Suất cơm thiếu món ở Đà Nẵng

Rời chuyến tàu vượt đèo Hải Vân rực nắng, Thư kéo lê hành lý rời cổng ga Đà Nẵng, tìm vào con đường nhỏ râm mát phía sau kho bãi đường sắt để đến tiệm cơm hộp bình dân của Hòa theo lời giới thiệu của chị Bình.

Hơi nóng oi ả đặc trưng của dải đất duyên hải miền Trung phả lên từ những thanh ray phơi mình dưới trưa hè nung rẫy. Khối không khí bỏng rát tích tụ suốt dọc đèo dường như ùa theo đoàn tàu xộc thẳng vào sân ga, quấn chặt lấy da thịt người lữ khách vừa bước xuống bậc toa kim loại. Băng qua dãy hàng rào lưới B40 hoen gỉ ngăn cách sân ga hành khách với khu kho vận cơ khí, tiếng còi tàu dồn toa lùi xa dần sau những tán phượng vĩ già trổ hoa muộn xác xơ. Con ngõ Thư rẽ vào láng xi măng xám xịt, loang lổ những vệt dầu máy đầu máy diesel đã khô quánh lại thành từng mảng đen sì như hắc ín, lẩn khuất dưới bóng râm mỏng manh của những giàn hoa giấy che tạm trước cửa những căn nhà tập thể cũ kỹ của cán bộ đường sắt.

Mùi thịt nướng ướp sả ớt thơm nồng quyện với mùi mỡ hành xèo xèo và khói than tổ ong nồng hắc dẫn lối Thư đến một gian nhà trệt lợp tôn fibro xi măng lùi sâu dưới gốc cây trứng cá sum sê. Phía trước hiên nhà, một tấm biển nhựa alu đã bạc màu vì nắng gió muối biển ghi dòng chữ viết vội bằng sơn đỏ: *Cơm hộp bình dân - Phục vụ công nhân ca ga & khách tàu*.

Thư dừng lại trước quầy kính bóng loáng được kê sát mép đường đi, hạ cần kéo chiếc ba lô xuống nền xi măng ram ráp. Bên trong lớp kính lau chùi kỹ lưỡng, hơi nước nóng bốc lên nghi ngút từ la liệt những khay inox sáng choang xếp san sát nhau thành hai tầng: khay cá nục kho rim ớt sừng đỏ au sánh quyện mỡ cá, khay thịt ba chỉ kho trứng cút vàng ruộm màu nước hàng thắng khéo, sườn heo chặt khúc ướp ngũ vị nướng xém cạnh thơm phức, rau muống xào tỏi xanh mướt đượm sắc và những miếng đậu phụ nhồi thịt sốt cà chua đẫm nước sốt đỏ tươi óng ánh. Từng luồng hơi nóng ẩm bốc lên ngùn ngụt từ đáy các khay thức ăn phả vào mặt kính khiến lớp gương mờ đi từng vệt tròn loang lổ, phản chiếu gương mặt nhễ nhại mồ hôi của Thư sau một chặng dài lắc lư trên tàu.

Ánh mắt Thư đảo qua tấm bảng niêm yết giá dán ép plastic trên vách tường vôi bong tróc ngay cạnh quầy lấy thức ăn. Trên tấm bảng in vi tính đã ngả màu ố vàng, mép nhựa quăn queo vì hơi nóng lò than, dòng chữ màu xanh vẫn ghi rành rọt từng nét: *Cơm sườn, cá, thịt đồng giá 30.000đ/suất - Cơm thêm miễn phí*.

Thế nhưng, khi liếc mắt xuống chiếc khay nhựa tròn đựng tiền lẻ và xấp hóa đơn giấy carbon nhỏ đặt cạnh nồi cơm điện công nghiệp dung tích bốn mươi lít, Thư nhận ra một sự chênh lệch rõ ràng. Trên những mẩu giấy xé góc ghi vội các phần cơm mang đi cho thợ ga hàng hóa, những con số nắn nót bằng bút bi xanh đều đề mức ba mươi lăm nghìn đồng. Một người đàn ông mặc đồng phục áo xanh công nhân đường sắt đẫm mồ hôi vừa nhận hộp cơm xốp từ tay người phụ bếp, móc túi đưa ra hai tờ tiền polyme loại hai mươi nghìn; người phụ bếp thản nhiên trả lại tờ năm nghìn đồng lẻ mà chẳng ai buồn thắc mắc lấy nửa lời. Biến động giá cả lương thực, mỡ lợn và hành ớt ngoài chợ những ngày bão lũ vừa qua rõ ràng đã đẩy giá mỗi bữa ăn lên một nấc mới, chỉ có tấm bảng giấy ép trên tường là vẫn giữ nguyên con số của nhiều tháng trước đó.

