Trở về nơi chưa thành nhà

Mùi khói xe dầu nồng nặc và những đợt còi xe đinh tai nhức óc của Minh Cảng táp thẳng vào mặt Nhiên ngay khi cô vừa chạm gót giày xuống bậc thềm xi măng nứt toác của ga xe buýt liên tỉnh. Chiếc ba lô du lịch bằng vải bố sờn rách trĩu nặng trên đôi vai gầy. Sau chuỗi ngày đằng đẵng ngập chìm trong ngọn gió mặn mòi rát bỏng của làng muối Vạn Gió, hơi khói củi trơ-ngest buốt lạnh hun hút nơi đại ngàn Mây Đỏ, cùng vị ngọt ngào ấm sực của lớp phù sa trĩu hạt miệt vườn Bảy Nhánh, không khí đặc quánh bụi mịn và hơi nóng nhân tạo của đô thị xộc thẳng vào cuống họng cô, để lại một cảm giác khô khốc, đắng chát đến nghẹt thở.

Thành phố này chưa bao giờ học cách mở lòng bao dung hay kiên nhẫn dừng lại chờ đợi bất kỳ ai. Nhịp sống gấp gáp, tàn nhẫn của nó cuồn cuộn chảy như một dòng thác ngầm, sẵn sàng nghiền nát và cuốn phăng mọi ký ức, mọi giá trị cũ kỹ vào guồng quay điên cuồng của kim tiền, danh vọng và những giá trị biểu kiến hào nhoáng.

Nhiên luồn tay siết chặt quai ba lô, kéo chiếc mũ lưỡi trai sụp xuống thấp hơn rồi rảo bước qua những con hẻm ngoằn ngoèo rợp bóng dây điện chằng chịt của khu Cảng Cũ. Từng góc phố nhỏ, từng mảng tường vôi tróc lở loang lổ vết rêu phong ẩm mục, từng quán cóc nép mình dưới bóng hiên tôn rỉ sét... tất cả đều dội vào tâm thức cô như những thước phim quay chậm đầy xót xa. Nơi này từng chứng kiến mười năm thanh xuân cô vùng vằng dứt áo ra đi, mười năm cô cố sức tẩy rửa mùi dầu mỡ bám trên vạt áo để chen chân vào những gian bếp năm sao lạnh lẽo bằng thép không gỉ, tự ru ngủ bản thân bằng các kỹ thuật cao siêu và những lời tán dương sáo rỗng của giới sành ăn thành thị.

Ở cuối con ngõ cụt trũng thấp, căn nhà số 42 đường Cảng Cũ hiện ra tịch liêu, lặng câm dưới tán cây bàng cổ thụ đang trút những chiếc lá đỏ úa cuối cùng xuống mặt đường nhựa nứt nẻ.

Nhiên dừng lại trước cổng, hít một hơi thật sâu để nén chặt lồng ngực đang đập liên hồi. Cô vươn bàn tay thô ráp đẩy cánh cổng sắt đã hoen gỉ nặng nề. Bản lề kim loại rít lên một tiếng khô khốc, chói gắt.

Ngay khi bước qua khoảng sân nhỏ phủ đầy lá rụng để chạm vào khung cửa gỗ của Bếp Hạ, mùi tro bếp ẩm mốc hòa lẫn với hơi dầu mỡ lưu cữu qua năm tháng lập tức ùa tới, phủ chụp lấy khứu giác cô như một lời quở trách âm ỉ, nhức nhối suốt bao năm bị bỏ rơi.

Thế nhưng, bên trong căn nhà không hề có sự tĩnh lặng của một nơi chốn hoang phế.

Ánh sáng vàng vọt, chập chờn từ bóng đèn tuýp cũ kỹ treo lơ lửng trên trần nhà soi rõ cảnh tượng hỗn độn trên chiếc bàn gỗ tràm mộc mạc—chiếc bàn mà ngày xưa mẹ cô vẫn dùng để bày biện những mâm cơm gia đình ấm cúng. Giờ đây, mặt bàn ngập ngụa hàng chục tập hồ sơ pháp lý, các biên bản thông báo niêm phong phát mãi tài sản có đóng dấu treo của ngân hàng, cùng hàng loạt giấy báo nợ in mực đỏ chói lọi nằm vương vãi, nhàu nhĩ.

Giữa luồng sáng run rẩy ấy, Minh Khang và dì Thu đang giằng co kịch liệt một tập tài liệu dày cộp bọc bìa da màu xanh lục đậm, trên mặt bìa nổi rõ con dấu đỏ chót của Tập đoàn Ẩm thực Vị Việt Mới.

"Dì buông tay ra! Con đã nói là dì không được ký!" Khang gầm lên, giọng cậu lạc đi vì cuồng nộ và tuyệt vọng. Hai mắt cậu đỏ ngầu vằn lên những tia máu, những ngón tay gầy guộc đầy vết chai sạn và sẹo cơ khí bấu chặt lấy mép tập hồ sơ đến mức khớp xương trắng bệch. Cậu gầy rộc hẳn đi so với vài tuần trước khi Nhiên rời thành phố; hai gò má nhô cao hốc hác, quầng mắt thâm quầng như người mất ngủ trường kỳ, cằm lởm chởm râu ria không buồn cạo. "Đây là nhà của má! Là cái bếp má chắt chiu cả đời gầy dựng nên! Dì không có quyền đem bán rẻ cho lũ kền kền đó!"

