Về trước khi cơm nguội

Bảng thông báo kết quả kỳ xét tuyển công chức chính thức được dán lên tấm bảng nỉ giữa sảnh Phòng Tiếp Nhận và Hướng Dẫn dưới ánh nắng ban mai ấm áp.

Mặt kính bảo vệ tấm bảng nỉ phản chiếu vầng sáng dịu nhẹ của một buổi sớm không còn tiếng còi hú báo động áp suất hay sự hối hả nghẹt thở của những công điện khẩn đếm ngược từng phần nghìn giây. Những khung vòm thép uốn cong trên trần nhà, vốn từng rung lên bần bật trong những đợt quá tải chiều không gian của các tuần trước, nay chỉ lặng lẽ đón nhận luồng không khí điều hòa mát rượi phả xuống từng đợt êm ru. Những tờ giấy in khổ A3 viền hoa văn xanh nhạt, thơm mùi mực in laser mới toanh, được ghim phẳng phiu bằng bốn chiếc đinh ghim đồng sáng loáng ở bốn góc, không để lại một nếp gấp hay mép quăn nào. Giữa sảnh lớn, dòng người gồm cả chuyên viên các phòng ban lẫn cư dân vãng lai đang đứng quây quần, chen vai nhau trong trật tự, thì thầm bàn tán với những nụ cười nhẹ nhõm, không còn vẻ căng thẳng thắt ruột như những ngày giông bão trước phiên điều trần sinh tử.

Trên danh sách trúng tuyển đợt thi sát hạch thực tế công khai, cái tên in hoa đậm nét nằm ở vị trí trang trọng nhất: *LÊ QUỐC BÌNH*.

Dưới tên anh là bảng điểm chi tiết khiến bất kỳ ai dừng chân ghé mắt nhìn vào cũng phải gật đầu tâm phục khẩu phục. Trong phần thi xử lý tình huống thực tế và điều phối tiếp dân tại chỗ—phần thi khắc nghiệt nhất được giám sát độc lập bởi Hội đồng Giám sát Liên Chiều—Bình đã đạt số điểm gần như tuyệt đối: 98,5 trên thang điểm 100. Các biên bản nhận xét của ban giám khảo ghi nhận anh sở hữu phản xạ nhạy bén phi thường trong việc làm dịu những cơn bức xúc bộc phát của công dân đến từ những vùng thực tại bất ổn định, khả năng phân luồng hàng trăm lượt hồ sơ phức tạp trong hoàn cảnh đại sảnh chạm ngưỡng tải trọng vật lý, và đặc biệt là sự trung thực tuyệt đối khi công khai thừa nhận giới hạn kỹ thuật để không bao giờ vẽ ra những lời hứa hẹn vô căn cứ.

Từng bị hạ một bậc thi đua vì sai lầm trong quá khứ khi suýt rơi vào chiếc bẫy hành chính của những kẻ trục lợi, nhưng bản tự khai liêm chính không giấu giếm và sự dũng cảm chuộc lỗi bằng hành động đứng vững nơi đầu sóng ngọn gió tại đại sảnh đã trở thành bài học xương máu. Nó rèn giũa Bình thành một công chức tiếp dân mẫu mực, vững vàng như một trụ đá và giàu lòng thấu cảm trước mọi nỗi niềm trần thế. Suất biên chế duy nhất của ngạch chuyên viên tiếp nhận đợt này thuộc về anh là kết quả hoàn toàn xứng đáng, minh bạch đến từng con số phân đoạn.

Ngay bên dưới danh sách biên chế là Quyết định số 104/QĐ-BGD về việc khen thưởng và bố trí nhân sự đặc biệt của Cục Quản Lý Các Vũ Trụ Rắc Rối. Dưới con dấu tròn đỏ thắm và chữ ký tươi mực đen của lãnh đạo Cục, tên của Nguyễn Minh An xuất hiện ở dòng đầu tiên với quyết định gia hạn hợp đồng công chức thời hạn ba năm, kèm theo văn bản nâng một bậc lương vượt khung trước thời hạn.

Văn bản nêu rõ từng căn cứ pháp lý và thực tiễn của quyết định: Chuyên viên Nguyễn Minh An đã có thành tích xuất sắc đặc biệt trong việc chủ trì xây dựng và triển khai thành công Đề án gom chuyến tập trung, kết hợp quy chuẩn kiểm định an toàn phân tầng trên 47 tuyến cổng ngoại vi dân sinh thiết yếu; đồng thời hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ thẩm định, đối chiếu hồ sơ lưu trữ và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân thông qua việc kiên trì đọc, thẩm tra từng dòng chữ nhỏ trong các quy định bị lãng quên dưới tầng hầm văn khố. Đề án của An không chỉ giúp tiết kiệm hàng trăm nghìn Liên Phiếu ngân sách vận hành mỗi quý cho cơ quan, mà quan trọng hơn cả, nó đã chứng minh một chân lý nghề nghiệp sâu sắc: hiệu năng đích thực của một nền hành chính không nằm ở tốc độ từ chối đơn từ để làm đẹp các biểu đồ thống kê, mà nằm ở số lượng con người thực sự tìm thấy lối đi hợp pháp qua từng cánh cổng phân giới.

"Này, đứng đực mặt ra đấy để đếm xem người ta in bao nhiêu dấu phẩy à?"

Một giọng nói quen thuộc, hào sảng và pha chút trêu chọc vang lên ngay sau lưng.

An ngoảnh lại, bắt gặp Bình đang đứng khoanh tay, hai chân đứng vững chãi trên nền đá hoa cương, khóe môi nhếch lên thành một nụ cười rạng rỡ không giấu giếm. Cậu bạn thân hôm nay mặc bộ âu phục màu xanh đen chỉnh tề, ve áo được là phẳng phiu, nhưng chiếc cà vạt đã bị nới lỏng nửa phân theo thói quen cố hữu của dân quầy tiếp nhận—những người luôn cần nhiều không khí hơn để nói chuyện liên tục với hàng chục lượt công dân mỗi ngày. Trên ngực trái của Bình, chiếc thẻ công chức mới cứng viền chỉ đỏ thêu nổi—dấu hiệu nhận diện trang trọng của ngạch biên chế chính thức—lấp lánh dưới luồng sáng xiên qua khung kính thông tầng.

An mỉm cười, chỉ ngón tay trỏ vào hàng số trên bảng điểm:

"Điểm thực hành tình huống cao thế này, chắc là lúc thi đã lén chia kẹo bạc hà cho mấy vị giám khảo trong hội đồng đúng không?"

"Đùa! Kẹo bạc hà chỉ dành cho người dân xếp hàng sốt ruột bị tụt đường huyết thôi," Bình bước tới, huých nhẹ vào vai An một cái thật mạnh khiến anh hơi nghiêng người. "Hội đồng toàn mấy ông già khó tính của Vụ Pháp Chế, mặt lạnh như băng tan ngoài quỹ đạo, họ chỉ chăm chăm bắt lỗi câu chữ và quy trình. Nhưng lúc tôi đưa ra phương án phân luồng ba cấp độ—học lỏm từ chính cái mô hình gom chuyến và phân loại mức tải của ông đấy—họ gật gù lia lịa, chẳng bẻ được nửa câu. Nói thật lòng, suất này, nếu không có ông kéo tôi lại từ bờ vực cái bẫy Mục 4.2 hồi đó, thì bây giờ tôi đang ngồi cắn bút viết bản giải trình hầu tòa chứ biên chế cái nỗi gì."

"Cậu có thực tài, Bình ạ. Đừng tự hạ thấp mình thế," An nói chân thành, giọng trầm xuống. Đôi mắt anh nhìn thẳng vào gương mặt rạng rỡ của bạn mình, không một gợn đố kị, không một thoáng tiếc nuối hay so đo thiệt hơn. "Khả năng bao quát đám đông, nắm bắt tâm lý người khác và xử lý áp lực căng như dây đàn tại quầy của cậu, cả cái phòng này chẳng ai bì kịp. Cậu ở lại tuyến đầu là chỗ dựa vững nhất cho người dân."

