Tấm Phiếu Mượn Bằng Giấy Tạp Kỷ

Nắng sớm tháng Năm trườn qua những song gỗ xỉn màu của tiệm Mộc, rọi thành từng vệt dài trên nền gạch tàu đỏ thẫm đã mòn vẹt ở lối đi. Bụi bặm lơ lửng trong những luồng sáng chéo góc ấy, chầm chậm quay cuồng như những mảnh tàn dư sót lại của một cơn biến động vừa dứt.

Sau một buổi sáng bán tháo hôm qua, căn nhà phố cũ kỹ trên đường Trần Nhân Tôn bỗng trở nên rộng toác một cách xót xa. Nửa số sách đại chúng—những cuốn dễ bán nhất từ tiểu thuyết diễm tình Quỳnh Dao, truyện võ hiệp Kim Dung của các nhà xuất bản miền Nam trước kia cho đến những cuốn cẩm nang ngữ pháp tiếng Anh bìa mềm—đã theo chân những người thợ, đám sinh viên và mấy bác hưu trí rời khỏi tiệm.

Đổi lại sự trống trải rợn ngợp ấy, Tuệ Anh đã gom đủ một triệu tám trăm ngàn đồng tiền mặt để nhét vào bàn tay gân guốc, đeo đầy nhẫn vàng mắt mèo của bà Tư Lành. Món tiền ấy mua được đúng hai tuần hoãn binh quý giá, đẩy lùi tạm thời cái bóng đen của gã buôn đồ điện tử tên Ba cùng tờ giấy nợ đòi siết nhà sang một bên bờ vực.

Nhưng cái giá phải trả hiển hiện ngay trước mắt cô, trần trụi và lạnh lùng.

Trên những vách tường tróc lở từng mảng ve vàng cũ kỹ, những chiếc giá gỗ đứng sừng sững trơ khấc từng khoang trống, nom chẳng khác nào những hàm răng sún khổng lồ của một con quái vật già nua. Không gian từng nén chặt mùi giấy cũ, mùi keo dán và mùi bìa da thuộc nay loãng xếch, nhường chỗ cho mùi vôi vữa mục rữa và hơi ẩm từ chân tường bốc lên hầm hập.

Tuệ Anh bước lại gần quầy thu ngân bằng gỗ căm xe sứt sẹo, kéo ngăn kéo gỗ phát ra một tiếng rít khô khốc. Chiếc hộp bánh quy thiếc Danisa tròn trĩnh nằm trơ trọi bên trong. Cô mở nắp hộp. Dưới đáy thiếc mạ bạc bóng loáng chỉ còn lại vài tờ bạc lẻ xếp xộc xệch: mấy tờ hai trăm đồng màu đỏ gạch cũ rách mép, vài tờ năm trăm đồng màu hồng cánh sen, và một xấp mỏng những tờ một ngàn, hai ngàn đồng nhàu nát. Cô đếm lại lần thứ ba: đúng năm mươi tám ngàn bốn trăm đồng.

Đó là toàn bộ quỹ tiền mặt của tiệm sách Mộc vào ngày thứ mười ba sau khi cô tỉnh dậy trong thân xác này.

Nếu chỉ tiếp tục gom góp những gì còn sót lại trên kệ đem bán đứt với giá xả hàng rẻ mạt, chẳng mấy chốc tiệm Mộc sẽ trở thành một cái vỏ rỗng không trước khi những cơn mưa đầu mùa của tháng Sáu trút nước ngập úng các con hẻm. Bán đứt tài sản cố định để trả nợ lãi ngày là con đường ngắn nhất dẫn tới phá sản hoàn toàn—đó là bài học vỡ lòng mà bất kỳ người làm quản lý xuất bản nào ở thế kỷ hai mươi mốt cũng thuộc nằm lòng.

Sách quý trên căn gác lửng và chiếc rương gỗ lim bọc đồng đóng chặt kia dứt khoát không thể đụng vào. Đó là linh hồn của tiệm, là toàn bộ di sản văn bản quý giá và tâm huyết phục chế cả đời mà dì Mộc Lan đã dốc trọn gia tài mười lăm triệu đồng vào Xưởng in An Thành để theo đuổi trước khi lâm bệnh nặng. Đụng vào rương sách ấy là tự tay cắt đứt gốc rễ của tiệm Mộc, biến nơi này thành một bãi phế liệu tầm thường.

Muốn tiệm sống sót qua hai tuần này, cô phải tìm ra một dòng tiền tươi luân chuyển đều đặn mỗi ngày mà không làm hao hụt tài sản cốt lõi. Tiền vào phải là tiền mặt quay vòng nhanh, đủ trang trải tiền chợ búa mắm muối, ấm nước vối cầm cự qua ngày và tích lũy từng đồng nhỏ để đón đầu đợt thanh toán nợ kế tiếp.

Và câu trả lời nằm ở xấp truyện tranh thiếu nhi mà Vĩnh tình cờ làm rơi ra từ vách ngăn bí mật sau chiếc kệ mục tối hôm trước: *Dũng sĩ Hesman*, *Doraemon*, *Bảy viên ngọc rồng*.

Ở Sài Gòn năm 1996, truyện tranh là một cơn sốt âm ỉ nhưng dữ dội, cuộn trào trong mọi ngõ ngách học trò. Những đứa trẻ ở xóm lao động nghèo quanh khu hẻm Ba Cu, con cái của những thợ hồ, chị bán cá, phu xích lô không có đủ ba ngàn hay bốn ngàn năm trăm đồng để mua đứt một tập truyện tranh in giấy xốp mới toanh phát hành hàng tuần. Nhưng chúng sẵn sàng nhịn ăn một que kem chuối, một gói xôi vò, chắt chiu từng đồng tiền lẻ hai trăm, năm trăm bán báo dạo hay phụ mẹ rửa chén ngoài quán cơm bình dân để đổi lấy vài giờ đắm chìm vào thế giới tranh vẽ kỳ ảo.

Tuệ Anh hít một hơi thật sâu, nén lại cảm giác chộn rộn trong lồng ngực. Cô xắn tay áo sơ mi kẻ ca-rô lên quá khuỷu tay, cài lại chiếc kẹp tóc ba lá sau gáy rồi dứt khoát bước vào gian kho tối om phía sau vách ngăn.

Căn phòng kho nồng nặc mùi gián và bụi giấy lưu cữu nhiều năm. Tuệ Anh bước chầm chậm, cẩn thận tránh những thanh giằng mục nát dưới sàn. Cô cúi người lục lọi dưới chân chiếc kệ hàng cuối cùng sát chân tường, lôi ra một xấp giấy bìa tạp kỷ màu xi măng xám tro.