"Mày có câm cái họng lại không hả Khang?" Dì Thu giằng mạnh mép giấy về phía mình, giọng the thé vỡ vụn trong nỗi hoảng loạn tột cùng. Những sợi gân xanh trên cổ bà giật phập phồng theo từng nhịp thở dốc. Khuôn mặt bà xám xịt, mái tóc điểm bạc rối bù dính bết vào trán vì mồ hôi hột. "Mày mở to mắt ra mà nhìn xem hôm nay là ngày mấy rồi? Tám giờ sáng mai là hạn chót, chấp hành viên và người của ngân hàng sẽ kéo xuống đây khóa xích, niêm phong toàn bộ căn nhà này để phát mãi công khai! Mày có hiểu phát mãi là gì không? Là người ta vứt hết đồ đạc của má mày ra vỉa hè đó! Thằng Khải Nam nó chịu chìa tay ra, chịu đặt cọc trước hai trăm triệu tiền tươi thóc thật, chịu nhận gánh toàn bộ khoản nợ xấu hai tỷ đồng để đổi lấy cái quyền khai thác mặt bằng này, là nó đang cứu cái mạng chó của mày đó con ạ! Mày muốn lũ đòi nợ thuê ngoài bến xe tới chặt chân mày, hay mày muốn ngày mai dắt díu nhau ra gầm cầu mà ngủ?"

"Thà con nhảy cầu chết quách đi chứ con không bao giờ ký!" Khang gào lên trong cơn kích động cùng cực, giật phăng tập giấy khiến mép bìa rách toạc một mảng lớn.

"Hai người dừng lại đi."

Một giọng nói trầm tĩnh, vang rền và đanh thép cất lên từ ngưỡng cửa chính.

Tiếng động giằng co lập tức nghẹn lại giữa chừng. Cả Khang và dì Thu như bị đóng băng, sững sờ quay phắt đầu về phía bậc cửa.

Nhiên đứng đó sừng sững giữa khung cửa mờ tối, ánh sáng hắt từ chiếc bóng đèn tuýp soi rõ bờ vai vững chãi của cô. Cô đưa tay phủi nhẹ lớp bụi đường bám trên vạt áo sơ mi bạc phếch. Đôi mắt người con gái cả nhà họ Trần không còn sót lại chút nào vẻ bối rối, né tránh, hay nét kiêu ngạo lạnh lùng, xa cách của cái ngày cô xách túi dao bếp đắt tiền bước ra đi trong đêm mưa gió bão bùng nhiều năm trước. Trải qua những ngày dầm mình trong bùn non cứu mẻ cá mắm ở Vạn Gió, những đêm thức trắng ngửi khói củi trơ-ngest buốt buốt lạnh thấu xương bên bếp lửa Mây Đỏ, lội bùn sình bón phân rơm cứu từng gốc quéo cổ thụ ở Vườn Cổ Mộc và thấu suốt nỗi đau câm nín bên dòng suối Kơ Nia, đôi mắt Nhiên giờ đây sâu thẳm, tĩnh lặng và vững chãi tựa như lòng giếng đá nghìn năm.

"Chị... chị Hai..." Những ngón tay Khang run bần bật rồi buông lỏng hoàn toàn.

Tập hồ sơ rơi xột xoạt xuống sàn gạch bông đã ố vàng, phủ đầy bụi bặm. Môi cậu mấp máy, ánh mắt dại đi, dao động dữ dội giữa nỗi bẽ bàng, sự kinh ngạc tột độ và một nỗi sợ hãi nguyên thủy bị phơi bày.

Dì Thu lùi lại nửa bước, một tay ôm chặt lấy lồng ngực đang phập phồng kịch liệt, cố nén tiếng thở dốc. Bà nhìn xoáy vào Nhiên, bờ môi mỏng méo mó nở một nụ cười chua chát, the thé: "Mày... mày còn vác cái mặt về đây làm cái gì nữa hả Nhiên? Về để tận mắt chứng kiến cái nhà này bị người ta dán niêm phong kéo đi hả? Hay là đi hết một vòng thiên hạ rồi, giờ quay về để kịp vơ vét nốt mấy cái nồi đồng, mấy cái chảo gang của má mày đem đi bán phế liệu?"

Nhiên không buồn chớp mắt trước những lời cay độc ấy. Cô tháo chiếc ba lô nặng trĩu đặt xuống mặt chiếc chõng tre kê sát vách, phát ra một tiếng "huỵch" trầm đục. Sau đó, cô bước từng bước vững chãi về phía bàn ăn, dừng lại ngay trước mặt cậu em trai.

"Khang, tin nhắn đêm hôm trước em gửi cho chị rốt cuộc có nghĩa là gì?" Giọng Nhiên không gắt gỏng, nhưng từng âm tiết rơi xuống nặng như chì. "Vụ tai nạn bốn năm trước rốt cuộc là chuyện như thế nào? Em nói rõ ràng cho chị nghe."

Lời chất vấn của Nhiên như một mũi khoan xoáy thẳng vào tử huyệt sâu kín nhất trong tâm can người thanh niên. Khang lảo đảo lùi lại phía sau, lưng đập mạnh vào cạnh bàn ăn khiến mấy chồng hồ sơ trượt rơi lả tả xuống đất. Cậu nhìn trân trân vào khuôn mặt kiên định của chị gái, rồi từ từ dời tầm mắt xuống đôi bàn tay thô kệch dính đầy dầu nhớt và những vết sẹo bỏng hàn của chính mình.

Bất thình lình, hai đầu gối cậu khuỵu xuống. Minh Khang quỳ sụp trên nền gạch men lạnh buốt. Cậu đưa hai bàn tay ôm chặt lấy mặt, và từ trong lồng ngực gầy guộc, những tiếng nấc nghẹn ngào, đau đớn bị dồn nén suốt bao năm tháng bỗng chốc vỡ òa ra như một con đê bị xé toạc.

"Em xin lỗi... Em có tội với má... Em có tội với chị Hai nhiều lắm..." Khang khóc rấm rứt, bờ vai rung lên bần bật theo từng cơn co giật của sự tuyệt vọng và hổ thẹn.

"Khang! Mày mất trí rồi hả con? Đứng dậy ngay cho tao!" Dì Thu hốt hoảng lao tới, hai tay nắm lấy bắp tay Khang cố sức lôi dậy, nhưng Khang giằng mạnh ra bằng tất cả sức lực tàn tạ của mình.

"Dì để yên cho con nói! Con cắn răng chịu đựng bốn năm nay là quá đủ rồi dì Thu ơi!" Khang ngửa khuôn mặt ướt đẫm nước mắt và mồ hôi lên, nhìn thẳng vào mắt Nhiên bằng tất cả sự quẫn bách. "Chị Hai... từ trước tới nay chị luôn nghĩ má thiên vị, chị luôn hận má vì nghĩ má giấu chị đem cuốn sổ đỏ căn nhà này đi cầm cố, vay mượn khắp nơi là để trả nợ cho mấy lần em hùn hạp làm ăn thua lỗ, mở tiệm sửa xe máy thất bại, hay vì em ăn chơi lêu lổng cá độ đá banh... Không phải đâu chị! Trời ơi, tất cả những cái đó chỉ là cái cớ dơ bẩn mà má với dì Thu dựng lên để che mắt thiên hạ, để che mắt một mình chị thôi!"

Nhiên siết chặt nắm tay, móng tay găm sâu vào da thịt trong lòng bàn tay nghe đau nhói: "Nói tiếp đi. Chị đang nghe đây."

"Bốn năm trước..." Giọng Khang nghẹn lại, đứt quãng như thể từng từ ngữ thốt ra đều xé rách cổ họng cậu. "Cái đêm sinh nhật của em... em uống say mèm với đám bạn ngoài bờ kè. Em ngu dại lấy xe máy phóng bạt mạng, vượt đèn đỏ ở ngã tư Cảng Lớn... Em đã tông thẳng vào chiếc xe ba gác chở hàng phế liệu của một chú thương binh nghèo... Cú đâm kinh hoàng đó làm chú ấy bị chấn thương sọ não, xuất huyết màng cứng, liệt vĩnh viễn nửa người bên trái và dập nát một bên chân... Người nhà chú ấy làm đơn khởi tố hình sự. Phía công an thụ lý vụ án tuyên bố em phải đối mặt với mức án ít nhất từ năm đến bảy năm tù giam vì vi phạm quy định điều khiển phương tiện giao thông đường bộ gây hậu quả rất nghiêm trọng, lại có nồng độ cồn kịch khung..."

Không gian bên trong gian bếp chìm vào một khoảng lặng chết chóc. Chỉ có tiếng cánh quạt trần cũ kỹ chao đảo trên đỉnh đầu, phát ra những tiếng cọt kẹt rợn người theo từng vòng quay mệt mỏi.

"Má biết chuyện..." Từng giọt nước mắt nóng hổi của Khang rơi lộp bộp xuống mặt sàn. Cậu bất ngờ gục đầu đập mạnh trán xuống nền gạch, tiếng đốp khô khốc vang lên khiến lồng ngực Nhiên thắt nghẹn lại. "Má đã quỳ lạy trước cửa nhà người ta... Ba đêm liền má quỳ dưới trời mưa tầm tã, van xin người ta mở cho em một con đường sống. Để lo toàn bộ chi phí phẫu thuật hộp sọ, tiền nằm viện hồi sức, thuốc men và cam kết một khoản tiền cấp dưỡng suốt đời cho chú ấy để gia đình người ta đồng ý làm đơn bãi nại, má cần ngay tám trăm triệu tiền mặt trong vòng đúng bốn mươi tám tiếng đồng hồ! Bốn mươi tám tiếng thì ngân hàng nào giải ngân cho kịp? Má chạy vạy khắp họ hàng, lối xóm, không ai dám cho mượn một số tiền lớn như vậy... Cùng đường, má phải cắn răng tìm tới đường dây tín dụng đen của lão Bảy Rồng ngoài bến cá, đem giấy tờ căn nhà Bếp Hạ này đi thế chấp vay nóng với mức lãi suất cắt cổ tính theo ngày!"

Khang ngước lên, trán cậu rướm máu đỏ tươi: "Sau đó, để có tiền đắp vào cái hố không đáy của tiền lãi mẹ đẻ lãi con cứ phình to từng ngày, má mới phải làm hồ sơ vay thế chấp ngân hàng kéo dài dư nợ lên tới gần hai tỷ đồng để đảo nợ cứu lấy căn nhà... Toàn bộ cái đống nợ nần ngập đầu này, gốc rễ của nó là do cái mạng khốn nạn này của em gây ra! Má sợ... má sợ nếu chị biết chuyện em làm tổn thương người ta tàn phế, sợ chị sẽ khinh bỉ em suốt đời. Má sợ tương lai của em bị vùi dập trong tù tội, nên má cấm tiệt dì Thu không được hé răng nửa lời với chị. Má bảo: 'Con Nhiên nó sạch sẽ, nó có tài năng lớn, cái bếp của nó phải tinh tươm không được vướng chút bụi bẩn tù tội của gia đình này'..."

Từng câu, từng chữ của Khang như những nhát dao găm đâm thẳng vào tim Nhiên. Cô đứng chôn chân tại chỗ, toàn thân run rẩy. Ký ức của bốn năm về trước cuộn trào về như một cơn bão táp: những chiều muộn mẹ gọi điện cho cô, giọng ngập ngừng, đứt quãng hỏi xem tháng này cô có thể gửi về một ít tiền phụ má lo việc quán hay không. Khi ấy, cô đang bận bịu chuẩn bị cho các kỳ thi tuyển bếp trưởng gắt gao, mải miết lao theo những buổi dạ tiệc hào nhoáng phục vụ giới thượng lưu ở trung tâm thành phố. Cô đã trả lời mẹ bằng sự bực bội, lạnh lùng chuyển khoản vài triệu đồng chiếu lệ kèm theo những lời càu nhàu cay nghiệt qua điện thoại, trách mẹ nhu nhược, trách mẹ nuông chiều để Khang trở thành một kẻ ăn bám hư hỏng suốt đời.