Bình nhìn An, ánh mắt tinh nghịch bỗng chốc chùng xuống trong sự xúc động sâu xa. Cậu hít một hơi thật sâu, bước tới một bước, dang rộng hai cánh tay vạm vỡ và siết chặt lấy bờ vai An trong một cái ôm thật chặt của hai người đồng chí từng cùng nhau vượt qua giông bão. Hai người đàn ông ghì chặt lưng nhau giữa sảnh lớn mênh mông, mặc cho dòng người qua lại xung quanh. Sự cạnh tranh gay gắt ngày nào vì một chiếc ghế an toàn duy nhất trong biên chế, những vết rạn nứt tưởng chừng không thể hàn gắn bên chiếc cốc cà phê nguội ngắt ở gầm cầu thang tăm tối, giờ đây tan biến hoàn toàn như bọt nước. Giữa họ lúc này chỉ còn lại sự tôn trọng sâu sắc, lòng tin cậy tuyệt đối và một mối liên kết nghề nghiệp không thể phá vỡ được tôi luyện qua thử thách khốc liệt nhất.

"Hợp đồng ba năm, nâng một bậc lương," Bình buông tay, vỗ mạnh vào bả vai An, cất giọng hơi khàn khàn vì xúc động. "Thế là đủ tiền thuê nhà dài hạn, khỏi phải căn cơ từng bữa đói bữa no nữa nhé. Từ nay về sau, cứ hễ có ca nào người dân nổi nóng, bức xúc quá mức muốn đập vỡ kính ngăn cách thì tôi đứng mũi chịu sào dàn xếp, giải tỏa tâm lý; còn tập hồ sơ nào chữ nhỏ li ti, bẫy điều khoản chằng chịt như ma trận ngầm thì xin kính chuyển sang Bàn Số 8 cho chuyên viên Nguyễn Minh An thụ lý. Chúng ta chia ca tác chiến như thế, xem ai dám bảo Phòng Tiếp Nhận này không đứng đầu Cục?"

"Nhất trí. Cứ theo đúng phân công tác chiến mà làm," An cười, vỗ lại vào vai bạn một cái dứt khoát.

Buổi sáng hôm ấy trôi qua với một nhịp điệu êm ả lạ lùng mà đã rất lâu rồi An mới được cảm nhận lại.

Tại Bàn Tiếp Nhận Số 8, ánh sáng chan hòa chiếu qua mặt kính giao dịch sạch bóng không một hạt bụi. Trên màn hình máy tính của An, không còn những thông báo viền đỏ đe dọa cưỡng bức sập nguồn do trễ hạn, không còn các chỉ số đo lường thời gian đếm lùi từng giây đỏ lòm chực chờ giáng điểm kỷ luật. Những người dân đến nộp đơn được anh đón tiếp với sự ân cần, giải thích cặn kẽ từng điều khoản; từng khúc mắc trong hồ sơ đất đai hay giấy thông hành liên miền đều được tháo gỡ tuần tự, thấu tình đạt lý. Phía bên Bàn Số 7 cách đó vài bước chân, tiếng Bình nói cười xởi lởi, giọng điệu hóm hỉnh và dứt khoát làm dịu đi những âu lo hằn sâu trên gương mặt của các tài xế đoàn xe ngoại vi vừa tới nộp tờ khai hải quan. Tiếng lật giở giấy tờ, tiếng con dấu cao su chạm xuống mặt bàn *cộp, cộp* đều đặn tạo thành một bản hòa thanh bình yên của guồng máy công vụ vận hành đúng quỹ đạo vì con người.

Thời gian trôi đi thật nhanh nhưng không hề vội vã.

Tích tắc.

Chiếc kim dài bằng đồng thau trên mặt đồng hồ quả lắc khổng lồ treo giữa vòm trần trụ sở Cục nhảy một nấc dứt khoát.

Tiếng chuông ngân vang năm hồi trầm ấm, trầm bổng lan tỏa khắp không gian tĩnh lặng của hành lang, báo hiệu đúng năm giờ ba mươi phút chiều—khoảnh khắc kết thúc giờ tiếp dân theo quy định.

An ngồi thẳng lưng, khẽ tựa vào lưng ghế và hít một hơi thật sâu lồng ngực. Lần đầu tiên sau nhiều tháng ròng rã ăn ngủ không yên, anh không phải ngước nhìn lên bảng điện tử theo dõi tồn đọng với nỗi sợ hãi thắt nghẽn về việc một quyết định muộn màng của mình sẽ cắt đứt đường sống hay phương kế mưu sinh của một gia đình nào đó. Các tập hồ sơ thụ lý trong ngày đều đã được anh phân loại ngăn nắp thành từng chồng gọn gàng: hồ sơ hợp lệ được đóng dấu tiếp nhận chuyển giao thức thời lên hệ thống trung tâm, hồ sơ cần bổ sung đều có phiếu hướng dẫn ghi rõ từng căn cứ pháp lý rõ ràng, mạch lạc, không mập mờ, không đánh đố người dân bằng những thuật ngữ ngoại giao đa nghĩa.

Anh di chuột, lưu lại toàn bộ tiến trình làm việc trên phần mềm quản lý, rồi nhấn nút tắt màn hình. An đứng dậy, cẩn thận đẩy chiếc ghế gỗ có đệm mút sát vào gầm bàn, dùng lòng bàn tay miết phẳng lại tờ hướng dẫn thủ tục dán ở mép ngoài mặt kính. Cuối cùng, anh vươn tay vặn nhẹ chiếc công tắc xoay của ngọn đèn chụp đồng màu xanh lục đặt ở góc bàn. Ánh sáng vàng dịu tắt ngấm, trả lại sự tĩnh lặng trang nghiêm cho Bàn Tiếp Nhận Số 8.

An khoác chiếc áo khoác mỏng màu xám tro lên người, bước chân nhẹ nhàng rời khỏi dãy quầy ngăn cách. Khi đi ngang qua Bàn Số 7, anh thấy Bình đang tươi cười vẫy tay chào tạm biệt để chuẩn bị cho buổi liên hoan nhỏ cùng các đồng nghiệp mới trong tổ biên chế. An mỉm cười, gật đầu đáp lại ánh mắt rạng rỡ của bạn rồi cất bước.

Anh rảo bước qua đại sảnh thênh thang lát đá hoa cương đang dần thưa người, đẩy nhẹ cánh cổng xoay bằng kính lớn để bước ra trạm xe công cộng ngoài trời. Bầu không khí của Tầng Trung Tính vào buổi chiều muộn mát rượi, không còn mùi kim loại khét lẹt của những đợt quá áp ranh giới, mà thoang thoảng mùi đất ẩm và hơi sương mát lành của những chiều không gian đang chuyển mùa. Tại bến xe liên thực tại rộng lớn, chuyến xe buýt dân sinh chạy tuyến DX-04 sơn màu xanh lá cây đậm đã đỗ sẵn bên làn đón khách, ống xả rung nhẹ phả ra làn hơi ấm.

Biển hiệu điện tử trên đầu xe chạy dòng chữ đèn LED màu vàng ấm áp: *Tuyến Cổng Dân Sinh Ngoại Vi Số 4 — Lịch trình gom chuyến an toàn*.

Bác tài xế lớn tuổi quen mặt, mặc chiếc áo gi-lê len sờn vai, thấy An bước lên bậc cửa liền cười tươi rói, không buồn với tay kiểm tra thẻ công vụ mà chỉ gật đầu thân tình:

"Lên xe đi chú An! Hôm nay xe chạy đúng giờ chằn chặn, đường dẫn quang học phẳng lì như trải chiếu hoa, từ đây qua cổng về tới đầu làng chỉ mất đúng hai mươi phút thôi!"

"Vâng, cảm ơn bác," An đáp lời, khẽ cúi đầu chào rồi chọn một chỗ ngồi sát bên khung cửa sổ xe buýt.

