Lời người cha trước bàn thờ tổ tiên

Khói hương trầm bảng lảng tỏa khắp gian từ đường họ Diệp trong tiết giỗ xuân, tiếng rì rầm bàn tán của các bô lão dồn về phía manh chiếu nơi Diệp Thành đang ngồi lặng lẽ.

Gian nhà năm gian lợp ngói vảy cá rêu phong hôm nay ken đặc bóng người. Ánh sáng nhạt nhòa của một ngày đầu xuân len qua những cánh cửa bức bàn mở rộng, rọi lên hàng cột gỗ lim lên nước bóng loáng và những tấm bài vị sơn son thếp vàng trên khám thờ tổ tiên. Khói trầm quyện với mùi sáp ong nồng đậm, tạo nên một không khí thâm nghiêm và bức bối. Mâm cỗ cúng với thủ lợn luộc ngậm hoa dâm bụt, xôi gấc đỏ au cùng những đĩa lòng gà xếp đầy đặn vừa được hạ xuống khỏi bàn thờ chính, nhưng không khí trong từ đường chẳng hề có vẻ ấm cúng của một buổi sum họp họ tộc đầu năm. Trên những chiếc chiếu cói dệt thô trải dài từ gian giữa sang hai chái, lớp người lớn tuổi ngồi xếp bằng chỉnh tề, chén rượu vơi rồi lại đầy, song mắt ai nấy đều thỉnh thoảng liếc xéo về phía góc nhà ẩm tối.

Diệp Thành ngồi khép nép trên manh chiếu cói trải ở góc gian tả. Chiếc chân bị thương sau tai nạn kéo gỗ trên núi Thanh Lĩnh dạo trước vẫn còn phải bó nẹp cố định bằng nẹp tre thô, duỗi thẳng về phía trước một cách vụng về. Lớp vải bọc bên ngoài đã ngả màu cháo lòng, dù được giặt giũ cẩn thận nhưng vẫn hằn lên những vệt ố vàng của nước thuốc đỗ trọng và bã ngải cứu rang muối hột. Dù đã uống hết ba thang thuốc bắc đỗ trọng, ngưu tất của thầy lang Triệu kết hợp chườm muối ngải cứu, khớp gối của ông đã xẹp hẳn mủ độc và bớt đau nhức buốt óc, nhưng vết sẹo co rút vẫn khiến ông chưa thể đứng dậy đi lại bình thường như trước. Mỗi cử động nhỏ nơi khớp xương vẫn truyền lên một cơn nhói buốt âm ỉ chạy dọc sống lưng, nhắc nhở người đàn ông từng là trụ cột sung sức nhất nhà về sự tàn phế bất đắc dĩ của mình. Bên cạnh ông, chiếc nạng gỗ mít do chính tay thằng con thứ Diệp Nhị Hòa đẽo gọt dựng tựa vào mép cột lim, thớ gỗ đã bóng nước mồ hôi sau bao ngày chống đỡ sức nặng của một thân xác tiều tụy.

Ngay sau lưng Diệp Thành, Diệp Tiểu Mãn vận manh áo vải thô chàm đã giặt bạc màu ở hai bên vai, mái tóc dài được vấn gọn gàng sau gáy bằng một chiếc trâm tre mộc mạc. Khuôn mặt thiếu nữ mười bảy tuổi phảng phất nét thanh tú nhưng lộ rõ sự cương nghị, trầm tĩnh khác thường giữa một rừng ánh mắt soi mói của đám đàn ông trong họ. Đôi mắt nàng đen láy, phẳng lặng như mặt nước giếng khơi mùa đông, phản chiếu bóng dáng của từng bậc cao niên đang nhấp rượu lẫn những kẻ rắp tâm chực chờ cơ hội. Bên cạnh cô, Nhị Hòa khoanh tay đứng thẳng, đôi mắt đen láy đảo quanh đầy cảnh giác, bờ môi mím chặt như một chú cọc non sẵn sàng che chắn cho cha và chị gái. Đôi vai cậu thiếu niên hơi gồng lên dưới lớp áo nâu vá chằng chịt, hai bàn tay thô nhám lấm tấm vết chai sạn vì cào đất và gánh nước ghì chặt lấy bắp tay, sẵn sàng phản ứng trước bất kỳ biến cố nào có thể đổ ập xuống góc chiếu khiêm nhường này.

Khi chén rượu tạ lễ cuối cùng vừa rót xuống đất, một bóng người to béo trong bộ áo dài lương đen viền lụa bóng bỗng đứng bật dậy từ hàng chiếu trên. Đó là Diệp Đại Phúc, người bác cả của nhánh họ lớn, cũng là anh trai ruột của Diệp Thành. Cái bụng phệ nung núc của ông ta ưỡn ra phía trước làm căng cả hàng cúc vải tết nút, chiếc khăn đóng xếp nếp phẳng phiu trên vầng trán bóng nhẫy mỡ gà.

Diệp Đại Phúc hắng giọng một tiếng thật vang, chắp hai tay sau lưng, chậm rãi bước ra khoảng chiếu rộng giữa gian chính diện đối diện với khám thờ tổ tiên. Đôi guốc mộc khẽ gõ lẹp kẹp trên nền gạch Bát Tràng đã mòn vẹt mép. Đôi mắt ti hí dưới đôi mày rậm của ông ta quét một vòng qua các bô lão rồi dừng lại, ghim thẳng vào cha con Diệp Thành bằng một cái nhìn đầy nghiêm khắc và cay nghiệt. Cái nhìn ấy không chỉ chứa đựng sự khinh thị của một kẻ có của đối với nhánh họ bần hàn, mà còn ngùn ngụt dã tâm của một kẻ toan tính từng đường đi nước bước để đoạt lấy thứ mình thèm khát bấy lâu.

"Thưa các cụ, thưa toàn thể chú bác, huynh đệ trong tộc!" Diệp Đại Phúc cất giọng oang oang, từng lời nhấn nhá mang theo vẻ phẫn nộ đầy kịch tính. "Hôm nay nhân ngày giỗ xuân của cụ tổ, con cháu nội ngoại ba chi tề tựu đông đủ trước linh vị tiền nhân, có một chuyện hệ trọng đến thể diện và gia phong của họ Diệp ta mà tôi, với tư cách là con trưởng nhánh cả, không thể không đem ra nói trước bàn thờ tổ tiên!"