Bên trong quầy, một người thanh niên trạc ngoài ba mươi tuổi, vóc người đậm chắc, mặc chiếc áo thun đen ướt đẫm mồ hôi ở sống lưng đang thoăn thoắt đảo xẻng xúc cơm. Đôi bàn tay gân guốc, móng tay cắt ngắn sạch sẽ, thao tác dứt khoát như một cỗ máy đóng gói: mở hộp xốp, xới một muôi cơm đầy vun, gắp miếng sườn nướng, chan nửa thìa nước sốt kho, rưới mỡ hành thơm nức, gập nắp rồi luồn sợi thun qua hai góc hộp chỉ trong chưa đầy bảy giây.

Nhận ra vóc dáng bè bè và đôi lông mày rậm có nét hao hao chị Bình ở ga Huế, Thư cất tiếng chào qua khe quầy kính:

— Anh Hòa phải không ạ? Em là Thư, người lúc sáng có nhắn tin báo trước với anh theo lời dặn của chị Bình ngoài Huế đấy ạ. Em có hẹn lấy phần cơm sườn nướng kèm chả trứng ăn trưa nay.

Người đàn ông không ngẩng đầu ngay. Anh dằn mạnh chiếc muôi xới cơm vào lòng nồi gang kêu một tiếng *cắc* đanh gọn, với tay xé chiếc túi ni lông đựng ba hộp cơm giao mối rồi mới ngước mắt lên nhìn Thư. Ánh mắt anh sắc sảo, có phần mệt mỏi và cau có vì phải đứng bếp giữa làn nhiệt hầm hập của buổi trưa Đà Nẵng:

— Thư hả? Chị Bình có nhắn rồi. Nhưng cơm sườn thì còn, chả trứng thì hết sạch từ mười một giờ kém rồi nghe em! Sáng nay chợ Cồn khan mớ mộc nhĩ với trứng gà công nghiệp dội giá, hàng ngoài đó giao thiếu ba vỉ trứng, làm không đủ mẻ nướng cho khách ca trưa. Giờ chỉ có sườn không thôi, hoặc lấy món khác!

Thư hơi ngớ người. Đôi môi cô khô khốc vì khát, khẽ chớp mắt, lục lại dòng tin nhắn đã gửi lúc sáng khi con tàu vừa lướt qua cửa hầm Hải Vân số năm:

— Ủa, nhưng lúc chín rưỡi em có nhắn tin nhờ anh giữ lại cho em một suất sườn chả rồi mà anh? Lúc ấy anh bảo cứ ghé là có phần...

Cùng lúc đó, một người đàn ông trung niên chở thùng hàng kim loại phía sau chiếc Dream tàn trờ tới mép hiên, tháo mũ bảo hiểm phe phẩy quạt gió, giục với vào trong quầy bằng giọng khàn đặc:

— Hòa ơi, cho bốn hộp sườn chả trứng mang qua kho dồn toa nhanh giùm tao cái! Sắp tới giờ tàu thông tuyến rồi, trễ năm phút là mấy ổng phạt trừ công đó!

Nghe cả hai lời dồn dập cùng một lúc giữa tiếng quạt thông gió rít gầm gừ, Hòa quệt mạnh mu bàn tay đầy mồ hôi lên trán, giọng anh bỗng gắt gỏng, văng ra thứ âm thanh đanh thép, bộc trực đến chát chúa của dân lao động quen ăn to nói lớn:

— Đã bảo là hết chả trứng rồi mà không nghe sao! Sáng nay chợ thiếu hàng, có ba chục miếng chả chia cho mối quen bên trạm đầu máy từ sớm rồi! Khách nhắn tin trên mạng làm sao tui biết chừng nào tàu tới ga mà dằn lại khay? Đồ ăn nóng chứ có phải gạch ngói đâu mà để nguội ngắt chờ người tới mới bán! Mấy anh bên kho dồn toa muốn ăn thì lấy sườn ốp la, không thì qua quán đầu đường mà mua, tui không ép! Giờ trưa khách đứng nghẹt ngõ, đừng có đứng đó mà hỏi dồn, tui nhức đầu lắm rồi!

Không khí trước quầy cơm bỗng chốc chùng xuống, ngột ngạt và căng thẳng hệt như mặt đường ray phơi nắng trưa hè. Người đàn ông đi xe máy chậc lưỡi một cái rõ to, lầm bầm vài câu càu nhàu về chuyện bữa ăn ca thất thường rồi quay xe nổ máy phóng đi tìm quán khác, bỏ lại làn khói xe xanh mờ lẫn vào bụi đường.