Hóa ra, chính cô mới là kẻ hèn nhát nhất. Cô đã tự vẽ nên một tấn bi kịch giả tạo về một người mẹ thiên vị và một đứa em trai phá gia chi tử để hợp thức hóa sự trốn chạy của mình, để tự cho phép mình rũ bỏ trách nhiệm, ngẩng cao đầu sống cuộc đời kiêu hãnh của một nghệ sĩ ẩm thực thành đạt.

"Chưa hết đâu chị Hai ơi..." Khang run rẩy luồn tay vào túi chiếc quần bò sờn rách, lôi ra một chiếc máy ghi âm kỹ thuật số loại nhỏ đời cũ. Vỏ ngoài của nó đã trầy xước nham nhở, nắp pin lỏng lẻo được quấn chặt bằng nhiều lớp băng dính đen. "Cái này... đúng ba ngày trước cái đêm má đột quỵ gục xuống bên bếp lò, má đã gọi em lại cạnh giường. Má biết sức má tàn rồi, hơi thở của má đã yếu lắm rồi. Má bắt em thề trước bàn thờ tổ tiên là chỉ được phép bật cái này lên khi nào chị Hai chịu quay về căn nhà này..."

Khang run rẩy ấn ngón tay cái vào phím phát.

Một tràng âm thanh rè rè của dải băng từ vang lên lạo xạo trong vài giây ngắn ngủi, rồi một giọng nói quen thuộc cất lên giữa gian phòng vắng.

Đó chính là giọng của bà Trần Ngọc Hạ.

Âm sắc của bà khản đặc, nặng nhọc, đứt quãng bởi những cơn khó thở kéo dài rút cạn sinh lực, nhưng từng lời bà thốt ra lại rành rọt, như khắc sâu vào từng thớ thịt tâm can của những người đang lắng nghe:

*"Nhiên à... Khang à... Nếu hai đứa tụi bây cùng ngồi nghe được những lời này của má, chắc má đã không còn ngồi canh nổi nồi nước lèo sớm hôm với tụi bây được nữa rồi.*

*Má cả đời này đi nấu ăn cho thiên hạ, ai đói má cũng múc cho một tô cơm nóng, ai cơ nhỡ hoạn nạn má cũng tìm cách cưu mang đùm bọc, mà rốt cuộc má lại dạy hai đứa con ruột thịt của má dở ẹc... Má có lỗi lớn với hai đứa tụi con. Nhưng tụi bây nghe má dặn đây, đừng có đứa nào tự vỗ ngực xưng là mình vô tội hết nghen.*

*Con Nhiên... cái tôi của con lớn quá, nó lấn át hết cả tình thân rồi con ơi. Con nấu ăn giỏi, ngón nghề của con tinh xảo, nhưng cái tâm con lạnh lùng và kiêu hãnh quá mức. Con lúc nào cũng sợ người đời nhìn thấy sự yếu đuối, nghèo khó của mình; con sợ cái gia đình lam lũ, rách nát này sẽ làm hoen ố cái danh hiệu hoàn hảo, sạch sẽ mà con nhọc công gầy dựng ngoài xã hội kia, nên con chọn cách trốn chạy. Con vùi đầu vào công việc sớm tối, lấy cái lý do bận phục vụ khẩu vị của thiên hạ để trốn tránh trách nhiệm ngồi xuống ăn một bữa cơm đàng hoàng, nhìn thẳng vào mắt má và em con. Con nghĩ con bỏ đi biền biệt như vậy là con thanh cao, là con vô can sao con?*

*Còn mày nữa, thằng Khang... Mày trốn chạy sau cái bóng của sự tự ti hèn mọn và cái thói ỷ lại vô tâm. Mày luôn nghĩ mình dốt nát, tay chân thô kệch chẳng làm nên trò trống gì, nên mày cứ thản nhiên để cái lưng còng của má đứng ra gánh hết mọi tội nợ, đòn roi thay cho mày. Mày vin vào cái lỗi lầm tai nạn trong quá khứ để tự cho phép mình buông xuôi, sống bám víu, hèn nhát không dám ngẩng đầu đối diện với sự thật...*

*Hai đứa bây cứ trốn chạy theo hai hướng ngược nhau, để rồi bỏ mặc cho căn bếp này nguội tanh nguội ngắt suốt mấy năm trời. Bếp Hạ không phải là mấy chục mét vuông đất cắm dùi hay bốn bức tường gạch này đâu con... Bếp Hạ là nơi người trong một nhà biết ngồi lại bên nhau, biết chia nhau từng miếng đắng, từng ngụm cay của cuộc đời... Đừng bao giờ để căn bếp của má biến thành món hàng cho người ta mua đi bán lại, nghe không hai đứa..."*

Đoạn ghi âm chấm dứt bằng một tiếng thở dài nặng trọc, nghẹn lại ở đáy cổ họng, rồi chìm vào tiếng ho khan kéo dài trước khi tiếng băng rè tắt ngấm.

Căn phòng chìm nghỉm vào một sự câm lặng tuyệt đối. Chỉ còn tiếng gió đêm Minh Cảng luồn qua khe cửa sắt hoen gỉ, rít lên từng hồi u uất như tiếng khóc than của người đã khuất.