Cả gian từ đường lập tức im bặt. Tiếng xì xào chén đĩa, tiếng nhai trầu bỏm bẻm của các cụ bà ngồi ở chái ngoài bỗng chốc ngưng bặt. Không gian chùng xuống nặng trĩu. Tiếng lách tách của một que hương tàn rơi xuống bát đồng nghe rõ mồn một giữa sự ngột ngạt bao trùm. Cụ Bảy họ Diệp – người cao niên nhất ngồi ở chiếu trên cùng, tay chống chiếc gậy trúc đốt cong – khẽ nhíu mày, đưa mắt nhìn Diệp Đại Phúc. Chòm râu bạc dài chấm ngực của cụ khẽ rung rinh theo làn khói trầm:

"Đại Phúc, cúng tế vừa xong, có chuyện gì trong nhà ngoài họ thì đợi uống chén rượu nhạt rồi hãy từ từ phân giải. Ngày giỗ họ, cớ sao lại lớn tiếng to nhỏ trước án thư?"

"Bẩm cụ Bảy, con cũng muốn giữ hòa khí, nhưng chuyện này nếu không chấn chỉnh ngay thì e rằng tổ tiên dưới suối vàng cũng chẳng thể ngậm cười nhắm mắt!" Diệp Đại Phúc giậm mạnh chân xuống nền gạch Bát Tràng, ngón tay trỏ run rẩy chỉ thẳng về phía Tiểu Mãn đang đứng sau lưng cha. "Các cụ thử nhìn xem! Nhà chú Ba đây, Diệp Thành bị tật ở chân, nằm một chỗ không gánh vác được việc nặng đã đành, lại để cho một đứa nữ nhi mười bảy tuổi đầu chưa gả chồng, chưa có mối manh xuất giá, ngày ngày phơi mặt ra ngoài chợ búa! Nào là gánh dưa chua, nào là rao bán rau cải, chường mặt giữa chốn ba quân thiên hạ, chen chúc với bọn lái buôn mồm mép, cãi cọ giành chỗ với đàn bà đầu đường xó chợ! Đã thế lại còn dám dẫn xác lên tận buổi họp Hội tưới tiêu của cả thôn, lớn tiếng bàn chuyện kinh tế mương máng trước mặt trăm họ!"

Diệp Đại Phúc thở hắt ra một hơi, ngực phập phồng như thể đang mang một nỗi nhục nhã ghê gớm lắm. Ông ta quay ngoắt người sang chiếu thứ hai, nơi mấy người em họ và các bậc trung niên đang lắng tai nghe ngóng, giọng điệu chuyển sang rầu rĩ nhưng đầy nọc độc:

"Người ngoài nhìn vào, họ không bảo con bé Tiểu Mãn không có phép tắc, mà họ bảo họ Diệp ta vô phúc, để nữ nhi đè đầu cưỡi cổ đàn ông! Họ cười vào mặt cái họ Diệp này là bại hoại gia phong, tôn ti trật tự đảo lộn, không biết dạy dỗ con gái giữ gìn tiết hạnh khuê môn! Thử hỏi sau này, con gái trong họ Diệp ta còn ai dám ngó ngàng dạm hỏi? Thể diện mấy đời đèn nhang của tổ tông phỏng chừng có bị một đứa con gái chưa ráo máu đầu bôi tro trát trấu vào hay không?"

Lời Diệp Đại Phúc vừa dứt, một làn sóng xì xào lập tức rộ lên khắp ba gian nhà. Những cái lắc đầu ngao ngán, những cái liếc mắt đầy phán xét dồn dập đổ ập về phía manh chiếu rách nát của Diệp Thành.

Ở chiếu thứ hai, cụ Bát – một ông lão cổ hủ nổi tiếng khắt khe về gia lễ trong thôn, quanh năm chỉ khư khư cuốn gia phả chữ Nho đã ố vàng – vuốt chòm râu bạc lơ thơ, gật gù ra chiều tâm đắc. Cụ tợp một ngụm rượu nhỏ, chép miệng đánh tách một cái:

"Đại Phúc nói nghe cũng có phần đúng lý. Xưa nay gái chưa xuất giá thì việc trong buồng the, cùng lắm là thêu thùa may vá, ra vườn hái mớ rau, vo nắm gạo. Đằng này lại chường mặt ngoài chợ sớm chiều, đón gió đón sương, mặc cả từng đồng tiền kẽm với lũ đàn ông lái buôn... thật là không ra thể thống gì cả. Cổ nhân dạy 'nam trị ngoại, nữ trị nội', nay đảo lộn hết trật tự, hỏi sao làng xóm không dị nghị?"

"Phải đấy, người ta đồn con bé nhà chú Ba ghê gớm lắm, chợ phiên hôm rồi còn dám cãi tay đôi với thím Quế Hoa, đổ cả hũ dưa xuống đất thị uy. Đàn bà con gái mà đanh đá lấn lướt như thế thì sau này ai dám rước về làm dâu?" Một người chú họ ở chiếu ba phụ họa thêm, giọng điệu đầy vẻ chê bai, vừa nói vừa nhón miếng lòng lợn bỏ vào mồm nhai ngấu nghiến.

Bắt được sự đồng tình của những người lớn tuổi, ánh mắt Diệp Đại Phúc lóe lên một tia đắc ý tàn nhẫn. Khóe miệng ông ta hơi nhếch lên, tạo thành một nụ cười nửa miệng khó nhận ra. Ông ta hếch cằm, liếc nhìn người em dâu Chu Kim Quế đang đứng lấp ló ngoài thềm gạch nhìn vào với nụ cười nham hiểm. Chu Kim Quế quấn chiếc khăn vuông sẫm màu, tay vân vê mép tạp dề mỡ màng, ánh mắt sắc như dao cau nhìn chòng chọc vào bóng lưng Tiểu Mãn. Thấy chồng phát pháo đúng như mưu tính từ đêm hôm trước, ả khẽ gật đầu ra hiệu.

Được vợ ngầm cổ vũ, Diệp Đại Phúc bước thêm hai bước đến gần chiếu của cụ Bảy, cất giọng đầy vẻ lo toan, hiếu nghĩa, nghe chừng như một người anh cả đầy đức độ đang vì sự tồn vong của gia đình em trai mà lao tâm khổ tứ:

"Thưa cụ Bảy, thưa các bậc trưởng thượng. Chú Ba phận làm em tàn tật, tôi làm anh cả há lại khoanh tay đứng nhìn gia đình chú ấy trượt dài vào con đường túng quẫn và mất hết gia phong? Món nợ mười lăm lượng bạc của nhà địa chủ họ Lương vẫn còn treo lơ lửng trên đầu, chỉ cần một sơ suất nhỏ là quan nha tịch thu ruộng đất hương hỏa. Một đứa con gái thì biết cái gì về nông trang, về khế ước sâu xa? Việc đồng áng phải có bàn tay đàn ông cáng đáng!"

Diệp Đại Phúc dừng lại một nhịp, liếc mắt nhìn quanh để gom trọn mọi sự chú ý của từ đường, rồi cao giọng đưa ra mục đích thực sự mà ông ta đã nung nấu bấy lâu:

"Bởi vậy, trước mặt bàn thờ tổ tông hôm nay, tôi xin tộc họ chuẩn thuận một việc: Hãy giao toàn bộ quyền quản lý hai mẫu ruộng ở gò Cồn Gió cùng việc canh tác đồng áng của nhà chú Ba cho con trai tôi là Diệp Văn Long trông coi! Long nó là đích tôn đời kế tiếp của chi trưởng, khỏe mạnh lại hiểu việc đồng áng. Nhánh cả chúng tôi sẽ đứng ra lo liệu phân bón, cày cấy, chăm sóc hai mẫu ruộng ấy, hàng vụ sẽ trích hoa lợi thóc lúa chu cấp đầy đủ cho nhà chú Ba ăn trừ bữa. Như vậy, vừa giữ được đất đai không lọt vào tay người ngoài, vừa để con bé Tiểu Mãn lui về khuê phòng giữ gìn đức hạnh, cha mẹ nó cũng yên tâm mà dưỡng bệnh! Đó mới là đạo lý vẹn toàn cả họ!"

Lời đề nghị vừa buông ra, trong từ đường lập tức có tiếng hưởng ứng từ những kẻ vốn đã ăn dầm ở dề nơi bàn cờ rượu thịt của chi trưởng:

"Đúng đấy! Để chi trưởng gánh vác là hợp lệ tộc!"

"Diệp Thành nằm liệt một chỗ, con trai thì mới mười bốn tuổi còn hôi sữa, để con gái quán xuyến ruộng đất thì làm sao mà xong được!"

"Bác cả tính thế là có tình có nghĩa lắm rồi, vừa giữ được đất cho tổ tiên, vừa lo được bát cơm manh áo cho chú Ba!"

Tiếng ồn ào phụ họa của mấy người anh em thân tín với nhánh bác cả nổi lên râm ran, mỗi lúc một lớn. Bầu không khí trong từ đường bỗng chốc đè nặng xuống như một tảng đá ngàn cân. Sức ép từ những bô lão cổ hủ và những kẻ vụ lợi đang dồn toàn bộ gia đình Diệp Thành vào góc chết. Họ muốn nhân danh gia phong dòng họ để tước đoạt nốt tài sản cuối cùng, chặt đứt đường sinh kế mà Tiểu Mãn vừa vất vả gầy dựng bằng mồ hôi và nước mắt. Hai mẫu ruộng Cồn Gió dẫu cằn cỗi nhiều sỏi đá, nhưng đó là miếng đất cắm dùi duy nhất do ông nội để lại cho Diệp Thành, là nguồn sống để cả nhà trông mong vào từng hạt thóc, củ khoai. Nếu rơi vào tay cha con Diệp Đại Phúc, chẳng khác nào giao trứng cho ác; số thóc "chu cấp trừ bữa" kia rồi sẽ teo tóp dần theo từng vụ, để rồi cuối cùng cả nhà Diệp Thành sẽ trở thành những kẻ làm thuê mướn không tấc đất cắm dùi trên chính mảnh đất của tổ tiên.

Nhị Hòa tức đến run bắn cả người. Mặt cậu đỏ bừng lên, hai hàm răng nghiến chặt vào nhau phát ra tiếng kèn kẹt. Hai nắm đấm của cậu thiếu niên siết chặt đến trắng bệch các khớp ngón tay, ngực phập phồng dữ dội. Không thể nhẫn nhịn thêm được nữa, Nhị Hòa định bước lên phân bua thì Tiểu Mãn đã vươn tay giữ chặt lấy bả vai em trai.

Bàn tay Tiểu Mãn tuy nhỏ nhắn nhưng lực siết lại vô cùng dứt khoát. Ánh mắt cô trong veo nhưng sâu thẳm, lạnh lùng quét qua khuôn mặt phởn phơ của Diệp Văn Long đang ngồi ở chiếu thanh niên, rồi khẽ lắc đầu ra hiệu cho Nhị Hòa bình tĩnh.

Tiểu Mãn nhìn thẳng vào khuôn mặt trơ trẽn của Diệp Đại Phúc, ngực phập phồng giận dữ. Mười ngón tay cô bấm chặt vào tà áo thô ráp. Cô hiểu rõ, ở chốn từ đường này, tôn ti trật tự phong kiến đè nặng lên từng lời ăn tiếng nói; nếu cô tùy tiện mở miệng cãi lại bác cả, đám người kia sẽ lập tức chụp lên đầu cô cái mũ "bất hiếu, hỗn xược", biến lẽ phải thành điều sai quấy. Nhưng cô chưa kịp mở lời thì một âm thanh khô khốc vang lên giữa gian nhà.

"Cộp!"

Tiếng gỗ gõ mạnh xuống nền gạch Bát Tràng vang lên đanh gọn, dứt khoát, cắt phăng mọi tiếng bàn tán râm ran.

Tất cả mọi ánh mắt đều sững sờ quay phắt về phía góc chiếu tả. Diệp Thành, người đàn ông suốt từ đầu buổi lễ chỉ im lặng cúi đầu cam chịu, lúc này đang dùng hai bàn tay gân guốc bấu chặt lấy thân gậy. Những đường gân xanh nổi cộm trên mu bàn tay thô kệch, cơ bắp trên cánh tay ông gồng lên cuồn cuộn dưới manh áo nâu sờn vá. Bằng một ý chí kiên cường đến kinh ngạc, ông cắn chặt răng, nén cơn đau buốt từ khớp gối vừa lành sẹo, từ từ đứng thẳng dậy.

Khớp xương khẽ kêu lên một tiếng lách cách khô khốc, mồ hôi hột rịn ra trên trán Diệp Thành, chảy dài qua những nếp nhăn sâu hoắm nơi khóe mắt. Nhưng ông không hề rên rỉ nửa lời. Dáng người Diệp Thành cao lớn nhưng gầy guộc vì những tháng ngày lao lực và bệnh tật. Dẫu một bên chân không thể đặt trọn bàn xuống đất, phải dồn toàn bộ trọng lượng vào chiếc nạng gỗ mít và nửa bàn chân lành lặn còn lại, nhưng cái lưng của ông thẳng tắp như cây thông già trên đỉnh Thanh Lĩnh, sừng sững đối diện với bão giông. Đôi mắt đùng đục sương gió của người cha nhìn thẳng vào Diệp Đại Phúc, rồi nhìn lên khám thờ tổ tiên, bừng lên một ngọn lửa kiên định chưa từng thấy.

"Bác cả... bác nói xong chưa?" Giọng Diệp Thành không quá lớn, nhưng trầm đục và vang vọng khắp gian từ đường, át đi mọi tiếng xì xào chung quanh.

Diệp Đại Phúc thoáng giật mình trước cái nhìn quắc thước của em trai. Trong ký ức của ông ta, người em thứ ba này từ nhỏ đến lớn đều hiền lành như cục đất, cha mẹ bảo sao nghe vậy, cả đời chỉ biết cắm mặt vào ruộng đồng, chưa từng dám lớn tiếng tranh cãi với ai trong họ một lời. Nhưng ánh mắt Diệp Thành lúc này như hai ngọn đuốc rực lửa, khiến Diệp Đại Phúc chột dạ lùi lại nửa bước. Dẫu vậy, trước mặt bàn dân thiên hạ, ông ta nhanh chóng lấy lại vẻ trịch thượng, khoát tay gắt:

"Chú Ba! Chú còn đau chân thì ngồi xuống! Tôi là anh cả, tôi đang lo cho cái nhà chú, lo cho thể diện của dòng họ này đấy! Chú đừng có không biết tốt xấu mà bênh vực con gái một cách mù quáng!"

"Lo cho nhà tôi ư?" Diệp Thành nhếch mép, một nụ cười chua chát nhưng đanh thép xuất hiện trên gương mặt sạm đen. "Bác cả nói nghe sao mà xuôi tai quá! Bác bảo con gái tôi ra chợ buôn bán là làm nhục dòng họ, làm bại hoại gia phong? Vậy xin hỏi bác, xin hỏi các cụ bô lão đang ngồi đây..."

Diệp Thành chống gậy bước khập khiễng lên một bước, đối diện trực tiếp với hàng chiếu trên:

"Ba tháng trước, khi tôi bị cây gỗ đè nát khớp gối trên núi Thanh Lĩnh, nằm liệt giường rên siết từng đêm, thịt da hoại tử, hơi thở chỉ còn thoi thóp... khi ấy gia phong họ Diệp ở đâu? Bác cả ở đâu? Có ai trong cái họ này mang đến cho gia đình tôi một bát cháo hoa hay một đồng tiền thuốc? Hay là chính bác cả đã dẫn người của Lương gia đến tận giường bệnh ép tôi ký giấy vay mười lăm lượng bạc với điều khoản cắt cổ?"

Cả từ đường lặng ngắt như tờ. Mấy người chú họ vừa lên tiếng phụ họa ban nãy bỗng cúi gằm mặt xuống, mân mê chén rượu trước mặt, không dám nhìn thẳng vào đôi mắt đỏ hoe của Diệp Thành. Tiếng gió xuân thổi qua khe cửa bức bàn nghe ràn rạt như tiếng thở dài của đất trời.

"Đến mùa đông vừa rồi," Diệp Thành tiếp tục, giọng ông run rẩy vì nghẹn ngào nhưng từng chữ phát ra rõ ràng như đinh đóng cột, "khi trong hũ nhà tôi không còn nổi hai bát gạo tấm mạt, ngô lép mốc meo chỉ đủ cầm cự vài ngày, sương muối giá buốt đổ xuống tưởng chừng cả sáu miệng ăn nhà tôi phải chết rũ trong cái xó nhà rách nát... Ai là người thức trắng đêm ngoài vườn, tay chân nứt nẻ vì giá rét để hun khói ủ trấu cứu từng luống rau cải non? Ai là người gánh dưa muối ra chợ bán từng bát, gom góp từng đồng tiền kẽm để mua ba thang thuốc bắc cứu cái chân này của tôi khỏi bị cưa cụt? Ai là người đứng ra đối mặt với bọn tay sai hung hãn của địa chủ Lương để trả đủ hai trăm bốn mươi đồng tiền lãi đợt một, bảo vệ lấy hai mẫu ruộng Cồn Gió của cha ông để lại?"

Diệp Thành đưa cánh tay run rẩy chỉ về phía Tiểu Mãn, giọng ông vút cao, rền vang khắp từ đường:

"Là con gái tôi! Là Diệp Tiểu Mãn! Một đứa con gái mười bảy tuổi đầu đã dùng đôi vai gầy guộc của nó để gánh vác cả cái gia đình này qua cơn bĩ cực nhất! Nó phơi mặt ngoài chợ, nhưng từng đồng tiền kẽm nó kiếm về đều thấm đẫm mồ hôi, nước mắt và sự lương thiện! Nó không trộm cướp của ai, không ngửa tay van xin bố thí của ai, cũng không dùng mưu mô xảo quyệt để cướp đoạt mồ hôi nước mắt của anh em ruột thịt! Một đứa con gái hiếu thảo, chịu thương chịu khó, cứu sống cha mẹ, nuôi nấng các em như thế... sao lại là bại hoại gia phong? Sao lại là làm nhục tổ tiên?"

Những lời gan ruột của người cha như những nhát búa nện thẳng vào lương tâm của những người có mặt. Từng câu từng chữ bóc trần sự thật trần trụi về tình nghĩa anh em máu mủ, vạch trần thói đạo đức giả của chi trưởng. Cụ Bát thở dài một tiếng, buông thõng tay xuống vạt áo, chòm râu bạc khẽ run lên. Cụ Bảy thì lặng lẽ nhìn Diệp Thành, trong ánh mắt đã ánh lên vẻ xót xa và cảm phục. Là người từng trải qua bao thăng trầm của dòng họ, cụ hiểu rõ nỗi cùng cực của người đàn ông khi bị đẩy vào bước đường cùng.

Diệp Đại Phúc tái mặt, mồ hôi lạnh rịn ra trên trán. Ông ta lúng túng chống chế, giọng điệu đã mất đi vẻ tự tin ban nãy:

"Chú... chú nói thế là không biết điều! Con gái dẫu có làm được việc thì cũng chỉ là đàn bà con gái, rồi cũng đi lấy chồng thiên hạ! Việc lớn đồng áng, đất đai hương hỏa hai mẫu Cồn Gió sao có thể để nó đứng tên quản lý? Tôi muốn giao cho thằng Long là vì muốn giữ đất cho nhà chú, tránh để người ngoài dòm ngó, chú lại còn đem chuyện ơn nghĩa ra mà trách cứ anh em!"

"Không cần bác phải nhọc lòng!" Diệp Thành gạt phắt đi, ánh mắt bừng sáng một sự quyết đoán dứt khoát. Người đàn ông cả đời cam chịu ấy dường như đã lột xác hoàn toàn sau cơn thập tử nhất sinh.

Ông quay người lại, hướng thẳng về phía bàn thờ tổ tiên họ Diệp, quỳ một chân xuống chiếc chiếu hoa trước hương án, chắp hai tay cung kính vái ba vái. Từng động tác cúi lạy tuy vụng về vì chiếc chân đau nhưng trang nghiêm đến tột cùng. Sau đó, ông dõng dạc cất lời thề trước toàn thể dòng họ:

"Hôm nay, trước anh linh của liệt vị tổ tiên họ Diệp, trước mặt các bậc trưởng thượng và toàn thể huynh đệ nội tộc! Tôi – Diệp Thành, con trai thứ ba của cố lão nông Diệp Quảng – xin chính thức tuyên bố: Từ ngày hôm nay, toàn bộ việc sinh kế, việc cày cấy canh tác trên hai mẫu ruộng Cồn Gió, việc chăn nuôi buôn bán dưa rau trong ngoài gia đình, tôi trao toàn quyền quyết định cho con gái lớn Diệp Tiểu Mãn! Lời nói của Tiểu Mãn trong mọi việc làm ăn chính là lời nói của Diệp Thành tôi! Bất kỳ ai, dù là người ngoài hay anh em trong họ, nếu muốn can thiệp vào ruộng đất hay việc buôn bán của nhà tôi, đều phải bước qua sự đồng ý của con gái tôi trước tiên!"

Lời tuyên bố đanh thép vang vọng giữa không gian tĩnh mịch của từ đường, tựa như một tiếng sét giữa trời quang. Tất cả mọi người đều nín thở, ngỡ ngàng nhìn người nông dân nghèo khó vừa dám phá vỡ quy củ ngàn đời của gia tộc.

Diệp Tiểu Mãn đứng phía sau, nhìn bóng lưng gầy guộc nhưng sừng sững như núi thái sơn của cha, khóe mắt bỗng cay xè. Một giọt nước mắt nóng hổi lăn dài trên gò má thanh tú. Bao nhiêu vất vả, bao nhiêu tủi nhục cô gánh chịu suốt những tháng ngày qua dường như tan biến hết trong khoảnh khắc này. Những buổi sớm tinh mơ gánh đôi bồ rau cải trĩu nặng dưới mưa phùn buốt giá, những cái lườm nguýt của đám lái buôn chợ phiên, những đêm thức trắng chong đèn canh hũ dưa lên men... tất cả đều được đền đáp xứng đáng. Cha cô – người đàn ông cả đời hiền lành, nhẫn nhịn và từng có lúc tuyệt vọng đến mức muốn buông xuôi – nay đã đứng dậy, dùng toàn bộ danh dự và quyền làm chủ một gia đình để che chở và trao cho cô sự tự chủ tuyệt đối.

"Láo xược! Thật là càn quấy!" Diệp Đại Phúc tức giận đến run rẩy cả người, giậm chân thình thình xuống nền gạch, mặt đỏ tía tai như gà chọi. "Diệp Thành, chú dám làm chuyện nghịch luân đảo đạo như thế trước bàn thờ tổ tiên sao? Tộc ước Thanh Khê xưa nay chưa từng có lệ để nữ nhi nắm quyền ruộng đất! Cụ Bảy, cụ không thể để chú ấy làm bừa như thế được! Nếu họ ta để chuyện này xảy ra, ra ngoài đường còn mặt mũi nào nhìn thiên hạ?"

Cụ Bảy khẽ vuốt râu, vẻ mặt đắn đo chưa kịp lên tiếng thì từ ngoài cổng từ đường, một giọng nói trầm ấm, đĩnh đạc và đầy uy quyền của người đứng đầu làng bỗng cất lên:

"Ai bảo là nghịch luân đảo đạo? Ai bảo là trái với lệ làng?"

Mọi người giật mình quay nhìn ra cửa. Dưới ánh nắng xuân ấm áp rọi qua hàng cau trước sân từ đường, Trưởng thôn Phạm Đức Thuận đang chắp tay sau lưng, sải từng bước vững chãi bước qua bậc cửa gỗ lim. Chiếc áo dài the nâu sẫm của ông lay động theo từng nhịp bước, phong thái uy nghiêm, đĩnh đạc của một vị lý dịch công minh, chính trực. Đi ngay phía sau ông là một bóng hình thanh tú trong bộ áo dài vải thô màu xanh nhạt gập nếp phẳng phiu, tay ôm một tập hồ sơ và tráp mực nhỏ – đó chính là thư sinh Tạ Cảnh.

Sự xuất hiện đột ngột của Trưởng thôn Phạm Đức Thuận khiến cả gian từ đường xôn xao. Dân làng Thanh Khê ai cũng biết Phạm Đức Thuận là người giữ nghiêm hương ước, phân minh công tội, lại nắm quyền điều phối nước tưới và chứng thực khế ước trong toàn thôn. Người trong làng dẫu có ngang tàng đến đâu, đứng trước mặt Trưởng thôn cũng phải kiêng dè ba phần.

Cụ Bảy vội vã chống gậy đứng dậy, chắp tay chào:

"Trưởng thôn giá lâm. Mời ông lên chiếu trên uống chén trà xuân."

Phạm Đức Thuận khẽ mỉm cười đáp lễ các bô lão, nhưng ông không ngồi vào chiếu trên mà dừng lại ngay giữa gian chính, bên cạnh Diệp Thành. Ánh mắt ông nghiêm nghị lướt qua Diệp Đại Phúc đang đứng sững sờ như phỗng:

"Ta vừa đi kiểm tra hệ thống mương máng vùng bãi Hạ về, nghe tiếng cãi cọ ầm ĩ nơi từ đường nên ghé qua xem. Hóa ra lại là chuyện của nhà Diệp Thành."

Diệp Đại Phúc vội vàng bước tới, cố nặn ra nụ cười lấy lòng, hai tay xoa vào nhau:

"Trưởng thôn đến thật đúng lúc! Chú Ba nhà tôi đây túng quẫn hóa rồ, đòi giao quyền quản lý hai mẫu ruộng Cồn Gió cho con gái chưa chồng! Ruộng đất ấy lại liên quan đến phiên nước Khe Thanh của cả thôn, nếu để một đứa con gái trông coi thì làm sao bảo đảm được nghĩa vụ với làng xã? Tôi là anh cả, chỉ muốn đứng ra gánh vác giúp mà chú ấy..."

"Đại Phúc, ông thôi cái giọng giả nhân giả nghĩa ấy đi!" Phạm Đức Thuận nghiêm giọng cắt ngang, nét mặt đanh lại khiến nụ cười trên môi Diệp Đại Phúc tắt ngấm. "Ông bảo Tiểu Mãn không bảo đảm được nghĩa vụ làng xã sao? Vậy ta hỏi ông, ba mươi trượng mương ngầm hiểm trở ở hốc đá Cây Gạo ngập ngụa bùn rác bao năm qua không ai dám nhận nạo vét, vừa rồi là ai đã thức khuya dậy sớm, dầm mình dưới nước lạnh ba ngày ba đêm để khơi thông dòng chảy trước rằm tháng giêng đúng như cam kết?"

Phạm Đức Thuận quay sang nhìn toàn thể dân làng trong từ đường, cất cao giọng:

"Hôm qua, chính mắt ta và các tuần đinh đã đi nghiệm thu đoạn mương ngầm Cây Gạo! Ba mươi trượng lòng mương đã được nạo sâu ba thước, rác rưởi đá tảng được dọn sạch tinh tươm, bờ mương được gia cố bằng cọc tre và phên nứa chắc chắn! Dòng nước từ núi Thanh Lĩnh nhờ thế mà đổ về thông suốt, không chỉ ruộng Cồn Gió có nước mà hơn bốn mươi hộ dân vùng bãi Hạ cũng được hưởng lợi nguồn nước tràn dồi dào! Đó là công sức của ai? Là của cháu Tiểu Mãn và thằng Nhị Hòa đây!"

Trưởng thôn đưa tay vỗ nhẹ lên vai Nhị Hòa, rồi nhìn sang Tiểu Mãn với ánh mắt đầy thán phục:

"Bản vẽ rãnh mương chữ V lót đất sét nện chống thấm của Tiểu Mãn đề xuất tại buổi họp Hội tưới tiêu mùng tám tháng giêng vừa qua không chỉ đúng lệ làng mà còn giúp thôn ta tiết kiệm được sáu phần mười lượng nước thất thoát! Hương ước Thanh Khê từ đời các cụ lập ra đã ghi rõ: Người nào có công giữ nguồn nước, nạo vét kênh mương, đóng góp ngày công vượt mức định lệ thì được ưu tiên giữ quyền canh tác và phiên nước trên phần đất của mình! Nha môn huyện nhà cũng khuyến khích các hộ gia đình tự chủ sản xuất, miễn là nộp đủ sưu thuế, giữ trọn chữ tín!"

Phạm Đức Thuận chỉ tay thẳng vào mặt Diệp Đại Phúc, giọng đanh thép:

"Tiểu Mãn làm ăn chân chính, giữ trọn chữ tín từ việc buôn bán dưa rau sạch sẽ ở chợ phiên cho đến việc gánh vác nghĩa vụ công ích của làng! Khế ước nước của ruộng Cồn Gió đã được Hội tưới tiêu và ta đích thân đóng dấu triện công nhận. Một người chăm chỉ, có tài trí, cứu sống cả gia đình như thế, lý nào lại bị tước quyền quản lý ruộng đất chỉ vì định kiến hẹp hòi? Đại Phúc, ông là bác ruột, không giúp đỡ thì thôi, sao cứ tìm cách chèn ép, dồn cháu mình vào chân tường để mưu lợi riêng thế hả?"

Từng lời của Trưởng thôn như gáo nước lạnh tạt thẳng vào mặt Diệp Đại Phúc. Gương mặt béo tốt của ông ta chuyển từ tái mét sang tím ngắt, hai môi mấp máy nhưng không thốt nên được nửa lời. Đám đông trong họ bắt đầu chỉ trỏ, những tiếng xì xào chê trách thói tham lam của nhánh bác cả rộ lên khắp nơi. Mấy người ban nãy còn hùa theo Diệp Đại Phúc lúc này đều lấm lét nhìn nhau rồi lảng tránh ra phía cửa chái.

Lúc bấy giờ, Tạ Cảnh – người từ đầu vẫn lặng lẽ đứng bên cạnh – ung dung bước đến chiếc án thư bằng gỗ trắc kê ở gian bên hữu, nơi thường ngày dùng để ghi chép gia phả và sổ họ.

Anh đặt tráp mực xuống, thong thả mài thanh mực đen bóng trên nghiên đá Đoan Khê. Động tác của chàng thư sinh trẻ tuổi khoan thai, mực thước nhưng toát lên một khí độ đoan chính, đĩnh đạc khiến cả từ đường phải chú ý dõi theo. Mùi mực tàu thanh nhã thoang thoảng bay lên, hòa vào làn khói trầm u tịch. Tạ Cảnh trải rộng một tờ giấy tuyên thành dày dặn, trắng muốt lên mặt bàn, cầm ngọn bút lông thỏ chấm mực rồi ngẩng đầu nhìn cụ Bảy và các bô lão:

"Thưa cụ Bảy, thưa Trưởng thôn cùng toàn thể các bậc tiền bối trong họ Diệp. Tại hạ là Tạ Cảnh, học trò ngụ cư tại thôn ta, hôm nay may mắn được cụ Bảy cho phép phụng thảo việc ghi chép sổ họ ngày giỗ xuân. Lời tuyên bố của thúc Diệp Thành vừa rồi là lời thề xuất phát từ tâm nguyện chính đáng của một người chủ gia đình trước tổ tiên, lại được Trưởng thôn chứng giám theo đúng hương ước. Để tránh việc sau này phát sinh tranh chấp mờ ám, tại hạ mạn phép thay mặt tộc họ phụng thảo bản 'Tộc Ước Sinh Kế Khế Thư' để ghi nhận sự việc hôm nay bằng giấy trắng mực đen."

Nói đoạn, ngọn bút lông trong tay Tạ Cảnh lướt đi thoăn thoắt trên mặt giấy. Ngón tay anh thon dài, cổ tay linh hoạt đưa từng nét chữ chân phương, thanh thoát, rắn rỏi như rồng bay phượng múa hiện ra trên nền giấy trắng. Tiếng ngòi bút sột soạt lướt trên mặt giấy tuyên thành nghe êm tai và dứt khoát.

Chỉ trong một tuần trà ngắn ngủi, Tạ Cảnh đã hoàn tất văn bản. Anh cầm tờ giấy lên, thổi nhẹ cho lớp mực mau khô, rồi quay người lại, đứng thẳng giữa gian chính điện, cất giọng đọc to từng điều khoản rõ ràng, rành rọt:

"Phụng thảo ngày giỗ xuân họ Diệp, niên hiệu hiện hành:

Điều thứ nhất: Khẳng định Diệp Thành là chủ hộ hợp pháp của chi Ba họ Diệp, nay do thương tật ở chân, chính thức ủy thác toàn quyền quản lý, canh tác, định đoạt hoa lợi trên hai mẫu ruộng gò Cồn Gió và khoảnh vườn sau nhà cho trưởng nữ Diệp Tiểu Mãn trông coi.

Điều thứ hai: Công nhận Diệp Tiểu Mãn có toàn quyền tự chủ điều hành việc sản xuất nông sản, muối dưa, chế biến thực phẩm và buôn bán sinh kế của gia đình; tự mình định đoạt việc chi tiêu, trả nợ và tái đầu tư mà không chịu sự can thiệp của bất kỳ cá nhân nào trong họ tộc khi chưa có sự đồng thuận của cha mẹ.

Điều thứ ba: Diệp Tiểu Mãn cam kết tiếp tục hoàn thành đầy đủ các nghĩa vụ tô thuế với triều đình, ngày công nạo vét thủy lợi với làng xã theo đúng hạn mức của Hội tưới tiêu, bảo đảm không làm phương hại đến quyền lợi chung của họ tộc và thôn xóm.

Điều thứ tư: Bản tộc ước này lập thành ba bản trước bàn thờ tổ tiên, một bản lưu tại từ đường họ Diệp, một bản lưu tại lý điếm Trưởng thôn, một bản do Diệp Tiểu Mãn nắm giữ làm căn cứ chấp hành. Bất kỳ ai cố tình làm trái hoặc xúi giục tranh đoạt, tộc họ sẽ chiếu theo gia pháp mà nghiêm trị, làng xã chiếu theo hương ước mà xử lý!"

Giọng đọc của Tạ Cảnh vang lên dõng dạc, đanh thép, từng điều khoản đều chặt chẽ đến mức không thể tìm ra một kẽ hở nào. Ánh mắt anh khi đọc xong khẽ lướt qua Tiểu Mãn, trong đáy mắt ánh lên một vẻ ấm áp, khích lệ và tin tưởng vô hạn.

Tiểu Mãn nhìn anh, trong lòng trào dâng một niềm xúc động khôn tả. Tạ Cảnh không chỉ hiểu luật pháp, hiểu hương ước, mà anh còn hiểu thấu những khó khăn, những nguy cơ rình rập quanh cô để dùng ngòi bút của mình dựng nên một tấm khiên vững chắc nhất bảo vệ cô trước thói đời tham lam. Từng con chữ trên trang giấy ấy không đơn thuần là văn tự pháp lý, mà là sự bảo hộ đanh thép dành cho danh dự, tự do và mồ hôi nước mắt của cả gia đình cô.

"Tốt! Rất rõ ràng, rất phân minh!" Trưởng thôn Phạm Đức Thuận gật đầu khen ngợi. Ông bước tới chiếc án thư, cầm chiếc bút lông khác chấm chu sa rồi quay sang cụ Bảy: "Cụ Bảy thấy thế nào? Bản tộc ước này danh chính ngôn thuận, vừa hợp đạo hiếu trong nhà, vừa đúng lệ làng ngoài thôn. Cụ là tộc trưởng, xin cụ định đoạt!"

Cụ Bảy họ Diệp thở dài một hơi nhẹ nhõm. Đôi mắt mờ đục của ông lão nhìn về phía Diệp Thành đang đứng tựa vào nạng, rồi nhìn sang Tiểu Mãn với vẻ trìu mến. Ông lão chống gậy bước tới bàn, ánh mắt nhìn lướt qua Diệp Đại Phúc đang run rẩy đứng nép một bên:

"Đại Phúc, nhà chú Ba tự lực cánh sinh, con bé Tiểu Mãn hiếu thuận, tháo vát như thế, tổ tiên có linh thiêng cũng sẽ phù hộ độ trì cho nó. Chuyện ruộng Cồn Gió, từ nay nhà anh không được nhắc đến chuyện thâu tóm hay quản lý hộ nữa! Hãy để cho chúng nó yên ổn làm ăn mà trả nợ!"

Nói rồi, cụ Bảy tự tay cầm nghiên chu sa, điểm chỉ dấu vân tay già nua của mình vào góc dưới bản văn tự. Tiếp đó, Trưởng thôn Phạm Đức Thuận rút chiếc dấu đồng từ thắt lưng ra, cộp một tiếng đanh gọn, đóng dấu triện của thôn Thanh Khê lên trên dòng chữ ký của người làm chứng. Diệp Thành cũng bước tới, bàn tay run run nhưng kiên quyết ấn dấu tay điểm chỉ của người chủ hộ. Vết mực đỏ tươi in hằn trên nền giấy trắng muốt, như một sự khẳng định bất khả xâm phạm.

Diệp Đại Phúc đứng chết trân tại chỗ. Toàn thân ông ta như bị rút cạn sinh lực. Từng tấc ruột của ông ta như bị cào xé vì cay đắng và tiếc nuối. Kế hoạch hoàn hảo mà vợ chồng ông ta dày công toan tính bấy lâu — từ việc mượn cớ nợ nần để ép gán đất giá rẻ, đến việc đòi chia nửa tiền lời bán dưa, ép gả Tiểu Mãn cho nhà họ Tiền, và hôm nay là mượn danh nghĩa họ tộc để tước quyền làm chủ ruộng đất — toàn bộ đã hoàn toàn tan thành mây khói ngay trước bàn thờ tổ tiên! Trước văn tự có dấu triện của Trưởng thôn và điểm chỉ của cụ Bảy, Diệp Đại Phúc cứng họng, không còn bất kỳ kẽ hở nào để lật lại thế cờ.

Mọi người trong từ đường bắt đầu lục tục giải tán. Khi đi ngang qua Diệp Đại Phúc, vài người họ hàng trước đây còn e dè ông ta nay cũng lắc đầu ngán ngẩm, buông vài câu chê trách bóng gió khiến mặt ông ta đỏ bừng như gấc chín.

Chu Kim Quế từ ngoài sân lủi thủi bước vào, kéo giật vạt áo chồng, đôi mắt đảo liên hồi đầy vẻ hậm hực nhưng không dám ho he nửa lời trước cái nhìn lạnh lùng của Trưởng thôn. Ả càu nhàu trong miệng những lời cay độc không rõ tiếng, rồi hậm hực lôi Diệp Văn Long cắm đầu đi thẳng ra cổng như chạy trốn khỏi sự sỉ nhục.

Khi mọi người cùng bước ra khỏi cổng từ đường râm mát, gió xuân lồng lộng thổi từ sườn núi Thanh Lĩnh xuống thung lũng, mang theo mùi ngai ngái nồng nàn của đất ẩm vừa cày xới và hương thơm thoang thoảng của cỏ dại ven bờ khe. Ánh nắng rực rỡ xua tan đi làn sương mờ buổi sớm, trải một màu vàng óng ả lên những mái rạ và bờ tre xanh ngắt.