Thư đứng sững lại bên chiếc ba lô kéo. Hơi nóng từ vỉ sườn nướng tạt thẳng vào gò má cô ran rát. Trong thoáng chốc, sự ức chế dâng lên chẹn ngang lồng ngực. Cả một buổi sáng vật lộn trên chuyến tàu rung lắc, vừa mang nỗi dằn vặt khôn nguôi về đoạn ghi âm bị cắt xén của bà Oanh ở ga Vinh, vừa chịu cảnh lỡ hẹn trước cánh cửa đóng then cài của quán cơm chị Bình ở Huế, giờ đây đến Đà Nẵng lại vấp phải thái độ xẵng giọng, cộc cằn này. Một phản xạ tự nhiên thôi thúc Thư muốn lôi điện thoại ra chỉ thẳng vào dòng tin nhắn xác nhận của Hòa, muốn cất giọng tranh luận sòng phẳng về nguyên tắc giữ lời hẹn với khách phương xa.

Nhưng Thư kịp hít một hơi sâu. Tiếng kim loại va chạm leng keng nơi quầy bếp, những vết phồng rộp vì mỡ bắn trên mu bàn tay Hòa, và những giọt mồ hôi đang chảy ròng ròng xuống cằm người đàn ông bán cơm hộp giữa trưa hè ba mươi tám độ kéo cô giật lùi về với thực tế. Bực tức và cãi vã chưa bao giờ giúp cho một miếng chả trứng tự động xuất hiện trên khay thức ăn rỗng. Người đứng bán cơm hộp nuôi sống cả gia đình quanh sân ga không phải là một nhân viên lễ tân khách sạn để cô đòi hỏi sự nhã nhặn hoàn hảo trong khung giờ mưu sinh khốc liệt nhất của ngày.

Thư nén tiếng thở dài, hạ thấp giọng xuống một tông, giữ thái độ hoàn toàn bình tĩnh:

— Dạ, em hiểu rồi anh. Chợ sáng thiếu nguyên liệu thì quán cũng khó xoay xở. Vậy suất của em bây giờ đổi sang món gì thì tiện cho anh nhất ạ?

Nghe giọng nói nhã nhặn, không hề có ý đôi co hay bắt bẻ của Thư, cái quắc mắt phòng thủ của Hòa bỗng chùng xuống. Đôi lông mày rậm của anh giãn ra, bàn tay đang cầm chiếc kẹp gắp thịt khẽ khựng lại trên không trung. Sự gắt gỏng ban nãy dường như chỉ là một phản xạ tự vệ quen thuộc của một người đang chịu quá nhiều áp lực phục vụ những bữa ăn vội vã.

Hòa đặt chiếc kẹp xuống mép khay inox, nhìn Thư rồi thở hắt ra một hơi dài, giọng anh tuy vẫn giữ nét bộc trực, không vòng vo, nhưng đã có sự sòng phẳng, thẳng thắn của một người làm ăn chân chính:

— Con gái đi tàu xa tới chắc đói lả rồi hả? Tui nói thẳng nghe: suất sườn chả như em dặn lúc sáng tui tính ba mươi lăm nghìn chớ không có giá ba mươi nghìn như trên bảng đâu. Bảng đó treo từ năm ngoái, đợt này giá thịt heo với dầu ăn lên quá, tui chưa kịp gỡ xuống thay. Giờ hết chả trứng, em có hai cách: một là tui chiên cho em một quả trứng ốp la lòng đào nóng hổi ăn kèm sườn, hai là em đổi qua một miếng đậu khuôn nhồi thịt sốt cà chua to đùng này, tui lấy đúng ba mươi lăm nghìn, bao cơm thêm với một chén canh rau ngót nấu tôm khô. Còn nếu em thấy không vừa ý vì thiếu món hay giá cao hơn tin nhắn, em cứ hủy đơn, tui không tính một cắc nào hết, ra ngã ba ga có mấy quán cơm tấm đó. Tui buôn bán trước giờ có sao nói vậy, không có chuyện quanh co giấu giếm để lừa khách đâu nghe!

Thư nhìn vào khay đậu nhồi thịt. Những miếng đậu phụ vuông vức, vàng ruộm, được rán khéo léo để vỏ ngoài hơi dai mà bên trong vẫn mềm, phần nhân thịt băm trộn mộc nhĩ hành hoa nở bung, đẫm trong làn nước sốt cà chua đỏ tươi óng ánh mỡ. Mùi thơm chua ngọt dịu mát của cà chua chín tới xua tan bớt cái gắt gỏng của khói mỡ sườn nướng. Một lời đề nghị rõ ràng, rành mạch và không hề có sự biện minh dối trá. Đó chính là sự công bằng của đời sống vỉa hè.