Nhiên từ từ quỳ sụp xuống bên cạnh Khang. Những giọt nước mắt kìm nén bấy lâu nay trào ra ướt đẫm gò má cô, rơi từng giọt ấm nóng xuống mu bàn tay đầy những vết sẹo chằng chịt của đứa em trai. Những mảnh ghép ký ức dọc theo hành trình thiên lý bỗng chốc kết nối lại thành một chuỗi thức tỉnh nghiệt ngã nhưng sáng tỏ lạ kỳ: ở làng muối Vạn Gió, bà Tư Mặn đã buông bỏ oán thù vì món nợ cứu mạng năm xưa của mẹ; trên đỉnh Mây Đỏ heo hút, già H'Linh đã rải nắm tro chuộc tội trước nấm mộ gió; tại bến sông Bảy Nhánh, má Duyên đã cất giữ cuốn sổ nợ đời bằng tất cả ân tình; và ở Vườn Cổ Mộc ngút ngàn phù sa, chú Sáu Lành đã xé bỏ những công thức cân đong đo đếm để trao lại cho cô chân lý mộc mạc nhất: *Vị Nhà là người đang ngồi trước mặt*.

Người đang ngồi trước mặt cô lúc này không phải là những thực khách xa lạ lắm tiền nhiều của, mà là Khang, là dì Thu—những con người bằng xương bằng thịt mang đầy thương tích, lầm lạc và khiếm khuyết, nhưng lại là máu mủ, là gia đình duy nhất mà cô còn lại trên cõi đời này.

Dì Thu đứng dựa lưng vào mảng tường loang lổ, hai vai run rẩy bần bật. Bà từ từ trượt người xuống chiếc ghế đẩu bằng gỗ tràm, chiếc khăn tay mùi soa trong tay bà đã bị vò nát, ướt sũng nước mắt.

"Nhiên à... dì... dì lạy cháu, dì xin lỗi hai đứa..." Giọng dì Thu khàn đặc, vỡ ra từng chặng nghẹn ngào. "Dì thề có linh hồn chị Hạ đang ngự trên bàn thờ kia chứng giám, dì già chừng này tuổi đầu rồi, dì không có bụng dạ nào muốn cướp đoạt mồ hôi nước mắt của hai đứa hết! Nhưng tụi bây đâu có ở nhà mà thấu... Tuần trước, nửa đêm bọn đòi nợ thuê vác cả xô sơn đỏ trộn mắm tôm tạt đầy cửa sắt Bếp Hạ. Tụi nó ném đầu gà thối vào sân, tụi nó chặn đầu xe máy của dì ngoài ngã tư, kề dao vào cổ dọa sẽ đập gãy nát hai chân thằng Khang nếu không trả dứt tiền trước ngày ngân hàng xuống phát mãi tài sản! Dì sợ quá... Dì sợ mất nhà một, mà sợ thằng Khang bị tụi nó đánh chết mười! Đúng lúc cùng đường tuyệt lộ đó thì thằng Đỗ Khải Nam nó tìm tới. Nó chìa ra cái hợp đồng chuyển nhượng thương hiệu Bếp Hạ và quyền thuê dài hạn mặt bằng này, nó đưa trước hai trăm triệu tiền cọc để dì đem đi dằn mặt lũ giang hồ hoãn nợ... Dì nhắm mắt ký liều là vì dì sợ hai đứa chết không có chỗ chôn thân thôi Nhiên ơi..."

Nhiên hít một hơi thật sâu, đưa mu bàn tay gạt phắt những giọt nước mắt còn vương trên khóe mắt. Lồng ngực cô căng tràn một luồng sinh khí mới. Cô vươn tay đỡ Khang đứng dậy, rồi bước tới đặt bàn tay ấm áp của mình lên đôi vai gầy guộc đang run rẩy của dì Thu. Ánh nhìn của cô kiên định, không còn một tia phán xét hay oán hờn.

"Con hiểu hết rồi, dì Thu. Con không trách dì nữa. Cả ba chúng ta đều có phần lỗi lầm trong chuyện này." Nhiên kéo một chiếc ghế gỗ khác lại gần, ngồi xuống sát bên cạnh dì Thu và Khang. Lần đầu tiên sau nhiều năm trời chia lìa, nghi kỵ và tự đóng vai những nạn nhân cô độc, ba con người nhà họ Trần ngồi khép lại thành một vòng tròn quanh chiếc bàn gỗ cũ.

"Bây giờ, chúng ta không giấu giếm nhau bất cứ điều gì nữa," Nhiên nói, giọng cô đanh gọn và chắc chắn như một vị chỉ huy trước trận đánh lớn. "Đem toàn bộ sổ nợ, hồ sơ pháp lý và các giấy tờ cam kết ra đây. Chúng ta cùng nhau đối chiếu sòng phẳng từng con số một."

Dì Thu run rẩy lau nước mắt, vội vã gom toàn bộ các tập tài liệu trên bàn đẩy về phía trung tâm. Dưới ánh sáng vàng vọt của bóng đèn tuýp, ba người bắt đầu lật giở từng trang giấy, bóc tách rành rẽ từng khoản nợ đang đè nặng lên sinh mệnh của Bếp Hạ:

Thứ nhất, khoản nợ ngân hàng có bảo đảm bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất tại căn nhà số 42: tổng dư nợ gốc cùng toàn bộ lãi quá hạn và lãi phạt chậm trả hiện tại là một tỷ tám trăm triệu đồng. Trong đó, kỳ hạn thanh toán cấp bách mang tính sống còn là sáu trăm triệu đồng, phải nộp đủ trước mười hai giờ trưa ngày mai; nếu không, ngân hàng sẽ chính thức hoàn tất thủ tục bàn giao tài sản cho cơ quan thi hành án để tiến hành cưỡng chế, phát mãi công khai.

Thứ hai, khoản nợ gốc tín dụng đen bên ngoài của nhóm Bảy Rồng: số tiền nợ gốc còn lại đúng ba trăm triệu đồng. Khoản tiền lãi phát sinh hàng tháng trước đây đã được dì Thu dùng tạm số tiền hai trăm triệu đồng đặt cọc của Khải Nam để thanh toán và phong tỏa tạm thời, nhưng hạn chót tất toán nợ gốc cũng rơi vào cuối tuần này.