Chiếc xe từ từ lăn bánh, động cơ phát ra tiếng rù rù êm ái khi nó lướt qua ranh giới từ trường liên chiều mà không hề có một rung chấn hay hiện tượng hẫng hụt áp suất nào. Phía bên ngoài cửa kính, những dãy đèn tín hiệu an toàn màu xanh lục sáng rực rỡ, thẳng tắp dọc theo hành lang dẫn đường dài hun hút, minh chứng sống động cho một hệ thống hạ tầng kỹ thuật đã được bảo dưỡng chu đáo và vận hành đúng quy chuẩn an toàn vừa được ban hành. Nhìn qua làn kính trong suốt, An thấy những dải sương mù mờ ảo của cánh cổng không gian dần tan biến, nhường chỗ cho những cánh đồng lúa xanh ngắt bát ngát trải dài tít tắp, những rặng tre đu đưa trong gió và những nếp nhà mái ngói đỏ quen thuộc của quê hương đang hiện rõ dần trước mắt.

Chuyến xe dừng lại ở bến đỗ ven con đường làng lát gạch đỏ thân thuộc rợp bóng cây râm mát.

Bước xuống xe, An hít căng lồng ngực mùi rơm rạ khô và mùi đất phù sa ngai ngái quen thuộc. Anh rảo bước trên con đường nhỏ dẫn về xóm thợ may. Từ các nếp nhà hai bên ngõ nhỏ, tiếng lách cách, dồn dập và rộn ràng của những chiếc máy may gia đình vang ra đều đặn, phá tan bầu không khí ảm đạm từng bao trùm nơi đây suốt nhiều tuần dài đình trệ. Trên chiếc dây phơi dài bằng thép giăng đầu ngõ xóm, những dải lụa nhuộm màu thực vật tươi rói đủ sắc xanh đỏ tím vàng, những cuộn chỉ tơ bóng óng ánh vừa nhập về theo chuyến hàng gom thứ Ba đang phấp phới bay bay trong làn gió chiều lộng lẫy.

Cụ Tứ đang ngồi uống bát nước chè xanh trước hiên nhà râm mát, tay phe phẩy chiếc quạt nan, nhìn thấy An liền cất tiếng chào đon đả; sắc mặt cụ hồng hào, thần thái khoan khoái khác hẳn vẻ mệt mỏi tiều tụy trước kia, nhờ chuyến xe y tế chạy thận định kỳ đã đưa cụ đi và về suôn sẻ vào sáng hôm qua. Cách đó vài bước chân, bên trong xưởng rèn của ông Bảy, những đốm lửa than bốc lên ấm áp, tiếng búa gõ đe nhịp nhàng *chát, bùm* vang vọng trong ráng chiều thanh bình rực rỡ.

Tuyến đường huyết mạch nối liền sinh mệnh của cả vùng đất đã thực sự sống lại. Nó không được hồi sinh nhờ vào một ân huệ ngầm, một sự du di tạm bợ hay một lá đơn bảo lãnh vụng trộm dưới gầm bàn, mà bằng chính một cơ chế an toàn minh bạch, được xây dựng từ số liệu thực tế và đứng vững chãi trước mọi khuôn khổ pháp lý.

An bước tới trước cánh cổng gỗ nhỏ quen thuộc của tiệm may gia đình. Cánh cửa khép hờ, để lộ gian bếp nhỏ phía sau đang bập bùng ánh lửa đỏ ấm cúng.

Mùi thơm nồng nàn, ngọt ngào của nồi canh cua nấu mồng tơi mướp hương quyện chặt với mùi cá kho tiêu gừng đậm đà bốc lên từ chiếc niêu đất và vị chua giòn thoang thoảng của đĩa cà pháo muối trắng sực nức trong không gian, lập tức đánh thức toàn bộ các giác quan của An sau một ngày dài làm việc căng thẳng.

"Mẹ ơi, con về rồi đây!" An cất tiếng gọi ấm áp, đẩy nhẹ cánh cửa liếp bước vào trong sân.

Bà Hạnh đang đứng bên chiếc chạn bát bằng tre, tay cầm chiếc muôi gỗ khuấy nhẹ nồi canh đang sôi lăn tăn trên bếp củi. Nghe tiếng con trai, bà vội quay đầu lại, đôi mắt ánh lên niềm vui rạng rỡ sau cặp kính lão gọng đồi mồi trễ xuống sống mũi. Bà quệt vội giọt mồ hôi lấm tấm trên trán vào vạt chiếc tạp dề hoa thị đã bạc màu, nở nụ cười hiền hậu muôn thuở:

"Về đúng lúc lắm con, cơm vừa chín tới đây này. Mau ra bể nước sau nhà rửa tay chân rồi vào mâm, hôm nay mẹ mua được mớ cua đồng béo ngậy nhiều gạch, lại có khúc cá trắm đen kho với riềng già đúng điệu con thích đấy."

Gian bếp nhỏ đơn sơ bỗng chốc sáng bừng lên dưới ánh sáng của ngọn đèn dây tóc màu vàng ấm cúng. Chiếc bàn gỗ con con đặt giữa nhà đã được bày sẵn một mâm cơm nóng hổi, đượm đà tình thương: bát canh cua đầy ắp riêu vàng ươm nổi trên mặt nước canh xanh mướt của lá mồng tơi và từng lát mướp hương thơm ngát, đĩa cá trắm kho tiêu sẫm màu cánh gián óng ánh nước hàng keo lại, đĩa cà pháo trắng ngần giòn tan và âu cơm gạo mới bốc khói nghi ngút thơm lừng.

An ngồi xuống chiếc ghế đẩu đối diện mẹ. Anh hít một hơi thật sâu mùi hương của bữa cơm gia đình—thứ mùi hương bình dị mà suốt bao ngày tháng tăng ca thâu đêm, đối mặt với những báo cáo kỹ thuật khô khốc và nguy cơ đóng tuyến cổng đè nặng lên ngực, anh chỉ dám mơ ước trong những giấc ngủ chập chờn nơi góc bàn làm việc.

Bà Hạnh mỉm cười dịu dàng, dùng đôi đũa tre cẩn thận gắp cho anh miếng cá kho nạc nhất, dầm chút nước kho cay nồng vào bát cơm đầy của con trai:

"Ăn nhiều vào con. Dạo này trông mặt mũi có da có thịt hơn rồi đấy, không còn xanh xao hốc hác như hồi chạy đôn chạy đáo lo mấy cái công điện khẩn với thẩm định gì nữa. Thế... chuyện xét tuyển công chức ở Cục hôm nay công bố xong xuôi cả chưa con?"

An và một miếng cơm dẻo quánh, cảm nhận trọn vẹn vị ngọt lành bùi bùi lan tỏa trên đầu lưỡi, rồi chậm rãi nuốt xuống. Anh ngước nhìn mẹ, ánh mắt trong trẻo và thanh thản như mặt hồ phẳng lặng:

"Xong xuôi cả rồi mẹ ạ. Thằng Bình đỗ biên chế chính thức rồi. Nó xử lý thực tế giỏi lắm, phân luồng tiếp dân rành rọt đâu ra đấy, điểm số đứng đầu bảng, ai cũng phục. Còn con thì được Cục gia hạn hợp đồng ba năm, lại được nâng một bậc lương sớm vì cái Đề án gom chuyến với việc thẩm định mấy bộ hồ sơ lưu trữ cũ."

Bà Hạnh dừng đũa, nhìn sâu vào đôi mắt của con trai. Giọng bà chùng xuống, chậm rãi nhưng chất chứa sự nghiêm cẩn muôn thuở của một người mẹ lao động cả đời lấy sự liêm chính làm trọng:

"Thế có phải luồn lách xin xỏ ai không con? Có phải ký bậy ký bạ vào cái gì trái với lương tâm để người ta giữ lại cái bàn làm việc ấy không?"

"Không mẹ ạ. Tuyệt đối không," An lắc đầu thật mạnh, nụ cười trên môi anh rạng rỡ và vững vàng hơn bao giờ hết. "Con không phải cúi đầu trước bất kỳ một điều bất công nào cả. Chúng con đã mang toàn bộ sự thật, toàn bộ số liệu thực tế ra ánh sáng trước hội đồng. Cánh cổng làng mình được mở lại, xe thuốc của cụ Tứ, kiện vải dệt của mẹ được thông quan, tất cả đều được giải quyết bằng quy chuẩn an toàn đàng hoàng, có văn bản ký tươi và con dấu pháp lý bảo hộ hẳn hoi. Con làm đúng y như những gì mẹ đã dặn: không xin đặc quyền, chỉ đòi sự công bằng."

Bà Hạnh nghe con trai nói từng lời chắc nịch, khẽ thở phào một tiếng nhẹ nhõm như vừa trút bỏ được tảng đá đè nặng trong lòng bao lâu nay. Những nếp nhăn nơi khóe mắt bà giãn ra thành một nụ cười rạng ngời, đầy vẻ tự hào thầm kín. Bà gắp thêm cho anh một quả cà pháo giòn tan, cất giọng ấm áp, bao dung:

"Thế là tốt. Người làm việc nhà nước, giữ được cái tâm sáng và cái lưng thẳng thì ăn bát cơm mới thấy ngon, đêm ngủ mới trọn giấc được con ạ. Nào, ăn nhanh đi kẻo canh nguội mất ngon."

Tiếng cười nói rộn rã râm ran khắp gian bếp nhỏ đơn sơ. Bữa cơm chiều đầm ấm trôi qua trong sự bình yên dung dị của một gia đình lao động, nơi những giông bão, áp lực và toan tính của thế giới quan liêu ngoài kia đã hoàn toàn lùi xa sau cánh cửa gỗ khép kín.

***

Tám giờ sáng hôm sau.

Tại sảnh lớn của Phòng Tiếp Nhận và Hướng Dẫn thuộc Cục Quản Lý Các Vũ Trụ Rắc Rối, guồng quay công vụ của một ngày làm việc mới lại bắt đầu chuyển động nhịp nhàng. Không khí buổi sáng trong lành, tiếng trò chuyện nhã nhặn giữa các bàn làm việc hòa cùng tiếng máy in kim ro ro nhả giấy tờ thành những chuỗi âm thanh sống động.

An đã có mặt tại Bàn Tiếp Nhận Số 8 từ rất sớm. Anh mặc chiếc áo sơ mi trắng phẳng phiu, mái tóc cắt ngắn chải gọn gàng, tinh thần sảng khoái và vững vàng sau một đêm ngon giấc và một bữa sáng ấm bụng với củ khoai mẹ luộc. Chiếc đèn bàn chụp đồng màu xanh lục đã được vặn sáng từ trước, hắt vệt sáng êm dịu, ấm áp lên mặt kính giao dịch phẳng lặng. Chiếc khay đựng bút, lọ mực dấu đỏ và tập biểu mẫu hướng dẫn đều được xếp ngay ngắn trong tầm tay.

Đầu hành lang, chiếc máy lấy số tự động phát ra một tiếng *ting* giòn giã, vang vọng khắp sảnh tiếp dân.

Một công dân bước nhanh về phía Bàn Số 8 theo số thứ tự hiển thị trên bảng điện tử nhỏ đầu bàn.

Đó là một người đàn ông trung niên có vóc dáng thấp đậm, mặc một bộ com lê kẻ sọc ca-rô sặc sỡ màu vàng chanh phối tím than. Điều kỳ lạ nhất là trên cả hai cổ tay của ông ta đeo tới ba chiếc đồng hồ bấm giờ cơ học bằng đồng thau, các kim giây đang quay tít mù và kêu *tích tắc, tích tắc* liên hồi với những tốc độ hoàn toàn lệch pha nhau. Gương mặt người đàn ông đầy vẻ âu lo, trán lấm tấm những giọt mồ hôi hột, hai bàn tay run rẩy ôm khư khư một tập hồ sơ dày cộp phải đến năm trăm trang giấy khổ lớn, bên ngoài được bọc cẩn thận trong một chiếc bìa da bóng loáng có dập nổi hình những chiếc cân tiểu ly và các ký hiệu phần trăm đan xen chằng chịt như mạng nhện.

Vị khách thở hổn hển, đặt tập tài liệu nặng trịch lên mặt kính giao dịch làm phát ra một tiếng *uỳnh* trầm đục. Ông ta đưa tay lau vội trán, cất giọng vừa bồn chồn vừa gấp gáp, từng lời nói tuôn ra như thác lũ:

"Chào... chào cán bộ! Tôi xin nộp hồ sơ xin cấp phép lưu thông liên chiều đặc biệt cho cư dân Vũ Trụ Cam Kết Tuyệt Đối! Chúng tôi đang lâm vào một cơn khủng hoảng tài chính nghiêm trọng chưa từng có trong lịch sử! Cán bộ biết đấy, ở chỗ chúng tôi, luật nền của thực tại quy định cực kỳ ngặt nghèo và máy móc: 'Mọi lời hứa hẹn bằng lời nói hay văn bản đều tự động phát sinh lãi suất ngân hàng theo thời gian thực'! Tuần trước, ông Thị trưởng thành phố chúng tôi lỡ miệng hứa trong một buổi họp báo truyền hình trực tiếp là 'chính quyền sẽ xem xét việc lát lại vỉa hè cho khu phố cổ trong thời gian sớm nhất'."

Người đàn ông nuốt nước bọt cái ực, chỉ ngón tay run rẩy vào một trong ba chiếc đồng hồ đang quay điên cuồng trên cổ tay mình:

"Thế là trời hại chúng tôi rồi! Từ chữ 'sớm nhất' mang tính trừu tượng và không xác định rõ mốc thời gian ấy, hệ thống kế toán tự động của ngân hàng trung ương lập tức phân loại đó là một khoản nợ vô kỳ hạn, và họ tự động áp mức lãi suất phạt trả chậm mười lăm phần trăm mỗi giờ! Đến sáng nay, toàn bộ ngân khố thành phố của chúng tôi sắp bị phong tỏa và siết nợ chỉ vì một câu nói đùa của viên thư ký đi kèm! Cán bộ xem hộ tôi với, có điều khoản phụ lục hay ngoại lệ kỹ thuật nào trong quy chế liên vũ trụ cho phép tạm thời phong tỏa lãi suất của những lời hứa suông không, chứ cứ để thế này thì đến trưa nay là chúng tôi phá sản, vỡ nợ tập thể mất thôi!"

An nhìn tập tài liệu dày cộp đang nằm trên mặt bàn, rồi ngước mắt nhìn gương mặt đang tái mét vì hoảng hốt và đôi mắt van nài của vị công dân tội nghiệp.

Một tình huống hành chính hoàn toàn mới toanh, kỳ quặc và trớ trêu đến mức không một thuật toán tự động nào có thể lường trước được, và chắc chắn sẽ chẳng có bất kỳ biểu mẫu từ chối sẵn nào trong hệ thống có thể giải quyết thỏa đáng. Những dòng số liệu và quy định quái gở của một vũ trụ khác đang hiển hiện ngay trước mắt anh, phức tạp không kém gì những ma trận điều khoản của bản quy chế cũ kỹ mà anh từng đào xới dưới tầng hầm văn khố.

Nhưng trong sâu thẳm lồng ngực An, không còn một chút bối rối, e sợ hay áp lực nghẹt thở nào như những ngày đầu tiên ngồi vào chiếc ghế này nữa. Anh đã hiểu rõ bản chất công việc của mình: hành chính không phải là một bức tường đá dựng lên để chặn đứng dòng đời, mà là một cây cầu được xây đắp bằng sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và lòng trắc ẩn để tìm ra lối thoát cho những hoàn cảnh ngặt nghèo nhất.

Anh mỉm cười điềm đạm, nụ cười toát lên vẻ bình thản và tự tin vững chãi của một người đã thấu suốt quy luật. An vươn tay, đẩy nhẹ chiếc ghế tựa bọc da đối diện về phía vị khách đang đứng run rẩy, rồi thong thả lật mở trang đầu tiên của tập tài liệu dày cộp.

Đôi mắt anh chăm chú lướt qua những dòng văn bản in dày đặc các con số và công thức tính lãi, rồi dừng lại thật lâu ở những dòng ghi chú chân trang có cỡ chữ li ti nằm nép mình khiêm nhường dưới đáy mục lục—nơi mà những người vội vã thường bỏ qua, nhưng lại luôn chứa đựng chiếc chìa khóa hóa giải mọi nghịch lý.

An ngẩng đầu lên, ánh mắt ấm áp và kiên định nhìn thẳng vào người đối diện:

"Xin chào, mời bác ngồi. Bác cứ thong thả nói, chúng ta có đủ thời gian để đọc hết văn bản này trước khi ký."