Thư mỉm cười nhẹ nhõm:

— Em chọn đổi sang miếng đậu nhồi thịt ạ. Anh cho em ăn tại quán luôn nhé, em gửi anh ba mươi lăm nghìn.

— Ừ, vô bàn ngồi đi. Bàn inox đó sạch sẽ, quạt máy đang bật số ba đó! — Hòa đáp gọn lỏn, quay người thoăn thoắt xới một đĩa cơm trắng đầy ắp, gắp miếng sườn nướng thơm phức và một khoanh đậu nhồi thịt ngập sốt đặt lên trên, kèm theo một bát canh rau ngót nóng hổi bốc khói.

Quán chỉ có duy nhất một chiếc bàn inox dài kê sát mép tường trong nhà, chung quanh là bốn chiếc ghế nhựa màu xanh đã trầy xước. Thư đặt túi hành lý gọn vào gầm bàn, tránh chắn lối đi từ quầy kính vào gian bếp phía sau. Cô ngồi xuống, đón lấy đĩa cơm từ tay người phụ bếp.

Miếng sườn nướng được tẩm ướp rất đượm vị mắm miền Trung, hơi ngọt đầu lưỡi nhưng hậu vị đậm đà, cháy cạnh giòn tan. Còn miếng đậu nhồi thịt thì mềm mại, ngậy béo, vị chua thanh của cà chua giúp cân bằng lại cảm giác khô khan sau nửa ngày ngồi tàu xe. Thư ăn từng miếng chậm rãi, cảm nhận hạt cơm khô vừa tới, nhai kỹ thấy ngọt bùi.

Vừa ăn, Thư vừa rút cuốn sổ tay bọc bìa da màu nâu từ ngăn ngoài ba lô. Cô mở trang giấy trắng, ghi lại những con số chính xác bằng mực đen: *11:45 - Ga Đà Nẵng. Quán cơm hộp Hòa (cạnh kho bãi đường sắt). Biểu giá niêm yết cũ: 30.000đ (chưa gỡ bảng). Giá giao dịch thực tế: 35.000đ/suất (tăng do giá nguyên liệu thịt, trứng, dầu ăn ngoài chợ Cồn tăng từ đợt lũ). Thực đơn biến động: Hết chả trứng do đứt gãy nguồn cung sáng. Đổi sang đậu nhồi thịt sốt cà chua. Giải pháp minh bạch, công khai trước khi phục vụ.*

Thư không ghi thêm một dòng bình phẩm nào về thái độ gắt gỏng lúc ban đầu của Hòa. Cô hiểu sâu sắc sau những bài học ở Nam Định và ga Vinh: ghi nhận thực tế không phải là việc áp đặt tiêu chuẩn đạo đức hay sự hoàn hảo của một dịch vụ du lịch hào nhoáng lên đôi vai của những con người đang phải vật lộn kiếm từng đồng tiền lẻ giữa trưa hè. Hòa không gian dối. Anh chỉ là một mắt xích nhỏ bé đang oằn mình trước cơn bão giá cả thực phẩm, và anh chọn cách nói thẳng sự thật thay vì bớt xén khẩu phần hay dùng nguyên liệu ôi thiu để bù lỗ.

Khi đồng hồ điểm mười hai giờ mười lăm, lượng khách mua cơm hộp mang về bắt đầu thưa dần. Những chiếc xe máy của cánh thợ dồn toa và phu xe thưa thớt rời đi. Nồi cơm gang bốn mươi lít đã cạo đến lớp cháy vàng ươm dưới đáy. Hòa tháo chiếc tạp dề vải bạt dính đầy vệt dầu mỡ, với lấy chiếc khăn mặt vắt trên vai lau mồ hôi rồi rót một ca nước trà đá lớn mang lại chiếc bàn inox.

Anh kéo một chiếc ghế nhựa ngồi đối diện Thư, uống ực một ngụm nước lớn, thở phào:

— Ăn vừa miệng không em gái? Cơm quán bình dân đường sắt nó khô hơn cơm nhà một chút, để mấy ông thợ chan canh vô ăn cho lẹ đặng còn vô ca.

— Dạ, ngon lắm anh. Sườn nướng đậm đà mà đậu nhồi thịt sốt cà cũng rất thanh. Em ăn hết cả đĩa rồi đây này. — Thư chỉ vào đĩa cơm đã sạch bong, vui vẻ đáp.

Hòa cười khà khà, nét mặt bộc trực giãn ra vẻ thân thiện:

— Ừ, tính tui nó vậy, lúc dầu sôi lửa bỏng khách hối là tui hay gắt, chứ tui không có bụng dạ gì đâu. Mà nghe chị Bình nhắn em tính ghé quán bả ngoài Huế làm bài phát thanh gì đó hả? Tội nghiệp bả, đợt ni xui xