Mực Đỏ Trong Hòm Thư

Màn sương sớm cuối thu còn quánh đặc như sữa loãng, là đà trên những ngọn cau cảnh và vòm lá ngọc lan rậm rạp trồng dọc bờ tường hoa giáp ranh giữa khuôn viên Bảo tàng Tư nhân Vạn Lịch với một con ngõ cụt thông sang mạn Hàng Chỉ. Gió từ mạn sông Hồng thổi thốc qua các khoảng trống giữa các mái ngói xám rêu phong của khu phố cổ, cuốn theo mùi ẩm mốc của tường vôi rạn nứt, mùi rơm rác ẩm người ta đốt un khói ngoài ngã ba từ tờ mờ sáng, và hơi lạnh buốt ngấm qua lớp áo dạ mỏng.

Ninh Tường Vi dừng bước trước cổng sắt sơn đen uốn hoa văn kiểu thuộc địa Pháp. Chiếc cổng phụ bằng sắt lá dập lỗ hé mở một khoảng vừa đủ cho một người lách qua. Chưa kịp nhấc chân qua ngưỡng cửa đá xám bóng nhẵn vết mòn gót giày, đôi tai quen phân loại các biến động âm thanh cơ học của Vi đã bắt được tiếng chuông báo động nội bộ reo lên từng chập khô khốc, đứt quãng: *keng... cắc... keng... cắc...*

Đó không phải là còi hú điện tử của hệ thống chống trộm toàn vùng, mà là chiếc chuông cơ học nối dây cóc gắn trên vách gỗ khoang hành chính cạnh phòng thường trực. Chiếc chuông này chỉ điểm chuông khi chốt khóa hòm thư nội bộ bị gạt trái cựa, hoặc cánh cửa thoát hiểm bằng sắt ở hành lang hông tầng trệt bị xô mở đột ngột ngoài khung giờ giao ca thông lệ.

Tiếng bước chân lê vội vã của ông Thịnh – người bảo vệ ngoài sáu mươi tuổi, cựu công nhân nhà máy in có thói quen đi dép nhựa Tiền Phong mòn vẹt đế – nện lẹp kẹp trên nền gạch hoa xi măng xám nhạt của hành lang dẫn ra sảnh phụ. Gần như cùng lúc, tiếng kim loại va đập lách cách và giọng nói the thé, gắt gỏng quen thuộc của Nguyễn Hà An xé toạc bầu không khí tĩnh mịch của bảo tàng:

"Bác nói thế mà nghe được à? Bác bảo lúc năm giờ sáng đi tuần một lượt quanh khuôn viên, kiểm tra chốt cửa sổ, chốt cổng sắt vẫn bình thường? Hòm thư nội bộ này có ổ khóa móc bằng đồng thau ba phân, chìa khóa chỉ có đúng ba chiếc: một chiếc bác đeo bên hông, một chiếc nằm trong chùm chìa khóa hành chính của tôi, chiếc còn lại nằm trong ngăn kéo bàn làm việc của giám đốc Lịch. Người ngoài làm sao thò tay qua nổi cái khe trượt hẹp chưa đầy một đốt ngón tay để nhét sâu cả một tệp dày cộp xuống tận đáy hòm mà không gạt chốt lẫy phụ bên trong?"

"Khổ quá cô An ơi, tôi nói sai nửa lời thì trời tru đất diệt!" Ông Thịnh đứng nép sát vào vách tường ố vàng cạnh phòng thường trực, hai bàn tay gầy gò đầy những đốm đồi mồi run rẩy vân vê chùm chìa khóa treo tòn ten trên sợi dây dù sờn mép. "Bình thường đúng sáu giờ mười lăm là người chuyển phát báo sáng của bưu điện người ta bấm chuông ngoài cổng, nhét tờ *Hà Nội Mới* với tờ *Nhân Dân* qua khe sắt. Báo ngày họ chỉ nhét thụt thò một nửa ngoài khe để tôi ra rút cho nhanh. Đằng này sáng nay, lúc tôi cầm chìa ra mở nắp thùng để lấy báo vào bàn cho ông Lịch như lệ thường, vừa bật nắp hòm thư lên thì đã thấy ba cái phong bì này nằm xếp lớp ngay ngắn ở đáy thùng rồi. Ba cái phong bì dày cộp, giấy ráp xỉn màu như giấy bao xi măng đóng gói hàng gửi tàu hỏa thời xưa, tuyệt nhiên không có tem phiếu dấu má gì cả! Tôi thấy chữ viết mực đỏ chói lọi như máu, đề tên từng người một, hãi quá nên mới vội bấm chuông báo động gọi cô xuống ngay chứ tôi có dám đụng chạm gì vào bên trong đâu!"

Vi bước qua bậc thềm đá mài sứt sẹo mép, cất tiếng chào khẽ khàng nhưng đủ để hai người đang tranh cãi phải giật mình quay lại:

"Cháu chào bác Thịnh. Chào chị An."

Nguyễn Hà An đứng cạnh chiếc bàn gỗ ép thấp kê sát vách tường hành chính. Dưới ánh sáng vàng vọt, chập chờn của bóng đèn tuýp ba mươi sáu oát đã quá hạn sử dụng, gương mặt trang điểm vội vã của cô ta lộ rõ vẻ căng thẳng, phấn nền chưa kịp tán đều đọng lại thành những vệt trắng mờ bên khóe mũi. Chiếc áo khoác mỏng màu be phối cùng váy ôm công sở khiến dáng người mảnh khảnh của Hà An càng thêm vẻ sắc sảo, nhưng đôi vai hơi nhô cao và lồng ngực phập phồng dồn dập lại bộc lộ sự bất an tột cùng. Chiếc cặp da lộn đắt tiền – vật bất ly thân của người quản lý chuyên môn – bị quẳng hờ hững trên mặt bàn lễ tân cạnh mấy tờ báo sáng còn đượm mùi mực in dầu hỏa.

Thấy Vi xuất hiện, mí mắt trái của Hà An giật nhẹ một nhịp ngắn. Nỗi hoang mang cố hữu vốn chưa từng lắng xuống kể từ sau vụ kỷ luật nội bộ liên quan đến cỗ máy đồng hồ quả quýt Longines mấy hôm trước lại trồi lên, phủ một bóng mờ u ám qua đáy mắt cô ta:

"Cô Vi đến rồi đấy à? Đúng lúc lắm. Ba bức thư này lù lù xuất hiện trong hòm thư nội bộ lúc rạng sáng. Bác Thịnh thề sống thề chết là sáu giờ mười lăm mở thùng lấy báo mới phát hiện ra. Tôi đã mở bức thư đề tên mình rồi. Không phải thư từ độc giả, không phải thư xin thực tập, càng không phải thư góp ý trưng bày nhảm nhí của khách tham quan đâu!"

"Bên trong viết gì thế chị?" Vi bước lại gần, giữ khoảng cách một sải tay với chiếc bàn gỗ ép, ánh mắt lập tức quét qua hiện trường một cách có hệ thống.

"Cáo buộc bảo tàng!" Hà An nghiến răng, giọng hạ thấp xuống nửa tông nhưng từng âm tiết rít qua kẽ răng lại căng như dây đàn sắp đứt. "Toàn bộ là những lời lẽ bôi nhọ, đe dọa, chụp mũ cực kỳ gay gắt và nguy hiểm! Kẻ viết thư khẳng định Bảo tàng Tư nhân Vạn Lịch này thực chất chỉ là một bình phong hào nhoáng, một trạm trung chuyển được dựng lên để tẩy trắng và hợp thức hóa cho một đường dây lưu giữ, buôn bán cổ vật bất hợp pháp quy mô lớn. Hắn chỉ đích danh bộ sưu tập gốm hoa nâu thời Lý - Trần và lô đồ đồng Đông Sơn đang nằm trang trọng trong phòng trưng bày chuyên đề tầng một của chúng ta... Hắn bảo toàn bộ số đó là đồ đào trộm từ các di chỉ khảo cổ trái phép ở miền Trung và vùng sạt lở chân đê sông Đuống, được ông Lịch và bảo tàng phù phép bằng các bộ hồ sơ nguồn gốc gian lận để chuẩn bị đưa vào danh mục giám định!"

Hà An giơ tờ giấy trên tay ra. Bàn tay sơn móng đỏ thẫm của cô ta run rẩy khiến mặt giấy rung lên bần bật. Đó là một tờ giấy xi măng khổ A4 thô ráp, mép giấy cắt bằng tay không đều, để lại những sợi xơ xenlulo tưa ra như mép vải rách. Mặt giấy được gấp làm ba theo nếp gấp hình chữ Z rất chuẩn xác, phẳng phiu đến kỳ lạ. Trên hai phần ba bề mặt trang giấy là những dòng chữ viết tay bằng mực đỏ rực, nét chữ in hoa thẳng đứng, sắc nhọn, gãy góc và đè rất mạnh xuống mặt giấy, tạo thành những đường rãnh hằn sâu có thể cảm nhận rõ ràng ngay cả khi nhìn dưới ánh sáng đèn tuýp.