Từ trên con đường đất cao dẫn về xóm Đông, phóng tầm mắt qua rặng tre xanh ngắt, có thể nhìn thấy trọn vẹn dải đất gò Cồn Gió. Mảnh ruộng khô cằn sỏi đá ngày nào nay đã được nạo vét mương nhánh chữ V ngay ngắn, nước Khe Thanh dẫn về lấp lánh như một dải lụa bạc dưới ánh mặt trời đầu xuân. Dòng nước mát lành chảy róc rách qua các rãnh đất sét nện, tưới tắm cho từng thớ đất cằn cỗi bấy lâu. Trên những luống đất hình mai rùa được vun xới cẩn thận, từng hàng mầm đậu xanh non mơn mởn vừa nhú lên khỏi mặt đất, phủ một lớp xanh biếc tràn trề nhựa sống.

Diệp Đại Phúc đứng khựng lại bên vệ đường, đôi mắt ti hí vằn lên những tia máu đỏ quạch. Ông ta cay đắng liếc nhìn mảnh ruộng Cồn Gió đang bắt đầu lên luống đậu xanh tươi tốt ấy, hai hàm răng nghiến chặt vào nhau ken két. Sự thèm thuồng và đố kỵ cháy rực trong lồng ngực gã đàn ông tham lam, nhưng lúc này gã chỉ có thể cay đắng nuốt cục hận vào trong lòng. Nhìn dòng nước cuồn cuộn chảy vào ruộng của Diệp Thành mà ruộng nhà mình ở phía dưới chỉ nhận được phần nước dư thừa, ruột gan ông ta như bị lửa thiêu.

"Đi thôi chị, chúng ta về nhà!" Nhị Hòa hồ hởi kéo tay Tiểu Mãn, nụ cười rạng rỡ nở bừng trên khuôn mặt rám nắng của cậu thiếu niên mười bốn tuổi. Cậu nhảy chân sáo trên con đường đất, bao nhiêu uất ức kìm nén suốt buổi sáng nay đã hoàn toàn bay biến.

Diệp Thành chống gậy bước đi bên cạnh các con. Dù bước chân vẫn còn khập khiễng và mệt mỏi sau một buổi sáng căng thẳng, nhưng trên gương mặt sạm đen đầy nếp nhăn của ông đã giãn ra một nụ cười thanh thản hiếm hoi suốt bao tháng ngày u uất. Ánh mắt ông nhìn Tiểu Mãn ngập tràn niềm tự hào và tin cậy.

Tạ Cảnh cẩn thận trao bản văn tự có dấu triện đỏ chót vào tay Tiểu Mãn. Đầu ngón tay anh khẽ chạm vào bàn tay ấm áp, thô ráp vì lao động của cô gái nhỏ. Một luồng hơi ấm dịu dàng dường như truyền qua kẽ tay, khiến má Tiểu Mãn thoáng ửng hồng. Ánh mắt hai người giao nhau trong một thoáng, không cần lời nói hoa mỹ, chỉ có sự thấu hiểu sâu sắc và niềm tin cậy vững bền tựa đá tảng.

"Tiểu Mãn, từ nay có bản ước này, sẽ không ai dám nhân danh họ tộc làm khó cô nữa." Tạ Cảnh khẽ nói, giọng trầm ấm như gió xuân.

"Cảm ơn huynh, Tạ đại ca. Nếu không có huynh và Trưởng thôn hôm nay..." Tiểu Mãn siết chặt tờ giấy trong tay, ánh mắt lấp lánh niềm xúc động.

"Là do cô và gia đình đã tự cứu lấy mình bằng sự ngay thẳng và chăm chỉ." Tạ Cảnh mỉm cười, khẽ gật đầu rồi dừng bước ở ngã ba đường để rẽ về phía nhà trọ họ Lưu. Dáng áo xanh thanh nhã của anh khuất dần sau rặng trúc râm mát.

Ba cha con Diệp Thành rảo bước nhanh hơn trên con ngõ nhỏ dẫn về căn nhà ba gian xiêu vẹo ở rìa đông thôn. Trong lòng Tiểu Mãn rộn rã bao nhiêu dự tính mới: mương đã thông, ruộng Cồn Gió đã lên luống đậu xanh, mẻ dưa cải non sau vườn sắp đến kỳ thu hoạch đợt hai, cô sẽ bắt đầu thu gom đỗ tương để chuẩn bị cho mẻ tương ủ đầu xuân theo công thức của bà ngoại... Cuộc sống dẫu còn muôn vàn khó khăn phía trước, nhưng cánh cửa hy vọng đang rộng mở thênh thang.

Thế nhưng, khi ba cha con vừa đẩy cánh cổng tre bước vào khoảng sân đất nện quen thuộc, niềm vui ngắn chẳng tày gang bỗng chốc vụt tắt.

Một tiếng kêu thảng thốt của Tam Nha từ trong gian buồng ngủ vọng ra xé toạc không gian tĩnh lặng của buổi trưa:

"Cha ơi! Chị Mãn ơi! Cứu mẹ với!"

Tiểu Mãn giật thót mình, vội vã lao vụt qua khoảng sân, vấp cả vào chiếc sọt tre đựng dụng cụ đặt bên hiên.

Cảnh tượng trước mắt khiến tim cô như ngừng đập: Vừa về đến nhà, Lâm Tú Nương đã ngã quỵ bên bậu cửa, sắc mặt tái nhợt ôm lấy ngực. Chiếc rổ đựng kim chỉ rơi lăn lóc dưới chân, những cuộn chỉ ngũ sắc văng tung tóe trên nền đất ẩm. Đôi môi bà tím tái không còn một giọt máu, lồng ngực phập phồng dữ dội trong từng cơn thở dốc đứt quãng. Tam Nha và Tứ Muội quỳ bên cạnh, nước mắt đầm đìa, hai bàn tay nhỏ bé cố lay gọi mẹ trong sự sợ hãi tột cùng. Diệp Thành hoảng hốt vứt cả chiếc nạng gỗ mít sang một bên, lảo đảo quỳ sụp xuống bên cạnh vợ, giọng run rẩy lạc đi giữa gian nhà lộng gió:

"Tú Nương! Nàng làm sao thế này? Mau... mau mở mắt ra nhìn ta đi!"

Bàn tay Lâm Tú Nương siết chặt lấy cổ áo trước ngực, đốt ngón tay trắng bệch, cả người run lên bần bật trong cơn co thắt dữ dội. Tiểu Mãn quỳ thụp xuống, vội vã đỡ lấy đầu mẹ, lòng bàn tay chạm vào làn da lạnh toát như băng đá. Mọi niềm hân hoan vừa chớm nở trong lòng cô gái nhỏ bỗng chốc tan biến, nhường chỗ cho một cơn ớn lạnh buốt giá đang trườn dọc sống lưng.