Thứ ba, bản thỏa thuận nguyên tắc chuyển nhượng thương hiệu và quyền khai thác mặt bằng đã ký với Đỗ Khải Nam: điều khoản phạt vi phạm hợp đồng nêu rõ, nếu bên Bếp Hạ đơn phương từ chối ký kết hợp đồng công chứng chính thức vào sáng mai, gia đình sẽ phải bồi hoàn gấp ba lần số tiền cọc đã nhận, tương đương với sáu trăm triệu đồng tiền mặt ngay lập tức.

Thứ tư, nguồn lực tài chính thực tế hiện có của cả ba người: Khang dốc cạn chiếc hộp thiếc đựng tiền công sửa chữa điện lạnh tích cóp suốt nửa năm qua và tiền vừa bán tháo một số bộ đồ nghề cơ khí dư thừa được bốn mươi triệu đồng; dì Thu run rẩy lôi từ trong túi áo trong ra cuốn sổ tiết kiệm dưỡng già cuối cùng trị giá năm mươi triệu đồng; bản thân Nhiên, sau khi thanh toán toàn bộ chi phí đi lại dọc đường và nhận trước một phần tiền ứng kết nối nguồn nguyên liệu sạch, gom góp lại được tròn năm mươi triệu đồng tiền mặt.

Tổng số tiền thực có trong tay của cả gia đình gom lại chỉ vỏn vẹn một trăm bốn mươi triệu đồng—một con số quá đỗi nhỏ nhoi, bất lực trước bức tường nợ nần hàng tỷ đồng đang đổ ập xuống đầu họ sau chưa đầy mười hai tiếng đồng hồ nữa.

"Chúng ta không thể nào xoay xở đâu ra sáu trăm triệu tiền mặt để đập vào mặt ngân hàng sáng mai..." Khang tuyệt vọng ôm lấy hai thái dương, giọng nói run rẩy. "Chẳng lẽ... chẳng lẽ đành trơ mắt nhìn thằng Nam và Vị Việt Mới nuốt chửng toàn bộ căn nhà này sao chị Hai?"

"Không. Không có chuyện đó đâu," Nhiên dứt khoát gạt phắt đi. Ánh mắt cô lóe lên một tia sáng sắc sảo, lạnh lùng và đầy bản lĩnh. Cô cúi người, lôi từ đáy ba lô ra cuốn sổ tay ẩm thực bìa da đã mòn vẹt của mẹ. Trang giấy trắng tinh cuối cùng của cuốn sổ—nơi từng bị xé rách một góc—nay đã được cô lấp đầy bằng những nét vẽ phác thảo cẩn trọng bằng bút chì trong đêm ngồi bên bờ rạch Vườn Cổ Mộc.

"Chúng ta không thể dùng tiền để đấu với những kẻ nắm trong tay hàng trăm tỷ đồng. Chúng ta càng không thể tiếp tục chạy trốn được nữa," Nhiên nhìn thẳng vào mắt em trai và dì Thu, từng lời thốt ra chắc nịch như đinh đóng vào cột gỗ. "Chú Sáu Lành đã dạy chị một bài học đắt giá: Muốn cứu lấy căn bếp này, chúng ta phải nấu cho chính những kẻ muốn xé nát nó thưởng thức, bằng sự thật trần trụi và nguyên bản nhất."

Dì Thu ngơ ngác nhìn đứa cháu gái: "Nấu ăn? Ý cháu là sao hả Nhiên? Người ta đem cả đoàn luật sư, công an với ngân hàng xuống xiết nợ, chứ có phải người ta tới đây ăn giỗ đâu con?"

"Tám giờ sáng mai, Đỗ Khải Nam chắc chắn sẽ dẫn theo đại diện phòng xử lý nợ ngân hàng, văn phòng luật sư và cả một đội ngũ truyền thông hùng hậu của Vị Việt Mới tới đây," Nhiên bình thản phân tích, ánh mắt cô rực lên ngọn lửa quyết liệt chưa từng thấy. "Anh ta muốn biến sự sụp đổ nhục nhã của Bếp Hạ thành một màn kịch truyền thông đắc thắng, dùng cái xác của thương hiệu gia đình mình để lót đường, đánh bóng cho chuỗi nhà hàng nhượng quyền 'Vị Nhà' mà tập đoàn của anh ta sắp sửa tung ra thị trường. Vậy thì chúng ta sẽ mở toang cửa sắt để đón tiếp họ! Nhưng chúng ta sẽ không tiếp họ bằng một thái độ quỳ lụy hay một chữ ký đầu hàng trên bản hợp đồng bán mình. Chúng ta sẽ nghênh đón họ bằng một bữa tiệc ẩm thực ngay tại trung tâm của gian bếp này!"

"Một bữa tiệc ẩm thực sao chị?" Khang tròn mắt kinh ngạc.

"Phải. Một bữa ăn kết nối toàn bộ sự thật và di sản chân chính của má," Nhiên nói tiếp, giọng nói truyền cảm và vang vọng khắp gian phòng. "Chị sẽ nấu một mâm cơm có vị mặn mòi, chát đắng của giọt mắm nhĩ Vạn Gió—thứ mắm đã được đánh đổi bằng chính mồ hôi và lòng trắc ẩn của má khi cứu cả một vựa muối khỏi cơn bão lớn; có vị cay nồng xé lưỡi và vị đắng nghét của men lá rừng Mây Đỏ—nơi khắc ghi sự chuộc lỗi và lòng bao dung của đồng bào vùng cao; có vị chua thanh mát của những trái me dốt Bảy Nhánh và trái quéo ủ muối Vườn Cổ Mộc—những minh chứng sống động nhất cho thấy má chúng ta từng cưu mang, chia sẻ từng bát gạo củ khoai cho người cơ nhỡ chứ không hề tích lũy tiền tài hay phá sản vì lòng tham vô đáy! Chúng ta sẽ buộc đại diện ngân hàng, các luật sư và chính Đỗ Khải Nam phải ngồi xuống chiếc bàn này, nếm từng miếng ăn chứa đựng sự thật đó!"

