoát đến mức không để lại bất kỳ một kẽ hở nào cho sự thoái lui hay bàn lùi. "Chúng ta chấm dứt việc ngồi trong phòng lạnh này để đoán mò tâm lý của các ông chủ xưởng hay ngồi mơ mộng về những bản thiết kế giao diện hoàn hảo nữa."

Anh quay sang nhìn Linh, rồi chuyển ánh mắt sang Vy và Huy:

"Năm giờ sáng mai, Linh với tao sẽ có mặt ở Chợ đầu mối nông sản Bình Điền. Chúng ta sẽ bám theo từng chiếc xe tải chở hàng từ các tỉnh đổ về, đứng chen chúc giữa mùi tanh tưởi của tôm cá và bùn lầy, tận mắt nhìn xem các chủ vựa và cánh tài xế giao nhận hàng hóa ra sao, họ ghi sổ nợ bằng tay kiểu gì và thanh toán tiền mặt với nhau như thế nào giữa cái khung cảnh hỗn loạn, xô bồ nhất của cái thành phố này. Còn Huy với Vy, đúng tám giờ sáng mai xách xe máy chạy thẳng xuống Khu công nghiệp Sóng Thần. Tìm đến ba xưởng gia công cơ khí nhỏ là mối quen cũ của tao ngày trước, xin phép quản đốc cho hai người ngồi ở một góc xưởng đúng một ngày trời, từ sáng sớm đến lúc tan ca. Nhìn tận mắt, nghe tận tai cách thợ thuyền xuất nhập từng cây thép, cách họ làm thất thoát từng bao ốc vít, rồi về đây nói chuyện tiếp."

Khang tắt chiếc đèn bàn cũ, nhìn dòng chữ nắn nót vừa viết trên bảng trắng: "Không bắt đầu từ con số không nữa, nhưng vẫn phải tính từng đồng", rồi cùng đồng đội bước xuống con hẻm Nguyễn Kiệm rộn rã lúc tan tầm.