Tấm vé vòng khu vực

Giờ ra chơi buổi sáng trở nên náo động khi trang web chính thức của Cuộc thi Thiên văn học trẻ toàn quốc tải lại danh sách các đội lọt qua vòng sơ khảo trực tuyến.

Tiếng chuông điện báo hết tiết hai vừa dứt hồi ngân dài, âm thanh kim loại khô khốc chưa kịp tan vào những vòm xà cừ cổ thụ dưới sân trường thì căn phòng sinh hoạt của Câu lạc bộ Thiên văn học trên tầng thượng khu C đã chật ních người. Gió từ vịnh Đà Nẵng thốc mạnh qua những ô cửa sổ chớp gỗ mục gãy then cài, cuốn theo vị muối mằn mặn và mùi khói dầu tàu cá xa xăm, làm bay phần phật những dải lịch quan sát pha mặt trăng cùng góc bản đồ sao in dở dán bằng băng keo giấy trên vách tường loang lổ vết ố vàng. Năm thành viên quây kín quanh chiếc máy tính để bàn duy nhất – cỗ máy cũ kỹ chạy quạt tản nhiệt rè rè rền rĩ như tiếng ve sầu mắc kẹt giữa trưa hạ, màn hình CRT mười bảy inch dày cộp đang chớp nháy từng vệt sóng ngang quét qua lớp kính phủ đầy tĩnh điện.

“Tải lại chưa Tùng? Sao cái vòng tròn chết tiệt kia cứ quay tít mù thế?” Khải sốt ruột thúc mạnh cùi chỏ vào bả vai gầy gò của Tùng, hai chân cậu nhấp nhổm không yên trên sàn xi măng lồi lõm, cơ bắp căng cứng như thể đang đứng trước một quả phạt đền nghiệt ngã ở những giây bù giờ cuối cùng.

“Cáp quang trường mình… giờ ra chơi nghẽn lắm,” Tùng lí nhí giải thích, ngón tay trỏ run rẩy đè miết lên phím F5 đã mòn vẹt lớp sơn bóng. Đầu ngón tay cậu vẫn còn hằn nguyên vệt xước mờ tưa máu do lần siết ốc ren hộp chống ẩm đêm hôm trước. “Hàng nghìn trường cấp ba khắp ba miền cùng dồn vào truy cập một lúc, máy chủ của ban tổ chức đặt ở Viện Hàn lâm ngoài Hà Nội chắc đang quá tải nghiêm trọng.”

“Đừng bấm liên tục thế em, để bộ nhớ đệm tự nạp đi,” Hoàng Thư đứng ngay sát sau lưng Tùng, hai bàn tay mảnh khảnh siết chặt lấy gờ mép bàn gỗ ép đến mức các khớp ngón trắng bệch ra, đường gân xanh nổi rõ dưới lớp da mỏng. Dù cô gái lớp mười một luôn cố giữ vẻ mặt sắt đá, điềm tĩnh của một đội trưởng dạn dày kinh nghiệm, nhưng ánh mắt căng như dây đàn giấu sau cặp kính cận trí thức cùng nhịp ngực phập phồng ngắt quãng đã phơi bày toàn bộ nỗi âu lo tột cùng đang cuộn sóng trong lòng.

Mai Anh đứng nép sát vào mé sườn Bảo, hai cánh tay ôm ghì lấy tập sổ phác thảo khổ lớn vào trước ngực, như thể lớp giấy vẽ dày dặn ấy là tấm khiên duy nhất bảo vệ cô bé khỏi một phán quyết tàn nhẫn. Cô bé ngước đôi mắt tròn xoe đầy âu lo lên, khẽ thì thầm bằng chất giọng run rẩy: “Bảo này, nếu tụi mình trượt ngay từ vòng hồ sơ… liệu thầy Phong có cho bảo vệ lên niêm phong cửa phòng ngay trong chiều nay không?”

Bảo không trả lời ngay. Cổ họng cậu đắng ngắt, khô khốc như vừa nuốt phải một ngụm cát biển. Cậu dán chặt ánh mắt vào thanh địa chỉ trình duyệt web, nơi biểu tượng hình bánh răng cưa đang nhích từng vòng xoay chậm chạp đến nghẹt thở. Trong khoang ngực Bảo, từng nhịp đập dội lên thình thịch, cuốn theo thước phim quay chậm của chuỗi ngày ròng rã suốt mấy tháng trời: những đêm mùa đông buốt giá thấu xương trên trạm gác quân sự bỏ hoang ở Bãi Bắc bán đảo Sơn Trà, tiếng gió rít điên cuồng qua tấm bạt bọc chữ L rách bươm, cú nổ chập khét lẹt của con chip vi điều khiển khi dòng điện quá tải, những giọt mồ hôi cay xè nơi khóe mắt và cả những giọt nước mắt uất ức nuốt ngược vào trong. Bộ hồ sơ mang mã số định danh HV-07 nặng đúng 148,6 MB nộp lên hệ thống vào lúc hai mươi ba giờ năm mươi chín phút ngày 14 tháng Ba không đơn thuần là một bản báo cáo; nó là toàn bộ vốn liếng thanh xuân, là danh dự, là sinh mạng và hy vọng sống còn của năm con người dưới mái nhà dột nát này.

*Xoạt!*

Thanh cuộn dọc của trang web bỗng giật mạnh một cái. Nền trắng chói lòa của cổng thông tin điện tử Viện Hàn lâm Khoa học hiện ra, kéo theo một khung tệp tin định dạng PDF dài dằng dặc đang nạp dần các ký tự vector.

“Có rồi! Có danh sách rồi!” Khải hét toáng lên, giọng lạc đi giữa tiếng gầm rú của chiếc quạt thông gió.

“Từ từ, bình tĩnh để chị kéo xuống mục Khu vực miền Trung… Đừng ai thở mạnh!” Thư gần như nín thở hoàn toàn, bàn tay cô run rẩy đặt lên mu bàn tay Tùng rồi tự mình đẩy con lăn chuột trượt nhanh qua những dải văn bản hành chính.

Màn hình CRT quét qua danh sách các trường thuộc khu vực miền Bắc, lướt qua những cái tên lừng lẫy của đất Hà thành, rồi dải phân cách màu xanh thẫm của miền Trung xuất hiện với dòng tiêu đề in hoa đậm nét: *DANH SÁCH CÁC ĐỘI ĐẠT ĐIỂM SƠ KHẢO BƯỚC VÀO VÒNG THI ĐỐI KHÁNG TRỰC TIẾP KHU VỰC MIỀN TRUNG (TỔ CHỨC TẠI TRUNG TÂM KHOA HỌC ĐÀ NẴNG).*

Chỉ có đúng sáu suất. Sáu chiếc vé duy nhất đại diện cho toàn bộ các trường trung học phổ thông từ dải đất Quảng Bình đầy nắng gió vào đến tận Bình Định.

Vị trí số một: THPT Chuyên Nam Phương – Đội Orion. Vị trí số hai: THPT Chuyên Quốc Học Huế – Đội Cassiopeia. Vị trí số ba: THPT Chuyên Lê Quý Đôn – Đội Pegasus. Vị trí số bốn: THPT Phan Châu Trinh – Đội Cygnus. Vị trí số năm: THPT Chuyên Chu Văn An – Đội Lyra.

Mắt của cả năm người như bị đông cứng lại, trượt thắt ngực xuống dòng cuối cùng nằm đơn độc dưới đáy bảng danh sách.

Dòng thứ sáu.

*Mã số HV-07: Đội THPT Hải Vân – Dự án: Khảo sát trắc quang vi sai sao đôi biến quang che khuất Algol và xây dựng cẩm nang thiên văn học phổ thông.*

“Được rồi! Lọt rồi mọi người ơi!”

Hoàng Thư reo lên một tiếng sắc nhọn, âm thanh vỡ òa xé toạc bầu không khí đặc quánh đang đè nặng căn gác mái. Cô gái lớp mười một vốn luôn giữ dáng vẻ thép nguội, nghiêm cẩn và lạnh lùng bỗng nhảy cẫng lên khỏi mặt sàn, hai tay quàng chặt lấy cổ Mai Anh đang đứng sững sờ như tượng đá.

“Trời đất quỷ thần ơi, lọt vào vòng sáu đội rồi! Tụi mình là trường không chuyên duy nhất!” Khải đấm mạnh một cú nghìn cân vào khoảng không trước mặt, phát ra một tiếng thụi giòn giã làm rung rinh cả tấm rèm vải bạt, rồi không kìm được cậu lao tới quàng cả hai cánh tay hộ pháp kẹp chặt cổ Tùng và Bảo, lắc lấy lắc để dữ dội như vừa ghi bàn thắng vàng ở phút bù giờ cuối cùng của trận chung kết. “Bảo ơi! Tùng ‘ngố’ ơi! Tụi mày thấy chưa! Tao đã bảo đồ bãi rác tự chế của tụi mình chiến lắm mà! Tụi chuyên ngữ chuyên toán gì cũng phải quỳ rạp hết!”

Tùng bị siết nghẹt thở, gọng kính cận xô lệch hẳn sang một bên sống mũi, nhưng khóe môi méo xệch của cậu bỗng nở một nụ cười rạng rỡ đến ngây ngô, hàm răng va vào nhau lập cập vì những đợt sóng xúc động dồn dập. Mai Anh thì không kìm được nữa, cô bé bật khóc nấc lên thành tiếng, những giọt nước mắt nóng hổi lăn tròn trên gò má bầu bĩnh rồi tí tách rơi xuống mặt bìa bóng kính của cuốn cẩm nang sao đôi vừa đóng gáy: “Tụi mình… tụi mình không bị giải tán rồi… Ba mẹ tớ sẽ thấy tên trường… tên trường mình trên đài truyền hình…”

Bảo đứng chết lặng giữa vòng ôm ghì siết của đồng đội, lồng ngực cậu đập loạn xạ những nhịp hoang dại, dồn dập như muốn bứt tung lồng xương sườn. Cậu ngước mắt nhìn lên những thanh xà gồ gỗ xỉn màu bám đầy mạng nhện trên trần nhà, nơi những tia nắng ban trưa rọi qua khe ngói vỡ tạo thành những cột bụi vàng óng ánh. Cảm giác nhẹ nhõm khổng lồ ập xuống, tựa như một khối đá tảng ngàn cân vừa được nhấc bổng khỏi vai sau mười ngày mười đêm sống trong thắc thỏm âu lo. Trường THPT Hải Vân – ngôi trường ven biển nghèo nàn, nơi học sinh thường bị coi là những kẻ lêu lổng chỉ biết nhìn ra biển đón gió mồ côi – đã làm được điều không tưởng. Họ không bị loại từ vòng gửi xe. Họ sẽ đàng hoàng bước vào cánh cổng Trung tâm Khoa học Đà Nẵng, đứng ngang hàng với những ngôi trường danh giá bậc nhất miền Trung.

“Khoan đã mọi người, bình tĩnh lại một chút,” Thư là người đầu tiên kéo mình ra khỏi cơn say chiến thắng. Cô đưa mu bàn tay quệt vội giọt nước mắt trào ra nơi khóe mi, gạt tay Khải đang vung vẩy sang một bên rồi kéo con trỏ chuột trượt xuống phần phụ lục đính kèm ở trang cuối của tệp văn bản. “Ban tổ chức có công bố bảng điểm chi tiết từng tiêu chí của hội đồng sơ khảo. Chị muốn xem cụ thể các giáo sư ngoài Viện chấm từng hạng mục của dự án mình ra sao.”

Bầu không khí đang hừng hực bỗng chùng xuống một nhịp. Năm cái đầu lại chụm sát vào nhau, mắt dán chặt vào mặt kính màn hình CRT, nơi bảng ma trận điểm số của sáu đội tuyển xuất sắc nhất khu vực miền Trung dần hiện rõ từng hàng số chi li, sắc lạnh.

Hội đồng thẩm định sơ khảo chấm theo thang điểm một trăm tuyệt đối, chia thành ba hạng mục lớn có tỷ trọng rành mạch: Hạng mục một – Dữ liệu thực nghiệm và độ tin cậy khoa học (chiếm 40 điểm); Hạng mục hai – Tính trực quan, sáng tạo và ứng dụng giáo dục cộng đồng (chiếm 30 điểm); Hạng mục ba – Điểm kiểm tra kiến thức lý thuyết chuyên môn trực tuyến của các thành viên trong đội (chiếm 30 điểm).

Ánh mắt Thư lướt nhanh qua từng cột số liệu của đội Hải Vân.

Ở Hạng mục hai, cột điểm của trường Hải Vân rực sáng với một con số hoàn hảo: *30,0 / 30,0*.

Bên dưới cột điểm ấy, lời nhận xét chính thức của hội đồng giám khảo được in nghiêng trang trọng: *“Dự án thể hiện năng lực xuất sắc và hiếm có trong việc chuyển hóa chuỗi số liệu thiên văn trắc quang phức tạp thành tài liệu trực quan hóa đại chúng gần gũi. Tập cẩm nang ngắm sao đôi biến quang được biên soạn công phu, giàu mỹ cảm hội họa và mang giá trị sư phạm thực tiễn rất cao đối với đối tượng học sinh vùng duyên hải. Thiết bị bám nhật động tự chế từ vật liệu tái chế chi phí thấp vận hành ổn định, đạt hiệu quả thực địa ngoài mong đợi.”*

Mai Anh khẽ bặm chặt môi, hai má ửng hồng lên vì niềm tự hào kiêu hãnh khôn xiết. Tùng thì đỏ lựng cả mang tai, tay luống cuống gãi mái tóc bù xù, mắt long lanh khi nhìn thấy chiếc hộp nhôm phay tiện tay vỏn vẹn bốn trăm năm mươi nghìn đồng của mình được các giáo sư đầu ngành khen ngợi trang trọng đến thế.

Ở Hạng mục một, đội Hải Vân nhận được *32,5 / 40,0*. Lời phê của ban giám khảo ghi rõ: *“Hội đồng đánh giá cao tính trung thực khoa học của nhóm nghiên cứu khi giữ nguyên khoảng khuyết dữ liệu quan sát thực tế do sương mù biển thay vì lạm dụng các thuật toán nội suy làm mịn giả tạo; tuy nhiên, chuỗi dải dữ liệu trắc quang còn tương đối ngắn và biên độ sai số quang học ở một số khung hình góc thấp còn biến động đáng kể.”* Đây là mức điểm quá đỗi ngọt ngào và hoàn toàn có thể chấp nhận được đối với một chiếc kính thiên văn phản xạ Newton cũ kỹ chắp vá từng con ốc, được căn chỉnh hoàn toàn bằng mắt thường và sự kiên trì thâu đêm.

Thế nhưng, khi ánh mắt của Thư, rồi của Tùng, Khải, Mai Anh và Bảo cùng trượt sang cột Hạng mục ba – Điểm kiểm tra kiến thức lý thuyết chuyên môn trực tuyến, nụ cười vừa hé nở trên môi từng người lập tức đông cứng lại.

Một sự im lặng ghê người ập xuống căn phòng gác mái.

*16,2 / 30,0.*

Xếp thứ sáu trên sáu đội. Điểm kiểm tra kiến thức lý thuyết của THPT Hải Vân nằm bẹp dí ở đáy bảng xếp hạng khu vực, chỉ nhỉnh hơn đội xếp thứ bảy bị loại đúng vài phần mười điểm mong manh.

Để so sánh, cột điểm lý thuyết của THPT Chuyên Nam Phương đạt tới mức gần như tuyệt đối: *28,8 / 30,0*. THPT Chuyên Quốc Học Huế hiên ngang với *27,5 / 30,0*. Ngay cả đội bóng xếp ở vị trí thứ năm là THPT Chuyên Chu Văn An cũng vững vàng ở mốc *25,0 / 30,0*.

Tổng điểm sơ khảo của Hải Vân đạt 78,7 điểm. Họ vượt qua đội đứng thứ bảy – một trường chuyên của tỉnh Quảng Ngãi – đúng 0,4 điểm số sát nút để giật lấy tấm vé vớt cuối cùng bước vào vòng đối kháng trực tiếp.

Tiếng gió biển lùa qua khe liếp cửa sổ bỗng nghe ràn rạt như tiếng thở dài ảo não. Mùi ẩm mốc của những chồng báo cũ dưới chân bàn dường như xốc ngược lên khoang mũi nồng nặc.