Nhiên dừng lại một nhịp, ánh mắt cô hướng ra phía cửa sổ mờ sương: "Hoàng Phúc—người bạn quay phim tài liệu độc lập mà chị gặp dọc đường—sáng mai sẽ có mặt tại đây với đầy đủ máy móc, tư liệu và những thước phim gốc ghi lại toàn bộ hành trình thiên lý của chị. Cậu ấy sẽ ghi hình trực tiếp toàn bộ cuộc đối thoại này, phơi bày nguồn gốc thực sự của những công thức ẩm thực mà Vị Việt Mới đang lén lút chiếm đoạt và thương mại hóa. Chúng ta sẽ công khai đưa ra một đề án tái cơ cấu sòng phẳng: Chúng ta chấp nhận chuyển nhượng toàn bộ quyền khai thác thương mại của hai tầng lầu phía trên căn nhà này cho đối tác để thanh toán dứt điểm toàn bộ nợ gốc ngân hàng, nhưng kiên quyết giữ lại toàn bộ mặt bằng tầng trệt này để duy trì Bếp Hạ như một không gian ẩm thực mở phục vụ cộng đồng, liên kết trực tiếp với mạng lưới cung ứng nông sản sạch của các làng nghề truyền thống dọc ba miền đất nước! Nếu Khải Nam muốn dùng sức mạnh đồng tiền để bức tử chúng ta, chúng ta sẽ dùng danh dự, sự thật và đạo đức của người làm nghề bếp để đánh cược một trận sinh tử với anh ta!"

Khang nhìn trân trân vào gương mặt kiên định của chị gái. Từ sâu thẳm đáy mắt đục ngầu vì đau khổ của cậu thanh niên, một tia lửa hy vọng bùng cháy mãnh liệt. Cậu đưa tay quệt ngang giọt máu khô trên trán, hít một hơi thật sâu rồi đứng bật dậy, hai vai vươn thẳng:

"Chị Hai! Em hiểu rồi! Em là thợ cơ khí, thợ điện lạnh! Toàn bộ hệ thống bếp gas công nghiệp, máy hút khói và dàn tủ đông bảo quản của Bếp Hạ bỏ xó cả năm nay đã bị rỉ sét, bám đầy dầu mỡ và nghẹt hết các đầu béc phun gas... Em cam đoan với chị, ngay trong đêm nay, em sẽ tháo tung từng con ốc, xúc rửa toàn bộ đường ống dẫn, chỉnh lại van áp suất để sáng mai ngọn lửa bếp của má sẽ bùng cháy xanh biếc trở lại!"

Dì Thu nhìn hai đứa cháu, khóe môi run rẩy nở một nụ cười rạng rỡ giữa hai hàng nước mắt lăn dài: "Được... được rồi! Việc bếp núc nặng nhọc dì không rành, nhưng việc dọn dẹp, bát đĩa thì để dì lo! Dì sẽ mở kho lôi hết mấy bộ chén đĩa gốm mộc ngày xưa chị Hạ quý nhất ra cọ rửa bằng nước tro nóng, lau chùi từng cái bàn, cái ghế gỗ này cho sáng bóng, sạch bong không còn một hạt bụi nào!"

Không ai bảo ai, cả ba con người nhà họ Trần lập tức lao vào công việc chuẩn bị cho trận chiến sống còn trong đêm tối đặc quánh của Minh Cảng.

Tiếng kim loại va chạm lách cách rộn rã của cờ-lê, mỏ-lết và tuốc-nơ-vít bắt đầu vang lên từ góc bếp kỹ thuật. Khang thuần thục tháo rời từng cụm van gas điều áp công nghiệp. Đôi bàn tay khéo léo của người thợ máy tỉ mỉ dùng cọ đồng và dung dịch tẩy cặn chuyên dụng để đánh bay từng mảng muội than đóng kết lâu ngày nơi các đầu đốt, cẩn thận kiểm tra từng mối nối dây dẫn điện, quấn lại các đoạn dây bọc cao su chống cháy để phòng ngừa rò rỉ. Mồ hôi vã ra như tắm, ướt đẫm tấm lưng áo thun sờn rách của cậu thanh niên, nhưng đôi mắt Khang chưa bao giờ sáng rực và kiên định đến thế. Từng tiếng gõ búa, từng tiếng vặn ốc chắc nịch vang lên nhịp nhàng như nhịp tim đang hồi sinh của một sinh mệnh vừa thoát khỏi cơn mê man dài dặc.

Ở gian ngoài, dì Thu xắn cao hai ống tay áo bà ba, xách từng xô nước ấm pha chanh tươi và tro bếp để cọ rửa từng chồng bát đĩa gốm sành mộc mạc—những chiếc bát chiết yêu men lam mộc do chính tay bà Hạ năm xưa cẩn thận lựa từng chiếc từ lò gốm Lái Thiêu mang về. Tiếng nước xối róc rách trên mặt sàn xi măng, tiếng giẻ lau cọ sột soạt trên mặt bàn gỗ tràm... từng âm thanh thân thương ấy dần dần xua tan đi mùi ẩm mốc, xua tan cái không khí lạnh lẽo, tử khí đã bao trùm lấy căn nhà này suốt nhiều tháng ngày u ám vừa qua.

Tại chiếc bàn đá sơ chế nằm ở vị trí trung tâm của Bếp Hạ, Nhiên chậm rãi mở tung chiếc ba lô dã chiến.