Đây là loại giấy bìa thô ráp, bề mặt nổi rõ những sợi bã mía và bột gỗ chưa qua tẩy trắng, vốn là loại giấy đóng gói dai và chắc mà dì Mộc Lan trước đây dùng để bọc ngoài các bưu phẩm gửi sách quý đi các tỉnh miền Tây hay ra tu viện ngoài Huế. Nhờ được ép chặt dưới đáy một chiếc hòm gỗ khô ráo kê trên bốn viên gạch thẻ, xấp giấy này vẫn giữ được độ phẳng phiu, không hề bị mối xông hay ẩm mốc, chỉ tỏa ra mùi bột giấy mộc mạc, ngai ngái quen thuộc.

Tuệ Anh ôm xấp giấy ra chiếc bàn gỗ dài đặt giữa lòng tiệm sách. Cô với tay lấy cây kéo cắt vải cán bằng đồng nặng trịch từ chiếc giỏ mây đựng đồ may vá của dì Lan, một chiếc thước kẻ bằng gỗ gõ dài năm mươi phân đã mòn vẹt góc nhọn, một cây bút bi Bến Nghé vỏ nhựa kẻ sọc xanh trắng và một lọ mực đỏ Cửu Long nắp đen bám cặn khô quanh miệng.

Đặt xấp bìa xám xuống mặt bàn mát rượi, Tuệ Anh nhắm mắt lại một giây để định hình khuôn khổ. Kỹ năng của một biên tập viên xuất bản lâu năm từng miệt mài đo đếm từng pica, từng milimet trên các bản in bông trước khi xuất xưởng trỗi dậy tự nhiên như một phản xạ bản năng.

Cô cầm thước, đo đạc cẩn thận từng cạnh của tờ bìa lớn. Chiều dài mười hai phân, chiều rộng tám phân—đó là kích thước tối ưu nhất: vừa vặn để kẹp gọn gàng vào mép trong của bìa gấp sách truyện tranh khổ nhỏ 13x19 cm thời bấy giờ, lại đủ diện tích bề mặt để kẻ bảng theo dõi nhiều lượt mượn mà không làm tấm thẻ bị gãy gập khi cầm nắm.

Lưỡi kéo cán đồng sắc lẹm cắt ngọt xớt qua từng lớp giấy bìa xám tro. Tiếng *xoẹt, xoẹt* khô giòn vang lên đều đặn giữa không gian tĩnh mịch của buổi sáng sớm. Từng tấm bìa nhỏ hình chữ nhật nhanh chóng thành hình dưới bàn tay thoăn thoắt của cô, góc nào ra góc nấy, vuông vức và thẳng tắp. Cô xếp chúng thành một chồng ngay ngắn trước mặt, miết phẳng từng gờ cắt.

Đặt thước gỗ lên mặt tấm bìa đầu tiên, Tuệ Anh chấm ngòi bút bi Bến Nghé xuống mặt giấy, miết những đường kẻ mực xanh dứt khoát.

Ở phần đầu tấm thẻ, cô nắn nót viết bằng chữ in hoa đậm nét, rõ ràng: *PHIẾU THEO DÕI MƯỢN TRUYỆN – TIỆM SÁCH MỘC*.

Phía dưới tiêu đề, cô dùng thước chia mặt thẻ thành một bảng kẻ gồm sáu cột thông tin rành mạch: *Họ tên độc giả*, *Mã truyện*, *Ngày thuê*, *Hạn trả*, *Tiền cọc* và *Ghi chú tình trạng*.

Cô dừng bút, ngón trỏ khẽ gõ nhịp xuống mặt bàn gỗ vang lên những tiếng *cốc, cốc* trầm đục. Tuệ Anh nhìn chằm chằm vào khoảng trống của cột "Tiền cọc".

Ở thời điểm năm 1996 này, mô hình cho thuê truyện tranh tư nhân tại các đô thị lớn thường vấp phải hai rủi ro chí mạng khiến các chủ tiệm nhỏ nhanh chóng cụt vốn. Thứ nhất là độc giả làm rách nát bìa, vẽ bậy vào các ô thoại của nhân vật, bóc trộm các trang in màu giữa sách. Thứ hai—và cũng là điều nguy hiểm nhất—là người mượn "bùng" sách, ôm trọn những tập truyện đang ăn khách biến mất vào những ngóc ngách ngoằn ngoèo của những xóm lao động tứ xứ mà chủ tiệm không tài nào lần ra được.

Trong một môi trường quản lý thủ công hoàn toàn, không có chứng minh nhân dân số hóa, không có hệ thống máy tính lưu trữ mã vạch hay định vị, nếu chỉ thu vài trăm đồng tiền thuê lẻ mà thả sách ra ngoài cửa, tiệm Mộc sẽ bị rút cạn toàn bộ vốn liếng chỉ sau một tuần lễ.

Muốn vận hành một cơ chế an toàn, cô phải thiết lập một nguyên tắc tài chính bất di bất dịch: *Khoản tiền cọc bắt buộc phải bằng đúng một trăm phần trăm giá bìa của cuốn sách.*

Nếu một tập *Dũng sĩ Hesman* có giá bìa in phía sau là ba ngàn đồng, đứa trẻ hoặc phụ huynh của nó khi bước chân vào tiệm Mộc phải đặt đủ ba ngàn đồng tiền cọc ký quỹ. Phí thuê sách sẽ được định giá linh hoạt: hai trăm đồng một ngày đối với những cuốn truyện mỏng hoặc truyện tranh cũ đã xuất bản lâu; ba trăm đến năm trăm đồng đối với những tập truyện dày dặn, tập mới phát hành đang gây sốt trong giới học trò.

Khi độc giả đem sách trả đúng hạn, sau khi người giữ quầy kiểm tra thấy sách còn nguyên vẹn gáy bìa và ruột giấy, họ sẽ nhận lại toàn bộ số tiền cọc sau khi trừ đi phần phí thuê theo số ngày thực tế.

Nếu cuốn sách bị mất hoặc bị xé rách hư hỏng nặng không thể phục hồi, số tiền cọc ba ngàn đồng đó sẽ tự động bị giữ lại toàn bộ. Với đúng số tiền ấy trong tay, Tuệ Anh có thể ngay lập tức đi ra sạp sách báo đầu đường Cách Mạng Tháng Tám hoặc bến xe miền Tây để mua ngay một cuốn sách mới tinh thay thế vào vị trí trống trên giá.

"Như vậy vốn không bao giờ mất, chỉ có vòng quay tiền mặt tăng lên," Tuệ Anh lẩm bẩm một mình, khóe môi khẽ cong lên một nụ cười nhẹ nhõm hiếm hoi.

