Rạn Nứt Dưới Áp Lực Kiệt Quệ

Mùi dầu hỏa khét lẹt từ ngọn đèn chong thắp thâu đêm trên gác lửng không át nổi sự ngột ngạt đang bóp nghẹt tâm trí Tuệ Anh khi cô cắm cúi gạch xóa từng cột số liệu thâm hụt. Ánh sáng vàng vọt, tù mù run rẩy hắt lên trang giấy bãi bằng chi chít những dấu mực đỏ. Từng vệt mực gạch chéo kéo dài như những vết cứa sắc lẹm vào sự chịu đựng đã căng cứng đến bờ vực tan vỡ.

Ba mươi tám ngàn sáu trăm đồng.

Đó là toàn bộ số tiền mặt tự do còn lại nằm trơ trọi dưới đáy chiếc hộp thiếc Danisa sau đợt phụ huynh hoảng loạn rút tiền cọc và tiền mua thêm đinh, ốc vít cho đợt gia cố kệ. Ba mươi tám ngàn sáu trăm đồng tiền lẻ, rách mép, nhăn nhúm, đối đầu trực diện với khoản nợ gốc một triệu tám trăm ngàn đồng của bà Tư Lành. Hạn chót: đúng mười hai giờ trưa Chủ nhật. Hôm nay đã là thứ Sáu. Thời gian không còn trôi theo nhịp tích tắc của chiếc đồng hồ quả lắc dưới quầy thu ngân nữa, mà đang co thắt lại như một sợi dây thòng lọng siết chặt từng cuống họng.

Cơn đau nửa đầu quen thuộc lại trỗi dậy, buốt nhức từ sau gáy giật ngược lên tận hốc mắt bên trái. Tuệ Anh bặm môi đến bật máu, vị tanh mặn rỉ vào đầu lưỡi. Trong cơn choáng váng của hai đêm ròng không chợp mắt, một cơ chế sinh tồn tàn nhẫn từng ngủ yên suốt những tháng ngày sống chậm ở năm 1996 bỗng chốc bị kích hoạt trở lại. Đó là bản năng phòng vệ của một biên tập viên xuất bản chuyên nghiệp năm 2026—thời điểm mà mỗi giây phút chậm trễ đều bị trừng phạt bằng những bản báo cáo chỉ số KPI đỏ lòm, những cuộc thanh trừng nhân sự không báo trước và áp lực doanh thu bóp nghẹt mọi cảm xúc con người.

Khi bị dồn vào góc tường, con người ta hoặc là sụp đổ buông xuôi, hoặc sẽ tự hóa đá chính mình. Tuệ Anh chọn cách thứ hai.

Cô hít một hơi thật sâu, nuốt trôi cảm giác cay xè nơi khóe mắt, gương mặt dần đông cứng thành một khối biểu cảm lạnh lùng, vô cảm. Đôi mắt nâu vốn luôn đong đầy sự thấu hiểu và ấm áp giờ đây phẳng lặng như mặt hồ đóng băng, chỉ còn lại những tính toán cơ học khô khốc.

Không thể dựa vào nguồn truyện tranh mới khi Lê Bá Khôi đã dùng tiền mặt phong tỏa toàn bộ kho phát hành. Không thể trông chờ vào lượng khách học sinh đang sợ hãi vì tin đồn bẩn. Cách duy nhất để sống sót qua trưa Chủ nhật là biến toàn bộ tiệm Mộc thành một dây chuyền vận hành chuẩn xác tuyệt đối, không được phép có bất kỳ một sai số hay khoảng thời gian chết nào. Mọi cuốn sách tồn kho, từ khảo cứu, văn học tiền chiến đến sách luật dịch thuật, phải được tái kiểm kê, phân loại lại cấp tốc để đưa lên sàn giao dịch đặt hàng hoặc chào bán cho mạng lưới học giả của ông Trịnh và thầy Trương. Từng xen-ti-mét diện tích mặt bằng phải được giải phóng. Gác lửng phải biến thành kho lưu trữ an toàn ngay trong hôm nay để chuyển số sách quý đang dồn ứ ở gian trước lên, trả lại khoảng trống cho khách ngồi uống cà phê phin.

Tám giờ sáng, khi tia nắng đầu tiên xuyên qua kẽ lá me rọi xuống thềm nhà, cánh cửa gỗ tiệm Mộc bật mở với một tiếng cọt kẹt sắc lạnh.

Tuệ Anh bước xuống cầu thang gỗ, mái tóc buộc gọn gàng ra sau gáy, trên tay kẹp chặt cuốn sổ bìa da nâu cùng cây bút máy Kim Tinh. Vẻ mặt cô không một nụ cười, giọng nói vang lên giữa gian tiệm tĩnh mịch đanh thép và dứt khoát như một mệnh lệnh hành chính:

"Hôm nay chúng ta tái cấu trúc toàn diện. Tiến độ không tính bằng ngày nữa, mà tính bằng từng mười lăm phút."

Bé Hạnh vừa bước chân qua bậu cửa, trên tay vẫn cầm xấp vé số buổi sáng chưa bán hết, ngơ ngác chớp mắt nhìn cô chủ. Con bé nhận ra ngay sự thay đổi lạ lùng toát ra từ người chị mà nó hằng yêu quý. Ánh nhìn của Tuệ Anh quét qua người Hạnh, không dừng lại ở vết xước trên đầu gối con bé như mọi khi, mà dừng ngay ở chiếc đồng hồ đeo tay:

"Hạnh, hôm nay em chậm bảy phút so với lịch trực. Em có đúng bốn mươi lăm phút để quét sạch bụi ở hai dãy kệ sách thiếu nhi và xếp gáy toàn bộ ba mươi tập Hesman còn lại theo đúng thứ tự đánh số từ trái qua phải. Quy tắc phân loại: gáy sách phải cách mép gỗ đúng hai đốt ngón tay, không nghiêng ngả, không lệch một cuốn nào. Xong việc, em mang xô nước ra lau sạch năm bộ phin cà phê nhôm, tráng nước sôi hai lần. Đến chín giờ mười lăm, chị sẽ trực tiếp nghiệm thu từng đầu việc. Nếu có hạt bụi nào bám trên bìa sách, em sẽ bị trừ mười lăm phút đọc truyện của ngày mai."

Bé Hạnh rụt cổ, bờ môi run rẩy. Con bé chưa từng thấy cô Tuệ Anh nói chuyện bằng cái giọng đều đều, lạnh buốt như lưỡi dao cạo thế này. Nó không dám cãi một lời, chỉ lí nhí: "Dạ... em làm liền," rồi vội vàng cầm chổi lông gà cắm cúi quét dọn, tim đập thình thịch trong lồng ngực nhỏ bé.

Tuệ Anh không ngoái lại nhìn con bé lấy một giây. Cô quay ngoắt sang các dãy kệ sách khảo cứu, tay cầm thước gỗ rà soát từng gáy sách. Những cuốn sách bị xếp sai vị trí lập tức bị cô rút mạnh ra, đặt dằn xuống mặt bàn thu ngân kèm theo những nét gạch thẳng thớm, nghiệt ngã trong sổ theo dõi. Từng cuốn sách đối với cô lúc này không còn là những mảnh hồn văn chương hay ký ức của người xưa nữa, mà đã bị quy đổi thành những mã hàng, những giá trị thanh khoản tiềm năng phải được tối ưu hóa bằng mọi giá. Tiệm Mộc trong khoảnh khắc ấy không còn bóng dáng của một góc nương náu bình yên, mà đã biến thành một công xưởng ngột ngạt dưới bàn tay của một nhà quản trị hiện đại đang lên cơn hoảng loạn vì khủng hoảng dòng tiền.

Cứ mỗi vệt bụi sót lại trên mặt gỗ sồi, mỗi tờ phụ bản rách mép chưa kịp dán băng keo trong, Tuệ Anh lại dùng mũi bút Kim Tinh ấn mạnh một chấm đen đặc quánh vào lề giấy bãi bằng. Đầu ngòi sắt rạch một đường rách nhỏ, cào sột soạt trên nền bột giấy rẻ tiền. Tiếng động ấy chát chúa, khô khốc chẳng khác nào tiếng cào cấu của sự cùng quẫn. Bé Hạnh ở góc quầy thiếu nhi vừa nhón gót đưa tay với tới mép gáy cuốn Hesman số mười tám vừa nơm nớp nhìn trộm qua khe kệ. Bàn tay nhỏ thó của con bé run bần bật, làm rơi chiếc khăn lau bằng vải xô xuống sàn gạch bông. Tiếng vải ướt bẹp xuống nền nhà nghe rõ mồn một. Con bé vội vàng cúi rạp người nhặt lên, mặt mày tái mét, không dám để phát ra thêm bất kỳ một âm thanh sơ suất nào nữa.

Nhưng Tuệ Anh không buồn ngẩng đầu lên trách mắng. Sự im lặng của cô lúc này còn tàn nhẫn hơn cả những lời quát tháo. Đó là sự phớt lờ lạnh lùng của một guồng máy đã loại trừ hoàn toàn yếu tố cảm xúc ra khỏi chu trình vận hành. Trong đầu cô, từng con số ba mươi tám ngàn sáu trăm đồng cứ nhảy múa, nhân lên rồi chia nhỏ ra thành từng định mức chi tiêu khắc nghiệt: tiền dầu hỏa thắp đèn, tiền mua bột sắn dây dằn bụng cho cả ba người, tiền gửi xe mỗi bận cô đạp ra bưu điện Trung tâm tìm mối hàng. Từng hào, từng cắc đều mang gương mặt đe dọa của bà Tư Lành và ánh mắt giễu cợt đầy toan tính của Lê Bá Khôi.

***

Trong khi đó, trên căn gác lửng hẹp và thấp tè, không khí ngột ngạt như một lò nung. Mái tôn lợp từ thập niên sáu mươi hấp thụ toàn bộ cái nắng chói chang của mùa khô phương Nam, phả xuống từng đợt hơi nóng hầm hập khiến da thịt rát bỏng.

Vĩnh đã ở đó từ lúc trời còn tờ mờ sáng.

Chiếc áo thun bộ đội bạc màu dán chặt vào lưng anh, ướt sũng mồ hôi. Từng giọt mồ hôi mặn chát liên tục lăn dài từ trán, chảy tràn vào khóe mắt cay xè, nhưng hai tay anh không hề ngừng nghỉ. Trước mặt anh là đống ván pallet gỗ thông mà anh đã lặn lội mượn xe ba gác chở từ cảng sông Phú Định về từ chiều hôm trước. Gỗ thông pallet thô ráp, xù xì, bám đầy bụi than và những chiếc đinh gỉ cong queo.

Vĩnh quỳ một chân trên sàn gác, một tay tì chặt thanh gỗ, tay kia cầm chiếc cưa tay sắt đã mòn vẹt răng miệt mài đẩy từng nhịp.

*Xoẹt. Xoẹt. Xoẹt.*

Tiếng cưa gỗ khô khốc, đều đặn vang lên giữa tiếng ve râm ran đầu hè. Mạt cưa bay mù mịt trong luồng sáng xiên qua khe ngói vỡ, bám trắng xóa lên tóc, lên lông mày và hai bờ vai gầy guộc của người thanh niên. Mỗi một nhịp cưa đẩy đi là một lần cơ bắp trên cánh tay anh cuộn lên, gân xanh nổi chằng chịt.

Vĩnh hiểu rất rõ tiệm Mộc đang đứng trước bờ vực nào. Tối hôm qua, khi đứng dưới chân cầu thang nghe tiếng thở dài trĩu nặng của Tuệ Anh và nhìn thấy chiếc bóng cô đơn của cô gục xuống bên bàn tính, tim anh thắt lại. Anh biết cô đang gánh trên vai món nợ khổng lồ, biết những đòn thù bẩn thỉu của Nhà sách Minh Châu đang dồn ép cô đến nghẹt thở. Anh không có tiền. Anh chỉ là một gã sinh viên kiến trúc nghèo kiết xác, tài sản quý nhất chỉ có bộ đồ nghề thợ mộc cha truyền lại từ miệt Cai Lậy và sức lực của tuổi đôi mươi. Nhưng anh có thể làm việc. Anh có thể dùng đôi bàn tay này dựng nên một hệ vách ngăn chịu lực độc lập trên gác lửng, tạo ra một không gian khô ráo, an toàn tuyệt đối để cô di tản toàn bộ những pho sách khảo cứu quý giá từ gian trước lên đây, giải phóng mặt bằng cho tiệm tiếp tục kinh doanh.

"Ráng một chút nữa... Phải xong trước khi trời đổ dông," Vĩnh tự lẩm bẩm trong miệng, giọng khản đặc vì khát.

Cổ họng anh khô cháy như bị rang trên chảo gang. Chai nước lọc mang theo từ sáng sớm đã cạn trơ đáy từ lâu, nhưng anh không nỡ bước xuống nhà xin thêm, vì biết dưới quầy Tuệ Anh đang tập trung cao độ cho sổ sách. Anh buông cưa, với lấy chiếc đục mộng để tỉa lại khớp nối chữ T. Thanh gỗ pallet chất lượng kém có nhiều thớ xoắn hiểm hóc, mắt gỗ đen sì và giòn vụn như than củi. Chiếc đục vừa ấn mạnh xuống thì một tiếng *tách* khô khốc vang lên, thớ gỗ bị toác, chiếc dằm gỗ thông sắc như mũi kim dài gần ba đốt ngón tay đâm xéo vào lòng bàn tay trái của anh.

Cơn đau nhói buốt khiến Vĩnh giật nảy mình, đánh rơi chiếc đục xuống sàn. Máu tươi lập tức ứa ra từ miệng vết thương, đỏ thẫm, rỉ qua kẽ tay và nhỏ tong tong xuống những tấm dăm bào trắng xóa vương vãi dưới chân. Miếng dằm gỗ cắm ngập vào thịt, nơi mà mấy ngày trước Tuệ Anh vừa cẩn thận dùng nhíp y tế gắp ra một mảnh dằm khác rồi băng bó cho anh. Vết thương cũ còn chưa kịp khép miệng đã bị xé toạc ra lần nữa.

Vĩnh cắn chặt răng, trán túa mồ hôi hột. Gương mặt anh co rúm lại trong giây lát vì cơn buốt chạy dọc lên tận khớp vai. Anh không dám kêu lên một tiếng vì sợ Tuệ Anh ở dưới nhà lo lắng. Anh đưa bàn tay rớm máu lên miệng, dùng răng cắn chặt đuôi chiếc dằm giật mạnh ra. Một luồng máu tươi phụt ra, tanh nồng. Vĩnh thở hắt ra một hơi run rẩy, quệt vội bàn tay vào ống quần tây sờn cũ, rồi xé một mảnh vải từ mép chiếc áo thun lót quấn chặt lấy lòng bàn tay để cầm máu.

Vết thương nhức nhối theo từng nhịp đập của tim, nhưng nhìn những thanh gỗ giằng còn nằm ngổn ngang và nghĩ đến hạn chót trưa Chủ nhật đang treo lơ lửng trên đầu tiệm Mộc, Vĩnh lại nghiến răng cầm lấy chiếc cưa. Anh tiếp tục làm việc, bất chấp cái nóng hầm hập như thiêu như đốt trên căn gác xép.

Từng lát cưa sau đó trĩu nặng hơn hẳn. Bàn tay quấn vải của anh bắt đầu thẫm đẫm một vệt đỏ sẫm, mỗi lần ghì thanh gỗ là một lần vết rách tứa thêm dịch và máu, nhức buốt thấu xương. Vĩnh cắn môi đến trắng bệch, mồ hôi tòng tòng nhỏ giọt xuống bản vẽ phác thảo bằng bút chì đặt cạnh chân tường. Anh biết mình không được phép dừng lại. Nếu không có hệ khung đỡ chịu lực này, mấy chục thùng sách Nam Phong tạp chí, Đại Nam thực lục và mớ tài liệu luật học đóng bìa da của dì Mộc Lan sẽ mãi mãi chiếm trọn không gian đón khách phía trước. Tiệm Mộc sẽ chết ngạt trước cả khi bà Tư Lành đến đòi tiền.

***

Mười giờ ba mươi phút trưa.

Tiếng chuông cửa tiệm Mộc reo lên một tiếng cộc lốc. Không phải khách thuê bao hay bạn đọc quen thuộc, mà là chú đưa thư bưu điện mang đến công văn nhắc nợ tiền điện định kỳ kèm theo lời giục giã khó chịu.

"Kỳ này không đóng trước ba giờ chiều mai là bên điện lực họ xuống cắt dây đó nghen cô chủ! Người ta nhắc ba bận rồi, đừng để tối thui cả tiệm sách!"

Tuệ Anh ký nhận thư bằng một nét bút run rẩy nhưng sắc lẹm. Nét chữ rạch sâu vào cuống biên lai của người đưa thư như muốn xé toạc lớp giấy than mỏng tang. Áp lực vô hình tích tụ suốt bảy mươi hai giờ qua như một khối thuốc nổ bị nén chặt trong lồng ngực cô, chỉ chực chờ một tia lửa nhỏ để bùng phát thành tro bụi. Đầu cô đau như có ai lấy búa gõ từng nhát vào thái dương. Mắt cô mờ đi vì thiếu ngủ, dạ dày quặn thắt vì từ sáng đến giờ cô chưa nuốt nổi một hạt cơm, chỉ có nước trà sen chát ngắt và cà phê đen đắng ngắt tráng qua cổ họng.

Cầm cuốn sổ kiểm kê bước lên cầu thang gác lửng, Tuệ Anh dự định nghiệm thu hệ khung vách ngăn mà cô đã yêu cầu Vĩnh phải hoàn thiện trước mười một giờ để kịp chuyển mười thùng sách Hán Nôm và tạp chí chuyên khảo lên trước buổi trưa. Theo đúng biểu đồ tiến độ mà cô tự vạch ra trong đầu, buổi chiều cô sẽ phải đạp xe sang gặp ông giáo Trịnh để chốt danh mục sách gửi bán, rồi sang bến xe miền Tây gửi thư chuyển phát khẩn cho một nhà nghiên cứu ở Cần Thơ. Mọi mắt xích phải khớp nối hoàn hảo. Một khâu bị nghẽn, toàn bộ kế hoạch cứu tiệm sẽ sụp đổ như hiệu ứng domino.

Từng bậc cầu thang gỗ kêu lên những tiếng *ọt ẹt* khô khốc dưới gót giày của cô. Không khí mỗi lúc một đặc quánh, nồng nặc mùi mồ hôi chua nồng, mùi dầu hỏa chưa cháy hết từ ngọn đèn chong và mùi ngai ngái của gỗ thông ẩm mốc.

Thế nhưng, khi vừa bước lên bậc thang cuối cùng, cảnh tượng đập vào mắt khiến toàn bộ mạch máu trong người Tuệ Anh sôi lên sùng sục.

Không gian gác lửng ngổn ngang như một bãi phế liệu. Dăm bào, mạt cưa, đầu mẩu gỗ thừa vương vãi khắp nơi, phủ một lớp bụi mờ lên cả chiếc bàn làm việc cũ của dì Mộc Lan. Hệ vách ngăn pallet chưa hề được dựng đứng lên như cô mong đợi, mà vẫn đang nằm bẹp dưới sàn.

Và tệ hại hơn cả: Vĩnh đang ngồi bệt dưới đất, tay cầm chiếc búa gỗ cặm cụi gõ từng nhát yếu ớt vào một khớp mộng bị lệch. Khung giằng chữ A chịu lực chính đã bị anh lắp ngược chiều ngàm khóa, khiến toàn bộ thanh nẹp ngang bị vênh lên gần năm phân, không thể nào khớp vào trụ đỡ.

"Anh đang làm cái gì thế này hả Vĩnh?!"

Tiếng thét của Tuệ Anh xé toạc không gian tĩnh mịch, ngột ngạt của căn gác. Giọng cô sắc nhọn, the thé, run rẩy vì sự ức chế tột cùng đã vượt qua giới hạn kiểm soát.

Vĩnh giật mình quay lại, chiếc búa gỗ trên tay khựng lại giữa không trung. Gương mặt anh tái nhợt vì mất máu và kiệt sức, mồ hôi nhễ nhại bết dính bụi gỗ tạo thành những vệt xám ngoét trên má. Anh ngước nhìn cô, đôi mắt trũng sâu lộ rõ vẻ bàng hoàng:

"Tuệ Anh... Anh... anh đang chỉnh lại mộng..."

"Chỉnh lại mộng ư?" Tuệ Anh bước xộc tới, cuốn sổ bìa da trên tay cô đập mạnh xuống mặt một tấm ván pallet phát ra tiếng *bốp* chát chúa. "Anh có biết bây giờ là mấy giờ rồi không? Mười giờ bốn mươi phút rồi! Bản vẽ thiết kế hôm qua tôi với anh đã thống nhất thế nào? Khung giằng chữ A phải khóa ngàm từ phía trong để triệt tiêu lực đẩy của mái ngói, anh lại đi đục mộng ngược chiều! Lắp nhầm một cái chốt mộng là vứt đi toàn bộ khung này rồi! Anh có học trường Kiến trúc thật không đấy?!"

Từng lời nói của Tuệ Anh thốt ra như những viên sỏi sắc nhọn ném thẳng vào mặt người đối diện. Trong cơn hoảng loạn của một kẻ sắp chết đuối, cô đã hoàn toàn đánh mất sự điềm tĩnh thường ngày. Hình ảnh của một nữ quản lý văn phòng khắc nghiệt thời hiện đại, kẻ sẵn sàng chà đạp lên mọi cảm xúc của cấp dưới để bảo vệ con số KPI của dự án, đã chiếm đoạt hoàn toàn tâm trí cô.

Vĩnh sững sờ. Anh mấp máy môi, bàn tay trái quấn mảnh vải thô đẫm máu bất giác giấu ra sau lưng:

"Không phải đâu... Gỗ pallet này là thông tạp, thớ bị vặn tim rất nặng. Nếu anh khóa ngàm theo chiều cũ, chỉ cần chất sách nặng lên quá hai trăm ký là gỗ sẽ nứt toác theo chiều dọc ngay. Anh phải đổi chiều mộng để ăn vào phần thớ thẳng, như vậy mới giữ được an toàn cho sách của em..."

"Thôi đi! Đừng có ngụy biện bằng những lý thuyết sách vở đó nữa!" Tuệ Anh cắt ngang lời anh một cách tàn nhẫn, giọng cô run lên vì giận dữ và bất lực. "Tôi không cần biết thớ gỗ thẳng hay xoắn! Cái tôi cần là kết quả! Tôi cần cái vách này phải xong trước mười một giờ để dọn sách lên! Anh có biết ba ngày nữa là đến hạn của bà Tư Lành không? Anh có biết chiếc hộp Danisa dưới kia chỉ còn chưa đầy bốn mươi ngàn đồng không?! Tôi thức trắng hai đêm, vắt kiệt từng giọt sức lực để tính toán từng đồng cắc, còn anh thì ở đây lề mề, cẩu thả, làm hỏng cả một buổi sáng của tôi!"

Cô chỉ tay vào đống dăm bào ngổn ngang dưới sàn, ánh mắt lạnh buốt như băng:

"Anh nghĩ đây là trò chơi dựng mô hình ở giảng đường đại học của các anh chắc? Đây là sự sống còn của tiệm Mộc! Công việc này là việc anh phải hoàn thành đúng giờ, anh hiểu không? Đúng giờ! Đừng để sự chậm trễ và tùy tiện của anh kéo đổ cả cái tiệm này xuống bùn!"

Từng câu, từng chữ của cô như mũi khoan xuyên thủng sự ngột ngạt của buổi trưa hè. Đôi vai gầy của Tuệ Anh run lên bần bật sau tràng xả giận dữ dội. Trong khoảnh khắc ấy, cô không còn nhìn thấy người thanh niên đã thức trắng đêm cùng mình dọn dẹp kho sách cũ, không nhìn thấy người đã cặm cụi kéo chiếc xe ba gác chở từng tấm pallet nặng trịch từ cảng Phú Định về giữa trưa nắng gắt. Trước mắt cô lúc này chỉ có một dự án đang đổ vỡ, một mốc hạn định bị trễ tràng, và một nhân sự không đáp ứng đúng tiến độ của bản kế hoạch mà cô đã vạch ra bằng những công thức khô khốc của thế kỷ hai mươi mốt.

***

Không gian căn gác lửng bỗng chốc rơi vào một sự im lặng chết chóc.

Tiếng ve kêu ran ngoài rặng xà cừ dường như cũng lùi xa, nhường chỗ cho tiếng thở dốc nặng nề, đứt quãng của Tuệ Anh giữa cái nóng hầm hập. Những lời nói độc địa thốt ra trong cơn cuồng nộ vừa dứt, cô chợt thấy ngực mình thắt lại. Một cảm giác trống rỗng kinh hoàng ập đến, nhưng sự kiêu hãnh và thói quen áp đặt của một người quen nắm quyền kiểm soát khiến cô vẫn đứng trơ ra đó, cằm hếch lên, nhìn trừng trừng vào người thanh niên trước mặt.

Vĩnh không cãi lại một lời nào.

Anh ngồi bất động trên sàn gỗ. Toàn thân anh cứng đờ như một pho tượng đá. Những lời gắt gỏng của Tuệ Anh không chỉ chạm vào, mà đã nghiền nát lòng tự trọng sâu kín nhất của một người đàn ông nghèo khó.

Anh nghèo, đúng. Anh không có tiền bạc hay địa vị để giúp cô giải quyết món nợ bạc triệu. Nhưng từng giọt mồ hôi rơi xuống sàn gác này, từng vết dằm đâm rách da thịt, từng nhát cưa xẻ vụn đôi bàn tay anh từ rạng sáng đến giờ... chưa từng có một giây phút nào là "việc hiển nhiên" hay nghĩa vụ của một kẻ làm thuê. Anh làm tất cả những điều đó không phải vì một bữa cơm trưa đạm bạc với bát nước vối, cũng không phải vì vài cuốn sách kiến trúc cũ mượn đọc ké. Anh làm vì anh trân trọng nơi này, vì anh kính trọng tinh thần giữ gìn con chữ của dì Mộc Lan, và trên hết... vì người con gái có ánh mắt kiên định nhưng cô độc đang đứng trước mặt anh.

Vậy mà, trong mắt cô lúc này, anh chỉ là một kẻ làm thuê chậm chạp, cẩu thả và tùy tiện. Một mắt xích hỏng trong cỗ máy vận hành lạnh lùng của cô.

Ánh mắt Vĩnh từ từ ngước lên nhìn Tuệ Anh.

Trong ánh mắt ấy, không có sự giận dữ hay oán hận bốc đồng. Chỉ có một nỗi thất vọng mênh mông, sâu hoắm và hoang lạnh đến rợn người. Đó là ánh mắt của một người vừa bị tước đoạt đi thứ tài sản quý giá nhất mà anh ta cố công gìn giữ: phẩm giá và sự chân thành.

*Keng!*

Một tiếng động khô khốc, chói tai vang lên khi Vĩnh buông lỏng những ngón tay, để chiếc cưa sắt rơi thẳng xuống sàn gỗ. Tiếng kim loại va chạm với mặt sàn bật nảy lên hai nhịp rồi nằm im lìm giữa đống dăm bào.

Vĩnh chầm chậm đứng dậy. Chiều cao vượt trội của anh khiến bóng anh phủ trùm lên Tuệ Anh, nhưng bờ vai anh lúc này trĩu nặng sự mệt mỏi cùng cực. Anh giơ bàn tay trái đang quấn mảnh vải thô đỏ thẫm máu ra trước mặt cô, giọng nói trầm xuống, khàn đặc nhưng rành rọt từng tiếng một, lạnh lùng đến mức khiến sống lưng Tuệ Anh lạnh toát:

"Lương Tuệ Anh. Tôi nghèo, nhưng tôi chưa bao giờ là kẻ làm thuê của cô."

Tuệ Anh khẽ giật mình, lùi lại nửa bước.

"Tôi ở lại đây suốt những ngày qua," Vĩnh nói tiếp, ánh mắt nhìn thẳng vào đáy mắt cô, không hề né tránh, "tôi chịu nóng, chịu gai đâm, thức khuya dậy sớm cùng cô cưa từng tấm ván, đóng từng chiếc kệ... là vì tôi tôn trọng tiệm Mộc. Tôi quý mến cô, tôi tin cô là một người làm sách có tâm và có lòng tử tế. Tôi nghĩ chúng ta là những người bạn cùng chung một con thuyền."

Một nụ cười cay đắng thoáng nở trên môi anh, chua xót đến nghẹn lòng:

"Nhưng hóa ra tôi đã lầm. Trong mắt cô, tôi chỉ là một công cụ để đạt được hiệu suất. Những giọt mồ hôi và máu của tôi chảy ra ở đây, cô coi đó là chuyện đương nhiên tôi phải cống hiến cho cô đúng giờ, đúng phút."

Anh lắc đầu, ánh mắt lạnh dần đi:

"Cô mang cái uy quyền của một bà chủ ở đâu đó về đây để trút giận lên đầu tôi. Tiệm Mộc gặp khó khăn, tôi có thể cùng cô gánh vác. Nhưng sự trút giận vô lý và khinh miệt này... tôi không có nghĩa vụ phải chịu đựng."

"Vĩnh... tôi..." Cổ họng Tuệ Anh nghẹn ứ. Một cảm giác hoảng hốt muộn màng bắt đầu len lỏi vào tâm trí cô khi nhìn thấy vết máu loang lổ trên tay anh. Vạt vải áo thun rách bọc quanh lòng bàn tay anh đã ướt sũng một màu đỏ bầm, nhỏ giọt xuống sàn gỗ dăm bào. Cô muốn đưa tay ra, muốn giải thích rằng cô không có ý đó, rằng cô chỉ đang quá kiệt sức và sợ hãi... Nhưng chiếc mặt nạ kiêu hãnh và sự lạnh lùng chết tiệt của người hiện đại vẫn đóng chặt lấy quai hàm cô, khiến cô không thốt nên lời.

Sự trơ tráo của lý trí lúc này lại phản bội cô một cách đớn đau nhất. Não bộ của cô—thứ vốn được rèn luyện để xử lý khủng hoảng truyền thông và đàm phán hợp đồng thương mại—bỗng tê liệt hoàn toàn trước sự chân thành trần trụi vừa bị chà đạp.

***

Vĩnh không đợi cô nói hết câu. Anh quay lưng lại, cúi xuống nhặt từng món đồ nghề của mình.

Động tác của anh chậm rãi, cẩn trọng và dứt khoát đến đau lòng. Chiếc thước kẻ góc bằng đồng thau đã mòn vẹt các con số, bộ đục mộc ba cây bọc trong tấm vải bố bạc màu của cha anh, chiếc cưa sắt nhỏ... Tất cả được anh xếp ngay ngắn vào chiếc túi vải bạt sờn rách.

Anh không thèm liếc nhìn lại khung giằng gỗ dán dang dở lấy một lần.

Khi bước qua mép cầu thang, Vĩnh chợt khựng lại bên chiếc bàn gỗ nhỏ. Trên mặt bàn có một cuốn sổ tay bìa cứng bọc vải hoa đã cũ—cuốn sổ phác thảo kiến trúc mà anh luôn mang theo bên mình như vật bất ly thân. Anh khẽ đưa tay định cầm lấy, nhưng rồi những ngón tay run rẩy dừng lại giữa không trung. Anh rút tay về, dứt khoát bước xuống cầu thang gỗ.

Tiếng bước chân của anh gõ từng nhịp nặng nề trên bậc thang: *Cộc. Cộc. Cộc.*

Từng nhịp gỗ vang lên như tiếng búa nện vào lồng ngực Tuệ Anh. Cô đứng chôn chân trên sàn gác, hai bàn tay siết chặt lấy cuốn sổ bìa da đến mức móng tay hằn sâu vào lòng bàn tay đau điếng. Nhưng nỗi đau thể xác ấy chẳng thấm tháp vào đâu so với sự trống rỗng đang lan nhanh trong lồng ngực.

Dưới nhà, bé Hạnh đang đứng nép bên quầy thu ngân, hai tay ôm chặt chiếc khăn lau ẩm ướt. Con bé đã nghe thấy toàn bộ cuộc tranh cãi nảy lửa trên gác lửng. Khi thấy Vĩnh xách túi đồ nghề bước xuống với gương mặt tái nhợt và bàn tay quấn vải đẫm máu, con bé òa khóc, chạy bổ tới níu lấy vạt áo anh:

"Anh Vĩnh! Anh đừng đi mà anh Vĩnh! Em lau sạch phin cà phê rồi... Em xếp sách ngay ngắn rồi mà... Anh đừng giận chị Tuệ Anh mà anh..."

Vĩnh dừng bước, đưa bàn tay phải còn lành lặn xoa nhẹ lên mái tóc xơ xác khét nắng của bé Hạnh. Ánh mắt anh thoáng dịu lại, nhưng giọng nói thì tuyệt đối không còn đường lui:

"Ngoan nào Hạnh. Ở lại phụ chị Tuệ Anh cho tốt. Anh về trường đây."

Nói rồi, anh gỡ nhẹ tay con bé ra, đẩy cánh cửa gỗ bước thẳng ra ngoài đường Trần Nhân Tôn. Tiếng chuông gió treo trên bậu cửa vang lên một chuỗi âm thanh lanh lảnh, vỡ vụn, rồi chìm nghỉm vào tiếng ồn ào của phố xá buổi ban trưa.

Bé Hạnh bất lực ngồi thụp xuống bậc thềm hiên nhà, vùi mặt vào hai đầu gối nấc lên từng hồi. Con bé nhìn chiếc bóng cao gầy của anh Vĩnh khuất dần sau rặng me già rợp bóng, rồi lại ngước nhìn lên căn gác lửng tối tăm, đôi mắt thơ dại ngập tràn nỗi buồn bã và sợ hãi mà không biết làm sao để hàn gắn hai người lớn mà nó yêu quý nhất. Tiếng còi xe máy Bát Đát và tiếng rao bánh bò nướng ngoài ngõ xói vào tai con bé, lạc lõng và xa xăm.

***

Trên căn gác lửng, không gian rơi vào một sự tĩnh lặng đến rợn người.

Tuệ Anh vẫn đứng chôn chân tại chỗ cũ. Cơn gió hanh hao từ ô cửa sổ thổi thốc vào, cuốn theo những mảnh dăm bào trắng xóa bay xào xạc trên sàn nhà, vương vãi lên mu bàn chân cô. Mùi gỗ thông tươi nồng nặc trộn lẫn với mùi tanh lợm của máu và mùi dầu hỏa khét lẹt tạo thành một thứ không khí đặc quánh, bóp nghẹt lấy buồng phổi cô.

Một sự hối hận muộn màng, dữ dội và tàn khốc bắt đầu trào dâng từ đáy lòng, xé toạc lớp vỏ bọc chai đá mà cô vừa dựng lên.

Cô đã làm cái gì thế này?

Hình ảnh bàn tay trái đẫm máu của Vĩnh, vạt áo ướt đẫm mồ hôi và ánh mắt thất vọng cùng cực của anh cứ chập chờn, dội lại liên hồi trong tâm trí cô như những cú đấm trời giáng. Anh đã ở đây từ lúc bình minh, đã cưa từng thớ gỗ bằng cả tấm lòng, đã vì sự an toàn của những cuốn sách mà cẩn thận sửa lại từng chiếc mộng... Vậy mà cô đã làm gì? Cô đã mang sự cay nghiệt, sự ích kỷ và những nỗi sợ hãi hèn mọn của bản thân trút hết lên đầu anh. Cô đã biến sự chân thành thuần khiết nhất của một con người thành một món hàng mặc cả rẻ rúng.

Đầu gối Tuệ Anh bỗng mềm nhũn. Cô lảo đảo bước tới mép bàn làm việc, hai tay vịn chặt vào mặt gỗ để không ngã quỵ.

Ánh mắt cô vô tình chạm phải cuốn sổ phác thảo mà Vĩnh đã bỏ quên trên bàn.

Bìa sổ bọc vải hoa đã bạc màu sờn mép, vương chút bụi gỗ mịn màng như phấn. Bàn tay run rẩy của Tuệ Anh lật nhẹ bìa sổ. Từng trang giấy can và giấy vẽ croquis hiện ra dưới ánh sáng tù mù của ngọn đèn chong.

Đó không chỉ là những bài tập vẽ kiến trúc thông thường. Đó là cả một thế giới mà Vĩnh đã lặng lẽ kiến tạo cho nơi này suốt những ngày qua.

Trang đầu tiên là bản vẽ mặt bằng hiện trạng của tiệm Mộc, được đo đạc tỉ mỉ bằng từng nét bút sắt mảnh như sợi tóc: từng điểm nứt của cột nhà, từng chỗ dột trên mái ngói âm dương, hướng đi của luồng gió mùa khô và góc xiên của ánh nắng ban trưa.

Trang tiếp theo là thiết kế của hệ vách ngăn pallet chịu lực mà anh đang dựng dở. Trên góc bản vẽ, Vĩnh nắn nót ghi chú từng dòng chữ nhỏ li ti: *"Gỗ tạp Phú Định có độ ẩm cao, thớ xoắn ở đoạn mắt. Phải đảo ngàm khóa về phía trong, dùng mộng kép để khi sách nặng ép xuống, lực sẽ ghì chặt mộng vào thân cột chính, tránh làm gãy thanh giằng. Chịu lực tối đa: 250kg sách cổ. Tuyệt đối không đóng đinh thẳng vào thớ ngang vì sẽ làm toác gỗ."*

Từng dòng chữ như những cái tát trời giáng vào sự tự phụ và nông cạn của cô. Anh không hề cẩu thả. Anh không hề làm sai bản vẽ vì thiếu kiến thức. Anh đã âm thầm tính toán đến từng thớ gỗ, từng tải trọng của những trang sách quý mà cô nâng niu, sẵn sàng chịu đau, chịu chậm tiến độ để đảm bảo rằng những pho sách ấy sẽ không bao giờ bị sụp đổ.

Tuệ Anh cắn chặt môi, những ngón tay run rẩy lật tiếp.

Những trang sau là những phác thảo ấm áp đến kỳ lạ: cách bố trí quầy cà phê phin đón gió ngoài hiên, chiếc ghế dài bằng gỗ thông tận dụng để các bạn nhỏ ngồi đọc truyện tranh miễn phí, và một bậc thang gỗ phụ có tay vịn thấp được ghi rõ: *"Kích thước nhân trắc học cho bé Hạnh, cao đúng 1m15, để con bé với tới ngăn Hesman mà không bị trượt chân ngã."*

Và rồi, ngón tay cô khựng lại ở trang vẽ cuối cùng.

Đó là một bản vẽ phối cảnh bằng màu nước vẽ tiệm Mộc trong tương lai. Màu nước đã khô, nhưng sắc thái vẫn trong trẻo lạ thường. Trong bức tranh ấy, căn gác lửng ngột ngạt này đã được lợp lại bằng ngói sáng, có một khung cửa sổ kính rộng mở nhìn ra rặng me xanh ngắt ngoài phố Trần Nhân Tôn. Dọc theo vách tường là những giá sách gỗ thông thẳng tắp, ấm áp, ánh đèn vàng dịu nhẹ hắt lên những gáy sách ngay ngắn.

Và ở góc đẹp nhất, nơi đón trọn ánh nắng sớm mai tinh khôi nhất của Sài Gòn, là một chiếc bàn làm việc rộng rãi bằng gỗ gõ đỏ, trên bàn có một bình hoa cúc họa mi nhỏ và một bảng tên nắn nót từng nét mực: *"Bàn biên tập của Tuệ Anh"*.

Dưới góc bức vẽ, một dòng chữ viết tay bằng bút chì nghiêng nghiêng, giản dị mà tha thiết:

*“Nơi bình yên nhất để Tuệ Anh thuộc về tiệm Mộc.”*

Từng dòng chữ như những chiếc kim nung đỏ đâm xuyên qua tim cô.

Nước mắt bỗng chốc trào ra, nóng hổi, lăn dài trên đôi gò má tái nhợt rồi rớt xuống trang giấy croquis, làm nhòe đi vệt màu nước xanh biếc của rặng me già ngoài phố.

Sự kiêu hãnh của một người hiện đại, sự tự phụ của một biên tập viên thành đạt năm 2026, tất cả những toan tính lạnh lùng về dòng tiền, về KPI, về hiệu suất... trong khoảnh khắc này hoàn toàn sụp đổ, vỡ tan thành trăm mảnh vụn. Cô nhận ra mình đã mang theo toàn bộ những căn bệnh độc hại của thời đại tương lai về đây—sự vô cảm, thói quen biến con người thành công cụ và nỗi sợ hãi thất bại bệnh hoạn—để làm tổn thương người duy nhất thực sự đứng bên cạnh cô mà không màng vụ lợi.

Ở cái thời đại năm 2026 của cô, người ta đo lường lòng trung thành bằng hợp đồng lao động, đo giá trị con người bằng bảng đánh giá hiệu năng cuối quý, và sẵn sàng thay thế một nhân sự chỉ bằng một thông báo qua thư điện tử. Nhưng ở đây, giữa năm 1996 nghèo khó và mộc mạc này, người ta đến với nhau bằng tấm lòng, bằng sự thấu hiểu và sự hy sinh thầm lặng. Vĩnh chưa bao giờ coi mình là kẻ làm thuê. Anh ở lại đây, chịu nhịn đói, chịu dằm đâm máu chảy, chịu cái nóng nung người của mái tôn cũ kỹ chỉ để dựng cho cô một chốn nương náu bình yên.

Vậy mà cô đã dùng chính thứ văn hóa quản trị tàn nhẫn, lạnh lùng ấy để chà đạp lên lòng tự trọng của anh, xua đuổi anh như một kẻ ăn bám vô tích sự.

Bên ngoài, hoàng hôn đã tắt lịm từ lúc nào, nhường chỗ cho màn đêm đen kịt buông xuống đường phố Sài Gòn năm 1996. Gió đêm bắt đầu thổi mạnh, kéo theo những đám mây đen kịt báo hiệu một cơn dông lớn sắp quét qua thành phố. Từng đợt gió rít qua khe ngói vỡ trên mái gác lửng, cuốn theo những mảnh dăm bào cuộn tròn bay lả tả như những cánh bướm gãy cánh giữa hư không. Tiếng sấm đầu mùa ầm ì vọng lại từ phía chân trời xa, nặng nề và đe dọa.

Chiếc đèn chong trên bàn làm việc chao đảo mạnh trước luồng gió lùa, ngọn lửa vàng vọt leo lét rồi phụt tắt, để lại một làn khói khét lẹt lượn lờ trong bóng tối đặc quánh.

Nhìn căn phòng gác lửng bừa bộn gỗ dán dang dở, Tuệ Anh ôm mặt khóc nấc lên giữa màn đêm tĩnh mịch của năm 1996. Tiếng nấc nghẹn ngào, cay đắng vỡ òa ra giữa không gian ngập tràn dăm bào lạnh lẽo, cô độc và tuyệt vọng hơn bao giờ hết.