Cô cẩn trọng nhấc từng báu vật ẩm thực mà mình đã mang về từ vạn dặm đường xa đặt ngay ngắn lên mặt bàn:

Một hũ sành nhỏ chứa mắm nhĩ cá cơm Vạn Gió nguyên chất, từng giọt mắm sánh đặc màu cánh gián đậm đà, chỉ cần khẽ mở nắp là hương thơm nồng nàn, đậm sâu của biển khơi và nắng gió đại dương đã bung tỏa ngập tràn gian phòng;

Một túi vải mây đan tay đựng những lá đắng khô giòn rụm và những hạt dổi rừng thơm lừng mùi nhựa thông hoang dã do chính tay già H’Linh trao tận tay cô trước bậc thang nhà sàn Mây Đỏ;

Một rổ mây nhỏ đựng những quả me dốt vừa độ chín tới, vỏ ngoài mỏng manh căng tròn ngậm trọn vị chua thanh dịu ngọt của dải đất phù sa sông Tiền từ chiếc ghe bầu của má Duyên;

Và những khoanh xoài quéo cổ thụ, những trái thanh trà rừng ủ muối thơm lừng được bọc cẩn thận trong nhiều lớp lá chuối tươi do chú Sáu Lành đích thân hái từ ngọn cây cổ thụ ở Vườn Cổ Mộc gửi theo.

Tất cả những tinh hoa thuần khiết nhất của đất trời, của mồ hôi, nước mắt và tấm lòng nhân hậu của những người nông dân, diêm dân, đồng bào vùng cao dọc dải đất hình chữ S giờ đây đang tụ hội đầy đủ trên mặt bàn đá của Bếp Hạ. Chúng không đơn thuần là những nguyên liệu ẩm thực vô tri, mà là kết tinh của những ân tình sâu nặng, là những bài học làm người mà người mẹ quá cố đã âm thầm mở đường cho cô đi tìm lại bản ngã của chính mình.

Nhiên lấy thanh đá mài màu xám sẫm ngâm vào chậu nước lạnh, rồi rút thanh dao bếp bằng thép carbon thân thuộc ra khỏi bao da.

Cô ngồi xuống chiếc ghế đẩu, chậm rãi liếc lưỡi dao trên mặt đá mài ướt.

*Xoẹt... xoẹt... xoẹt...*

Tiếng thép cọ xát vào đá mài rít lên từng hồi sắc lẹm, nhịp nhàng và chuẩn xác đến từng mi-li-mét trong đêm thanh vắng. Âm thanh ấy vang lên như một khúc nhạc dạo đầu lạnh lùng nhưng đầy nhiệt huyết cho một trận chiến không khoan nhượng vào rạng sáng mai. Mỗi đường mài của Nhiên dường như không chỉ để mài sắc một lưỡi dao nấu bếp, mà còn để mài giũa lại chính tâm can, gạt bỏ đi những tạp niệm, những nỗi sợ hãi và kiêu ngạo cuối cùng còn sót lại trong tâm hồn người đầu bếp.

Bên ngoài khung cửa sổ gỗ, gió đêm Minh Cảng thổi qua rặng cây xà cừ cổ thụ xào xạc từng hồi.

Trên chiếc bàn con đặt cạnh cửa ra vào, một phong bì thư dày dặn bằng giấy mỹ thuật màu xanh lục trang nhã—vừa được nhân viên chuyển phát nhanh giao tới lúc chập tối—vẫn nằm im lìm, bất động. Đó là tấm giấy mời danh dự của Tập đoàn Ẩm thực Vị Việt Mới do chính tay Tổng Giám đốc Đỗ Khải Nam ký tên, trân trọng thông báo về buổi họp báo quốc tế ra mắt chuỗi dự án nhượng quyền ẩm thực mang tên "Vị Nhà" dự kiến sẽ được tổ chức hoành tráng vào đúng mười giờ sáng ngày mai tại khách sạn năm sao trung tâm thành phố. Khải Nam đã chuẩn bị một kịch bản truyền thông hoàn hảo, tinh vi và tàn nhẫn nhất để thâu tóm, bóp nghẹt và biến toàn bộ di sản ký ức của bà Trần Ngọc Hạ thành một cỗ máy in tiền lạnh lùng phục vụ cho tham vọng bành trướng của tập đoàn.

Nhiên không buồn liếc mắt nhìn lại chiếc phong bì ấy lấy một lần.

Khi tiếng kiểm tra van gas cuối cùng của Khang vang lên báo hiệu toàn bộ hệ thống bếp đã được đấu nối an toàn tuyệt đối, Nhiên bước lại gần chiếc lò than cổ truyền bằng đất nung đặt vững chãi ở góc bếp—chiếc lò mà sinh thời mẹ cô vẫn dùng để ninh những nồi nước dùng gia truyền suốt ba mươi năm qua.

Nhiên rút một que diêm từ chiếc hộp gỗ nhỏ, quẹt mạnh vào cạnh bao.

*Xoẹt!*

Ngọn lửa vàng rực bùng lên soi rõ gương mặt thanh tú đẫm mồ hôi nhưng rạng ngời dũng khí và sự bình thản của người con gái họ Trần. Cô cẩn thận châm mồi lửa vào nắm xơ dừa khô kiệt, rồi dùng kẹp sắt gắp từng thanh than đước Cà Mau chắc nịch, đen nhánh đặt so le lên trên.

Hơi nóng bắt đầu lan tỏa, những đốm lửa đỏ li ti nổ tanh tách rồi bén dần vào từng thớ than, tỏa ra một làn khói mỏng thơm mùi gỗ rừng đượm nồng.

Nhiên nhóm lửa lò than đầu tiên; ngày mai sẽ là bữa ăn quyết định sự tồn vong của di sản gia đình.