Cô mở nắp lọ mực đỏ Cửu Long, dùng một đầu que tre vót nhọn chấm mực, cẩn thận kẻ một khung viền hình chữ nhật đỏ chói ở góc trên cùng bên phải của tấm thẻ mượn, nắn nót viết vào trong đó dòng chữ: *Ký quỹ bảo toàn vốn*. Mỗi chiếc thẻ giấy tạp kỷ màu xi măng này không chỉ là một tờ phiếu ghi nợ, mà nó là một bản cam kết tín dụng thu nhỏ, một khế ước tài chính sòng phẳng giữa tiệm sách và người đọc.

*Cọt kẹt.*

Tiếng then cài cửa gỗ phía trước khẽ rung lên bần bật, kéo theo ba tiếng gõ nhịp nhàng quen thuộc: cộc, cộc... cộc.

Tuệ Anh ngẩng đầu lên. Qua khe cửa hé mở, cô thấy Vĩnh đang nghiêng người lách qua khung cửa hẹp. Trên vai chàng trai trẻ là một thanh xà gỗ thông dài hơn hai mét, thớ gỗ màu vàng sáng loáng, tay kia xách theo một chiếc túi vải bạt bạc màu đựng lỉnh kỉnh đồ nghề: một cây cưa tay răng nhuyễn, hai chiếc đục bén, một cây búa đóng đinh cán sắt và một hộp thiếc đựng đinh bảy phân đã ngả màu rỉ sét.

Mồ hôi túa ra ướt đẫm hai bên thái dương của Vĩnh, làm bết những lọn tóc mái rủ ngang vầng trán cao và rám nắng. Dù trên vai mang vác nặng nhọc sau một chặng đường dài, đôi mắt của chàng sinh viên kiến trúc vẫn ánh lên nét cười điềm đạm, trong trẻo.

"Chị Tuệ Anh dậy sớm dữ vậy? Em chạy xe đạp qua bến Phú Định từ lúc chuông nhà thờ đổ năm giờ sáng, me mãi mới xin được mấy thanh gỗ thông pallet bãi tàu của mấy ông anh bốc xếp. Gỗ thông này là thông ngoại nhập, thớ mịn, sấy khô rang rồi, không sợ mối mọt ăn ruột như mấy thứ ván ép tạp nham ngoài chợ đâu."

Vĩnh hạ thanh gỗ xuống thềm hiên trước một cách cẩn trọng, khẽ nghiêng người để đầu gỗ không va quẹt vào cánh cửa tiệm, rồi dùng mu bàn tay áo lau vội mồ hôi trên trán.

"Cảm ơn em nhiều lắm, Vĩnh. Đi từ sáng sớm vậy chắc mệt và đói rồi? Chị có hãm sẵn một ấm nước vối còn nóng trong bếp, có cả mấy củ khoai lang luộc chị mua của bà cụ đầu ngõ đó, em vào ăn lót dạ đi." Tuệ Anh vội đứng dậy, bước ra bàn trà rót một bát nước vối sóng sánh màu hổ phách bốc khói nghi ngút đưa cho anh.

Vĩnh đón lấy bát nước bằng cả hai tay, uống một hơi dài sảng khoái đến mức phát ra tiếng thở phào nhẹ nhõm. Anh đặt bát sành xuống bàn, ánh mắt tò mò lập tức bị hút về phía đống thẻ giấy tạp kỷ màu xi măng được cắt gọn gàng nằm cạnh lọ mực đỏ:

"Chị đang làm thẻ thư viện thủ công đó hả? Em ngó chữ chị kẻ bằng bút bi mà thẳng tắp như dùng thước T với compa trong xưởng đồ án của tụi em vậy."

"Chị tính mở dịch vụ cho thuê truyện tranh thiếu nhi và mấy bộ truyện chưởng nhẹ nhàng," Tuệ Anh giải thích, đưa tay chỉ về phía góc kệ trống trơn nằm ngay sát mép cửa ra vào. "Bán tháo sách như hôm qua chỉ là giải pháp tình thế để có tiền trả trước cho bà Tư Lành, nhưng không thể làm lần thứ hai được. Nếu cho thuê, chúng ta vừa giữ lại được toàn bộ số sách của tiệm, vừa có dòng tiền lẻ vào ra đều đặn mỗi ngày để đắp đổi sinh hoạt và tích cóp chuẩn bị cho khoản nợ hai tuần nữa. Nhưng cái kệ gỗ cũ sát cửa ra vào kia cao quá, lũ trẻ con trong hẻm đứng ngoài bậc thềm nhìn vào chẳng thấy gì ngoài mép gỗ bám bụi."

Vĩnh gật gù ra chiều suy nghĩ. Anh đặt bát nước xuống, bước lại gần góc nhà sát vách cửa chính.

Đó là một chiếc kệ tạp chí ba tầng bằng ván ép tạp, phủ một lớp sơn điều cũ kỹ đã bong tróc từng mảng lớn. Tầng dưới cùng của kệ tiếp giáp với mặt đất đã bị mục ruỗng một góc lớn do những đợt mưa tạt nước qua bậc thềm tiệm sách từ năm ngoái. Vĩnh quỳ một chân xuống nền gạch, rút trong túi quần ra một chiếc thước cuộn kim loại năm mét. Anh kéo so ro chiếc thước lá, đo chiều cao, chiều sâu của từng ngăn, rồi dùng mu bàn tay gõ gõ lên từng khớp mộng gỗ để kiểm tra độ rơ.

"Đúng rồi, kệ này cao tới một mét bốn mươi, thành gỗ lại dày và tối tăm quá," Vĩnh nheo mắt ngắm nghía góc nhà, trong đầu người sinh viên kiến trúc dường như đang dựng lên một mô hình không gian ba chiều rất sống động. "Người lớn đứng xem còn thấy vướng tầm mắt, huống chi tụi nhỏ xóm này đứa nào đứa nấy còi cọc như cây kẹo mút. Chị Tuệ Anh, em cưa hạ bớt toàn bộ tầng trên cùng đi nhé? Giữ lại hai tầng dưới thôi, rồi gọt bớt một góc vát chéo bốn mươi lăm độ sát khung cửa để tạo luồng di chuyển thông thoáng khi khách bước từ ngõ vào. Mình sẽ biến nó thành một cái quầy giao dịch tầm thấp, chiều cao hoàn thiện chỉ chừng bảy mươi lăm phân thôi."

Tuệ Anh bước lại gần, tò mò nhìn theo hướng tay anh chỉ: "Bảy mươi lăm phân? Có thấp quá so với một quầy giao dịch không em?"

"Không hề thấp đâu chị," Vĩnh giải thích đầy say mê, ánh mắt sáng rực lên. "Bảy mươi lăm phân là kích thước nhân trắc học hoàn hảo cho trẻ em từ mười đến mười hai tuổi khi đứng từ bậc thềm bước lên. Khi tụi nhỏ đứng ngoài ngõ ngó nghiêng, đập ngay vào tầm mắt tự nhiên của chúng nó sẽ không phải là chân tường mốc meo hay mép gỗ che khuất, mà là toàn bộ bề mặt bìa của các cuốn truyện tranh màu mè xếp thẳng hàng nghiêng ba mươi độ. Chúng nó có thể chống tay lên mép quầy, tự do lật xem mục lục mà không cần phải kiễng chân hay ngửa cổ lên xin người lớn lấy giùm. Không gian mở như vậy sẽ xóa bỏ hoàn toàn cảm giác sợ sệt, e dè của lũ trẻ xóm nghèo khi bước vào một tiệm sách."

Tuệ Anh sáng mắt lên trước cách tư duy sắc bén về không gian của Vĩnh: "Ý tưởng tuyệt vời quá Vĩnh! Nhưng nếu cưa bỏ tầng trên, chân đế của kệ có bị yếu đi không?"

"Chị yên tâm, em là dân Cai Lậy nòi thợ mộc mà, ba đời ông nội với ba em đều đóng ghe và làm nhà rường dưới quê," Vĩnh cười tự tin, để lộ hàm răng trắng đều đặn trên gương mặt rám nắng. "Em sẽ dùng thanh gỗ thông pallet mới này xẻ làm đôi, đóng nẹp giằng chéo hình chữ X ở mặt sau để gia cố kết cấu. Mặt trên em sẽ bào một cái gờ nổi cao chừng hai phân để giữ cho sách không bị trượt khi lũ trẻ với tay lấy. Em làm chừng một tiếng đồng hồ là xong xuôi hết."

Nói dứt lời, Vĩnh liền bắt tay ngay vào việc. Anh khiêng chiếc kệ cũ ra khoảng hiên trước, kê nó lên hai khúc gỗ đòn kê chắc chắn.

Tiếng cưa gỗ bắt đầu vang lên giòn giã: *xoèn xoẹt, xoèn xoẹt*. Từng đường cưa của Vĩnh thẳng tắp, dứt khoát và chuẩn xác đến từng ly, không hề có một động tác thừa thãi. Mạt cưa gỗ thông tươi mới bay lả tả trong không khí sớm mai, tỏa ra một mùi hương nồng đượm, ngai ngái pha lẫn mùi nhựa thông ấm áp, nhanh chóng xua tan đi thứ mùi ẩm mốc, tù đọng bao ngày qua trong căn nhà phố cũ.

Vĩnh cúi rạp người, tỉ mỉ dùng chiếc bào tay gọt phẳng những góc cạnh sắc nhọn của thanh gỗ thông mới đóng thêm. Từng lát bào mỏng manh như dải lụa cuộn tròn rơi xuống nền đất. Anh cẩn thận lấy một mảnh giấy nhám hạt mịn chà đi chà lại khắp các mép gỗ cho đến khi bề mặt trở nên trơn láng, đảm bảo lũ trẻ con khi sờ tay vào sẽ không bao giờ bị dằm gỗ đâm vào da thịt.

Tuệ Anh đứng tựa lưng vào khung cửa gỗ, lặng lẽ ngắm nhìn bóng lưng rộng lớn, rắn rỏi và đôi tay thoăn thoắt đầy khéo léo của Vĩnh. Có một cảm giác vững chãi, bình yên đến lạ lùng toát ra từ chàng trai trẻ này.

Giữa một Sài Gòn xa lạ năm 1996, nơi cô bị số phận quăng quật vào một thân phận không phải của mình, phải gánh vác món nợ khổng lồ mười lăm triệu đồng cùng một cơ ngơi đổ nát, sự hiện diện thầm lặng, nhiệt thành và không vụ lợi của Vĩnh giống như một chiếc mỏ neo cắm sâu vào lòng đất, giữ cho con thuyền chao đảo của cô không bị dòng đời cuốn phăng đi.

Đến khoảng chín giờ rưỡi sáng, chiếc quầy giao dịch tầm thấp đã được Vĩnh khiêng vào, đặt khít khao vào góc tường sát cửa chính.

Đúng như hình dung của chàng sinh viên kiến trúc, chiếc quầy gỗ thông màu vàng nhạt trông sáng sủa, thanh thoát và vô cùng thân thiện. Mặt quầy hạ thấp ngang tầm thắt lưng người lớn, nhưng lại vừa vặn tuyệt đối với chiều cao của một đứa trẻ mười tuổi.

Tuệ Anh bước lại, đặt chiếc hộp thiếc đựng các tấm thẻ mượn bằng giấy tạp kỷ vào một góc quầy, cắm cây bút bi Bến Nghé vào chiếc lọ sành nhỏ, rồi bắt đầu cẩn thận bày biện những cuốn truyện tranh lên hai tầng giá.

Mười hai tập *Dũng sĩ Hesman*—từ tập một *Cứu tinh của vũ trụ* cho đến các tập đánh nhau với quái vật không gian; mười tập *Doraemon* bìa xanh da trời với chú mèo máy thông minh; và năm tập đầu tiên của bộ truyện *Bảy viên ngọc rồng* in giấy xốp bóng lộn. Tất cả đều đã được Tuệ Anh dùng ni lông trong suốt bọc kín từng góc bìa, dán mép bằng băng keo trong cẩn thận để chống nước và mồ hôi tay.

Màu sắc rực rỡ của những trang bìa truyện tranh—màu đỏ của gươm ánh sáng Hesman, màu xanh của Doraemon, màu cam rực lửa của trang phục Songoku—bừng sáng rực rỡ trên nền gỗ thông vàng ấm, tạo nên một sự tương phản đầy mê hoặc đối với bất kỳ ai nhìn qua khung cửa.

Hiệu quả của chiếc quầy tầm thấp đến gần như ngay tức khắc.

Chỉ mươi phút sau, tiếng bước chân lẹp xẹp của lũ trẻ con xóm nghèo bắt đầu rộn rã ngoài ngõ. Ba bốn đứa nhóc trần trùng trục, da đen nhẻm vì dang nắng cả ngày, đang chơi trò bắn bi trước hiên nhà đối diện bỗng đứng khựng lại. Chúng giương những đôi mắt tròn xoe, hau háu nhìn chằm chằm vào dãy truyện tranh bìa bóng loáng đang nằm ngay ngắn ở chiếc quầy mới đóng.