“Điểm lý thuyết… tụi mình đội sổ thê thảm quá,” Thư lẩm bẩm, thanh âm của cô chìm hẳn xuống đáy cổ họng, mang theo một nỗi hoang mang không giấu giếm. Bàn tay cô khẽ rê chuột, mở bảng chi tiết điểm số thành phần của từng cá nhân trong đội thi.

Kỳ thi lý thuyết trực tuyến diễn ra vào tối ngày 18 tháng Ba vừa rồi gồm bốn mươi câu hỏi trắc nghiệm chuyên sâu, bao quát một khối lượng kiến thức khổng lồ: từ cơ học thiên thể cổ điển, các phép biến đổi hệ tọa độ nhật động, cho đến quang phổ học sao và vật lý bức xạ hạt nhân trong lòng tinh tú.

Trên bảng điểm hiển thị công khai: Hoàng Thư đạt 7,5/10 – mức điểm khá vững vàng đối với một học sinh lớp chuyên Lý tự do. Tùng đạt 6,0/10 nhờ xử lý trơn tru các bài toán liên quan đến quang hình học và tỷ số truyền động cơ vi bước. Khải, sau chuỗi ngày bị Thư ép ngồi vào bàn học thuộc lòng các công thức chuyển đổi góc giờ, đã cày cục giật được 4,0/10 – một nỗ lực phi thường đối với một tiền đạo bóng đá phong trào. Mai Anh đạt 4,5/10 nhờ ghi nhớ tốt các sơ đồ phân loại quang phổ học Harvard.

Và cái tên cuối cùng nằm ở đáy danh sách: Lý Gia Bảo.

Điểm số: *4,2 / 10*.

Con số 4,2 in màu đỏ rực nằm chơ vơ bên cạnh họ tên của cậu, tựa như một vết chàm nhục nhã phơi bày trần trụi giữa thanh thiên bạch nhật. Bảo nhìn trân trân vào con số ấy, hai tai ù đi như có đàn ong vò vẽ bay lượn bên trong. Ký ức về buổi tối ngày 18 tháng Ba ùa về sắc nhọn như dao cạo: cậu ngồi trước màn hình máy tính của quán nét đầu ngõ, mồ hôi ướt đẫm trán, bàn tay cầm chuột run bần bật trước những câu hỏi tính toán biến thiên độ sáng theo định luật Pogson bậc cao, tính góc thị sai năm của hệ sao đôi thị giác, hay phân tích sự dịch chuyển dịch đỏ Doppler trong hệ vạch quang phổ của các thành phần che khuất. Trước những ma trận ký hiệu toán học tích phân và vi phân phức tạp, đầu óc cậu hoàn toàn tê liệt, một màn sương mù trống rỗng bao trùm lấy tâm trí. Cậu chỉ biết chọn đáp án bừa bãi theo trực giác mù quáng, bấm cuống cuồng chiếc máy tính bỏ túi Casio fx-570 cũ mèm mà không hiểu bản chất vật lý thực sự của những công thức mình đang ráp vào là cái gì.

“Cũng… cũng đâu đến nỗi nào đâu mọi người,” Khải hắng giọng, cố phá vỡ bầu không khí nghẹt thở đang bóp nghẹt căn gác. Cậu vỗ mạnh vào lưng Bảo một cái thật đau, cố nặn ra một nụ cười xốc vác nhưng khóe mắt lộ rõ vẻ gượng gạo: “Dù sao thì tụi mình cũng đã lọt vào top sáu rồi còn gì! Điểm sản phẩm cộng đồng của Mai Anh với điểm kỹ thuật bám trời của Tùng gánh còng lưng cả đội đấy thôi! Vào vòng đối kháng, chỉ cần tụi mình mang cuốn cẩm nang tranh vẽ với cái chân kính bám trời bằng nhôm phay lên sân khấu diễn thuyết, ban giám khảo nào mà chẳng bị thuyết phục!”

“Khải, em ngây thơ quá rồi đấy,” Thư quay ngoắt lại, sắc mặt nghiêm trọng và u ám chưa từng thấy. Ngón tay trỏ của cô run rẩy gõ mạnh lên dòng thể lệ in chữ nhỏ li ti ở trang cuối bản thông báo. “Vòng đối kháng trực tiếp tại Trung tâm Khoa học Đà Nẵng không đơn giản chỉ là việc đứng trên bục chiếu slide thuyết trình như hội chợ khoa học cấp trường đâu. Năm nay hội đồng giám khảo có sự tham gia của Tiến sĩ Đặng Hải Yến cùng các giảng viên đầu ngành của Trường Đại học Sư phạm và Viện Vật lý. Họ sẽ tổ chức phần thi vấn đáp cá nhân độc lập bằng hình thức bốc thăm ngẫu nhiên từng thành viên!”

Mai Anh thảng thốt níu lấy tay áo Thư: “Vấn đáp cá nhân độc lập… nghĩa là sao hả chị Thư?”

“Nghĩa là giám khảo sẽ chỉ đích danh từng người một bước lên trước bục,” Thư nghiến chặt quai hàm, lồng ngực cô phập phồng dữ dội vì áp lực đè nặng. “Họ sẽ bốc câu hỏi bất kỳ, xoay quanh bản chất cơ học và vật lý thiên văn của toàn bộ dự án. Nếu một người không trả lời được, điểm số của cá nhân đó sẽ kéo tụt điểm trung bình chung của cả đội xuống dưới mức sàn. Điểm lý thuyết sơ khảo của chúng ta đang đội sổ toàn miền. Nếu bước vào vòng vấn đáp trực tiếp mà chúng ta để lộ ra những lỗ hổng kiến thức căn bản ngô nghê, hội đồng sẽ lập tức đưa ra kết luận rằng đội Hải Vân chỉ là một lũ làm màu truyền thông, vẽ vời tranh ảnh để lừa bịp chứ hoàn toàn rỗng tuếch về mặt khoa học!”

Từng lời nói của Thư đanh thép và lạnh buốt, tựa như một gáo nước đá dội thẳng vào ngọn lửa hưng phấn vừa nhen nhóm trong lòng mọi người. Khải buông thõng hai cánh tay, lùi lại tựa lưng vào mép tủ sắt han gỉ, không nói thêm được một lời nào.

Đúng lúc ấy, ở góc dưới bên phải màn hình máy tính, một biểu tượng phong bì thư nhấp nháy liên hồi kèm theo âm thanh thông báo khô khốc: *Keng!*

Một thư điện tử mới vừa được gửi thẳng vào hộp thư dùng chung của Câu lạc bộ Thiên văn học.

Người gửi: *Ban Giám hiệu Trường THPT Hải Vân – Thầy Nguyễn Đức Phong (Phó Hiệu trưởng).* Đồng kính gửi: *Cô Vũ Thanh Hà (Giáo viên bảo trợ bộ môn).*

Khải khẽ huýt sáo một tiếng rụt rè, ánh mắt e dè nhìn vào dòng địa chỉ gửi: “Thầy Phong gửi mail… Nhanh đến mức này cơ à?”

Thư hít sâu một hơi dài như muốn gom hết dưỡng khí còn sót lại trong gian phòng ngột ngạt, rồi nhấp đúp chuột mở bức thư điện tử. Bức thư ngắn gọn đến mức tàn nhẫn, từng câu từng chữ mang đậm phong cách hành chính lạnh lùng, chuẩn xác và không một chút hơi ấm nhân nhượng của vị hiệu phó phụ trách cơ sở vật chất và kỷ luật:

*“Kính gửi cô Hà và Ban chủ nhiệm Câu lạc bộ Thiên văn học,*

*Nhà trường vừa tiếp nhận thông tin Câu lạc bộ Thiên văn học đã có tên trong danh sách sáu đội bước vào vòng chung kết khu vực miền Trung của Cuộc thi Thiên văn học trẻ toàn quốc. Đây là một kết quả đáng khích lệ đối với một câu lạc bộ mang tính chất phong trào tự phát.*

*Tuy nhiên, qua rà soát bảng điểm chi tiết các tiêu chí sơ khảo do Ban tổ chức công bố công khai, Ban Giám hiệu nhận thấy điểm số kiến thức chuyên môn lý thuyết của đội tuyển trường ta đang xếp ở vị trí cuối cùng trong toàn khu vực. Vòng thi khu vực tại Trung tâm Khoa học Đà Nẵng sắp tới sẽ diễn ra công khai trước sự chứng kiến của đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo, các trường bạn và các cơ quan truyền thông báo chí. Nhà trường dứt khoát không chấp nhận việc học sinh Hải Vân tham gia sân chơi lớn với tư cách những kẻ lót đường, hay để xảy ra những sai sót ngô nghê, thiếu hụt kiến thức căn bản làm ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh và uy tín chung của nhà trường.*

*Nhắc lại một lần nữa để các em ghi nhớ rõ ràng: Điều kiện tiên quyết để bảo lưu quyền sử dụng căn phòng gác mái khu C cho năm học tiếp theo là ĐỘI PHẢI ĐOẠT MỘT GIẢI THƯỞNG CHÍNH THỨC (từ giải Ba cấp khu vực trở lên để đủ điều kiện giành quyền tiến ra Hà Nội dự vòng toàn quốc). Nếu các em dừng bước ở vòng bảng đối kháng với kết quả yếu kém, quyết định thu hồi mặt bằng để bàn giao cơ sở vật chất cho Đội tuyển Robotics sẽ lập tức có hiệu lực thi hành ngay sau khi cuộc thi kết thúc.*

*Chúc các em tập trung ôn luyện nghiêm túc và giữ vững kỷ luật.*

*Nguyễn Đức Phong.”*

Từng con chữ trong email như những mũi đinh sắc nhọn găm thẳng vào da thịt Bảo. Khải buông một tiếng thở hắt ra nặng nề, cậu ngửa đầu nhìn lên trần nhà, hai bàn tay đút sâu vào túi quần thể dục. Mai Anh lặng lẽ cúi gằm mặt xuống, những ngón tay nhỏ nhắn mân mê mép gấu áo đồng phục đã sờn rách chỉ tự bao giờ.

Thầy Phong không hề chúc mừng. Thầy không mảy may quan tâm đến việc họ đã thức trắng bao nhiêu đêm lạnh giá trên đỉnh núi Sơn Trà, không bận tâm chiếc chân kính bám trời của Tùng đã ngốn hết bao nhiêu tiền tiết kiệm ăn sáng, cũng chẳng đoái hoài cuốn cẩm nang sao đôi của Mai Anh vẽ tỉ mẩn đến mức nào. Trước con mắt của ban giám hiệu nhà trường, thế giới này vận hành bằng những con số đo lường thực dụng: chỉ có bằng khen của Sở, huy chương của Viện Hàn lâm mới có giá trị quy đổi tương đương với quyền được tồn tại của căn phòng gác mái này.

“Chị… chị phải về lớp đây, tiết ba là tiết chuyên Lý của thầy Hùng rồi,” Thư khẽ lên tiếng sau một khoảng lặng dài như thế kỷ. Cô vội vã với lấy chiếc cặp sách trên bàn, giọng nói đượm vẻ mệt mỏi cùng cực và sự bất lực bị kìm nén. “Chiều nay chúng ta tạm thời không sinh hoạt kỹ thuật nữa. Ai về lớp nấy lo học bài đi. Tối mai, chị sẽ thức đêm để soạn một bộ đề cương gồm năm mươi câu hỏi lý thuyết chuyên sâu về hệ sao đôi che khuất cho cả nhóm học thuộc lòng. Chúng ta chỉ còn đúng hai tuần ngắn ngủi trước khi phải bước lên bục đối kháng.”

Thư dứt lời liền quay lưng bước nhanh ra khỏi cửa, tiếng gót giày bata của cô nện vội vã, dồn dập trên những bậc cầu thang xi măng cũ kỹ vang vọng xuống tầng dưới. Khải tiến lại gần, vỗ vỗ vai Tùng một cái thật mạnh, rồi cậu quay sang nhìn Bảo với ánh mắt ái ngại: “Tao cũng phải xuống sân bóng đây. Chiều nay lớp đá tập nội bộ chuẩn bị cho giải hội khỏe. Tối về tao sẽ cố nhét mấy cái công thức cấp sao của chị Thư vào đầu, thề đấy.”

Mai Anh cũng lặng lẽ thu dọn những cây bút chì màu vương vãi trên mặt bàn gỗ. Trước khi bước qua cánh cửa, cô bé ngoái lại nhìn Bảo, đôi mắt đong đầy sự lo lắng chân thành: “Cậu đừng buồn vì con điểm kiểm tra đó nhé, Bảo. Không ai trách cậu đâu. Tụi mình sẽ cùng nhau ôn tập mà.”

“Tớ không sao đâu. Cậu về lớp đi, kẻo thầy giám thị đi tuần lại ghi sổ đầu bài trễ tiết ba đấy,” Bảo gượng gạo nhếch khóe môi, cố nặn ra một nụ cười thản nhiên nhất mà cậu có thể làm được lúc này.

Cánh cửa gỗ mục khép lại với một tiếng cọt kẹt khô khốc.

Căn phòng gác mái bỗng chốc chìm vào một khoảng không gian tĩnh mịch đến rợn ngợp. Chỉ còn lại một mình Bảo trơ trọi giữa bốn bức tường loang lổ. Chiếc máy tính CRT vẫn phát ra tiếng ro ro buồn thảm của cánh quạt tản nhiệt đã khô dầu. Trên màn hình, dòng điểm số cá nhân *Lý Gia Bảo: 4,2 / 10* màu đỏ quạch vẫn đứng trơ trơ ở đó, nhấp nháy từng nhịp như một lời chế giễu tàn nhẫn và cay độc nhất cắm sâu vào lòng tự trọng của cậu.

Bảo quỳ thụp hai gối xuống chiếc ghế xoay cũ kỹ lót đệm rách bươm, hai khuỷu tay chống lên mặt bàn, gục hẳn đầu vào giữa hai lòng bàn tay chai sạn.

Một cảm giác nhục nhã, cay đắng và bất lực tột cùng từ từ trào dâng, bóp nghẹt lấy khí quản của cậu thiếu niên mười sáu tuổi.

Tại sao lại luôn là 4,2? Tại sao trong bất kỳ hoàn cảnh nào, cậu cũng luôn là mắt xích yếu ớt nhất, vụng về nhất, là kẻ kéo lùi toàn bộ nỗ lực của mọi người xung quanh?

Ký ức cay đắng và nhục nhã tột cùng tại buổi phản biện thử nghiệm ở hội trường lớn của Trung tâm Khoa học Đà Nẵng một tháng trước lại dội về như một cơn ác mộng kinh hoàng. Giọng nói sắc lạnh, chuẩn xác đến tàn nhẫn của Tiến sĩ Đặng Hải Yến khi cắt ngang lời cậu trước hàng trăm con người vẫn còn văng vẳng bên tai: *“Em đang biến một định luật vật lý thực nghiệm cơ bản thành trò hề đấy à? Độ sáng biểu kiến mà lại tỷ lệ nghịch bậc nhất với khoảng cách? Nếu học sinh nào cũng hiểu sai lệch một cách ngô nghê và vô căn cứ như em, thì toàn bộ nền tảng trắc quang học thiên văn này sụp đổ từ lâu rồi!”*

Hôm ấy, chính Hoàng Thư và Tùng đã phải vội vã lao lên bục giảng, cầm lấy viên phấn cứu nguy cho cậu bằng cách viết lại toàn bộ công thức định luật nghịch đảo bình phương và thiết lập hệ thức Pogson. Hôm ấy, Đỗ Nhật Nam – đội trưởng đội Orion của THPT Chuyên Nam Phương – đã đứng khoanh tay ở góc khán phòng, dõi mắt nhìn cậu bằng ánh mắt vừa thương hại, vừa ngạo nghễ của một kẻ bề trên nắm trọn chân lý học thuật. Nam không cần nói một lời nào, nhưng ánh nhìn ấy như thể lột trần chiếc áo khoác tự tin giả tạo của Bảo, phơi bày một sự thật tàn khốc rằng cậu chỉ là một đứa trẻ con đang chơi trò đóng vai nhà khoa học.

Và bây giờ, bi kịch ấy đang lăm le lặp lại, ở một quy mô tàn nhẫn hơn gấp bội phần. Ở vòng thi trực tiếp sắp tới, giữa một hội trường chật kín máy quay của đài truyền hình và ánh mắt soi xét của Sở Giáo dục, sẽ không có Hoàng Thư nào được phép lao lên bục đỡ lời cho cậu nữa. Giám khảo sẽ chĩa thẳng chiếc micro vào mặt Lý Gia Bảo. Họ sẽ xoáy sâu vào cơ chế bồi tụ khối lượng giữa hai ngôi sao, vào giới hạn Roche, vào hệ phương trình vi phân mô tả quỹ đạo Kepler elip. Và cậu sẽ đứng chôn chân ở đó, miệng lắp bắp không ra hơi, hai tay run lẩy bẩy, làm trò cười cho toàn thành phố, kéo tuột toàn bộ công sức mồ hôi nước mắt của Thư, của Tùng, của Mai Anh và Khải xuống vũng bùn đen nhục nhã. Chính cậu sẽ là kẻ trực tiếp đặt chiếc chìa khóa của căn gác mái này vào tay Đội tuyển Robotics.

*“Mày chỉ là một thằng bất tài thích vẽ chuyện viển vông,”* một giọng nói độc địa, ma quái thì thầm gầm rít trong góc tối tăm nhất của tâm trí Bảo. *“Anh trai mày năm lớp mười đã hiên ngang ẵm giải Nhì quốc gia môn Vật lý, ngồi giải cơ học lượng tử nhẹ nhàng như một ván cờ. Còn mày thì sao? Một bài kiểm tra một tiết vật lý đại trà trên lớp cũng chỉ lẹt đẹt 6,5 điểm vì tính nhầm đơn vị vận tốc góc. Mày lấy tư cách gì để đứng chung hàng ngũ với học sinh trường chuyên?”*

Dù anh Quân từng bảo cậu hãy đi con đường của riêng mình, dù mẹ đã bắt đầu thôi so sánh, nhưng nỗi tự ti thâm căn cố đế đã ăn sâu vào tủy não Bảo suốt mười mấy năm trời. Trong giây phút khủng hoảng này, mọi lời động viên bỗng trở nên vô nghĩa. Bản năng sinh tồn méo mó trỗi dậy: Cậu phải chứng minh. Cậu không thể để mình trở thành gánh nặng. Cậu phải trở nên giống như họ – giống như Thư, giống như Nam, giống như anh trai mình. Cậu phải nhồi nhét toàn bộ đống lý thuyết hàn lâm đó vào đầu bằng mọi giá, kể cả khi phải trả giá bằng tính mạng.

Tiếng trống báo hiệu vào tiết ba vang lên giòn giã dưới sân trường, nhưng Bảo không quay về lớp 10A2.

Cậu lầm lũi bước xuống cầu thang khu C, băng qua dãy hành lang vắng lặng để đi về phía góc khuất nhất của trường: Thư viện THPT Hải Vân.

Khác với thư viện hiện đại của các trường chuyên, thư viện Hải Vân là một căn phòng ẩm mốc nằm ở tầng trệt khu nhà hiệu bộ cũ, quanh năm sặc mùi giấy mục và băng phiến. Giờ này, học sinh đều đang trong lớp, chỉ có cô thủ thư lớn tuổi đang ngồi cặm cụi vào sổ sách bên bàn thủ thư.

Bảo lách qua những dãy kệ sắt han gỉ, tìm đến khu vực sách khoa học tự nhiên chuyên khảo – nơi hiếm hoi có người bén mảng tới, bụi bám dày trên những gáy sách bạc màu.

Cậu đưa ngón tay run rẩy lướt qua những gáy sách cộm lên lớp bụi xám: *Vật lý đại cương*, *Cơ học lý thuyết*, *Nhập môn Vật lý Thiên văn*.

Cuối cùng, mắt cậu dừng lại ở hai cuốn sách dày cộp, bìa cứng bọc vải xanh đã sờn rách mép gáy: *Giáo trình Cơ học Thiên thể* của Nhà xuất bản Đại học Quốc gia, và *Vật lý Thiên văn Thực nghiệm nâng cao* do một nhóm giáo sư viện nghiên cứu biên soạn từ những năm 2000. Cả hai cuốn sách đều là giáo trình dành cho sinh viên chuyên ngành vật lý năm thứ ba và thứ tư đại học.

Bảo rút hai cuốn sách ra khỏi giá. Trọng lượng của chúng đè nặng lên tay cậu như hai khối đá tảng. Cậu mở thử một trang ngẫu nhiên ở giữa cuốn *Cơ học Thiên thể*. Đập vào mắt cậu không phải là những hình ảnh chòm sao lấp lánh hay những câu chuyện thần thoại Hy Lạp mà cậu hằng yêu thích, mà là một mê cung dày đặc những ký hiệu toán học xa lạ: toán tử Hamilton, phương trình Lagrange loại hai, các đạo hàm riêng bậc ba về nhiễu loạn quỹ đạo n-vật, và những ma trận tọa độ thiên cầu ma quái.

Cậu không hiểu. Thậm chí một nửa số ký hiệu toán học trên trang giấy cậu còn chưa từng được nhìn thấy trong chương trình lớp mười. Những dấu tích phân đường, những ma trận xoay tọa độ ba chiều, những ký hiệu ten-xơ lạ hoắc nhảy múa trước đồng tử đang co thắt dữ dội của cậu.

Nhưng một giọng nói mù quáng trong đầu cậu lại gầm lên: *“Không hiểu cũng phải nuốt! Học sinh chuyên Nam Phương đọc được thì mày cũng phải thuộc được! Chỉ cần học vẹt, học thuộc lòng từng chữ, từng phương trình, lúc giám khảo hỏi thì tuôn ra như một cái máy!”*

Bảo ôm chặt hai cuốn giáo trình dày hơn một nghìn trang đến bàn cô thủ thư.

“Em mượn sách này thật à?” Cô thủ thư ngước nhìn Bảo qua cặp kính lão, ánh mắt đầy vẻ ngạc nhiên và ái ngại. Bà đẩy gọng kính trễ xuống sống mũi, lật đi lật lại hai khối giấy nặng trịch đã úa vàng ở phần mép gáy. “Sách này là sách lưu kho từ thời thầy cũ để lại, toàn kiến thức đại học, học sinh mượn làm gì cho nặng cặp? Mấy đứa lớp mười mượn sách tham khảo luyện thi đại học đã là quá sức rồi, đây lại là cơ học thiên thể với vật lý thiên văn chuyên ngành…”

“Dạ… em mượn để nghiên cứu dự án thi toàn quốc ạ,” Bảo cúi gằm mặt, lí nhí đáp, hai bàn tay siết chặt quai chiếc cặp vải thô để che giấu những ngón tay đang run rẩy không kiểm soát.

Cô thủ thư thở dài một tiếng khô khốc, với tay lấy con dấu đỏ đóng cồm cộp lên phiếu mượn sau bìa sách rồi đẩy lại cho cậu. Cầm tấm thẻ thư viện đã đóng dấu mượn sách, Bảo không quay lại lớp học mà lầm lũi đi dọc theo con đường nhỏ sau dãy nhà ăn, lách qua cánh cổng phụ rỉ sét nửa khép nửa mở của trường. Cậu ghé vào một tiệm tạp hóa nhỏ nằm nép mình dưới bóng cây bàng bên kia đường Hải Phòng. Trên kệ hàng sáng loáng những lon nước giải khát, mắt Bảo dừng lại ở những lon nước tăng lực màu vàng đồng và những chai cà phê đen đóng lon đặc quánh.

Cậu dốc cạn toàn bộ số tiền tiêu vặt tích cóp trong túi quần ra mặt bàn gỗ: bốn mươi lăm nghìn đồng, gồm toàn những tờ tiền giấy năm nghìn, hai nghìn đã nhàu nát và mấy đồng tiền lẻ méo mó.

“Bán cho cháu ba lon Bò Húc và hai lon cà phê đen đậm đặc,” giọng Bảo khàn đặc, nghẹn ứ nơi cổ họng.

Người phụ nữ bán hàng nhìn cậu học sinh mặc đồng phục với vẻ mặt bơ phờ, đôi mắt hõm sâu và làn da tái xám, tò mò hỏi: “Mua nhiều nước tăng lực thế cu? Tối nay cày game à? Mới trưa trờ trưa trật mà đã tu mấy thứ này coi chừng đau dạ dày đấy.”

