Một thỏa thuận không sửa lại quá khứ

Tách trà hoa cúc bốc khói mỏng manh giữa bàn trà phòng khách, nơi cô Dung ngồi đối diện Lan, mẹ Hạnh và luật sư Sơn với bản dự thảo văn bản thỏa thuận đã được luật sư riêng của bà chỉnh sửa từng câu chữ.

Gió từ phía sông Cà Ty thổi qua rèm cửa khép hờ, mang theo vị mặn chát quen thuộc của muối biển quyện lẫn mùi nước mắm chín nỏ từ dãy thùng ủ sau sân. Không khí trong căn phòng gian trước của căn nhà ngói ba gian hôm nay tĩnh lặng đến mức nghe rõ cả tiếng vo ve nhè nhẹ của chiếc quạt trần cổ lỗ đang quay chậm rãi trên trần vôi bong tróc. Từng vệt bóng của ba cánh quạt sắt quét qua mặt bàn gỗ gõ đỏ đã lên nước đen bóng, cắt ngang những tập hồ sơ được xếp đặt vuông vức, tạo nên một nhịp điệu đều đặn, bức bách và nặng nề như tiếng đập của một chiếc đồng hồ quả lắc trong phòng bệnh.

Khác hẳn với những lần xuất hiện trước—khi giọng nói the thé và sự giận dữ của người cô ruột từng làm rung chuyển cả khoảng sân rợp bóng hoa giấy, làm vỡ vụn sự bình yên của xóm chài nhỏ—cô Út Dung hôm nay ngồi lặng lẽ, hai bàn tay gầy guộc đan chặt vào nhau trên đùi. Chiếc áo bà ba màu xám tro sờn cổ, bạc màu ở hai bên đầu vai, khiến vóc dáng vốn đã nhỏ thó của bà như quắt lại, lọt thỏm giữa lòng chiếc ghế bành bọc nỉ cũ. Đôi mắt trũng sâu, viền thâm đen vì những đêm mất ngủ triền miên và những cơn đau thắt ngực do căn bệnh tim hành hạ, nhìn chăm chú vào tập hồ sơ bọc bìa nhựa xanh đặt ngay ngắn trên mặt bàn gỗ gõ đỏ. Thỉnh thoảng, lồng ngực bà lại phập phồng sau một hơi hít sâu đầy khó nhọc, đôi môi khô ráp mím chặt như cố nén lại một tiếng thở dài hay một cơn ho khan chực trào.

Bên cạnh bà Dung là bản dự thảo thỏa thuận do văn phòng luật sư độc lập tại đường Trần Hưng Đạo soạn thảo theo yêu cầu của bà, kèm theo các bút tích chỉnh sửa bằng mực đỏ ở một số điều khoản về phương thức thanh toán và bảo đảm tài sản. Từng dòng chữ gạch xóa, từng dấu chấm hỏi và những đoạn ghi chú bên lề trang giấy phản ánh sự giằng co, nghi ngại và nỗi bất an tột cùng mà người đàn bà buôn gánh bán bưng này đã mang theo suốt nhiều tháng ròng rã.

Luật sư Lê Hoàng Sơn đẩy gọng kính cận, mở chiếc cặp da đen bóng đã sờn vài góc mép, rút ra ba bản thỏa thuận in sẵn trên giấy A4 dày dặn. Từng cử chỉ của anh đều chậm rãi, chuẩn mực và mang tính nghi thức cần thiết để trấn an những cái đầu đang căng như dây đàn. Anh đặt một bản trước mặt cô Dung, một bản trước mặt bà Hạnh và giữ một bản cho mình cùng Lan. Ở cuối bàn trà, Phúc ngồi nghiêm trang trong chiếc áo sơ mi cộc tay cài kín cổ, hai tay cầm bình trà gốm tráng men châm thêm nước nóng vào từng chiếc tách sành, động tác cẩn trọng, không còn vẻ bốc đồng, gắt gỏng như ngày đầu xông vào bảo vệ mẹ trước những lời chì chiết. Hơi nước sôi bốc lên mang theo hương thơm ngai ngái, thanh tao của cúc khô phơi nắng, tạm thời xua đi cái ngột ngạt đang bủa vây gian phòng khách.

“Thưa cô Dung, thưa bác gái và hai em,” luật sư Sơn mở đầu bằng chất giọng điềm tĩnh, ấm và dứt khoát đặc trưng của người làm nghề luật lâu năm. “Hôm nay, ngày hai mươi tám tháng mười, tại nhà riêng của hộ kinh doanh nước mắm Hải Thành, chúng ta ngồi lại đây trên tinh thần thiện chí và tôn trọng pháp luật để rà soát chi tiết lần cuối bản Thỏa thuận giải quyết dứt điểm nghĩa vụ tài chính và cam kết không tranh chấp tài sản giữa bà Võ Thị Dung và gia đình ông Võ Văn Thành.”

Sơn lật trang đầu tiên, dùng đầu ngón tay miết phẳng nếp gấp của tờ giấy rồi dùng ngòi bút bi chỉ vào từng mục được đánh số rõ ràng:

“Về mặt chủ thể, bên A là bà Võ Thị Dung, có sự tham vấn của văn phòng luật sư đại diện độc lập. Bên B gồm bà Nguyễn Thị Hạnh và cháu Võ Ngọc Lan, người đại diện theo ủy quyền hợp pháp của ông Võ Văn Thành trong phạm vi điều hành sản xuất kinh doanh và xử lý công nợ nội bộ, căn cứ theo văn bản ủy quyền có công chứng số 142 lập ngày mùng năm tháng trước. Toàn bộ nội dung hôm nay đã được tôi và luật sư đồng nghiệp của cô Dung đối soát kỹ lưỡng qua ba vòng chỉnh sửa thư điện tử trong tuần qua, bảo đảm tính hợp pháp, tính khả thi và quan trọng nhất là giải quyết triệt để tận gốc rễ vấn đề mà không để lại bất kỳ hệ lụy tranh chấp nào về sau.”

Cô Dung khẽ gật đầu, ngón tay run rẩy chạm vào mép giấy ráp mịn:

“Tôi cũng nhờ bên luật sư người ta coi hết rồi. Mấy hôm nay đầu óc tôi váng vất, mắt mũi kèm nhem, chữ nghĩa nhiều quá đọc cũng không xuể, nhưng người ta bảo các điều khoản đều chặt chẽ cho cả hai bên. Giờ chú Sơn cứ đọc lại từng điều khoản cho chị Hai với mấy đứa nhỏ cùng nghe. Chuyện trong nhà, đến nước phải ngồi giấy trắng mực đen thế này tôi cũng chẳng vui vẻ gì, nhưng phận tôi đau ốm, không rạch ròi thì mai này nhắm mắt không yên.”