Vi chăm chú quan sát sắc mặt của Hà An. Là người trực tiếp phụ trách các đợt tiếp nhận hiện vật mới, xây dựng kịch bản trưng bày và chịu trách nhiệm thuyết minh chuyên môn cho bảo tàng, Hà An hiểu rõ hơn ai hết cái giá của một lời cáo buộc đào trộm cổ vật. Nếu những thông tin này lọt ra ngoài vào thời điểm hiện tại, khi chiếc ghế quản lý của Hà An đang lung lay dữ dội sau sự cố đánh tráo cỗ máy đồng hồ Thụy Sĩ sang ruột đồng hồ Nhật bãi, sự nghiệp của cô ta trong giới bảo tàng tư nhân coi như chấm dứt vĩnh viễn.

"Lá thư của bác Lịch và lá thư gửi cho tôi thì sao, chị An?" Vi hỏi, ánh mắt chuyển từ tờ giấy trên tay Hà An xuống mặt bàn gỗ ép.

Nằm tách biệt khỏi mấy tờ báo mới là hai chiếc phong bì màu nâu xỉn còn nguyên vẹn. Cả hai đều được gấp dán thủ công từ loại giấy xi măng Kraft dày, loại giấy sợi thô màu nâu sẫm thường thấy trong các kho đóng gói bưu kiện đường sắt hoặc các cơ sở lưu trữ hồ sơ tài liệu từ những năm tám mươi, chín mươi của thế kỷ trước. Trên lưng mỗi phong bì, những dòng chữ viết hoa bằng mực đỏ tươi nổi bật lên một cách chối tỉa:

Phong bì thứ nhất: *Kính gửi: Ông Đỗ Vạn Lịch – Giám đốc kiêm Sáng lập Bảo tàng Tư nhân Vạn Lịch.* Phong bì thứ hai: *Gửi: Ninh Tường Vi – Bộ phận Lưu trữ và Thư mục.*

Nét mực đỏ không có độ bóng bẩy mịn màng của mực bút bi trơn, cũng không có độ loang phẳng của bút dạ dầu hiện đại. Dưới góc nhìn nghiêng của Vi, đó là loại mực đỏ pha nước dùng cho bút chấm ngòi sắt – thứ mực cắn giấy mà các trường học và cơ quan hành chính thời bao cấp hay dùng để chấm bài hoặc ghi sổ danh bạ. Lớp mực khi khô co rút lại, bề mặt hơi gồ ghề và có xu hướng thẩm thấu không đều, tạo ra những vệt răng cưa li ti men theo các thớ sợi thô của giấy Kraft.

"Thư của ông Lịch tôi chưa dám bóc, nếp dán còn nguyên kia kìa," Hà An chỉ ngón tay run rẩy vào chiếc phong bì thứ nhất, rồi ánh mắt cô ta đột ngột trượt sang phong bì thứ hai, vẻ lo âu ban nãy thoắt cái biến thành sự săm soi lạnh lẽo, hằn học. "Còn bức thư của cô... cô tự mở ra mà xem! Kẻ giấu mặt này không phải người ngoài ngó nghiêng vu vơ đâu. Hắn nắm rõ nội bộ bảo tàng này đến từng chân tơ kẽ tóc. Hắn biết rõ ai phụ trách mảng trưng bày, ai nắm hồ sơ lưu trữ, và hắn biết chính xác những thứ mà lẽ ra chỉ có người ngồi trong căn phòng tầng hai của cô mới biết!"

Vi không vội vàng đáp lời. Thói quen nghề nghiệp được rèn giũa qua nhiều năm làm phóng viên điều tra tài liệu cổ khiến cô luôn giữ một khoảng cách lạnh lùng trước mọi kích động hiện trường. Cô mở chiếc túi xách da đeo chéo, lấy ra một chiếc hộp kim loại dẹt nhỏ cỡ bao thuốc lá. Mở nắp hộp, Vi rút ra một đôi găng tay cotton trắng mỏng, cẩn thận xỏ từng ngón tay vào, vuốt phẳng phiu các đầu ngón trước ánh mắt sốt ruột của Hà An và cái nhìn ngơ ngác của ông Thịnh.

"Đừng chạm tay trần vào phong bì khi chưa kiểm tra bề mặt, chị An," Vi nói khẽ, giọng đều đều như đang đọc một quy chuẩn nghiệp vụ. "Dấu vân tay, tuyến mồ hôi, các sợi vải vụn hay thậm chí một vết xước do móng tay để lại trên giấy xơ đều là những dấu vết vật lý duy nhất chúng ta có để xác định nguồn gốc."

Vi dùng hai đầu ngón tay cái và ngón trỏ đeo găng nhẹ nhàng nhấc chiếc phong bì mang tên mình lên khỏi mặt bàn. Trọng lượng của phong bì khá đầm tay. Cô đưa mép phong bì lại gần mắt.

Nắp phong bì được cắt gấp theo nếp tam giác nhọn sâu hoắm – kiểu gập bì thư kinh điển của giới văn thư hành chính cũ, nhưng khi đưa mép phong bì lại gần mắt, Vi nhận thấy mép gập không hề có độ cong phồng tự nhiên của hồ quấy thủ công. Dưới mép nắp tam giác, mép giấy được miết phẳng lì, ép sát vào thân bao bì một cách cơ học tuyệt đối.

Vi dùng mép ngón tay trỏ đeo găng cẩn thận tách góc nhọn của nắp tam giác. Một tiếng *soạt* rất khẽ vang lên khi lớp keo bám dính công nghiệp bị kéo căng, để lại một vệt bám dính bóng mờ đặc thù của dải băng dính hai mặt siêu mỏng. Vi luồn ngón tay vào khe hở, rút tờ giấy xi măng bên trong ra.

Tờ giấy được gấp làm ba theo hình chữ Z tương tự như bức thư của Hà An. Khi Vi mở rộng tờ giấy ra trên mặt phẳng mica của chiếc khay đựng tài liệu tạm thời bên cạnh hòm thư, những dòng chữ mực đỏ lập tức đập vào mắt cô. Nét chữ in hoa cứng ngắc, góc cạnh, không nghiêng sang trái cũng chẳng ngả sang phải. Người viết dường như đã gồng cứng các khớp ngón tay, đè ngòi bút thép gai nhọn xuống thớ giấy thô ráp với một lực tì cơ học tàn nhẫn nhằm triệt tiêu hoàn toàn mọi dấu vết uốn lượn hay thói quen hoa mỹ cá nhân.

Thế nhưng, điều khiến các cơ mặt của Vi khẽ siết lại không phải là những lời lẽ đe dọa mang tính hình thức, mà là những dữ liệu hành chính chuẩn xác đến lạnh gáy nằm ở đoạn thứ hai:

*“...Ngươi tự xưng là người làm công tác lưu trữ mẫu mực, chuyên nghiệp và có đạo đức, nhưng thực chất ngươi lại đang nhắm mắt làm ngơ, dùng ngòi bút và kỹ thuật của mình để tẩy trắng cho những cổ vật có nguồn gốc bất minh của dòng họ Đỗ. Hãy kiểm tra lại hiện vật mang mã định danh nội bộ: VL-TK/04 (Đĩa gốm men lam thời Lê sơ, ghi chú xuất xứ mua từ nhà sưu tập tư nhân phố Hàng Bạc năm 2018).*

*Hồ sơ gốc tại trang 47, dòng 12 cuốn sổ kiểm kê bìa da đen ghi rõ bằng bút chì: 'Hiện vật thiếu hóa đơn chứng từ liên đới, chuyển giao từ kho tư nhân không đăng ký di sản'. Tại sao trong bản số hóa dự thảo tuần trước, ngươi lại chuyển đổi ghi chú xuất xứ thành: 'Hiện vật gia truyền dòng họ Đỗ, chuyển giao hợp pháp kèm chứng thư xác nhận của Hội Cổ vật'?*

*Ngươi đang dùng nghiệp vụ lưu trữ để làm chứng dối cho tội ác xóa dấu vết di sản quốc gia. Nếu gói tài trợ 1,5 triệu đô-la từ Quỹ Bảo tồn Di sản Quốc tế được ký kết dựa trên danh mục gian dối này, toàn bộ hồ sơ gốc và bản số hóa sẽ được gửi thẳng tới cơ quan bảo vệ pháp luật và công khai trên toàn bộ các phương tiện truyền thông đại chúng...”*

Vi đứng bất động. Luồng gió lạnh từ ngoài cửa sắt lùa vào sảnh phụ làm mép tờ giấy khẽ rung lên rào rào, nhưng đôi bàn tay đeo găng của cô thì bất động như tạc tượng.

Trong đầu Vi, một chuỗi dữ liệu lập tức được kích hoạt và tua lại với tốc độ chóng mặt.

Mã số *VL-TK/04*. Trang 47, dòng 12 cuốn sổ kiểm kê bìa da đen. Ghi chú bằng bút chì mờ về chiếc đĩa gốm men lam thời Lê sơ.

Đây tuyệt đối không phải là thứ thông tin mà một kẻ rình mò bên ngoài hay một khách tham quan tinh ý có thể tình cờ biết được qua các tấm biển chú thích gắn dưới chân tủ kính trưng bày!

Cuốn sổ kiểm kê bìa da đen khổ hẹp là một tài liệu độc bản duy nhất của Bảo tàng Vạn Lịch. Nó được ông Đỗ Vạn Lịch tự tay ghi chép bằng bút mực cửu long và bút chì mềm suốt hơn ba mươi năm, từ những ngày đầu ông ta bắt đầu lặn lội đi gom nhặt đồ cũ ở khắp các vùng quê đồng bằng Bắc Bộ cho đến khi dựng nên cái bảo tàng tư nhân bề thế này. Cuốn sổ ấy rách gáy, mép giấy ngả màu vàng ố, nhiều chỗ chữ viết bị nhòe nhoẹt vì nước trà và ẩm mốc. Kể từ khi Vi được tuyển dụng về tiếp quản phòng lưu trữ, cuốn sổ đó luôn luôn nằm trong chiếc két sắt hai lớp mã số đặt tại góc phòng làm việc tầng hai.

Chỉ có đúng hai người có quyền tiếp cận trực tiếp cuốn sổ ấy trong suốt nửa tháng qua: Vi – người được giao nhiệm vụ bóc tách từng trang, đối chiếu các dòng ghi chép lộn xộn để xây dựng cơ sở dữ liệu số hóa phục vụ đợt thẩm định của đoàn chuyên gia quốc tế; và ông Đỗ Vạn Lịch – người nắm chìa khóa két sắt và mật mã cơ, thỉnh thoảng mới đích thân mở két để đưa sổ cho Vi vào đầu giờ sáng. Ngay cả Nguyễn Hà An, người phụ trách toàn bộ mảng trưng bày và thuyết minh, cũng chưa từng được phép mang cuốn sổ ấy ra khỏi phòng lưu trữ kể từ sau khi dính vào vụ bê bối tráo ruột chiếc đồng hồ Longines cổ.

Nhưng điều đáng sợ hơn cả là câu chữ trong đoạn tiếp theo: *“Bản số hóa dự thảo tuần trước”*.

Bản dự thảo số hóa đó là tệp văn bản do chính tay Vi soạn thảo trên chiếc máy tính để bàn đặt ở phòng lưu trữ. Chiếc máy tính ấy hoàn toàn bị cô lập khỏi mạng internet bên ngoài, chỉ kết nối mạng nội bộ LAN của bảo tàng nhưng đã bị ngắt quyền chia sẻ thư mục từ lâu. Tệp dữ liệu về trang 47 ấy mới chỉ là bản nháp đầu tiên, Vi vừa gõ xong vào chiều thứ Sáu tuần trước và lưu tạm thời trên ổ cứng cục bộ, thậm chí cô còn chưa kịp xuất file hay đồng bộ hóa lên máy chủ trung tâm của bảo tàng!

Làm sao kẻ giấu mặt có thể đọc được chính xác từng câu chữ đối chiếu giữa dòng bút chì nguyên thủy và văn bản số hóa mà Vi chưa hề công bố?

"Nó viết gì trong đó? Rốt cuộc hắn viết cái gì mà mặt cô biến sắc thế kia?!"

Tiếng thét the thé của Hà An cắt đứt dòng suy nghĩ như thác lũ của Vi. Không giữ được sự kiên nhẫn, người quản lý chuyên môn bước xộc tới, rướn cả thân người qua mặt bàn gỗ, đôi mắt mở to trừng trừng nhìn vào tờ giấy xi măng trên tay Vi.

Mắt Hà An quét thật nhanh qua những dòng mực đỏ. Khi chạm đến dòng chữ *VL-TK/04* và cụm từ *bản số hóa dự thảo tuần trước*, gương mặt cô ta thoắt cái chuyển từ tái nhợt sang một màu đỏ gay gắt vì kích động. Đôi môi mỏng run rẩy, ngón tay sơn đỏ chỉ thẳng vào mặt Vi:

"Mã định danh nội bộ? Bản dự thảo số hóa tuần trước? Ninh Tường Vi! Rốt cuộc chuyện này là thế nào?! Cô giải thích đi xem nào?!"

"Chị An, chị hạ giọng xuống một chút," Vi bình thản đáp, tay hơi nghiêng tờ giấy để tránh những giọt nước bọt bắn ra từ cơn giận dữ mất kiểm soát của đối phương. "Đây rõ ràng là một bức thư nặc danh mang tính chất tống tiền và gây áp lực tâm lý..."

"Hạ giọng? Cô bảo tôi phải hạ giọng thế nào được trong tình cảnh này?!" Hà An gắt lên, âm lượng mỗi lúc một chói tai, dội vang khắp hành lang sảnh phụ khiến ông Thịnh bảo vệ sợ hãi lùi lũi nép sâu vào góc cửa phòng thường trực. "Dữ liệu tuyệt mật của bảo tàng bị phơi bày trần trụi trong một bức thư tống tiền nhét vào hòm thư nội bộ, mà cô còn bảo tôi bình tĩnh à? Cuốn sổ bìa da đen ông Lịch chỉ tin tưởng giao cho một mình cô! Toàn bộ việc số hóa danh mục hiện vật để chuẩn bị cho đợt tiếp đón phái đoàn Quỹ Di sản Quốc tế vào tuần tới là do một tay cô làm! Tôi là người quản lý chuyên môn mà thậm chí còn chưa được đọc bản nháp của trang 47! Tại sao kẻ nặc danh lại biết tường tận từng dòng chữ chì của ông Lịch và biết chính xác cô đã gõ những gì vào máy tính? Cô trả lời tôi đi!"

"Tôi không làm rò rỉ bất kỳ dữ liệu nào," Vi nhìn thẳng vào mắt Hà An, giọng nói của cô vẫn giữ được sự điềm đạm thép nguội. "Máy tính trong phòng lưu trữ không có kết nối internet. Cổng USB đã bị vô hiệu hóa bằng phần mềm quản trị hệ thống. Mọi bản sao lưu cá nhân tôi đều thực hiện trên thiết bị nhớ được mã hóa bằng thuật toán riêng và chiếc USB đó luôn nằm trong túi xách cá nhân của tôi, không rời nửa bước."

"Cô không làm rò rỉ thì ai làm? Chẳng lẽ có ma hiện về nửa đêm lẻn vào phòng lưu trữ mở két sắt của ông Lịch, bật máy tính của cô lên đọc trộm à?" Hà An cười khẩy, một nụ cười méo mó chứa đầy sự cay độc dồn nén bấy lâu. "Hay là cô lại 'ngứa nghề' cũ rồi? Thói quen của dân phóng viên điều tra các người là gì tôi còn lạ gì nữa! Thích đóng vai những kẻ bảo vệ công lý cao thượng, thích bới lông tìm vết, thích biến những sai sót hành chính thông thường thành những đại án chấn động để thỏa mãn cái tôi ngạo mạn! Hay là cô thấy bảo tàng sắp ký kết được gói tài trợ triệu đô do bên Công ty Di sản Minh Thành làm cầu nối, cô thấy người ta sắp thành công rực rỡ nên cô ghen ăn tức ở, cố tình tung tin thất thiệt để phá hoại, để trả thù cái bảo tàng này vì trước đây không đứng về phía cô?!"

"Chị An, chị đang suy diễn một cách vô căn cứ và bắt đầu có dấu hiệu xúc phạm danh dự cá nhân rồi đấy," Vi lạnh lùng ngắt lời. Đôi mắt đen láy của cô khóa chặt ánh nhìn giận dữ của Hà An, từng từ ngữ buông ra gãy gọn và dứt khoát như một nhát dao xén giấy. "Nếu một cựu phóng viên muốn phanh phui hay công khai một vụ bê bối nguồn gốc cổ vật, họ sẽ lập hồ sơ gửi thẳng sang Cục Di sản Văn hóa, nộp cho Cơ quan An ninh Kinh tế của thanh tra Lục Khang, hoặc gửi cho các tòa soạn báo lớn. Không một ai rảnh rỗi đi gấp phong bì giấy xi măng, chấm bút ngòi sắt bằng mực đỏ rồi nhét trộm vào hòm thư nội bộ lúc bốn, năm giờ sáng để đôi co qua lại với chị. Chị hãy nhìn kỹ cách thức hành động này đi: kẻ gửi thư không muốn cơ quan chức năng vào cuộc ngay lập tức, hắn đang muốn gieo rắc sự hoảng loạn, chia rẽ nội bộ và làm tê liệt bảo tàng ngay trước thềm lễ ký kết."