"Ê tụi mày, coi kìa! Tiệm Mộc có *Hesman* tập mới kìa! Có cả Songoku biến thành khỉ đột nữa kìa!"

"Ủa, tiệm này hôm qua bán tháo sách cũ mèm muốn sập tiệm mà, sao nay có truyện tranh dữ dằn vậy?"

"Dám vô coi hông mậy? Coi chừng bị người lớn la rồi lấy chổi quét nhà đuổi đi đó..."

Lũ trẻ xì xào to nhỏ, chân ngập ngừng nửa muốn bước tới nửa muốn lùi lại, nhưng ánh mắt dán chặt vào hình vẽ người máy khổng lồ cầm gươm ánh sáng trên bìa cuốn truyện thì không rời ra được dù chỉ một tích tắc.

Tuệ Anh mỉm cười, bước hẳn ra mép hiên, khẽ vẫy tay thân thiện:

"Các em cứ vào đây xem thử đi, không mua cũng không sao đâu. Tiệm có cho thuê đem về nhà đọc nữa đó, chỉ hai trăm đến ba trăm đồng một ngày thôi!"

Lời mời nhẹ nhàng của cô chủ tiệm trẻ tuổi như một phép màu cởi bỏ hoàn toàn sự sợ hãi rụt rè của đám nhóc đường phố. Chúng reo lên một tiếng rồi ùa tới, vây quanh chiếc quầy gỗ tầm thấp.

Chiếc quầy của Vĩnh phát huy công năng một cách hoàn hảo: lũ trẻ chỉ cần chống tay lên mép gỗ thông mịn màng là có thể thoải mái cúi xuống, ngón tay run rẩy vì sung sướng lật giở từng trang bìa, trầm trồ trước những khung tranh đen trắng in rõ nét bên trong. Vĩnh đứng ở một góc nhà, tay cầm giẻ lau chùi mớ đục bào, nhìn cảnh tượng rộn rã ấy mà khóe môi khẽ cong lên một nụ cười ấm áp, mãn nguyện.

Thế nhưng, giữa đám trẻ đang ríu rít chỉ trỏ kia, Tuệ Anh đảo mắt tìm kiếm mãi mà không thấy bóng dáng quen thuộc của cô bé bán vé số.

Mặt trời dần lên cao, rải cái nắng gắt gỏng như thiêu như đốt của mùa khô phương Nam xuống những mái tôn xi măng của dãy phố nghèo. Không khí trong con hẻm bắt đầu hầm hập hơi nóng bốc lên từ mặt đường nhựa.

Đúng mười một giờ trưa, tiếng còi tầm từ phía nhà máy dệt gần đó hú lên từng hồi dài, xé toạc không gian oi ả, báo hiệu giờ tan ca trưa của công nhân. Đây cũng là giờ hẹn trả vé số ế của những đứa trẻ bán dạo quanh các quán cơm bình dân và trạm xe buýt.

Từ đầu ngõ, một bóng người nhỏ thó, gầy gò xuất hiện.

Bé Hạnh lê từng bước chân nặng nề, chậm chạp trên mặt đường nhựa nóng rẫy. Thay vì dáng vẻ nhanh nhảu, lí lắc như con chim sẻ nhỏ ngày thường, hôm nay con bé bước đi ngập ngừng, hai đầu gối chụm vào nhau, đầu cúi gằm xuống ngực, đôi vai so lại như đang cố thu mình lại cho vô hình trước ánh mắt của mọi người xung quanh.

Chiếc túi vải bạt rách mép đeo chéo bên hông—nơi con bé thường đựng cọc vé số ế và một chai nước lọc bằng nhựa mờ—hôm nay cộm lên một góc vuông vức bất thường. Hai bàn tay nhỏ xíu lấm lem bụi đường và vệt mực in của Hạnh nắm chặt lấy quai túi, các khớp ngón tay trắng bệch ra vì gồng sức quá mạnh.

Con bé đứng ngập ngừng ở góc cột điện trước hiên tiệm Mộc một lúc rất lâu. Ánh mắt nó lấm lét nhìn qua khe cửa, bắt gặp ánh nhìn của Tuệ Anh đang ngồi sau quầy thì giật thót mình, vội vàng thụt lùi lại nửa bước ra phía sau cột bê tông như muốn quay đầu bỏ chạy thục mạng.

"Hạnh đó hả em? Vào đây uống miếng nước vối cho mát nè, trời trưa nay nắng gắt quá," Tuệ Anh cất tiếng gọi nhẹ nhàng qua khung cửa sổ, giọng điệu bình thản, ấm áp như thể không hề nhận thấy sự bất thường của con bé.

Bé Hạnh cắn chặt môi dưới đến mức rớm máu. Sau một hồi ngập ngừng giằng xé nội tâm, đôi chân trần xỏ trong đôi dép nhựa mòn vẹt của em mới rụt rè bước từng bước một qua ngưỡng cửa gỗ tiệm Mộc.

Con bé không dám nhìn thẳng vào Tuệ Anh, cũng không dám ngước nhìn sang anh Vĩnh đang đứng lau chùi thanh nẹp gỗ phía sau. Toàn thân nó run lên nhè nhẹ, lưng dựa sát vào mép quầy giao dịch thấp mà Vĩnh vừa đóng xong ban sáng.

"Em... em chào chị Tuệ Anh... chào anh Vĩnh..." Giọng Hạnh lý nhí, nghẹn đặc lại nơi cuống họng, nghe khô khốc và sợ hãi.

Tuệ Anh không vội vàng cật vấn chuyện tiền nong hay chuyện cuốn sách mất tích tối qua. Cô đứng dậy, rót một bát nước vối nguội từ chiếc ấm tích bọc trong giỏ ủ rơm, thả vào đó một viên đường phèn nhỏ rồi bưng lại, đưa tận tay cho con bé:

"Uống đi em, đi bán cả buổi sáng ngoài đường nắng nôi chắc khát khô cổ rồi."

Hạnh run rẩy đón lấy bát sành. Hai bàn tay nhỏ bé của em run rẩy đến mức nước trong bát sóng sánh ra ngoài, rỏ từng giọt xuống mặt gỗ mới toanh. Em đưa bát lên miệng, uống ừng ực vài ngụm lớn như để che giấu sự bối rối tột cùng đang cuộn lên trong lòng. Nhưng rồi, khi đáy bát vừa chạm xuống mặt quầy, hai hàng nước mắt nóng hổi của con bé đã bắt đầu lã chã rơi xuống đôi gò má đen nhẻm, tạo thành những vệt dài lem luốc bụi đường.

"Sao vậy Hạnh? Bị ai bắt nạt ngoài bến xe hả em?" Vĩnh buông chiếc bào tay xuống mặt bàn, lo lắng bước nhanh lại gần quầy.

Hạnh lắc đầu quầy quậy, đầu cúi càng thấp hơn. Đôi vai gầy guộc dưới lớp áo bà ba vá chằng vá đụp rung lên từng chập nấc nghẹn ngào.

Đột nhiên, con bé buông rơi chiếc bát sành lên mặt bàn gỗ, run rẩy thọc bàn tay nhỏ xíu vào sâu tận đáy chiếc túi vải bạt rách. Sau vài giây lóng ngóng, Hạnh rút ra một vật, hai tay nâng niu run rẩy đặt nhẹ lên mặt quầy giao dịch gỗ thông thơm mùi nhựa mới.

Đó là cuốn truyện tranh *Dũng sĩ Hesman* tập sáu—tập truyện mà tối qua Tuệ Anh vừa cẩn thận bọc xong lớp bìa bóng kính mới tinh rồi xếp lên kệ.

Cuốn truyện nằm đó, phẳng phiu đến kinh ngạc. Bốn góc bìa được vuốt thẳng tắp, không hề có một vết gấp mép, không một vết ố bẩn hay một giọt mồ hôi nào dính vào bề mặt giấy. Rõ ràng, người cầm nó trong tay suốt đêm qua đã trân trọng, nâng niu và giữ gìn nó bằng tất cả sự cẩn thận vụng về nhưng thiêng liêng nhất của một đứa trẻ nghèo.

"Chị... chị Tuệ Anh... em... em trả truyện cho chị nè..." Giọng Hạnh run rẩy, vỡ vụn ra trong từng tiếng nấc nghẹn ngào. "Tối qua... lúc em phụ anh Vĩnh khiêng mấy thanh pallet gỗ mục vô kho... em thấy cuốn này rớt dưới gầm tủ... Em... em mê người máy quá, em tò mò muốn coi coi người máy biến hình ra sao... nên em lén nhét vô đáy túi đem về phòng trọ... Suốt đêm qua em thắp đèn dầu đọc miết... Em không có làm rách đâu... em thề với trời phật là em hổng dám làm nhăn một góc trang nào hết trơn á... Em tính sáng sớm nay đem trả liền cho chị... nhưng em sợ... em sợ chị mắng em là đồ con nít ăn cắp... sợ chị đuổi em đi hổng cho em tới tiệm Mộc nữa..."

Nói đến đó, Hạnh òa khóc nức nở. Con bé lấy hai mu bàn tay đen nhẻm chùi lia lịa lên hai hốc mắt, lưng còng rạp xuống, toàn thân co rúm lại trong tư thế phòng thủ quen thuộc—tư thế chờ đợi một cái tát giáng xuống, một trận lôi đình thịnh nộ hay những lời xua đuổi nhục nhã mà những đứa trẻ đường phố như em đã quá quen phải gánh chịu từ những người lớn quyền thế ngoài kia mỗi khi trót phạm phải một lỗi lầm.

Vĩnh đứng sững lại bên cột nhà, đôi lông mày nhíu chặt, ánh mắt thoáng chút bối rối và xót xa nhìn sang Tuệ Anh.

Tuệ Anh nhìn cuốn truyện tranh nằm lẻ loi trên mặt quầy gỗ thông, rồi nhìn thân hình nhỏ thó, gầy guộc đang run lên bần bật vì sợ hãi của đứa trẻ mười hai tuổi.

Trong một khoảnh khắc ngắn ngủi, ký ức của một biên tập viên xuất bản năm 2026 vụt hiện về trong tâm trí cô: những vụ tranh chấp bản quyền căng thẳng tại các tòa soạn lớn, những bản thảo bị tuồn ra ngoài để in lậu kiếm hàng trăm triệu đồng tiền lời bất chính, sự tham lam và toan tính lạnh lùng của những kẻ lớn đầu trục lợi trên mồ hôi của người viết sách.

Nhưng đứa trẻ đang đứng trước mặt cô lúc này hoàn toàn không phải là một kẻ vụ lợi xảo quyệt. Em chỉ là một tâm hồn thơ dại, đói khát con chữ và hình ảnh đến cháy bỏng giữa một cuộc đời quá đỗi nhọc nhằn, cơ cực và thiếu thốn.

Nếu lúc này cô cất tiếng quát tháo, nếu cô sỉ nhục và đuổi con bé ra khỏi cửa tiệm như một kẻ cắp vặt, cô sẽ dập tắt vĩnh viễn lòng tự trọng vừa mới chớm nở và tình yêu thương sách vở non nớt trong đứa trẻ này. Con bé sẽ lại trôi dạt vào những góc tối tăm, gai góc của những vỉa hè Sài Gòn, mang theo vết sẹo nhục nhã của một kẻ bị ruồng bỏ.

Tuệ Anh không hề cất tiếng la mắng. Cô bước vòng qua chiếc quầy gỗ tầm thấp, chậm rãi tiến lại trước mặt Hạnh.

Thay vì đứng sừng sững từ trên cao nhìn xuống với vị thế và uy quyền của một người chủ tiệm sách, Tuệ Anh từ từ quỳ một bên gối áo xuống nền gạch tàu đỏ thẫm mát lạnh. Cô hạ thấp thân mình cho đến khi ánh mắt mình ở ngang đúng tầm mắt đẫm lệ của cô bé bán vé số.

Hành động bất ngờ ấy khiến tiếng khóc nghẹn ngào của Hạnh bỗng khựng lại. Con bé bàng hoàng chớp mắt, đôi hàng mi ướt đẫm nhìn thẳng vào đôi mắt trong veo, ấm áp nhưng vô cùng kiên định của người phụ nữ đối diện.

"Hạnh, nhìn chị này," Tuệ Anh cất giọng, dịu dàng nhưng từng lời từng chữ đều rõ ràng, dứt khoát.

Con bé sụt sịt, ngước đôi mắt đỏ hoe nhìn cô, đôi môi run run.

Tuệ Anh vươn hai tay, nhẹ nhàng cầm lấy bàn tay nhỏ bé, chai sần và đầy những vết xước của Hạnh, siết nhẹ:

"Chị cảm ơn em vì đã mang cuốn sách này quay trở lại đây trả cho chị. Em biết mình đã làm sai và em có đủ sự dũng cảm để bước qua cánh cửa này, đứng ở đây đối diện với lỗi lầm của mình. Điều đó chứng minh em là một đứa trẻ có lòng tự trọng. Lòng tự trọng là thứ quý giá nhất của một con người, nó quý hơn bất kỳ cuốn sách nào, quý hơn cả số tiền nợ trong tiệm này."