Bà Hạnh ngồi bên cạnh Lan, hai vai hơi co lại, bàn tay giấu dưới vạt áo bà ba thỉnh thoảng lại run lên nhè nhẹ. Dù đã được Lan giải thích cặn kẽ từ đêm hôm trước, phân tích cặn kẽ từng tình huống và chuẩn bị tâm lý rất kỹ, gương mặt người mẹ cả đời chỉ biết quanh quẩn bên bếp lửa, thúng cá và những hũ mắm vẫn lộ rõ vẻ căng thẳng tột độ. Đối với bà, những tờ giấy có mộc đỏ, những danh xưng "bên A", "bên B" và những điều khoản pháp lý khô khốc luôn gợi lên nỗi sợ hãi về chốn công quyền, về sự đổ vỡ không thể hàn gắn của một gia đình. Bà vân vê mép khăn tay, khẽ liếc nhìn Lan như tìm kiếm một điểm tựa tinh thần duy nhất giữa cơn sóng gió. Lan đưa tay nắm lấy bàn tay thô ráp, chai sần vì muối và nắng gió của mẹ, siết nhẹ từng ngón tay để truyền sang hơi ấm và sự tự tin vững vàng.

“Luật sư Sơn cứ đọc từng điều khoản đi ạ,” Lan nói, giọng bình thản, rõ ràng và mạch lạc. “Chúng cháu muốn mọi thứ được làm sáng tỏ trên cơ sở chứng từ và khả năng thực tế của cơ sở, không né tránh bất kỳ khúc mắc nào nữa. Càng minh bạch bao nhiêu thì gia đình càng nhẹ lòng bấy nhiêu.”

Sơn hắng giọng, cất lời rành rẽ, tiếng đọc vang lên tròn trịa giữa không gian tĩnh mịch:

“Điều một: Xác định nguồn gốc và bản chất nghĩa vụ tài chính. Căn cứ vào giấy biên nhận viết tay lập ngày 12 tháng 4 năm 2014 do bà Nguyễn Thị Hạnh ký nhận thay ông Võ Văn Thành, thể hiện việc bà Võ Thị Dung có giao số tiền mặt 50.000.000 đồng và 3 lượng vàng SJC; đồng thời căn cứ vào thư tay trao đổi nội bộ cùng lời xác nhận ý chí của ông Võ Văn Thành trong quá trình điều trị phục hồi chức năng: Hai bên thống nhất xác định đây là khoản hỗ trợ tài chính có hoàn trả của bà Dung dành cho ông Thành nhằm mục đích cơi nới dãy thùng chượp và mua sắm máy chiết rót bán tự động phục vụ sản xuất. Khoản hỗ trợ này không cấu thành quan hệ góp vốn thành lập hộ kinh doanh, không xác lập quyền sở hữu chung đối với quyền sử dụng đất, nhà xưởng hay thương hiệu Hải Thành.”

Luật sư Sơn dừng lại vài giây, ngước mắt nhìn qua gọng kính sang phía bà Dung:

“Về phần này, luật sư của cô Dung đã đồng thuận lược bỏ hoàn toàn thuật ngữ ‘cổ phần’ hay ‘vốn góp sở hữu’ vốn không phù hợp với quy định pháp luật về hộ kinh doanh cá thể theo Nghị định 01/2021/NĐ-CP. Việc định danh lại thành khoản hỗ trợ tài chính có hoàn trả bảo đảm cho cô Dung quyền đòi nợ tuyệt đối, đồng thời bảo vệ toàn vẹn quyền tài sản độc lập của xưởng. Cô Dung có ý kiến gì thêm về cách định danh này không ạ?”

Cô Dung khẽ thở dài, một tiếng thở hắt ra trĩu nặng từ lồng ngực gầy guộc. Ánh mắt bà lướt qua khoảng sân gạch, hướng về phía khung cửa sổ nhìn ra kho muối và dãy nhà thùng sẫm màu thời gian:

“Hồi đó anh Hai tôi bảo ‘cứ đưa tiền vàng đây, sau này xưởng ăn nên làm ra thì có phần của cô Út’. Anh em ruột thịt tin nhau bằng lời nói, ai mà biết luật lệ hộ kinh doanh với công ty cổ phần nó rắc rối thế nào. Lúc đưa vàng, đưa tiền, tôi cũng chỉ nghĩ là gom góp chút vốn liếng cả đời buôn bán cho anh mình làm ăn, mong xưởng mắm tổ tiên truyền lại không bị mai một. Nhưng thôi, anh Hai tôi giờ nằm một chỗ, bập bẹ nói được vài tiếng còn nhớ tới món nợ của đứa em gái này, thế là tôi hiểu anh tôi không có ý quỵt. Chú Sơn cứ đọc tiếp đi.”

“Vâng, xin cảm ơn sự thấu hiểu của cô,” Sơn tiếp tục, lật sang trang thứ hai. “Điều hai: Quy đổi giá trị nghĩa vụ và xác định tổng số tiền hoàn trả trọn gói. Dựa trên khoản tiền gốc 50.000.000 đồng, giá trị quy đổi của 3 lượng vàng SJC tại thời điểm giải quyết thỏa thuận, cùng với sự thừa nhận đạo đức và tình nghĩa anh em của ông Thành, hai bên thống nhất quy đổi toàn bộ nghĩa vụ tài chính quá khứ thành một khoản thanh toán trọn gói duy nhất là 120.000.000 đồng (Một trăm hai mươi triệu đồng chẵn).”

Sơn nhìn thẳng vào Lan và cô Dung, giải thích thêm với tư cách người làm cầu nối:

“Con số 120 triệu đồng này đã bao gồm toàn bộ tiền gốc, phần quy đổi kim loại quý và một mức lãi trượt giá hợp lý qua mười năm, dựa trên biên độ lạm phát thực tế và khả năng cân đối tài chính của xưởng Hải Thành. Hai bên cam kết không phát sinh bất kỳ yêu cầu tính lãi suất bổ sung, phạt vi phạm hay đòi hỏi trượt giá nào khác sau ngày ký văn bản này.”

Lan nhìn vào con số 120.000.000 đồng in đậm trên trang giấy. Từng con số kế toán trong đầu cô lập tức chuyển động như một bảng cân đối vi mô chạy qua tiềm thức.

Một trăm hai mươi triệu đồng. Mười năm trước, năm mươi triệu đồng và ba cây vàng là một tài sản rất lớn, tương đương với cả một gia tài nhỏ ở vùng biển Phan Thiết này. Nhờ món tiền ấy mà ba cô mới có thể đóng thêm bốn thùng lót gỗ mít kiên cố loại mười tấn, mua được máy chiết rót bán tự động cũ từ Sài Gòn chuyển về bằng xe tải và nhập đủ hai trăm tấn muối Cà Ná trữ kho. Nếu áp dụng cách tính máy móc theo lãi suất cho vay thương mại lũy kế mười năm, hoặc quy đổi ba lượng vàng theo giá đỉnh điểm của thị trường tự do hiện tại rồi cộng thêm lãi phạt chậm trả, con số đòi hỏi có thể dễ dàng vọt lên gần hai trăm triệu đồng.