"Hai người... hai người đang làm cái trò gì mà ầm ĩ hết cả sảnh lên thế hả?!"

Một giọng nói trầm, khàn đặc và run rẩy bất thần dội xuống từ chiếu nghỉ của cầu thang gỗ lim dẫn lên tầng hai.

Ông Đỗ Vạn Lịch đang lập cập bước xuống từng bậc thang. Người sáng lập kiêm giám đốc bảo tàng dường như già sọm đi cả chục tuổi chỉ sau mấy ngày ngắn ngủi. Chiếc áo sơ mi cộc tay kẻ sọc bằng vải đũi đắt tiền thường ngày phẳng phiu nay nhăn nhúm, buông thõng trên đôi vai gầy đang so lại vì lạnh. Cặp kính lão dày cộp trễ xuống tận sống mũi, để lộ đôi mắt kèm nhèm, đùng đục những tia máu đỏ của một người mất ngủ kinh niên. Cả một đời gây dựng danh tiếng thanh nhã trong giới chơi đồ cổ đất Hà thành, ông Lịch luôn xuất hiện với vẻ ung dung, tự tại của một bậc trưởng thượng am tường văn hóa, nhưng giờ đây, dáng vẻ của ông ta chỉ còn lại sự rệu rã và hoang mang tột độ.

"Bác Lịch! Bác xuống mà xem này!" Hà An lập tức quay ngoắt lại, giọng điệu chuyển biến mau lẹ đến chóng mặt, từ sự the thé đay nghiến biến thành một chuỗi âm thanh nghẹn ngào, oan ức. "Có kẻ nhét ba bức thư nặc danh viết bằng mực đỏ vào hòm thư nội bộ! Hắn vu khống trắng trợn rằng bảo tàng chúng ta tàng trữ cổ vật đào trộm, đe dọa sẽ phá hủy toàn bộ lễ ký kết tài trợ tuần tới! Nguy hiểm nhất là bức thư gửi cho cô Vi, hắn trích dẫn vanh vách từng dòng từng chữ trong cuốn sổ bìa da đen mà bác cất trong két sắt, cuốn sổ mà cháu hoàn toàn không hề được chạm tới!"

Ông Lịch khựng lại ở bậc tam cấp cuối cùng. Bàn tay khẳng khiu đầy gân xanh của ông bám chặt lấy con tiện cầu thang bằng gỗ lim đến mức các khớp ngón tay trắng bệch ra:

"Thư... thư nặc danh? Đồ đào trộm? Các cô... các cô nói cái gì thế..."

Vi bước lại gần, hai tay nâng chiếc phong bì màu nâu xỉn còn nguyên vẹn lớp hồ dán mép dâng lên trước mặt ông:

"Thưa bác Lịch, đây là bức thư gửi đích danh bác. Cháu và chị An chưa hề bóc niêm phong."

Ông Lịch nhìn chằm chằm vào chiếc phong bì giấy xi măng như thể đang nhìn một khối chất nổ hẹn giờ. Mất đến mấy giây định thần, bàn tay run rẩy của ông mới dám thò ra đón lấy bức thư. Ngón tay trỏ của ông lập cập cạy nắp gấp tam giác, làm lớp hồ khô vỡ vụn rơi lả tả xuống sàn gạch.

Khi tờ giấy xi măng bên trong được mở ra, ánh mắt ông Lịch quét qua những dòng chữ in hoa màu đỏ rực. Trong một khoảnh khắc ngắn ngủi, Vi tinh ý nhận thấy toàn bộ cơ mặt của ông Lịch co rúm lại. Hơi thở của người đàn ông ngoài sáu mươi tuổi bỗng trở nên ngắt quãng, dồn dập và nghẹn ứ nơi cổ họng. Đôi mắt sau tròng kính lão giãn to ra hết cỡ khi dừng lại ở một đoạn văn bản nằm ở khoảng giữa trang giấy – đó là một sự kinh hoàng nguyên thủy, một nỗi khiếp sợ sâu sắc và trần trụi vượt xa phản ứng phẫn nộ thông thường của một chủ bảo tàng khi bị vu khống.

"Không... không thể nào..." Giọng ông Lịch thều thào, đôi môi khô khốc nứt nẻ mấp máy không thành tiếng. Tờ giấy trên tay ông run lên bần bật, phát ra những tiếng sột soạt khô khốc giữa không gian sảnh phụ đang chìm trong im lặng ngột ngạt. "Cả đời tôi... danh dự của dòng họ Đỗ... Bao nhiêu năm sưu tầm gìn giữ... Làm sao lại có thể... làm sao lại là đồ đào trộm được..."

"Bác Lịch, chúng ta phải báo ngay cho công an quận!" Hà An sốt sắng bước lên một bước, giọng đầy vẻ quả quyết. "Chuyện này rõ ràng là có kẻ nội gián tuồn dữ liệu ra ngoài hoặc có người bên ngoài cố tình đột nhập phá hoại. Cứ gọi điện cho thanh tra Lục Khang bên đội điều tra sang đây, yêu cầu niêm phong hiện trường, lấy dấu vân tay trên hòm thư, trích xuất toàn bộ camera an ninh của ngõ Hàng Chỉ..."

"Không! Tuyệt đối không được báo công an!"

Tiếng quát bất thần của ông Lịch vang lên như một tiếng sét, làm át cả tiếng gió rít ngoài khe cửa. Âm lượng lớn bất thường cùng vẻ hung dữ, tuyệt vọng trong ánh mắt ông khiến cả Hà An lẫn Vi đều giật mình khựng lại.

Ông Lịch vội vã nắm chặt lấy mép tờ giấy, ánh mắt hoảng loạn nhìn dáo dác quanh sảnh phụ, rồi nhìn trừng trừng ra khoảng sân mù sương như thể lo sợ có hàng chục ống kính hay đôi tai vô hình đang rình rập sau những chậu cây cảnh:

"Tôi cấm! Tuyệt đối không ai được phép báo cho công an, càng không được để cậu Khang hay bất kỳ người nào bên ngoài biết chuyện này! Các cô có hiểu tuần tới là ngày gì không hả?! Đó là lễ ký kết biên bản ghi nhớ tài trợ trị giá một triệu rưỡi đô-la Mỹ từ Quỹ Bảo tồn Di sản Quốc tế! Toàn bộ các giáo sư đầu ngành, đại diện Cục Di sản, lãnh đạo Sở Văn hóa và hàng chục cơ quan thông tấn báo chí đều sẽ có mặt ở đây! Chỉ cần một phong thanh nhỏ, một lời đồn thổi vô căn cứ về việc bảo tàng bị công an kinh tế hay thanh tra di sản vào cuộc điều tra nguồn gốc cổ vật, dù chỉ là tin đồn thất thiệt, phía quỹ quốc tế họ sẽ lập tức đóng băng dự án và rút lui không kèn không trống! Danh dự cả đời của tôi, sự sống còn của cái bảo tàng này sẽ tan thành tro bụi trên mặt báo chỉ sau một đêm!"

"Nhưng thưa bác Lịch," Vi điềm tĩnh lên tiếng, giọng cô như một gáo nước lạnh tạt vào cơn kích động của ông lão, "kẻ viết bức thư này không phải kẻ tống tiền thông thường. Hắn nắm rõ chi tiết từng dòng trong sổ kiểm kê kho và bản dự thảo lưu trữ nội bộ. Nếu chúng ta chọn cách im lặng và che giấu, điều đó không đảm bảo hắn sẽ dừng lại. Hắn đã tuyên bố dứt khoát: nếu buổi lễ ký kết vẫn diễn ra theo danh mục bị cáo buộc gian lận, hắn sẽ gửi thẳng hồ sơ cho cơ quan pháp luật và phát tán cho toàn bộ báo giới."

"Tôi sẽ tự có cách xử lý!" Ông Lịch thở dốc, lồng ngực phập phồng sau lớp áo đũi mỏng. Ông rút chiếc khăn tay nhăn nhúm từ túi quần ra, run rẩy lau những giọt mồ hôi lạnh đang vã ra trên trán, nhưng ánh mắt thì vẫn lấm lét, giấu giếm một cách đầy gượng gạo. "Đây là công việc nội bộ của bảo tàng, là chuyện danh dự của cá nhân tôi. Tôi sẽ đích thân rà soát lại toàn bộ hồ sơ xuất xứ của những món đồ mà bức thư đề cập. Tạm thời, toàn bộ chuyện ba bức thư này phải được phong tỏa tuyệt đối. Cô An, cô Vi, hai cô không được hé răng nửa lời với bất kỳ nhân viên nào khác trong bảo tàng, càng không được nói với người ngoài một chữ. Các cô nghe rõ chưa?!"

Hà An bĩu môi, đôi mắt hằn học liếc xéo sang phía Vi một cái sắc như dao cạo, nhưng trước cơn thịnh nộ khác thường của ông giám đốc, cô ta chỉ đành ấm ức gật đầu:

"Vâng, bác đã nói thế thì cháu nghe bác. Nhưng cháu vẫn giữ nguyên quan điểm chuyên môn: lỗ hổng bảo mật xuất phát từ khâu lưu trữ số hóa, cô Vi phải có trách nhiệm giải trình rõ ràng về việc tại sao nội dung tệp nháp của cô lại lọt vào tay kẻ tống tiền."

Vi không buồn đáp lại lời công kích của Hà An. Ánh mắt cô đang chăm chú nhìn vào bàn tay phải của ông Lịch – nơi những ngón tay gầy guộc, run rẩy của ông đang vội vã gấp nhỏ bức thư mực đỏ lại, rồi nhét tọt vào túi áo trong của chiếc áo sơ mi. Động tác của ông vừa vụng về vừa hấp tấp, hệt như một kẻ phạm tội đang cố giấu đi một tang vật chết người.

Nỗi sợ hãi của ông Lịch trước nguy cơ đổ vỡ gói tài trợ triệu đô là thật, nhưng Vi đọc được trong đáy mắt đùng đục kia một nỗi sợ khác còn sâu sắc và tăm tối hơn nhiều: nỗi sợ của một kẻ biết rõ rằng những cáo buộc viết bằng mực đỏ kia không hoàn toàn là sự vu khống trắng trợn.

Bầu không khí trong sảnh phụ đang đặc quánh lại trong sự nghi kỵ và ngột ngạt thì từ phía ngoài cổng chính, hai tiếng còi xe ô tô bim bim vang lên dứt khoát, phá tan sự im lặng.

Một chiếc sedan bốn chỗ màu đen bóng loáng từ từ lăn bánh qua cánh cổng sắt, dừng xịch lại ngay trước bậc tam cấp dẫn vào sảnh chính. Cửa xe phía sau bật mở, và người bước xuống với phong thái đĩnh đạc không ai khác chính là Bùi Quang Duy.

Sáng nay Duy khoác trên mình bộ âu phục màu xám tro cắt may đo đắn chỉnh tề, ve áo phẳng phiu, cà vạt lụa màu xanh thẫm thắt nút cẩn thận. Tay xách chiếc cặp táp bằng da thuộc mỏng, mái tóc vuốt gel vào nếp gọn gàng, Duy sải bước qua bậc thềm đá mài với nụ cười hòa nhã, lịch thiệp thường trực trên môi – một hình ảnh hoàn hảo của một chuyên gia thẩm định kiêm đại diện cấp cao của Công ty Cổ phần Quản lý Di sản Minh Thành. Nhìn phong thái đĩnh đạc ấy, khó ai có thể hình dung đây chính là kẻ cách đây vài hôm suýt nữa đã bị Vi và thanh tra Lục Khang lập biên bản hình sự ngay bên hông chiếc xe tải chở hàng ở đầu ngõ Hàng Chỉ.

"Chào bác Lịch, chào chị An, cô Vi," Duy bước vào sảnh phụ, giọng nói trầm ấm và đầy vẻ ân cần vang lên xóa tan sự ảm đạm của căn phòng. "Sáng nay bên Minh Thành cử tôi sang sớm để cùng bảo tàng rà soát lại lần cuối danh mục hiện vật trưng bày, chuẩn bị đón đoàn tiền trạm của Quỹ Bảo tồn Di sản Quốc tế. Sao không khí ở đây có vẻ căng thẳng thế này ạ? Có chuyện gì phát sinh ngoài kế hoạch sao bác?"

Hà An thoáng ngập ngừng, đưa mắt nhìn về phía ông Lịch như dò hỏi. Nhưng ông Lịch chưa kịp mở miệng tìm lời thoái thác thì đôi mắt sắc sảo của Bùi Quang Duy đã đảo rất nhanh qua chiếc phong bì giấy xi măng còn nằm trơ trọi trên mặt bàn gỗ ép và tờ giấy viết mực đỏ mà Hà An vẫn đang cầm hớ hênh trên tay.

Đôi lông mày rậm của Duy khẽ nhướng lên. Một tia ngạc nhiên cực kỳ tinh vi lướt qua đáy mắt anh ta rồi biến mất trong chớp mắt, nhường chỗ cho vẻ lo lắng đầy trách nhiệm:

"Thư nặc danh ư? Lại dùng mực đỏ viết tay thế kia? Chuyện gì xảy ra vậy chị An?"

Như vớ được người cùng hội cùng thuyền để trút bầu tâm sự, Hà An lập tức bước tới phân bua:

"Anh Duy đến thật đúng lúc! Có kẻ nhét ba bức thư nặc danh vào hòm thư nội bộ lúc sáng sớm. Hắn vu khống bảo tàng lưu giữ cổ vật đào trộm bất hợp pháp, dọa sẽ quậy phá, gửi đơn tố cáo lên báo chí để phá hỏng lễ ký kết tài trợ tuần tới của chúng ta! Thậm chí... hắn còn nắm được cả mã định danh kiểm kê nội bộ mà cô Vi đang giữ trong phòng lưu trữ nữa cơ!"

"Chị An! Đã bảo là thôi đi cơ mà!" Ông Lịch gắt lên yếu ớt, mặt đỏ bừng vì xấu hổ và tức giận, nhưng mọi chuyện đã muộn màng.

Duy bước lại gần chiếc bàn gỗ ép, ánh mắt dừng lại rất lâu trên chiếc phong bì mang tên Vi. Anh ta không hề tỏ vẻ hoảng loạn hay bất an như ông Lịch. Trái lại, nét mặt Duy chùng xuống, lộ rõ sự cảm thông sâu sắc và một vẻ thấu hiểu chân thành. Anh ta quay sang phía ông Lịch, hơi cúi đầu với sự kính trọng tuyệt đối:

"Bác Lịch, bác đừng quá bận tâm mà tổn hại sức khỏe. Trong giới sưu tầm và kinh doanh cổ vật những năm gần đây, những trò ném đá giấu tay, viết thư nặc danh bôi nhọ nhằm phá hoại các thương vụ tài trợ hay chuyển nhượng lớn như thế này tôi gặp không ít lần rồi. Càng những dịp quan trọng mang tầm quốc tế, các đối thủ cạnh tranh không lành mạnh hoặc những kẻ bất mãn trong giới buôn bán đồ cũ càng tìm cách tung hỏa mù. Mục đích của họ không có gì khác ngoài việc đánh vào tâm lý, gây hoang mang cho chủ sở hữu nhằm ép giá hoặc làm đổ vỡ đợt tài trợ để trục lợi."

Sự điềm tĩnh cùng những lời phân tích hợp tình hợp lý của Duy như một luồng gió mát thổi vào tâm trạng đang bấn loạn của ông Đỗ Vạn Lịch. Ông khẽ thở hắt ra một hơi dài, bờ vai run rẩy hơi hạ xuống, giọng méo mó:

"Cậu Duy nói phải... Đúng là cái thói ghen ăn tức ở của mấy tay con buôn tiểu nhân ngoài phố..."

"Bác cứ để bên Minh Thành chúng tôi hỗ trợ xử lý dứt điểm chuyện này," Duy nhanh chóng tiếp lời, thái độ sốt sắng, nhiệt tình được thể hiện một cách vô cùng tự nhiên và đúng mực. "Phòng kỹ thuật và giám định của công ty chúng tôi hiện có đầy đủ trang thiết bị quang học tiên tiến, máy đo phổ huỳnh quang tia X cầm tay, cùng hệ thống cơ sở dữ liệu mẫu giấy mực đối chiếu rất phong phú. Nếu bác Lịch và cô Vi không phiền, hãy cho phép tôi mượn ba bức thư cùng toàn bộ phong bì này mang về văn phòng kỹ thuật của Minh Thành ngay trong ngày hôm nay. Chúng tôi sẽ tiến hành phân tích thành phần xơ sợi của mẫu giấy xi măng, giám định quang phổ của loại mực đỏ và xác định chính xác niên đại của vật liệu. Rất có thể từ chủng loại giấy bao bì hoặc dấu vết cơ học của lưỡi dao xén mép giấy, chúng ta sẽ khoanh vùng được chính xác bức thư này xuất phát từ cơ sở in ấn, xưởng bọc gói hay cửa hàng văn phòng phẩm nào quanh khu vực phố cổ Hà Nội. Như vậy, chúng ta vừa tìm ra kẻ đứng sau màn kịch này để xử lý nội bộ, vừa không cần phải làm rùm beng lên cơ quan chức năng, tránh được hoàn toàn nguy cơ rò rỉ thông tin bất lợi ra ngoài báo giới."

Một giải pháp không thể hoàn hảo hơn. Nó vừa vặn gỡ rối cho thế bí của bảo tàng, vừa bảo vệ được danh dự cho ông Lịch, lại vừa khẳng định vai trò đồng hành tận tâm, chuyên nghiệp của đối tác tài trợ Minh Thành.

Ông Lịch gật đầu lia lịa, nét mặt giãn ra như người chết đuối vớ được cọc:

"Tốt quá! Cậu Duy tính toán chu đáo quá! Đúng là chuyên gia có khác! Cô Vi... cô đưa ngay lá thư của cô cho cậu Duy mang đi kiểm tra..."

"Cháu xin phép từ chối lời đề nghị này."

Tiếng nói của Vi cất lên rành rọt, âm lượng không lớn nhưng sắc lạnh và dứt khoát, cắt phăng bầu không khí hồ hởi gượng gạo vừa mới nhen nhóm trong sảnh phụ.

Bùi Quang Duy khựng lại. Nụ cười hòa nhã trên môi anh ta thoáng cứng đờ trong tích tắc trước khi được kéo lại ngay ngắn bằng một vẻ nhã nhặn hoàn hảo. Anh ta quay người sang nhìn Vi. Ánh mắt ấm áp, sẻ chia ban nãy bỗng ánh lên một tia thăm dò sắc lạnh, xoáy thẳng vào khuôn mặt điềm tĩnh của cô:

"Cô Vi? Cô vẫn còn nghi ngờ thiện chí hỗ trợ của tôi sao? Chuyện nhầm lẫn chiếc đồng hồ quả quýt đợt trước hoàn toàn là do sơ suất đóng gói cẩu thả của bộ phận kho vận bên Minh Thành, tôi đã trực tiếp ký văn bản giải trình và gửi lời xin lỗi chính thức tới bảo tàng rồi mà. Lần này tôi thật lòng muốn đứng ra bảo vệ an toàn cho dự án tài trợ chung của cả hai bên."

"Đây hoàn toàn không phải là câu chuyện về niềm tin cá nhân hay sự nghi ngờ thiện chí, anh Duy," Vi đáp, tay cô vẫn đè nhẹ lên góc tấm bìa mica chứa bức thư của mình, tuyệt đối không tạo cơ hội cho ai chạm vào. "Theo đúng nguyên tắc quản trị văn bản và phương pháp luận lưu trữ học, một khi tài liệu phát sinh trong khuôn viên bảo tàng có nội dung trực tiếp khiếu nại, tố cáo hoặc đe dọa tính pháp lý của hiện vật thuộc quyền sở hữu của bảo tàng, nó mặc nhiên trở thành một thành phần của hồ sơ biến động di sản. Tài liệu gốc mang tính chất vật chứng bắt buộc phải được bảo quản nguyên trạng tại chỗ trong kho lưu trữ để phục vụ công tác rà soát, đối chiếu nội bộ. Không một cá nhân nào, kể cả đối tác tài trợ hay đại diện hội đồng khoa học, có quyền mang vật chứng gốc ra khỏi phạm vi bảo tàng khi chưa có biên bản bàn giao pháp lý có chữ ký xác nhận của đầy đủ các bên liên quan và quyết định bằng văn bản của người đại diện pháp luật."

"Cô Vi! Cô đang cứng nhắc và quan liêu một cách lố bịch đấy!" Hà An không kìm được cơn giận, bước chường lên chắn ngang trước mặt Duy, ngón tay chỉ trỏ vào Vi. "Anh Duy và công ty Minh Thành đang có lòng tốt muốn giúp chúng ta dọn dẹp mớ rác rưởi này! Cô ôm khư khư mấy cái phong bì rách nát ấy để làm gì? Hay là cô sợ các thiết bị hiện đại của phòng kỹ thuật Minh Thành sẽ tìm ra dấu vết rò rỉ dẫn thẳng về chiếc máy tính cá nhân của cô?!"

"Nếu thực sự cần phân tích quang phổ hay giám định thành phần sợi giấy, chúng ta hoàn toàn có thể mời các chuyên gia giám định độc lập của Viện Khoa học Hình sự hoặc các viện nghiên cứu chuyên ngành mang thiết bị cầm tay đến làm việc trực tiếp tại phòng lưu trữ của bảo tàng," Vi điềm đạm đối đáp, ánh mắt cô không hề né tránh trước vẻ hung hăng của Hà An. "Tôi là người phụ trách bộ phận lưu trữ, tôi có trách nhiệm pháp lý cao nhất trong việc bảo toàn nguyên vẹn tình trạng vật lý của các tài liệu này dưới sự chứng kiến của bác Lịch."

Bùi Quang Duy khẽ thở dài một tiếng thật khẽ. Anh ta đút hai tay vào túi quần tây, thong thả tiến lại gần bàn làm việc của Vi thêm nửa bước.

Khoảng cách giữa hai người thu hẹp lại trong gang tấc. Mùi nước hoa hương gỗ đàn hương thoang thoảng từ ve áo Duy phả vào không khí, một mùi hương ấm áp nhưng lại mang đến cho Vi cảm giác gai người như hơi lạnh bốc lên từ một phiến đá ngầm dưới đáy hồ. Duy nghiêng đầu, hạ thấp giọng xuống mức vừa đủ cho hai người nghe, âm điệu mượt mà, truyền cảm nhưng từng chữ thốt ra lại chứa đầy những mũi gai hiểm hóc:

"Cô Vi lúc nào cũng giữ vững nguyên tắc nghiệp vụ một cách đáng khâm phục... Sự cẩn trọng sắt đá này của cô... thực sự làm tôi nhớ đến một người quen cũ."

Duy dừng lại nửa giây, ánh mắt chăm chú quan sát từng biến chuyển nhỏ nhất trên khóe mắt và bờ môi của Vi:

"Nhà báo Trần Minh Đạo ngày xưa... cũng từng làm việc với một thái độ nguyên tắc đến mức cực đoan như thế. Bất kỳ mẩu giấy nào lọt vào tay, ông ấy cũng khư khư giữ chặt lấy làm tài liệu nguồn duy nhất, tuyệt đối không tin tưởng bất kỳ ai ngoài bản thân mình..."

Cái tên Trần Minh Đạo rơi xuống giữa không gian tĩnh mịch như một tảng đá ném vào mặt nước đóng băng.

Lồng ngực Vi thắt lại một nhịp buốt nhói.

Suốt hai năm qua, cái tên ấy là một vùng cấm địa trong tâm thức cô, một vết thương chưa bao giờ khép miệng gắn liền với những bài báo điều tra bị bẻ cong ngòi bút, những tài liệu bị đánh tráo một cách tinh vi khiến người thầy tôn kính của cô – một cây bút điều tra di sản lừng lẫy – phải gục ngã trong một cơn đột quỵ bất ngờ rồi lặng lẽ rút lui trong sự sỉ nhục của dư luận.

Việc Bùi Quang Duy đột ngột nhắc đến tên thầy Đạo ở đây, vào đúng lúc này, trước mặt những bức thư nặc danh này, tuyệt đối không phải là một sự liên tưởng ngẫu nhiên hay một lời bâng quơ xã giao. Đó là một đòn tấn công tâm lý trực diện, một mũi tên thăm dò có chủ đích rõ ràng nhằm kiểm tra xem cô – người học trò trung thành cuối cùng của Trần Minh Đạo – đã nắm được những gì, đã giải mã được bao nhiêu phần về những ký hiệu "HG", về cỗ máy đồng hồ Longines và thời khắc "03:15" mà thầy Đạo từng bí mật để lại.

Duy khẽ nhếch khóe môi, một nụ cười nửa miệng đầy vẻ giễu cợt và đe dọa lướt qua gương mặt điển trai:

"Nhưng cô Vi chắc cũng biết kết cục rồi đấy... Những người quá nguyên tắc, quá cô độc và luôn ôm đồm mọi tài liệu một mình như nhà báo Đạo... cuối cùng lại là những người dễ bị tổn thương nhất, dễ bị quật ngã nhất khi sự thật bị những kẻ quyền lực hơn bẻ cong. Tôi chỉ e ngại cô Vi còn quá trẻ, đi lại đúng vết xe đổ tang thương đó thì thật đáng tiếc."

Vi siết nhẹ các đầu ngón tay bên trong lớp găng cotton. Nhịp tim cô đập mạnh một nhịp rồi lập tức trở về trạng thái phẳng lặng như mặt gương. Cô ngước mắt lên, nhìn thẳng vào đồng tử sâu thẳm của Bùi Quang Duy, giọng nói của cô trong vắt, lạnh băng và cứng cỏi như thép tôi:

"Cảm ơn anh Duy đã có lòng nhắc nhở. Chính vì tôi đã tận mắt chứng kiến những bi kịch tàn khốc xảy ra khi tài liệu gốc bị kẻ xấu đánh tráo và thao túng trong bóng tối, nên tôi mới càng phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình bảo quản tài liệu nguồn hơn bất kỳ ai. Một người làm công tác lưu trữ chân chính sẽ không bao giờ phản bội nghiệp vụ của mình, và tuyệt đối không bao giờ trao bằng chứng gốc cho người khác mang đi khi chưa rõ động cơ thực sự phía sau là gì."

Ánh mắt Duy tối sầm lại trong một khoảnh khắc cực ngắn. Nụ cười hòa nhã biến mất hoàn toàn trên gương mặt anh ta, để lộ ra những đường nét sắc lạnh, căng thẳng của một kẻ săn mồi dày dạn kinh nghiệm vừa bị con mồi nhìn thấu tim đen. Duy đứng im, ánh mắt khóa chặt lấy Vi suốt ba giây dài dằng dặc, rồi anh ta khẽ bật ra một tiếng cười khẽ nơi cổ họng, lùi lại một bước, trở về với dáng vẻ lịch thiệp thường ngày:

"Rất tốt. Nếu cô Vi đã có ý thức trách nhiệm và bản lĩnh nghề nghiệp cao như vậy, tôi xin phép không can thiệp thêm vào quy trình nội bộ của bảo tàng nữa. Bác Lịch, chị An, tôi xin phép lên phòng trưng bày tầng một để kiểm tra lại hệ thống đèn chiếu rọi hiện vật trước. Khi nào bảo tàng cần đến sự hỗ trợ kỹ thuật hoặc tư vấn pháp lý từ phía Minh Thành, bác Lịch cứ gọi cho tôi bất cứ lúc nào."

Duy hơi cúi đầu chào ông Lịch, rồi quay lưng bước đi thong thả về phía cầu thang chính. Tiếng đế giày da cao cấp nện đều đặn, nhịp nhàng trên nền gạch hoa xi măng, âm thanh xa dần rồi mất hút sau khúc quanh dẫn lên tầng trưng bày đồ đồng.

Ông Đỗ Vạn Lịch đứng chôn chân tại chỗ một lúc lâu. Ông nhìn theo bóng lưng của Duy, rồi lại đưa cặp mắt kèm nhèm đầy vẻ mệt mỏi và nghi ngại nhìn sang Vi. Cuối cùng, ông buông một tiếng thở dài nặng nhọc như vừa trút đi một phần sinh lực:

"Thôi... cô Vi nói cũng có cái lý của người làm lưu trữ. Tạm thời cô Vi cứ mang ba bức thư và mấy cái phong bì này lên cất vào két sắt phòng lưu trữ tầng hai. Tôi nhắc lại một lần nữa: tuyệt đối không được để lọt một chữ nào ra ngoài. Tôi... tôi thấy mệt quá, phải lên phòng nghỉ nằm một lát."

Nói xong, ông Lịch lảo đảo bước lên cầu thang, bàn tay vịn chặt vào tay vịn gỗ lim như sợ ngã.

Dưới sảnh phụ chỉ còn lại Hà An và Vi. Hà An quắc mắt nhìn Vi, ngực phập phồng vì tức tối:

"Để rồi xem cô tài giỏi đến đâu mà tự mình dọn dẹp đống rác này! Tôi nói cho cô biết, nếu lễ ký kết tài trợ tuần tới có bất kỳ mệnh hệ gì vì mấy bức thư nặc danh này, cô đừng hòng bước chân ra khỏi cái bảo tàng này một cách nguyên vẹn!"

Hà An giật phắt chiếc cặp da lộn trên bàn lễ tân, giẫm gót giày cồm cộp nện xuống sàn gạch rồi đùng đùng xô cửa phụ bước nhanh ra sân.

***

Cánh cửa gỗ lim dày cộp của phòng lưu trữ tầng hai khép lại với một tiếng cạch trầm đục. Vi gạt hai then cài bằng đồng thau nặng trịch vào ngàm khóa.

Không gian trong phòng lập tức chìm vào sự tĩnh lặng tuyệt đối. Mùi hương quen thuộc của giấy bồi cũ, mùi da thuộc sờn rách từ những gáy sách kiểm kê cổ, mùi cồn y tế dùng để lau chùi thấu kính và mùi ngai ngái của bột hút ẩm bao trùm lấy các giác quan của Vi. Căn phòng này nằm ở góc khuất phía tây của tòa nhà thuộc địa, trần nhà cao vút với những thanh xà gồ bằng sắt dập thời Pháp và các dãy tủ tài liệu bằng thép sơn tĩnh điện xếp san sát nhau.

Vi bước lại phía cửa sổ nhìn sang những mái ngói rêu phong của ngõ Hàng Chỉ. Cô kéo rèm vải thô lại một nửa, chỉ để lọt một vệt nắng sớm vàng nhạt chiếu rọi xiên xiên lên mặt chiếc bàn làm việc rộng bọc nỉ xanh thẫm kê ở giữa phòng.

Vi trút bỏ đôi găng tay cotton trắng bỏ vào sọt rác y tế, mở ngăn kéo lấy ra một đôi găng tay cao su nitrile màu xanh mỏng, loại chuyên dụng trong phòng thí nghiệm hóa nghiệm tài liệu. Cô cẩn thận xỏ găng, vuốt phẳng từng đầu ngón để đảm bảo độ nhạy cảm xúc giác tối đa.

Bấm công tắc chiếc đèn bàn kỹ thuật có gắn thấu kính lúp quang học đường kính mười lăm xăng-ti-mét, quầng sáng trắng lạnh lập tức bao trùm lấy trung tâm bàn làm việc.

Ba chiếc phong bì bằng giấy xi măng và ba bức thư viết bằng mực đỏ được Vi đặt ngay ngắn song song nhau trên một tấm mica trong suốt khổ lớn.

Cô kéo chiếc ghế tựa xoay lại gần, ngồi xuống, hít sâu một hơi để ổn định lại nhịp tim và tâm trí. Ở đây, trước mặt bàn làm việc này, không còn chỗ cho những lời đay nghiến của Hà An, sự hoang mang giấu giếm của ông Lịch hay những đòn tâm lý hiểm độc của Bùi Quang Duy. Ở đây, chỉ có các chứng cứ vật lý, cấu trúc cơ học của vật liệu và những dấu vết vi mô biết nói.

Vi bắt đầu rà soát lại toàn bộ phương thức gửi thư: Ông Thịnh bảo vệ phát hiện ra ba bức thư lúc sáu giờ mười lăm sáng. Hòm thư nội bộ bằng sắt sơn xanh gắn ngoài vách hành chính tuy có khe nhét thư bên ngoài, nhưng cấu tạo bên trong của nó có một tấm lẫy chắn gió bằng đồng khá nặng, luôn rủ xuống theo phương thẳng đứng. Để đưa được ba chiếc phong bì dày cộp bằng giấy Kraft thô ráp xuống tận đáy hòm thư mà không làm quăn queo bốn góc mép, người gửi thư chỉ có hai khả năng: một là đã dùng một thanh kim loại mỏng hoặc que nhựa dẹt luồn qua khe để nẹp giữ và đẩy lẫy đồng sang một bên; hai là chiếc hòm thư đó đã được mở trực tiếp bằng một chiếc chìa khóa phụ trong khoảng thời gian từ nửa đêm đến rạng sáng!

Vi kéo thấu kính lúp có đèn chiếu xiên xuống sát mặt chiếc phong bì thứ nhất – chiếc phong bì gửi đích danh ông Đỗ Vạn Lịch.

Dưới độ phóng đại mười lần, bề mặt của chiếc phong bì này hiện lên rất rõ: nó được làm từ loại giấy bao xi măng Kraft có định lượng khoảng 120 gam trên một mét vuông. Khi Vi xoay chiếc đèn kỹ thuật để tạo ra một góc chiếu sáng xiên chỉ mười lăm độ so với mặt phẳng giấy, những đường vân sọc ngang rất mịn, cách đều nhau chừng một milimét rưỡi lập tức hiện hình.

Đó là loại giấy Kraft có gân cơ học nhập khẩu từ Liên Xô cũ trong những thập niên 1980–1990, chuyên dùng để bọc lót các linh kiện quang học và máy móc chính xác nhập về các nhà máy quốc phòng. Loại giấy này rất dai, chứa nhiều nhựa thông tự nhiên nên khi ngửi ở khoảng cách gần vẫn còn thoang thoảng mùi dầu nhựa thoảng nhẹ.

Tiếp tục, Vi chuyển thấu kính lúp sang hai chiếc phong bì còn lại: chiếc phong bì thứ hai gửi Hà An và chiếc phong bì thứ ba gửi đích danh cô: *Ninh Tường Vi – Bộ phận Lưu trữ và Thư mục*.

Ngay khi luồng sáng xiên rọi qua bề mặt của hai chiếc phong bì sau, đồng tử của Vi khẽ co lại.

Màu sắc của cả hai chiếc phong bì này đều nâu sáng hơn chiếc đầu tiên nửa tông. Bề mặt giấy phẳng nhẵn hơn hẳn, hoàn toàn không có những đường gân sọc ngang của giấy Kraft Nga thời bao cấp. Và quan trọng nhất: ở mép gấp phía dưới của hai phong bì sau, Vi phát hiện ra những vệt lằn ép gờ sóng cực nhỏ, chiều rộng chỉ khoảng không phẩy năm milimét – dấu vết đặc trưng của việc các tờ giấy này được cắt xén ra từ loại bìa lót chống sốc công nghiệp nhiều lớp của các thùng hàng carton đời mới!

Kẻ chuẩn bị hai chiếc phong bì sau đã cố tình chọn một chất liệu giấy xi măng có màu sắc tương tự để tạo cảm giác đồng bộ với chiếc phong bì đầu tiên, nhưng bản chất sợi xenlulo và công nghệ sản xuất của hai nguồn giấy này cách nhau ít nhất hai mươi năm.

Vi tiếp tục lật nắp gấp tam giác của cả ba phong bì để kiểm tra chất kết dính niêm phong.

Ở chiếc phong bì thứ nhất gửi cho ông Lịch, lớp hồ dán là hồ nước tinh bột thủ công của các văn phòng cũ. Dưới kính lúp, những mẩu hồ khô vụn ngả sang màu vàng ngà, giòn rụm, cùng những sợi lông tơ của chiếc chổi lông quét hồ khô cứng lại, để lại những vệt quét không đều trên thớ giấy. Nhưng khi Vi đưa thấu kính soi vào mép nắp tam giác của hai phong bì gửi cho Hà An và chính mình, một chi tiết vật lý mang tính bước ngoặt hiện ra rành rành:

Ở cả hai phong bì sau, lớp niêm phong hoàn toàn không sử dụng hồ quấy tinh bột, mà là một dải băng dính hai mặt công nghiệp siêu mỏng với các góc cắt sắc cạnh, vuông vức và phẳng lỳ như được cắt bằng dao xén chuyên dụng! Hai phong bì sau được dán kín một cách công nghiệp, dứt khoát và tiện lợi, khác biệt hoàn toàn với phương pháp thủ công bằng hồ nước ở phong bì thứ nhất.

Vi đặt các phong bì xuống, chuyển sự chú ý sang ba tờ giấy viết thư bên trong.

Nét chữ mực đỏ.

Nhìn bằng mắt thường, cả ba bức thư đều sử dụng kiểu chữ in hoa thẳng đứng, các nét gạch ngang và nét sổ đều tăm tắp như được cố tình gò ép theo khuôn. Nhưng dưới thấu kính phóng đại và ánh sáng xuyên rọi từ bên dưới tấm mica, các đặc tính cơ học của ngòi bút và phản xạ vận động của bàn tay người viết không thể nào che giấu được:

Ở bức thư thứ nhất gửi cho ông Lịch, độ sâu của rãnh hằn chữ viết trên giấy rất sâu và không đồng đều. Người viết có xu hướng tì rất mạnh ở các nét gạch ngang và nét sổ dọc phía bên phải. Tốc độ di chuyển ngòi bút chậm, nét mực đỏ có độ ngấm sâu và loang rộng vào thớ giấy Kraft thô, chứng tỏ ngòi bút thép đã bị giữ lại khá lâu tại các điểm dừng và chuyển hướng nét.

Đặc biệt, về mặt ngôn ngữ học văn bản: người viết bức thư thứ nhất dùng sai lệch các khái niệm lưu trữ học căn bản, nhưng lại sử dụng vô cùng chính xác các thuật ngữ về bốc dỡ, lưu kho bãi, kiểm bãi và vận tải hàng hóa. Những cụm từ như *"tồn bãi", "chuyển giao không vận đơn", "niêm phong kho bãi", "tổng kiểm kê theo ca", "hàng quá cảnh không tờ khai"* xuất hiện với tần suất dày đặc và chuẩn xác theo ngôn ngữ nghiệp vụ của một người làm việc lâu năm trong các kho hàng đường thủy hoặc đường sắt.

Nhưng khi chuyển sang hai bức thư sau – bức thư gửi Hà An và bức thư gửi đích danh Ninh Tường Vi – phong cách vận động cơ học và cấu trúc ngôn từ lại rẽ sang một hướng hoàn toàn khác biệt!

Nét chữ ở hai bức thư sau tuy cũng cố tình nắn nót theo kiểu chữ in hoa không chân, nhưng độ sâu của rãnh hằn trên giấy lại rất đều và nông. Lực tì ngòi bút nhẹ, thanh thoát, mang đặc trưng quán tính vận động của một người có thói quen cầm bút bi cao cấp hoặc bút kỹ thuật nét kim. Tốc độ viết nhanh, dứt khoát, không hề có hiện tượng mực bị ứ đọng hay ngấm đẫm tại các điểm dừng nét.

Và quan trọng nhất: hệ thống thuật ngữ chuyên môn!

Nếu bức thư gửi Hà An tập trung khoét sâu vào tâm lý lo sợ hiện vật giả mạo để kích động sự hoang mang trong quản lý chuyên môn, thì bức thư gửi cho Vi lại sử dụng chuẩn xác đến kinh ngạc hệ thống thuật ngữ của ngành lưu trữ học và bảo tàng học hàn lâm: *"mã định danh nội bộ", "thư mục nguồn", "chuỗi chuyển giao quyền sở hữu", "hồ sơ độc bản", "ghi chú xuất xứ gia truyền"*! Kẻ viết bức thư này nắm rõ từng dòng ghi chú bút chì trong cuốn sổ kiểm kê bí mật và trích dẫn chuẩn xác cả tệp dữ liệu số hóa dự thảo mà Vi vừa gõ trên máy tính tuần trước.

Kẻ viết hai bức thư sau tuyệt đối không phải là người đã viết bức thư đầu tiên!

Một cảm giác ớn lạnh xen lẫn sự hưng phấn sắc lạnh của một người làm công tác điều tra tài liệu trào dâng trong lồng ngực Vi.

Bức màn bí ẩn xung quanh ba bức thư nặc danh sáng nay bắt đầu rách toạc. Đây hoàn toàn không phải là hành động tự phát của một kẻ đơn độc. Có ít nhất hai bàn tay, hai bộ óc với hai mục đích và trình độ hoàn toàn khác nhau đã tham gia vào quá trình này!

Người thứ nhất – rất có thể là một nhân viên cũ từng làm công tác bốc dỡ hoặc kho vận, người nắm được những góc khuất trong các chuyến vận chuyển hiện vật cũ của ông Lịch – đã viết lá thư đầu tiên vì bất mãn cá nhân, gói trong phong bì giấy Kraft Nga dán bằng hồ tinh bột thủ công. Nhưng trước khi hoặc trong quá trình bức thư này được gửi đi, một kẻ thứ hai – kẻ có trình độ học thuật cao, am hiểu tường tận hệ thống lưu trữ của Bảo tàng Vạn Lịch – đã chặn bắt lấy nguồn thông tin này. Kẻ thứ hai ấy đã nhanh chóng ngụy tạo thêm hai lá thư sau bằng giấy bao bì đời mới và dải băng dính hai mặt công nghiệp, bắt chước kiểu chữ in hoa mực đỏ, nhét chung vào một tệp hòng vừa kích động Hà An, vừa tung ra một đòn thử lửa tàn khốc nhắm thẳng vào chuyên môn của Vi!

Hình ảnh Bùi Quang Duy với nụ cười hòa nhã lịch thiệp, ánh mắt sắc lạnh như dao cạo và câu nhắc nhở đầy ẩn ý về "nhà báo Trần Minh Đạo" lại hiện lên mồn một trong tâm trí Vi.

Vi cẩn thận lật sang trang thứ hai của bức thư gửi cho chính mình.

Dưới cùng của trang giấy xi măng, tách biệt hoàn toàn khỏi đoạn văn bản trích dẫn mã số *VL-TK/04* bằng một khoảng trống lớn gần mười xăng-ti-mét, là một dòng chữ viết tay duy nhất.

Khác với phần nội dung bên trên được viết bằng mực đỏ học trò, dòng chữ cuối cùng này được viết bằng một loại mực màu nâu đen sẫm, thứ mực muội than pha dầu bóng thường dùng trong kỹ thuật phục chế văn bản cổ. Nét chữ in hoa cứng nhắc, gãy góc như những vết khắc tàn nhẫn của một chiếc đục sắt trên một tấm ván gỗ mục.

Vi ghé sát mắt vào thấu kính lúp, đọc từng chữ một. Từng âm tiết như một luồng điện lạnh ngắt chạy dọc sống lưng, xuyên thẳng vào miền ký ức đen tối nhất mà cô đang nỗ lực đào xới:

*“Người lưu trữ tài liệu giả sẽ biến thành kẻ làm chứng dối. Chiếc đồng hồ đã chạy, nhưng khoang gỗ ở Hàng Gương sẽ không bao giờ mở ra cho một kẻ làm báo phản bội.”*