Hạnh cắn chặt môi, nước mắt lại trào ra ướt đẫm gò má, nhưng ánh mắt con bé không còn là nỗi kinh hoàng tột cùng như lúc mới bước vào nữa.

"Nhưng Hạnh phải hiểu rõ điều này," Tuệ Anh chỉ tay vào cuốn *Hesman* trên mặt quầy, giọng cô trầm xuống, nghiêm túc và ân cần. "Mỗi cuốn sách ở tiệm Mộc này đều là tài sản mà chị và anh Vĩnh phải đổ mồ hôi, thậm chí là đối mặt với nguy cơ bị người ta xiết nhà đuổi ra đường mới giữ lại được. Khi em lén đem một cuốn sách đi mà không xin phép, em không chỉ lấy đi một món đồ có giá bìa ba ngàn đồng, mà em đang làm tổn hại đến niềm tin giữa chị và em. Sự trung thực là thứ đắt giá nhất của một con người, nhất là những người yêu quý sách vở. Sách dạy chúng ta làm người ngay thẳng, dạy chúng ta lòng hiệp nghĩa của các hiệp sĩ trong truyện, đúng không? Nếu mình đọc truyện về những người hùng cứu nhân độ thế, mà hành động ngoài đời của mình lại lén lút như một kẻ trộm, thì cuốn sách đó đọc xong cũng chẳng còn ý nghĩa gì nữa cả."

Từng lời Tuệ Anh nói như ghim sâu vào tâm can non nớt của cô bé bán vé số. Hạnh cúi gằm đầu xuống, hai giọt nước mắt to tròn nhỏ tong tong xuống mu bàn tay Tuệ Anh:

"Em xin lỗi chị... Em sai rồi... Em hứa từ nay về sau hổng bao giờ dám làm vậy nữa đâu... Chị đừng ghét em nha chị... đừng cấm em tới tiệm nha chị..."

"Chị không ghét em. Nếu ghét em, chị đã không quỳ ở đây để nói với em những lời này," Tuệ Anh mỉm cười, rút chiếc khăn mùi xoa bằng vải thô trong túi áo ra, nhẹ nhàng chấm khô những vệt nước mắt lem luốc trên má con bé. "Và chị thấy em giữ cuốn sách này rất kỹ. Bìa bóng kiếng không rách, gáy sách không bị gãy, các trang bên trong vẫn phẳng phiu như mới. Điều đó chứng tỏ em thực sự trân trọng con chữ. Một người biết quý sách thì xứng đáng được đọc sách một cách đàng hoàng, ngẩng cao đầu giữa ban ngày, chứ không phải chui rúc dưới ngọn đèn dầu lén lút trong sự sợ hãi."

Vĩnh đứng tựa vào cột nhà bên cạnh, nãy giờ lặng lẽ quan sát từng cử chỉ của Tuệ Anh. Khóe mắt chàng sinh viên kiến trúc khẽ cay cay. Anh bước tới, đặt bàn tay to bản, ấm áp lên bờ vai gầy gò của bé Hạnh:

"Chị Tuệ Anh nói đúng đó nhóc. Muốn làm bạn với người máy Hesman thì trước hết mình phải là một đứa trẻ đàng hoàng, ngay thẳng cái đã."

Hạnh sụt sịt gật đầu lia lịa, hai bàn tay nhỏ bé nắm chặt lấy vạt áo bà ba rách mép. Trong lúc con bé đang ngập ngừng muốn xin phép quay về vì xấu hổ, Hạnh bỗng thở dài thườn thượt, buột miệng kể trong tiếng nấc nghẹn ngào:

"Dạo này mẹ em khó tính lắm chị ơi... Chiều nào về phòng trọ mẹ cũng gắt gỏng, la mắng em suốt. Mẹ bảo xe nước giải khát với gánh bắp luộc của mẹ ở đầu đường Trần Nhân Tôn mấy bữa nay cứ bị mấy chú công an đô thị với trật tự phường đi xe ba gác dí miết, nhắc nhở dẹp lấn chiếm lòng lề đường hoài à. Mẹ bán ế ẩm, tiền vốn thâm hụt nên mẹ rầu rĩ trong người, hễ thấy em rớ vô cuốn truyện hay cuốn tập là mẹ la bảo lo mà đi bán vé số kiếm cơm chứ chữ nghĩa có no bụng được đâu..."

Tuệ Anh lắng nghe, trong lòng chợt dâng lên một nỗi xót xa tê tái.

Năm 1996, những đợt chỉnh trang trật tự lòng lề đường đô thị bắt đầu được chính quyền các quận trung tâm triển khai ráo riết để lập lại trật tự vỉa hè. Những người lao động nghèo buôn gánh bán bưng như mẹ của Hạnh chính là những người chịu tác động trực tiếp và dễ bị tổn thương nhất trước những cơn biến động của phố phường.

Sự gắt gỏng, cấm đoán của người mẹ không phải vì bà ghét bỏ con cái, mà đó là tiếng thở dài bất lực, cay đắng của gánh nặng cơm áo gạo tiền đang đè nặng lên đôi vai trĩu trịt mỗi ngày. Trong mắt một người đàn bà đang chạy ăn từng bữa, chữ nghĩa hay những hình vẽ viển vông trong truyện tranh quả thực là một thứ xa xỉ phẩm vô tích sự.

Tuệ Anh đứng dậy, quay lại quầy gỗ. Cô cầm lên một tấm thẻ bằng giấy tạp kỷ màu xi măng vừa mới kẻ xong lúc sáng, cầm cây bút bi Bến Nghé nắn nót viết lên dòng đầu tiên bằng nét chữ mực xanh thẳng thớm:

*Họ và tên độc giả: NGUYỄN THỊ HẠNH* *Số thẻ: 001 – THẺ BẠN ĐỌC DANH DỰ*

Xong xuôi, cô quay lại nhìn Hạnh, chìa tấm thẻ giấy thô mộc nhưng chứa chan sự trân trọng ra trước mặt con bé.

"Bây giờ, chị với Hạnh làm một quy ước công bằng nhé," Tuệ Anh mỉm cười nói.

Hạnh ngơ ngác nhìn tấm thẻ bìa màu xi măng, hai mắt mở to ngơ ngác: "Quy ước sao hả chị?"

"Tiệm Mộc chuẩn bị mở dịch vụ cho thuê truyện cho các bạn nhỏ trong khu phố này. Chị với anh Vĩnh đều bận rất nhiều việc, không thể lúc nào cũng túc trực dọn dẹp giá sách được. Chị cần một người phụ tá thực sự tin cậy và yêu quý sách vở. Mỗi buổi chiều sau khi tan học ở lớp học tình thương phổ cập và đi bán xong cọc vé số trưa, em ghé tiệm Mộc đúng một tiếng đồng hồ, từ bốn giờ đến năm giờ chiều. Công việc của em là: dùng chổi lông gà quét sạch bụi bặm trên các kệ truyện tranh, xếp lại các gáy sách cho thật thẳng hàng, và kiểm tra xem có cuốn nào bị sút chỉ hay rách mép để đưa chị dán lại."

Hạnh nín thở lắng nghe, đôi mắt đen láy bắt đầu ánh lên những tia hy vọng lấp lánh như những đốm lửa nhỏ: "Dạ... rồi sao nữa chị?"

"Đổi lại một tiếng lao động nghiêm túc và trách nhiệm đó của em," Tuệ Anh đặt tấm thẻ vào lòng bàn tay nhỏ nhắn của Hạnh, "em sẽ được cấp thẻ bạn đọc miễn phí này. Em không cần phải đặt cọc một đồng tiền mặt nào hết, và mỗi buổi tối sau khi dọn tiệm xong, em được phép mượn đúng một cuốn truyện tranh đem về phòng trọ đọc một cách hoàn toàn hợp pháp. Sáng hôm sau đem trả lại nguyên vẹn để đổi lấy cuốn khác. Em thấy quy ước lao động như vậy có công bằng không?"

Bé Hạnh đứng chết trân tại chỗ.

Con bé nhìn chằm chằm vào tấm thẻ bìa màu xi măng có ghi rõ tên mình bằng nét chữ in hoa nắn nót, rồi nhìn Tuệ Anh như thể không dám tin vào đôi tai mình.

"Thật... thật hả chị Tuệ Anh? Em được mượn truyện về nhà đọc thiệt hả? Không cần tiền cọc một ngàn nào luôn hả chị?" Giọng con bé run lên bần bật, nhưng lần này không phải vì sợ hãi, mà vì một niềm hạnh phúc quá đỗi lớn lao đang vỡ òa, nghẹn ngào trong lồng ngực.

"Thật một trăm phần trăm! Nhưng phải nhớ kỹ: đúng một tiếng làm việc nghiêm túc, và tuyệt đối giữ gìn sách cẩn thận. Nếu vi phạm, chị sẽ tịch thu thẻ ngay lập tức," Tuệ Anh làm bộ nghiêm giọng đùa.

"Dạ! Em hứa! Em thề với chị là em sẽ giữ sách kỹ hơn giữ chén cơm của em nữa!" Hạnh nhảy cẫng lên, hai chân dậm bình bịch trên nền gạch, hai tay ôm chặt lấy tấm thẻ giấy tạp kỷ ép sát vào ngực áo như ôm một báu vật vô giá của trần gian.

Nụ cười rạng rỡ để lộ hàm răng sún bừng sáng trên gương mặt đen nhẻm còn vương những vệt nước mắt khô.

Vĩnh đứng bên cạnh bật cười thành tiếng, anh đưa bàn tay to bản vỗ nhẹ lên chỏm đầu bù xù của con bé:

"Được rồi, cô phụ tá nhỏ. Bây giờ thì cất thẻ vô túi cẩn thận đi, rồi phụ anh bưng mấy chồng truyện tranh ra xếp lên cái quầy thấp này coi nào."

"Dạ tuân lệnh anh Vĩnh!" Hạnh lí lắc đáp, nhanh nhẹn cất tấm thẻ vào tận đáy túi áo ngực cài kim băng cẩn thận rồi xắn tay áo lao vào sắp xếp các tập truyện tranh.

Con bé cẩn thận dùng một mảnh giẻ khô lau từng mép sách, nâng niu xếp từng cuốn *Hesman*, *Doraemon* sao cho gáy sách quay ra ngoài ngay ngắn, thẳng tắp như những người lính chì danh dự đứng gác.

Không khí bên trong tiệm Mộc bỗng chốc trở nên rộn ràng, ấm áp và tràn đầy nhựa sống.

Đến đầu giờ chiều, khi cái nắng gắt bắt đầu dịu bớt, tin tức về việc tiệm Mộc mở quầy cho thuê truyện tranh giá rẻ với thủ tục thẻ giấy tạp kỷ bắt đầu lan nhanh như một vệt dầu loang qua sự truyền miệng của lũ trẻ trong con hẻm Ba Cu.

Từng tốp học sinh tiểu học tan trường, những đứa trẻ xóm lao động với vài đồng tiền lẻ bọc cẩn thận trong góc khăn tay hoặc cầm theo tiền cọc mà ba mẹ vừa cho sau bữa cơm trưa, bắt đầu tụ tập đông đúc trước hiên tiệm.

Chiếc quầy gỗ thấp của Vĩnh phát huy công năng một cách tuyệt đối: lũ trẻ đứng quây quần xung quanh, háo hức chỉ trỏ, tiếng hỏi thuê, tiếng lật giở những trang giấy thơm tho vang lên ríu rít cả một góc đường Trần Nhân Tôn.

Tuệ Anh ngồi sau quầy, tay cầm bút bi Bến Nghé thoăn thoắt ghi tên từng bạn đọc nhỏ tuổi, mã số truyện và ngày hẹn trả vào những tấm thẻ giấy tạp kỷ màu xi măng. Từng đồng tiền lẻ hai trăm, năm trăm, một ngàn đồng cọc bắt đầu rơi lách cách vào đáy chiếc hộp thiếc Danisa.

Đó không phải là những món tiền khổng lồ như khi bán tháo sách quý, nhưng là dòng máu tươi nguyên đang bắt đầu chảy ngược trở lại, nuôi sống từng mạch máu khô kiệt của tiệm sách cũ.

Bé Hạnh đứng bên cạnh chiếc quầy thấp, tự hào trong vai trò người phụ tá tí hon. Con bé nghiêm trang hướng dẫn các bạn nhỏ xếp hàng ngay ngắn và liên tục nhắc nhở từng đứa không được làm quăn mép sách khi xem thử.

Trên tay Hạnh cầm cuốn *Hesman* tập sáu—lần này là cuốn sách em được mượn đường hoàng, danh chính ngôn thuận bằng chính mồ hôi và lòng trung thực của mình.

Thế nhưng, giữa lúc niềm vui đang rộn rã nhất, bầu không khí bỗng chốc bị xé toạc bởi tiếng bước chân huỳnh huỵch đầy giận dữ từ ngoài đường lao thẳng vào tiệm.

Một người phụ nữ khắc khổ xông vào tiệm, giật phắt cuốn truyện tranh trên tay Hạnh và ném xuống đất.