Hai trăm triệu đồng ở thời điểm này sẽ là một đòn giáng chí mạng, bẻ gãy hoàn toàn dòng tiền mong manh mà xưởng Hải Thành vừa nhọc nhằn gầy dựng lại sau cơn bạo bệnh của ba. Nhưng ngược lại, nếu chỉ lạnh lùng ném ra đúng năm mươi triệu đồng tiền mặt căn cứ theo con số ghi trên tờ giấy than ố vàng năm 2014, vin vào kẽ hở pháp lý để phủ nhận giá trị của ba cây vàng và sự trượt giá của đồng tiền, đó sẽ là sự bội bạc tàn nhẫn đối với người thân từng chìa tay cưu mang gia đình lúc ngặt nghèo. Con số một trăm hai mươi triệu chính là điểm cân bằng hoàn hảo—nó vừa vặn với đạo lý làm người, bù đắp công bằng cho cô Dung, đồng thời nằm trong giới hạn chịu đựng tối đa của dòng tiền sản xuất mà Lan đã tính toán chi li đến từng đồng xu.

“Mẹ thấy con số này thế nào ạ?” Lan khẽ nghiêng đầu, hỏi nhỏ bà Hạnh.

Bà Hạnh gật đầu, sống mũi cay cay, khóe mắt hoe đỏ dưới ánh sáng ban trưa:

“Tôi đồng ý. Anh Hai nằm viện, bữa trước nghe nhắc tới cô Út cũng ứa nước mắt gật đầu. Ổng cứ nắm chặt tay tôi, miệng ú ớ dặn phải lo cho cô Út. Trả được cho cô Út một trăm hai mươi triệu cho trọn vẹn nghĩa tình, tôi với anh Hai mới thanh thản được. Tiền bạc mất đi còn làm ra được, chứ tình nghĩa ruột thịt mà đứt đoạn thì chết cũng không mang theo được gì.”

Cô Dung đưa bàn tay gầy guộc lên gạt nhẹ lọn tóc bạc vướng bên thái dương, giọng trầm xuống, mang theo một nỗi ngậm ngùi chua xót:

“Một trăm hai mươi triệu... Luật sư của tôi bảo nếu kiện ra tòa đòi chia đất xưởng theo thư tay thì chưa chắc thắng vì đất đứng tên anh Hai, mà kéo dài vài năm thì tiền án phí với tiền luật sư cũng quá tội. Thôi thì coi như tôi lấy lại tiền gốc có chút trượt giá để lo thân già. Tôi chịu con số này.”

“Dạ, vậy chúng ta đi vào điều khoản then chốt nhất,” luật sư Sơn lật sang trang thứ ba, giọng trở nên đanh thép, dứt khoát và trang trọng hơn. “Điều ba: Cam kết từ bỏ toàn bộ quyền lợi và yêu sách liên quan đến tài sản xưởng Hải Thành.”

Sơn đọc từng chữ chậm rãi, nhấn mạnh vào từng thuật ngữ pháp lý mang tính ràng buộc tuyệt đối:

“Kể từ thời điểm ký kết văn bản này và nhận đủ các đợt thanh toán theo tiến độ quy định tại Điều bốn, bà Võ Thị Dung cam kết vô điều kiện:

Thứ nhất, từ bỏ hoàn toàn và vĩnh viễn mọi yêu sách, khiếu nại, khiếu kiện đối với quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất tại Thửa đất số 43, tờ bản đồ số 12, phường Thanh Hải, thành phố Phan Thiết đứng tên ông Võ Văn Thành, cũng như Thửa đất số 42 là tài sản riêng của bà Nguyễn Thị Hạnh.

Thứ hai, từ bỏ mọi yêu sách về quyền sở hữu đối với nhà xưởng, hệ thống thùng chượp, kho muối, máy móc thiết bị, nhãn hiệu thương mại, công thức sản xuất nước mắm và toàn bộ cổ phần lợi nhuận phát sinh trong quá khứ cũng như tương lai của cơ sở Hải Thành.

Thứ ba, cam kết không thực hiện bất kỳ hành vi nào gây cản trở đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, giao dịch thương mại hoặc việc quản lý, định đoạt tài sản hợp pháp của gia đình ông Võ Văn Thành và cơ sở Hải Thành.

Thứ tư, văn bản này có giá trị chung thẩm và là căn cứ pháp lý duy nhất để giải quyết mọi quan hệ tài chính giữa hai bên. Mọi tài liệu, giấy viết tay, thư từ hoặc thỏa thuận miệng trước ngày ký văn bản này đều mặc nhiên hết hiệu lực thi hành.”

Căn phòng rơi vào một khoảng lặng tuyệt đối. Tiếng gió rít khẽ qua khe cửa sổ như ngừng lại, nhường chỗ cho sự ngưng đọng của thời gian.

Lan ngồi bất động, ánh mắt găm chặt vào từng nét mặt của cô Dung. Đây chính là nút thắt sinh tử từng treo lơ lửng trên đầu gia đình cô suốt bảy tháng qua kể từ ngày cô rời văn phòng kiểm toán tại Sài Gòn để quay về Phan Thiết. Bức thư tay năm 2014 của ba cô với những câu chữ mập mờ về “cổ phần” và “chia phần đất xưởng” từng là một quả bom nổ chậm chực chờ kích nổ. Nó từng biến Thửa đất số 43 thành một khối tài sản tranh chấp tiềm tàng, làm tê liệt mọi khả năng thương lượng hợp tác kinh doanh, ngăn cản việc tiếp cận nguồn vốn chính thống và từng đẩy gia đình cô đến bờ vực của một vụ kiện tụng nội bộ nhục nhã nơi công đường. Nếu điều khoản này không được ký kết trọn vẹn, Hải Thành sẽ mãi mãi không thể lớn lên, mãi mãi bị giam hãm trong cái bóng của sự bất an pháp lý.

Cô Dung cúi đầu nhìn bản thỏa thuận. Môi bà mím chặt đến mức tái nhợt. Đôi vai gầy khẽ run lên dưới lớp áo bà ba bạc màu. Một bàn tay bà vô thức đặt lên ngực trái, nơi có vết sẹo mờ của những lần thăm khám tim mạch định kỳ, nơi trái tim đang đập những nhịp yếu ớt và loạn xạ.