“Dạ không… cháu thức ôn thi.”

Bảo nhét vội những lon nước lạnh ngắt vào chiếc ba lô đã căng phồng hai cuốn giáo trình đại học, rồi cắm đầu chạy một mạch về nhà. Cậu biết mẹ đang đi làm ở công ty kế toán đến tận chiều muộn mới về, căn nhà ống chật hẹp trong con hẻm nhỏ sẽ hoàn toàn vắng lặng.

Bước chân vào phòng ngủ của mình trên tầng hai, Bảo quay ngoắt người, khóa chặt then cửa bên trong bằng hai vòng chốt sắt. Cậu kéo rèm cửa sổ dày cộp lại, ngăn toàn bộ ánh nắng rực rỡ của buổi trưa Đà Nẵng bên ngoài, chỉ bật duy nhất một chiếc đèn bàn ánh sáng vàng công suất lớn chĩa thẳng xuống mặt bàn học.

Căn phòng lập tức biến thành một chiếc hầm ngột ngạt, cô lập hoàn toàn với thế giới.

Bảo đặt hai cuốn giáo trình dày cộp lên bàn. Cạnh đó là cuốn sổ tay chòm sao Orion mà anh Quân từng làm tặng cậu năm mười tuổi – cuốn sổ bọc bìa xi măng thô mộc, bên trong có những nét vẽ tay tỉ mỉ bằng mực tàu xanh về vị trí của Betelgeuse, Rigel, và chiếc thắt lưng của người thợ săn lừng danh. Cậu nhìn cuốn sổ tay một thoáng, bàn tay khẽ run lên rồi dứt khoát đẩy nó sang một bên mép bàn, úp mặt bìa xi măng xuống dưới mặt gỗ.

*“Con đường của riêng em à?”* Bảo cười khẩy một tiếng cay đắng, tự giễu cợt chính mình. *“Con đường đó vừa làm cả đội đội sổ với 4,2 điểm đấy thôi. Con đường mộng mơ đó chỉ dẫn tới một ngõ cụt nhục nhã.”*

Cậu giật chốt một lon nước tăng lực. Tiếng *xì* giòn tan vang lên, mùi hương liệu hóa học ngọt gắt và nồng nặc xộc thẳng vào mũi. Cậu ngửa cổ tu một hơi hết nửa lon. Chất lỏng lạnh ngắt, ngọt khé cổ chảy xuống dạ dày rỗng tuếch, mang theo một luồng kích thích giả tạo chạy dọc sống lưng, khiến tim cậu lập tức đập nhanh hơn bình thường. Cảm giác bỏng rát lan tỏa trong lồng ngực, kích hoạt từng tế bào thần kinh đang rã rời vì kiệt sức.

Bảo lật mở chương bốn cuốn *Cơ học Thiên thể*: *Lý thuyết nhiễu loạn và bài toán ba vật thể giới hạn.*

Bắt đầu từ phương trình thế hấp dẫn hiệu dụng: $$\Phi(r) = -\frac{GM}{r} - \frac{1}{2}\omega^2 r^2$$

Mắt Bảo dán chặt vào trang sách. Cậu không có nền tảng giải tích, chưa học đạo hàm bậc cao, cũng chẳng hiểu khái niệm thế hiệu dụng là gì trong hệ quy chiếu quay. Cậu không hề biết tại sao lại có sự xuất hiện của thành phần lực quán tính ly tâm dưới dạng thế năng, cũng không hiểu vì sao dấu trừ lại được đặt trước cả hai số hạng. Nhưng cậu bắt đầu dùng chiếc bút bi gai mực, chép đi chép lại từng ký hiệu lên tập giấy nháp trắng.

Một lần. Hai lần. Mười lần.

Cậu học thuộc hình dạng của các con chữ như một đứa trẻ mù chữ đang cố vẽ lại những bức tranh trừu tượng. Cậu lẩm bẩm trong miệng như tụng kinh: “Phi rờ bằng trừ G M lớn chia rờ… trừ một phần hai ômêga bình phương rờ bình phương… Điểm Lagrange L1 là điểm cân bằng giữa hai trường hấp dẫn… Điều kiện ổn định Jacobi… Đạo hàm riêng bậc hai của thế năng theo phương x, y, z phải thỏa mãn ma trận Hessian…”

Một tiếng trôi qua. Hai tiếng trôi qua.

Tập giấy nháp bắt đầu kín đặc những dòng chữ xiêu vẹo, mực đen chồng chéo lên nhau như mạng nhện. Đầu óc Bảo bắt đầu có cảm giác ong ong như có một đàn ong đang bay loạn xạ trong hộp sọ. Lượng đường và caffeine khổng lồ từ lon nước tăng lực đầu tiên bắt đầu tan dần, để lại một cơn đau đầu âm ỉ nơi thái dương, giật giật theo từng nhịp đập của mạch máu.

Cậu với tay giật tiếp lon nước thứ hai. Lại một tiếng *xì* lạnh lùng. Cậu uống cạn, mặc cho dạ dày bắt đầu co thắt từng cơn vì đói và xót. Vị ngọt nhân tạo bám dính lấy cuống họng, đắng ngắt và nhầy nhụa, nhưng cậu không quan tâm. Cậu chỉ cần sự tỉnh táo giả tạo này kéo dài thêm vài giờ nữa.

Trời bên ngoài sập tối lúc nào không hay. Tiếng còi xe trên đường Hải Phòng thưa thớt dần. Mẹ về, tiếng xe máy cũ kêu lạch cạch dưới tầng trệt, rồi tiếng bước chân mẹ lên cầu thang, tiếng gõ cửa phòng gọi cậu xuống ăn cơm tối.

“Bảo ơi, cơm nước xong rồi này con! Xuống ăn đi kẻo nguội, hôm nay mẹ kho cá bống với nấu canh chua con thích đấy!”

“Con… con đang làm đề cương ôn thi học kỳ trên lớp, con không đói đâu mẹ! Tí con tự xuống ăn sau!” Bảo hét với ra ngoài cửa, giọng khản đặc và run rẩy, nghe gắt gỏng một cách bất thường.

“Học gì mà đóng cửa kín mít thế con? Mở cửa ra cho thoáng khí chứ. Có cần mẹ pha cốc sữa nóng không?” Giọng người mẹ lộ rõ vẻ lo lắng, tiếng nắm đấm cửa khẽ lay lay nhưng bị chốt trong chặn lại.

“Thôi mẹ đừng làm phiền con! Con đang tập trung! Đã bảo tí con tự xuống ăn mà, sao mẹ cứ nói mãi thế!” Cậu gắt lên, âm thanh mang theo sự hoảng loạn và cộc cằn mà chính cậu cũng không nhận ra.

Bên ngoài cánh cửa gỗ mỏng manh im bặt. Sự im lặng kéo dài nặng nề đến nghẹt thở. Một lát sau, tiếng bước chân của mẹ chậm chạp, ngập ngừng rời đi xuống cầu thang, từng nhịp bước như trĩu nặng thêm.

Bảo ngồi lại trước bàn học, lồng ngực phập phồng dữ dội. Cậu cắn chặt môi dưới đến mức bật máu, vị tanh nồng của máu tươi ứa ra nơi đầu lưỡi để ngăn cảm giác tội lỗi đang trào lên xé nát tâm can. Cậu không có thời gian cho bữa tối, không có thời gian cho sự quan tâm của mẹ. Cậu chỉ còn mười ba ngày. Mười ba ngày ngắn ngủi để biến một đứa học sinh học lực trung bình từ trường thường thành một cỗ máy vật lý có thể đối đáp ngang ngửa với học sinh chuyên, để không ai có thể nhìn cậu bằng ánh mắt thương hại hay coi thường nữa.

Cậu mở tiếp cuốn *Vật lý Thiên văn Thực nghiệm nâng cao*, lật đến phần *Mô hình sao biến quang che khuất và hàm truyền thông lượng.*

Trang sách hiện ra một chuỗi phương trình tích phân mặt cầu phức tạp để tính toán độ tối vùng rìa (limb darkening) theo định luật cosine: $$I(\theta) = I(0)[1 - u(1 - \cos\theta)]$$

“Hệ số u… u là hệ số tối vùng rìa… Cosine theta là góc giữa pháp tuyến bề mặt và phương tia nhìn…” Cậu vừa đọc vừa vò đầu bứt tai, những sợi tóc rối bù đan vào kẽ tay. Tại sao rìa của ngôi sao lại tối hơn tâm? Tại sao góc theta lại làm giảm cường độ bức xạ? Bản chất quang học của nó là gì? Tại sao lớp khí quyển sao ở vùng rìa lại bị nhìn xuyên qua với độ sâu quang học nông hơn, khiến nhiệt độ biểu kiến thấp hơn?

Không có ai ở đây để giải thích cho cậu. Không có Thư để vẽ mô hình hình học không gian ba chiều bằng những nét phấn thanh thoát, không có Tùng để phân tích đường đi của các photon qua từng lớp plasma, không có Mai Anh để phác họa sự phân bố độ sáng bằng những mảng màu nước ấm áp giúp trực quan hóa dữ liệu. Chỉ có một mình Bảo vật lộn với những dòng chữ vô hồn in trên nền giấy tái chế mỏng dính.

Cậu cố nhồi từng định nghĩa vào não bộ: “Hệ số tối vùng rìa phụ thuộc vào bước sóng và nhiệt độ hiệu dụng của quang quyển… Nếu bỏ qua u, sai số biên độ cực tiểu sẽ vượt quá 0,05 cấp sao… Trong trường hợp sao biến quang kiểu Algol, sự bất đối xứng của đường cong ánh sáng trong pha che khuất một phần đòi hỏi phải giải phương trình tích phân Fredholm loại một…”

Nửa đêm. Tiếng đồng hồ treo tường dưới nhà điểm mười hai tiếng trầm đục, vang vọng qua các bức tường vôi nứt nẻ.

Lon nước tăng lực thứ ba cạn đáy, méo mó dưới lực bóp vô thức của bàn tay cậu. Bảo với tay khui tiếp lon cà phê đen đặc. Thứ chất lỏng sánh màu hắc ín, đắng ngắt, chát xít nơi đầu lưỡi khiến cậu rùng mình buồn nôn dữ dội. Dạ dày cậu quặn thắt lại như bị một bàn tay vô hình bóp nghẹt, nhưng cậu vẫn nhắm nghiền mắt, cố nuốt ực từng ngụm xuống cổ họng bỏng rát.

Mắt Bảo bắt đầu đỏ ngầu, các mạch máu li ti nổi rõ mồn một trên tròng trắng như những nhánh cây khô vằn vện. Nhịp tim cậu đập nhanh một cách bất thường, từng nhịp đập thình thịch dội thẳng lên màng nhĩ: *Thình thịch. Thình thịch. Thình thịch.* Cảm giác như có ai đó đang giộng búa tạ vào hai bên thái dương. Bàn tay cầm bút của cậu run bần bật, không thể nào ghìm nổi đầu ngòi bi trên mặt giấy, từng nét chữ trượt dài, nguệch ngoạc. Những công thức toán học trên trang sách bắt đầu nhòe đi, nhảy múa, xoắn vặn vào nhau như những bóng ma trêu ngươi.

Cậu cố ép mình đọc tiếp chương về *Hiệu ứng phản xạ và biến dạng thủy triều trong hệ sao đôi sát nhau.* Nhưng lúc này, não bộ của cậu đã hoàn toàn đình công. Nó giống như một chiếc thẻ nhớ đã đầy ắp dung lượng nhưng vẫn bị cố tình nhồi nhét thêm hàng gigabyte dữ liệu rác: mọi thứ bắt đầu phân mảnh, vỡ vụn và hỗn loạn thành một mớ bòng bong không thể kiểm soát.

Bảo cố nhắm nghiền mắt lại, dùng hai ngón tay ấn chặt vào hốc mắt đau nhức để cố nhớ lại công thức Pogson mở rộng mà cậu vừa chép năm mươi lần lúc chín giờ tối.

Nhưng trong đầu cậu chỉ là một màn sương mù mịt: Có phải $m_1 - m_2 = -2.5 \log(F_1/F_2)$? Hay là cộng 2.5? Dấu trừ nằm ở đâu? Tại sao lại có số 2.5? Số 2.5 từ đâu ra trong hệ thống cấp sao cổ xưa của Hipparchus? Nó là logarit tự nhiên cơ số e hay logarit cơ số mười?

“Chết tiệt… Tại sao lại quên? Mới chép xong cơ mà! Mày là đồ ngu xuẩn! Đồ phế vật!” Bảo đấm mạnh nắm tay xuống mặt bàn gỗ, làm chiếc đèn bàn rung bần bật, lon nước rỗng lăn lông lốc rơi xuống sàn nhà phát ra tiếng *keng* chói tai giữa đêm thanh vắng.

Cậu ôm lấy đầu, hai hàm răng nghiến chặt vào nhau đến mức cơ hàm đau nhức. Nước mắt uất ức và bất lực ứa ra, nhỏ từng giọt nóng hổi xuống trang giáo trình đại học, làm nhòe đi phương trình vi phân quỹ đạo bậc hai. Cậu cảm thấy mình giống như một kẻ đang chết đuối giữa một đại dương công thức mênh mông không bờ bến, càng vùng vẫy trong tuyệt vọng thì càng bị những dòng xoáy phương trình nhấn chìm xuống đáy sâu tăm tối. Cậu không hiểu bản chất của chúng. Cậu chỉ đang cố mặc một bộ giáp sắt quá khổ của người khác, một bộ giáp rỉ sét nặng nề đang nghiền nát từng khớp xương non nớt của chính cậu.

Ba giờ sáng. Bốn giờ sáng.

Bảo gục mặt xuống tập giấy nháp chi chít chữ, nửa tỉnh nửa mê, hơi thở đứt quãng và nóng rực. Trong cơn mê sảng vì kiệt sức và ngộ độc caffeine, cậu mơ thấy mình đang đứng trên bục bảo vệ tại Trung tâm Khoa học Đà Nẵng.

Hội trường rộng lớn tối đen như mực, chỉ có một luồng đèn rọi trắng lóa, lạnh lẽo chiếu thẳng vào mặt cậu, chói chang đến rát buốt. Dưới hàng ghế ban giám khảo, Tiến sĩ Đặng Hải Yến ngồi sừng sững với ánh mắt nghiêm khắc, đôi mắt như nhìn thấu qua từng lớp vỏ bọc dối trá của cậu. Bên cạnh bà là thầy Nguyễn Đức Phong với vẻ mặt lạnh tanh, trên tay cầm sẵn tập biên bản có dán dải băng niêm phong đỏ chót mang dòng chữ “Phòng Nghiên cứu Thiên văn THPT Hải Vân”.

*“Lý Gia Bảo, hãy giải thích nguyên lý biến thiên độ sáng của hệ Algol!”* Giọng nói của Tiến sĩ Yến vang lên như sấm sét xé toạc hư không, dội vào lồng ngực cậu từng đợt áp lực kinh hoàng. *“Cậu nói đây là đề tài của trường cậu? Cậu có hiểu bản chất của mặt cầu Roche hay chỉ là kẻ học vẹt rỗng tuếch?”*

Bảo há miệng định nói, nhưng từ cổ họng cậu không thể phát ra bất kỳ âm thanh nào. Cậu cố nhớ lại những phương trình đã chép thâu đêm, nhưng khi cậu nhìn xuống tay mình, những dòng công thức trên mặt giấy bỗng biến thành những con bọ đen ngòm, bò lổm ngổm trên da thịt cậu rồi tan biến vào bóng tối. Thầy Phong đứng bật dậy, giơ chiếc búa gỗ niêm phong lên cao, giáng mạnh xuống chiếc bàn trước mặt:

*“Giải thể! Thu hồi phòng! Không có năng lực nghiên cứu!”*

“Không!”

Bảo giật mình bật dậy, cả người ướt đẫm mồ hôi lạnh, lồng ngực co thắt dữ dội như vừa ngoi lên từ dưới đáy nước sâu.

Ánh sáng ban mai nhờ nhợ, đục ngầu của buổi sáng sớm đã len lỏi qua khe rèm cửa sổ bám đầy bụi. Tiếng còi xe máy đầu tiên trong ngày bắt đầu râm ran ngoài đường Hải Phòng, xé toạc sự tĩnh mịch của căn phòng kín.

Cơn đau đầu như búa bổ giáng xuống ngay khi cậu vừa cử động, khiến Bảo lảo đảo suýt ngã quỵ ngay cạnh bàn học. Miệng cậu đắng ngắt, cổ họng khô khốc như vừa nuốt phải một vốc cát thô, dạ dày quặn thắt từng cơn nôn nao dữ dội, thúc giục dịch vị trào ngược lên ngực. Cậu phải bấu chặt mười đầu ngón tay vào mép bàn gỗ xước xát, khó nhọc đứng thẳng dậy bằng đôi chân run rẩy như sắp gãy rời.

Nhìn vào tấm gương nhỏ treo trên cánh tủ quần áo, Bảo giật mình trước hình ảnh của chính mình phản chiếu trong lớp kính ố: một khuôn mặt tái nhợt như xác chết, đôi mắt thâm quầng trũng sâu như hố sụt, ánh nhìn dại đi vì mất ngủ triền miên và hệ thần kinh bị kích thích quá độ bởi caffeine liều cao. Môi cậu khô nứt nẻ, loang lổ vết máu khô của tối qua.

Đồng hồ trên tường chỉ sáu giờ ba mươi phút sáng. Đã đến giờ đi học.

Bảo máy móc mặc chiếc áo đồng phục trường Hải Vân nhăn nhúm, vơ vội hai cuốn giáo trình đại học dày cộp nhét vào chiếc ba lô đã sờn chỉ. Cậu không thể để hai cuốn sách này ở nhà; cậu sợ mẹ vào dọn phòng sẽ nhìn thấy, và sâu thẳm trong tiềm thức, cậu vẫn tự huyễn hoặc bản thân một cách tuyệt vọng rằng mình có thể tranh thủ mười lăm phút giờ ra chơi trên lớp để nhồi nhét thêm vài trang phương trình nữa.

Cậu mở then cửa phòng, rón rén bước xuống nhà, lén lút dắt chiếc xe đạp cọc cạch qua cánh cổng sắt trước khi mẹ kịp thức giấc ở phòng trong. Cậu không dám đối diện với ánh mắt của mẹ vào lúc này.

Gió buổi sáng ở Đà Nẵng mang theo hơi mặn chát của biển thổi thốc vào mặt, nhưng không tài nào xua đi được cơn sốt hâm hấp đang âm ỉ cháy trong từng mạch máu và sự quay cuồng dữ dội trong đầu Bảo. Từng vòng xe đạp nặng nề như thể cậu đang đạp xe qua một bãi lầy vô tận ngập ngụa bùn đặc. Tầm nhìn của cậu chập chờn, những cột đèn giao thông, những biển hiệu cửa hàng cứ nhấp nháy, trượt dài thành những vệt sáng méo mó.

Đến cổng trường THPT Hải Vân, tiếng trống báo hiệu vào học tiết một vừa điểm những tiếng dồn dập, giục giã.

Bảo lảo đảo dắt xe vào nhà xe học sinh ẩm ướt đầy mùi xăng xe và lá bàng rụng. Đôi chân cậu như đi mượn của ai khác, mất hết cảm giác thăng bằng. Từng bước chân bước lên dãy cầu thang khu A nặng trĩu và chao đảo như người đang say sóng giữa biển động. Cậu ôm chặt chiếc cặp sách căng phồng trước ngực, nơi mép bìa cứng của hai cuốn giáo trình đại học cộm cộm qua lớp vải thô chọc thẳng vào mạng sườn cậu buốt nhói từng cơn.

Vừa bước qua cửa lớp 10A2, tầm mắt hoa lên vì tụt đường huyết, Bảo va sầm vào một bạn cùng lớp đang vội chạy ra ngoài lấy hộp phấn.

*Rầm!*

Cú va chạm mạnh khiến chiếc cặp sách tuột khỏi đôi tay rã rời của Bảo, rơi thẳng xuống nền gạch hoa xi măng loang lổ. Khóa kéo ba lô vốn đã căng cứng nay bung toạc ra, hai cuốn giáo trình đại học bìa xanh dày cộp văng mạnh ra sàn, trượt dài trên nền gạch đến tận sát chân bục giảng cùng với hai vỏ lon nước tăng lực rỗng không lăn lóc phát ra tiếng kim loại va đập khô khốc, vang rền khắp không gian kín.

Cả lớp học bỗng im bặt. Tiếng cười đùa, tiếng lật vở chuẩn bị bài đều tắt ngấm. Mấy chục ánh mắt ngạc nhiên, tò mò và sững sờ đồng loạt đổ dồn về phía cửa lớp, nhìn chằm chằm vào đống đồ đạc ngổn ngang dưới đất.

Bảo hốt hoảng quỳ rạp xuống sàn nhà bụi bặm, hai bàn tay run lẩy bẩy như người mắc chứng liệt rung, vội vã vơ lấy đống sách vở, nhét cuống cuồng ngược vào cặp như một kẻ vừa bị bắt quả tang đang giấu tang vật phạm tội. Đầu cậu cúi gằm xuống sát đất, mồ hôi túa ra như tắm ướt đẫm trán và làm bết dính những sợi tóc vào thái dương. Cậu gom vội đống đồ, đứng bật dậy định lẩn thật nhanh về chỗ ngồi ở góc cuối lớp học để trốn tránh mọi ánh nhìn phán xét.

Nhưng cậu không biết rằng, ở dãy hành lang đối diện nối giữa lớp 10A1 và 10A3, hai bóng người đã chứng kiến toàn bộ sự việc từ đầu đến cuối.

Trần Minh Tùng đứng chết lặng bên lan can hành lang, ánh mắt mở to đầy kinh hãi sau cặp kính cận dày cộp. Tùng nhìn thấy hết: đôi mắt thâm quầng đỏ ngầu như nhỏ máu của Bảo, dáng đi xiêu vẹo mất thăng bằng như người sắp ngất xỉu, làn da xám ngoét không còn một giọt máu, và đặc biệt là hai cuốn giáo trình bìa xanh dày cộp mà Tùng – một đứa mê đọc sách kỹ thuật và tài liệu nâng cao – thừa biết đó là sách chuyên ngành cơ học thiên thể và vật lý thực nghiệm đại học không dành cho học sinh phổ thông.

Ngay bên cạnh, Nguyễn Mai Anh cũng vừa bước ra khỏi cửa lớp 10A1, trên tay vẫn cầm hộp bút vẽ nhiều màu. Cô bé sững sờ buông thõng tay xuống, ngơ ngác nhìn theo bóng lưng gầy guộc, xiêu vẹo của Bảo đang lảo đảo bước từng bước khó nhọc vào góc lớp, rồi nhìn những vỏ lon nước tăng lực rỗng không vẫn còn đọng lại vài giọt vàng ố dưới sàn hành lang.

“Tùng…” Mai Anh khẽ thốt lên, giọng run rẩy đầy âu lo, bàn tay siết chặt hộp bút chì màu đến mức các đầu ngón tay trắng bệch. “Bảo… cậu ấy bị làm sao thế kia? Cậu ấy không ổn một chút nào… Nhìn cậu ấy như thể sắp ngã quỵ xuống sàn vậy…”

Tùng siết chặt hai bàn tay lại trên thanh lan can gỉ sét, các khớp ngón tay kêu răng rắc. Lồng ngực cậu phập phồng dữ dội vì một nỗi sợ hãi tột cùng đang dâng lên nghẹn ứ nơi cuống họng. Cậu nhớ lại những đêm thức trắng hàn mạch điện tử đến chảy máu cam của chính mình cách đây vài tháng, nhớ lại ánh mắt tuyệt vọng, suy sụp của Bảo khi nhìn thấy điểm số 4,2 nhục nhã dán trên bảng thông báo hôm qua. Thằng bạn thân nhất của cậu đang tự hủy hoại bản thân trong bóng tối, đang tự thiêu đốt sinh mệnh của mình để rơi vào chính cái bẫy tâm lý tự ti tàn khốc mà nó luôn cố giấu kín đằng sau nụ cười vụng về.

Nhìn Bảo lảo đảo rời phòng học với đôi mắt thâm quầng và tập giáo trình dày cộp, Tùng lo lắng kéo tay Mai Anh lại để bàn cách can thiệp.