“Tôi biết rồi,” cô Dung cất tiếng, giọng khàn đặc nhưng rành rọt, từng âm tiết phát ra như trút hết những cay đắng u uất tích tụ bấy lâu. “Tôi đòi đất, đòi xưởng cũng vì uất ức. Thấy cháu chắt lớn lên, đứa thì đi Sài Gòn làm kế toán sang trọng, đứa thì lái xe chở hàng tấp nập, mà mình thì còng lưng ôm sạp vải ế ẩm ở chợ Cũ, bệnh tật đổ xuống đầu không biết bấu víu vào đâu. Giờ có chú Sơn làm chứng, có chị Hai với hai cháu ở đây, tôi ký. Tôi không tranh giành một tấc đất nào của anh Hai tôi nữa.”

Nói đoạn, cô Dung với tay lấy chiếc bút mực đen trên bàn. Bàn tay nổi đầy gân xanh của người phụ nữ buôn bán tảo tần run rẩy đặt ngòi bút xuống dòng cuối cùng của trang ba. Từng nét chữ “Võ Thị Dung” hiện lên ngay ngắn, dứt khoát dưới mục Bên A.

Bà ký tiếp vào các trang giáp lai, rồi ký nháy vào từng điều khoản cam kết từ bỏ quyền sở hữu đất đai và tài sản. Tiếng sột soạt của ngòi bút miết trên mặt giấy nghe khô khốc nhưng nặng tựa ngàn cân.

Khi nét chữ cuối cùng khép lại, Lan cảm thấy một tảng đá vô hình đè nặng lồng ngực mình suốt hơn hai trăm ngày qua như vừa được nhấc bổng ra ngoài. Thửa đất số 43, nơi lưu giữ tâm huyết ba mươi năm nghề mắm của ba cô, nơi đặt mười lăm thùng gỗ mít đang ngày đêm ngấu đạm rỉ ra những giọt mắm tinh túy nhất, đã chính thức được giải phóng khỏi vòng xoáy tranh chấp tài sản gia tộc. Lời nguyền chia rẽ đe dọa cơ sở Hải Thành đã bị bẻ gãy hoàn toàn bằng sức mạnh của pháp luật và sự tỉnh táo của lương tri.

Bà Hạnh thở ra một hơi dài, đưa tay áo chấm vội giọt nước mắt lăn dài trên gò má nhăn nheo, sạm đen vì nắng gió. Phúc ngồi bên cạnh khẽ buông lỏng hai nắm đấm vốn đã siết chặt từ đầu buổi, ánh mắt nhìn cô ruột đã bớt đi vẻ phòng thủ gay gắt, thay vào đó là một sự nhẹ nhõm lan tỏa khắp gương mặt phong trần.

“Bây giờ, chúng ta chuyển sang Điều bốn: Phương thức và tiến độ thanh toán,” luật sư Sơn tiếp tục điều phối với phong thái chuyên nghiệp, kéo sự chú ý của mọi người trở lại với thực tế tài chính lạnh lùng nhưng cần thiết.

“Tổng số tiền 120.000.000 đồng sẽ được thanh toán làm hai phần cụ thể như sau:

Đợt một: Thanh toán ngay tại thời điểm ký kết văn bản này số tiền 30.000.000 đồng (Ba mươi triệu đồng chẵn) bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản ngân hàng.

Đợt hai: Số tiền 90.000.000 đồng (Chín mươi triệu đồng chẵn) còn lại được cam kết trả góp đều đặn hàng tháng trong vòng 18 tháng liên tục. Mỗi tháng thanh toán đúng 5.000.000 đồng (Năm triệu đồng chẵn), cố định vào ngày mùng 10 hàng tháng, bắt đầu từ tháng sau cho đến khi tất toán toàn bộ nghĩa vụ nợ.”

Sơn ngẩng lên nhìn Lan, ánh mắt ngầm hỏi về sự chuẩn bị thực tế:

“Lan, em đã chuẩn bị xong phần tài chính cho đợt một chưa?”

“Dạ, em đã chuẩn bị đầy đủ,” Lan đáp, giọng nói đĩnh đạc lạ thường.

Cô mở chiếc túi xách công sở bằng da tổng hợp đặt dưới chân ghế, kéo khóa cẩn thận rồi lấy ra ba cọc tiền polymer mệnh giá năm trăm nghìn đồng mới cứng, còn nguyên dải băng niêm phong giấy trắng của ngân hàng Vietcombank chi nhánh Bình Thuận. Mỗi cọc mười triệu đồng, gồm hai mươi tờ tiền phẳng phiu, sắc nét. Lan đặt ba cọc tiền ấy ngay ngắn lên giữa bàn trà, đẩy nhẹ về phía cô Dung.

Đây là số tiền Lan đã đích thân đến ngân hàng rút ra vào chiều hôm qua, ngay sau khi hệ thống ERP của chuỗi bán lẻ Nam Lộ ghi nhận giải ngân đợt thanh toán dứt điểm cho lô hàng Bếp Bờ Biển đầu tiên vừa được nghiệm thu đạt chuẩn AQL tại tổng kho Bình Tân. Đó là kết quả của ba mươi ngày đêm cả xưởng căng mình làm việc, từ việc lựa chọn từng mẻ cá cơm than béo mẫm, kiểm soát độ muối, đến việc đóng chai, dán tem nhãn thủ công dưới sự giám sát ngặt nghèo của đại diện kiểm định. Sau khi trừ đi toàn bộ chi phí vật tư vỏ chai thủy tinh trả cho cơ sở của bà Quyên, thanh toán tiền mắm cốt thô nhập bổ sung từ xưởng Hai Trọng ở Phú Hài và phát đủ tiền lương làm thêm giờ cho thợ ca đêm, khoản lợi nhuận ròng thực tế thu về vừa vặn để cô trích ra ba mươi triệu đồng này. Cô làm được điều đó mà không phải thâm hụt một đồng nào vào quỹ tiền mặt vận hành tối thiểu của xưởng, và tuyệt đối không chạm tới khoản sáu triệu đồng tiền chợ búa, thuốc men sinh hoạt gia đình của mẹ Hạnh.

Cô Dung nhìn ba cọc tiền xanh ngắt đặt ngay ngắn trên bàn trà, ánh mắt thoáng chốc sững lại, đồng tử co rút vì ngỡ ngàng. Những ngón tay khô gầy, thô ráp vì quanh năm bốc vải và đếm tiền lẻ khẽ co rụt về phía ngực áo, như thể bà chưa từng dám tin gia đình người anh trai bệnh tật có thể gom đủ ba mươi triệu đồng tiền tươi để đặt ngay trước mặt mình giữa lúc xưởng mắm đang ngập tràn khó khăn thế này. Trong tâm tưởng đầy định kiến của bà trước đó, Hải Thành chỉ là một con thuyền rách nát sắp chìm, và những lời hứa hẹn của đứa cháu gái từ Sài Gòn về chỉ là đòn hoãn binh giả tạo.

“Cô Út kiểm tra lại tiền giúp cháu ạ,” Lan nói, giọng nhỏ nhẹ nhưng chắc nịch. “Ba mươi triệu đồng tiền mặt trả đợt một. Còn chín mươi triệu còn lại, cháu đã cài đặt lệnh chuyển khoản tự động cố định năm triệu đồng vào ngày mùng mười hàng tháng từ tài khoản ngân hàng của Hải Thành sang số tài khoản Agribank của cô. Trong phụ lục hợp đồng có ghi rõ điều khoản bảo đảm: nếu Hải Thành chậm thanh toán quá mười lăm ngày mà không có lý do bất khả kháng được thông báo bằng văn bản, cô có quyền yêu cầu văn phòng thừa phát lại lập vi bằng để tiến hành các biện pháp chế tài pháp lý theo luật định.”

Phúc đứng dậy, tiến lại gần bàn trà, đẩy nhẹ tách nước hoa cúc còn nghi ngút khói về phía cô ruột:

“Cô Út đếm lại tiền đi cô. Tiền này là chị Lan vừa thu từ đơn hàng siêu thị về hôm qua đó. Bọn con tính toán kỹ rồi, mỗi tháng xưởng gom tiền bán mắm lẻ cho các quán ăn với mối chợ là chắc chắn dư năm triệu để chuyển đúng hẹn cho cô, cô không phải lo xưởng khất nợ nữa đâu. Con trai một của ba Thành ở đây bảo đảm với cô, danh dự của xưởng Hải Thành không bán rẻ bằng mấy triệu bạc đâu cô.”

Cô Dung không đếm. Bà không buồn cầm cọc tiền lên để lật giở từng tờ như thói quen của người buôn bán ngoài chợ. Bà chỉ đưa bàn tay run rẩy, những khớp xương nổi gồ ghề, chạm nhẹ lên bề mặt lớp nilon bao quanh cọc tiền polymer lạnh ngắt, rồi ngước nhìn Lan, đôi môi run rẩy bần bật:

“Lan à... Cô không đếm đâu. Mày làm kế toán sòng phẳng, chữ nào ra chữ đó thế này thì cô tin. Hồi trước cô cứ nghĩ mày về đây là để gom hết tiền bạc, giấy tờ đất đai rồi trốn biệt về lại Sài Gòn, bỏ mặc ông già mày nằm liệt với đống nợ... Cô già rồi, nghĩ quẩn, lại nghe mấy đứa ngoài chợ đâm thọc nên mới nói những lời cay độc ngoài sân hôm nọ.”

“Chuyện cũ qua rồi thì để nó qua đi cô Út,” Lan khẽ nói, ánh mắt cô mềm lại. “Gia đình mình lúc khó khăn thì phải dựa vào nhau, nhưng dựa vào nhau bằng sự rõ ràng chứ không thể dựa bằng những lời hứa mơ hồ được nữa. Ba cháu bệnh, không thể đứng ra giải quyết, thì cháu với Phúc có trách nhiệm phải hoàn trả những gì ba mẹ đã nhận của cô. Tiền bạc phân minh thì tình thân mới bền được.”

Luật sư Sơn đẩy tờ biên bản giao nhận tiền sang giữa bàn:

“Xin mời cô Dung ký xác nhận đã nhận đủ số tiền ba mươi triệu đồng đợt một, và bác Hạnh cùng Lan ký vào phần đại diện bên thanh toán.”

Từng chữ ký tiếp tục được hoàn tất trong trật tự pháp lý nghiêm cẩn. Tiếng ngòi bút kim loại cọ sát trên mặt giấy trắng, tiếng lăn tay điểm chỉ bằng mực đỏ tươi trên các bản lưu bổ sung tạo nên một không khí trang trọng hiếm có trong một ngôi nhà xóm chài. Ba bản thỏa thuận hòa giải và ba bản phụ lục tiến độ thanh toán được dập ghim, đóng dấu giáp lai cẩn thận bằng con dấu chữ nhật của văn phòng luật sư. Luật sư Sơn giữ lại một bản gốc để lưu trữ hồ sơ pháp lý, cô Dung giữ một bản gốc kèm biên nhận tiền mặt, bản còn lại được trao cho Lan để lưu vào két sắt chứng từ của xưởng Hải Thành.

Buổi hòa giải kết thúc mà không có một tiếng cãi vã, không có sự chì chiết, không có những cái vỗ bàn giận dữ hay những giọt nước mắt phẫn uất cay đắng thường thấy trong những vụ tranh chấp tài sản gia đình ven biển. Mọi thứ diễn ra trong sự trật tự, sòng phẳng, tôn trọng và minh bạch đến từng con số, từng câu chữ.

Cô Dung cẩn thận xếp ba cọc tiền vào chiếc túi vải dù bạc màu đã sờn quai, kéo khóa lại cẩn thận rồi ôm chiếc túi vào lòng như ôm một báu vật sinh mệnh. Bà vịn mép bàn trà, chậm chạp đứng dậy. Khớp gối bà kêu lục cục dưới sức nặng của cơ thể tiều tụy. Chiếc quạt trần bên trên vẫn quay đều, phả từng luồng gió mát rượi xua đi cái oi nồng ngột ngạt của buổi trưa duyên hải.

Bà Hạnh cũng đứng dậy theo, bước vòng qua chiếc bàn gỗ gõ đỏ, đưa tay đỡ lấy khuỷu tay cô em chồng:

“Út... Em mệt thì ở lại ăn bát cơm với chị rồi hẵng về. Trưa trầy trưa trật rồi, ngoài đường nắng gắt lắm. Chị có nấu nồi canh chua cá bớp với kho tộ khúc cá thu mới kéo lưới sáng nay, toàn đồ tươi ngoài bến.”

Nghe câu nói mộc mạc, chan chứa tình nghĩa chân quê của người chị dâu, cô Dung bỗng khựng lại. Toàn thân bà đông cứng trong giây lát, rồi đôi vai gầy rung lên bần bật, chiếc túi vải dù trĩu nặng trên tay như muốn tuột rơi. Những giọt nước mắt kìm nén suốt cả buổi sáng, suốt nhiều tháng ngày nhục nhằn và sợ hãi, cuối cùng cũng vỡ òa, trào ra giàn giụa, lăn dài trên những nếp nhăn sâu hoắm nơi khóe mắt và gò má xám xịt.

Bà Dung quay ngoắt lại, nắm chặt lấy hai bàn tay gầy gò của bà Hạnh, nghẹn ngào thốt lên trong tiếng nấc:

“Chị Hai ơi... Em xin lỗi chị... Em ngàn lần xin lỗi chị với anh Hai!”

Bà Hạnh bối rối, hai mắt cũng đỏ hoe, vội vỗ nhẹ lên lưng em chồng:

“Kìa Út, có gì đâu mà xin lỗi. Nợ thì trả, chuyện đúng sai đã có giấy tờ phân minh rồi mà. Chị em trong nhà với nhau cả.”

“Không phải chị ơi...” Giọng cô Dung lạc hẳn đi, vỡ vụn trong tiếng nấc xé lòng, bàn tay khẳng khiu của bà ghì chặt lấy tay bà Hạnh như người sắp chết đuối vớ được cọc gỗ. “Em đâu có ác ý muốn dồn anh Hai với mấy đứa nhỏ vào đường cùng! Chị Hai biết tính em mà, từ hồi thanh niên em có bao giờ nỡ tranh giành một đồng bạc của gia đình này đâu... Hồi xưa anh Hai đi biển gặp bão, em còn nhịn ăn gom tiền mua lưới cho ổng... Nhưng mà em sợ quá chị ơi. Em sợ phát điên lên được!”

Bà Dung ôm lấy ngực trái, hơi thở dốc ra ngắt quãng, gương mặt nhăn nhúm lại vì đau đớn:

“Bác sĩ ở viện Chợ Rẫy người ta bảo van tim của em hở nặng quá rồi, độ ba phẩy năm rồi. Người ta bảo tim em nó giãn to ra rồi, máu trào ngược, không mổ sớm, không đặt cái dù tim gì đó thì trụ không qua nổi năm sau... Tiền mổ, tiền thuốc thang nằm viện người ta ước tính tốn cả trăm triệu bạc... Mấy tháng nay sạp vải ở chợ Cũ ế chỏng trơ, người ta mua đồ may sẵn hết rồi, ngày bán không nổi một thước vải, tiền nợ hàng vải ngoài chợ Tân Bình bủa vây đòi siết sạp... Đêm nào em nằm xuống ngực cũng đau thắt lại, thở không ra hơi, mồ hôi vã ra như tắm. Em sợ... em sợ em chết bờ chết bụi một mình trong căn nhà dột mà không có một đồng mua thuốc, nên em mới cuống lên, mới nghe lời xúi giục làm ầm ĩ ngoài ngõ để đòi tiền... Em sợ anh Hai nằm xuống rồi mấy đứa nhỏ bán xưởng đi mất về lại Sài Gòn thì em không còn đường sống... Em quẫn quá hóa rồ chị Hai ơi!”

Bà Dung sụp xuống chiếc ghế gỗ, hai tay ôm mặt khóc nức nở như một đứa trẻ. Bao nhiêu sự cay nghiệt, bao nhiêu nét mặt phòng thủ đanh đá và những lời đe dọa kiện tụng cay độc suốt mấy tháng qua bỗng chốc tan biến hoàn toàn, để lộ ra nguyên hình một người đàn bà góa bụa, già nua, cô độc đang run rẩy tột cùng trước lưỡi hái tử thần của bệnh tật và sự khánh kiệt tài chính. Đằng sau lớp vỏ bọc ghê gớm đòi chia đất, đòi phá xưởng chỉ là một sinh linh bé nhỏ đang hoảng loạn vùng vẫy để giành giật lấy sự sống cho chính mình.

Bà Hạnh ngồi thụp xuống bên cạnh em chồng, vòng hai cánh tay gầy guộc ôm trọn lấy bờ vai đang run rẩy của cô Út, nước mắt bà cũng tuôn rơi lã chã xuống vai áo người em:

“Khổ thân em tôi... Sao em không nói sớm? Sao cứ phải giấu rồi làm khổ nhau như vậy hả Út? Anh Hai em nằm đó, tuy ổng chưa nói được nhiều, nửa người còn liệt, nhưng nghe nhắc tới em là mắt ổng sáng lên, ổng thương em lắm. Bữa nghe Lan bảo em bệnh tim cần tiền mổ, ổng ứa nước mắt cố thốt ra từng tiếng bảo phải trả nợ cho cô Út, dặn con Lan bằng mọi giá không được để cô chịu thiệt... Chị em một nhà, có đói có no cùng chia, bát cơm sẻ nửa, ai mà nỡ để em chết bờ chết bụi bao giờ! Em cứ cầm ba mươi triệu này lên Sài Gòn nhập viện làm xét nghiệm mổ tim đi, thiếu đâu chị với mấy đứa nhỏ chạy vạy thêm, đừng lo nghĩ quẩn nữa!”

Lan đứng lặng bên bàn trà, nhìn hai người đàn bà góa bụa tóc đã hoa râm ôm nhau khóc giữa gian phòng khách sực nức mùi mắm cá và khói trà hoa cúc.

Trong lồng ngực cô, một cảm giác xót xa buốt nhói dâng lên, nhưng xen lẫn vào đó là một sự nhẹ nhõm vô biên. Lan nhận ra rằng, nếu như ngày mới trở về từ Sài Gòn với tấm bằng kiểm toán và tư duy thuần túy lý tính, cô cứ khăng khăng dùng thái độ trừng phạt, đối đầu để vạch ranh giới với cô Dung; nếu cô xem tờ biên nhận năm 2014 như một mối đe dọa pháp lý cần phải tiêu diệt bằng sự lạnh lùng của luật pháp và tòa án, thì có lẽ giờ đây gia đình cô đã vĩnh viễn tan nát trong thù hận, và người cô ruột này có thể đã gục ngã vì kiệt quệ thể xác trước khi kịp chạm tay vào đồng tiền chữa bệnh.

Sự minh bạch của những con số kế toán không phải là thứ vũ khí lạnh lùng để triệt hạ tình thân, mà là một chiếc khung sắt vững chắc để tình thân có thể tựa vào đó mà tồn tại một cách tử tế, đàng hoàng, không bị bóp méo hay nghiền nát bởi sự nghi kỵ và nỗi sợ hãi sinh tồn. Khi sự sòng phẳng được thiết lập trên nền tảng của sự thật, lòng trắc ẩn mới có không gian an toàn để lên tiếng.

Phúc lặng lẽ bước vào gian bếp trong, một lát sau quay trở ra với một chiếc thùng carton nhỏ in logo Hải Thành loại thượng hạng, bên trong xếp cẩn thận mười hai chai thủy tinh năm trăm mi-li-lít nước mắm cốt nhĩ sóng sánh ánh hổ phách. Cậu đặt thùng mắm xuống bên cạnh túi xách của cô Dung, gãi đầu ngượng ngùng, giọng nói trầm ấm:

“Cô Út... Con gửi cô thùng mắm nhĩ ba mươi tám độ đạm mẻ mới kéo rút hôm qua. Chú Bảy Hòa khen mẻ này thơm và êm lắm, không gắt cổ. Cô mang về bồi dưỡng, tẩm bổ cho khỏe người. Với lại... tuần sau cô đi Chợ Rẫy tái khám chuẩn bị mổ, để con sắp xếp chuyến xe tải giao hàng lên Tân Bình rồi con chở cô đi luôn, cô khỏi tốn tiền xe đò chen chúc cho mệt tim.”

Bà Dung ngước nhìn Phúc, rồi nhìn sang Lan. Bà quẹt vội những giọt nước mắt còn đọng trên gò má, nở một nụ cười méo mó nhưng ấm áp, ánh mắt chan chứa sự hàm ơn:

“Cảm ơn hai đứa... Cảm ơn con, Lan à. Con học cao, con về gánh vác xưởng mà biết giữ cái tình, cái lý vuông vức thế này, ba con ổng có nằm một chỗ ổng cũng mát lòng mát dạ. Tổ tiên nhà họ Võ còn phúc đức lớn lắm mới có đứa cháu như con.”

Luật sư Sơn khẽ mỉm cười, thu xếp hồ sơ vào chiếc cặp da rồi khẽ khàng bước ra hiên nhà đứng đợi, ngắm nhìn giàn hoa giấy đỏ rực đung đưa trong gió biển, nhường lại không gian riêng tư thiêng liêng cho những người ruột thịt hàn gắn vết thương lòng.

Nửa giờ sau, khi cơm trưa đã xong xuôi và mọi thỏa thuận đã hoàn tất trên cả phương diện pháp lý lẫn tình cảm, chiếc xe máy Dream cũ của cô Dung rời khỏi con hẻm rợp bóng hoa giấy. Tiếng nổ lạch bạch quen thuộc của ống xả xe nhỏ dần rồi mất hút về phía đại lộ ven biển dẫn về chợ Cũ. Lưng áo bà ba màu xám tro hôm nay dường như đã thẳng hơn, không còn vẻ còng rạp vì tuyệt vọng như buổi sáng bước vào.

Lan tiễn luật sư Sơn ra tận cổng sắt lớn của cơ sở. Chiếc xe taxi Mai Linh màu xanh lá đang nổ máy chờ sẵn dưới bóng râm của hàng dừa nghiêng. Trước khi bước lên xe, vị luật sư trẻ quay lại, tháo kính lau nhẹ rồi đưa tay bắt lấy tay Lan, ánh mắt lộ rõ vẻ khâm phục chân thành:

“Chúc mừng em, Lan. Đây thực sự là một trong những vụ hòa giải tài sản gia đình êm thấm và chuẩn mực nhất mà anh từng tham gia xử lý tại Phan Thiết. Thông thường, những vụ việc dính dáng đến đất đai và giấy viết tay mười năm trước như thế này đều kéo nhau ra tòa, tiêu tốn bạc trăm triệu tiền án phí, giám định, định giá tài sản, và kết cục là anh em từ mặt nhau đến chết. Một thỏa thuận khôn ngoan không cố gắng viết lại hay chối bỏ quá khứ mười năm trước, nhưng nó bảo vệ trọn vẹn hiện tại và mở ra tương lai an toàn cho cơ sở Hải Thành. Giờ thì pháp lý Thửa 43 đã sạch bóng, em có thể toàn tâm toàn ý tập trung vào vụ sản xuất Tết rồi.”

“Cảm ơn anh Sơn rất nhiều,” Lan mỉm cười, nụ cười hiếm hoi và thanh thản thực sự nở trên môi cô sau nhiều tuần dài thức trắng đêm đối soát hồ sơ. “Nếu không có sự tư vấn chuẩn xác và sự hỗ trợ pháp lý chặt chẽ của anh, em cũng không biết phải gỡ mối bòng bong này từ đâu mà không làm tổn thương mẹ và ba.”

Chiếc taxi lăn bánh rời đi, để lại một vệt bụi cát mờ ảo bay là đà trong nắng trưa.

Lan quay trở vào trong sân xưởng. Trưa nay trời nắng gắt, nhưng cái nắng cuối mùa thu của vùng duyên hải Nam Trung Bộ dường như đã dịu bớt phần gay gắt, nhường chỗ cho những luồng gió lộng mang hơi nước mát lành từ cửa biển dội về.

Phía sau nhà thùng, không khí làm việc lại bắt đầu nhộn nhịp. Tiếng chú Bảy Hòa chống cây gậy gỗ nghiến gõ cộc cộc trên sàn xi măng, giọng ông sang sảng chỉ bảo Phúc cách kiểm tra độ trong của nước bổi dưới ánh mặt trời rọi qua kẽ ngói: “Mày nhìn cái màu đỏ cánh gián này nè con, nó trong veo như mắt mèo, không có một hạt cặn lơ lửng, đấy mới là mắm chín tới! Lấy cái ống nhựa mười lăm luồn sâu xuống đáy thùng, kéo nhẹ cái vòi cho chảy tuần hoàn thêm ba ngày nữa là ngấu đạm hoàn toàn!” Tiếng nước mắm chảy róc rách qua các khớp nối ống nhựa PVC sạch bóng vang lên đều đặn, hòa lẫn với tiếng sóng biển từ xa vỗ vào bờ cát, tạo nên bản hòa ca mộc mạc của sự hồi sinh.

Lan bước vào phòng làm việc nhỏ của mình, nơi chiếc bàn gỗ công nghiệp chất đầy những tập hồ sơ kiểm định chất lượng, hóa đơn VAT và các bản in đối soát công nợ. Cô kéo chiếc ghế xoay, ngồi xuống và mở cuốn sổ cái tài chính bìa da đen quen thuộc.

Cô cầm cây bút dạ màu xanh lam, cẩn thận gạch một đường thẳng tắp, dứt khoát qua dòng ghi chú in hoa từng khiến cô mất ngủ bao đêm: “Nghĩa vụ tiềm tàng — Tranh chấp góp vốn bà Võ Thị Dung (Rủi ro phong tỏa Thửa đất số 43)”.

Một cảm giác giải thoát kỳ lạ chạy dọc sống lưng. Dưới dòng chữ vừa gạch bỏ, Lan nắn nót mở ra một trang mục mới trong phần Công nợ dài hạn phải trả:

“Kế hoạch trả nợ định kỳ theo Thỏa thuận hòa giải ngày 28/10: - Tổng nợ gốc thỏa thuận: 120.000.000 đồng. - Đã thanh toán đợt 1: 30.000.000 đồng (Tiền mặt). - Dư nợ còn lại: 90.000.000 đồng. - Lịch trình trả nợ: 5.000.000 đồng/tháng — Cố định ngày 10 hàng tháng — Thời hạn 18 tháng (Bắt đầu từ 10/11).”

Mọi thứ đã chính thức đi vào quỹ đạo kiểm soát. Bằng việc phân bổ năm triệu đồng mỗi tháng vào chi phí cố định vận hành, dòng tiền tự chủ từ mạng lưới phân phối lẻ hàng ngày cho các quán ăn nội thành và các sạp chợ truyền thống hoàn toàn có thể gánh vác trơn tru nghĩa vụ này mà không làm ảnh hưởng đến dòng vốn lưu động phục vụ sản xuất lớn. Lợi nhuận quay vòng từ đơn hàng của chuỗi siêu thị Nam Lộ sẽ tiếp tục được giữ lại toàn bộ để tái đầu tư vào nguyên liệu.

Hải Thành không cần phải vay mượn tín dụng đen một đồng bạc nào, không phải đem sổ đỏ Thửa 42 và Thửa 43 đi thế chấp ngân hàng trong tình trạng pháp lý mập mờ, và quan trọng nhất, không một ai trong gia đình cô phải sống trong nỗi phấp phỏng âu lo về những lá đơn khiếu kiện hay những trát đòi hầu tòa oan nghiệt nữa.

Lan tựa lưng vào thành ghế, nhắm nghiền đôi mắt lại. Tiếng quạt bàn thổi nhè nhẹ bên tai. Cô hít một hơi thật sâu, đón lấy mùi hương mắm cá mặn mòi thân thương thấm đẫm vào từng thớ thịt, tận hưởng trọn vẹn khoảnh khắc bình yên quý giá hiếm hoi sau chuỗi ngày dài căng như dây đàn. Bầu trời ngoài kia dường như trong xanh hơn, và những âu lo nặng trĩu của quá khứ tạm thời lùi lại phía sau.

Nhưng sự bình yên trên thương trường khốc liệt chưa bao giờ kéo dài quá lâu.

Tiếng chuông điện thoại bàn đặt trên nóc tủ hồ sơ kim loại bất ngờ reng lên từng hồi dồn dập, đanh thép, xé toạc không gian tĩnh lặng của buổi trưa.

Hồi chuông thứ nhất. Hồi chuông thứ hai.

Lan giật mình mở bừng mắt. Giác quan bén nhạy của một người từng kinh qua những mùa kiểm toán căng thẳng lập tức kéo cô trở lại trạng thái cảnh giác cao độ. Cô vươn tay nhấc ống nghe màu xám:

“A lô, cơ sở nước mắm truyền thống Hải Thành xin nghe ạ.”

Đầu dây bên kia không có lời chào hỏi xã giao thường lệ, chỉ có tiếng thở hổn hển, gấp gáp và âm thanh hoảng loạn lạc hẳn đi của chị Nguyễn Thị Quyên, chủ cơ sở cung cấp bao bì, chai lọ và phụ kiện đóng gói lớn nhất tại phường Phú Trinh:

“Lan hả em? Chị Quyên đây! Trời đất ơi, chị phải gọi báo gấp cho em một chuyện hệ trọng đây, cháy nhà tới nơi rồi em ơi!”

Lan ngồi thẳng lưng dậy, tay cầm ống nghe siết chặt lại, ánh mắt lập tức đanh lại:

“Dạ em nghe đây chị Quyên. Chị bình tĩnh nói rõ cho em nghe, có chuyện gì xảy ra vậy chị?”

“Nhà máy thủy tinh ở ngoài Bình Dương với bên xưởng dập nắp nhôm logo tại Sài Gòn vừa gửi công văn khẩn hỏa tốc qua đường bưu điện và fax sáng nay cho chị em ơi!” Giọng chị Quyên run bần bật, tiếng lật giấy loạt xoạt vang lên xao xác qua ống nghe. “Giá cát trắng công nghiệp nhập từ Cam Ranh với giá phôi nhôm nguyên sinh nhập khẩu biến động dữ dội quá, cộng thêm cái vụ giá cước xăng dầu đường dài vừa tăng vọt đêm qua, tụi nó không gánh nổi nữa nên áp luôn bảng giá mới từ đầu tuần tới! Họ thông báo thẳng thừng luôn: giá vỏ chai thủy tinh tròn năm trăm mi-li-lít loại dày chịu lực và nắp nhôm dập màng seal đồng loạt tăng mười lăm phần trăm! Không cho thương lượng, không có thời gian ân hạn một ngày nào hết!”

Lan nín thở, ngón tay gõ nhẹ lên mặt bàn gỗ theo phản xạ tự nhiên:

“Tăng mười lăm phần trăm bao bì thủy tinh... Còn các nhà cung cấp phụ trợ khác thì sao chị?”

“Chưa hết đâu em ơi, tai họa kép đây này!” Tiếng chị Quyên gần như hét lên trong điện thoại vì mất bình tĩnh. “Anh Tư ngoài cảng Cồn Chà vừa chạy xe máy sang tận nhà chị nhắn lại, mấy vựa muối tinh Cà Ná ngoài Ninh Thuận cũng vừa đồng loạt phát thông báo khẩn! Đợt muối hạt làm chượp tới đây phục vụ cho vụ cá cơm Tết đội giá lên đúng mười lăm phần trăm! Mưa trái mùa dồn dập suốt nửa tháng qua ngoài mấy tỉnh Nam Trung Bộ làm vỡ hết bờ bao, nước ngọt tràn vào phá hỏng toàn bộ mấy cánh đồng muối kết tinh lớn nhất của người ta rồi! Muối hạt sạch khô ráo để ủ chượp giờ khan hiếm như vàng, các vựa lớn đang tranh nhau thu gom từng bao một, giá tăng dựng đứng từng ngày!”

Bàn tay cầm ống nghe của Lan bất giác siết chặt đến trắng bệch các đầu ngón tay.

Mười lăm phần trăm. Một con số tăng giá đột ngột, tàn nhẫn và mang tính hủy diệt ngay trước thềm chiến dịch sản xuất lớn nhất trong năm.

Tâm trí Lan lập tức tự động chạy một bài toán chi phí dồn dập: Muối tinh Cà Ná và bao bì chai lọ thủy tinh chiếm tới hơn bốn mươi phần trăm tổng cơ cấu giá thành sản xuất trực tiếp của một chai nước mắm Hải Thành. Việc cả hai loại nguyên liệu cốt lõi này đồng loạt tăng vọt mười lăm phần trăm sẽ ngay lập tức thổi bay toàn bộ biên lợi nhuận mỏng manh mà cô vừa kỳ công đàm phán với hệ thống Nam Lộ. Tệ hơn nữa, cơ sở đang chuẩn bị bước vào đợt đóng gói giao hàng thứ hai với số lượng gấp ba lần cho chuỗi siêu thị, đồng thời phải dồn toàn bộ nguồn lực tài chính còn lại để nhập hàng chục tấn muối hạt mới, sẵn sàng đón đợt cá cơm than vụ bấc để ủ chượp cho mùa mắm Tết năm sau. Nếu giá thành đội lên mức đó mà giá bán sỉ đã bị khóa cứng trong hợp đồng phân phối, Hải Thành sẽ phải đối mặt với nguy cơ làm không công, thậm chí là lỗ lũy kế trên từng chai mắm xuất xưởng.

Tháng thứ tám bắt đầu bằng một biến động lớn từ thị trường nguyên liệu: giá muối tinh và bao bì đồng loạt tăng giá 15% ngay trước đợt sản xuất lớn.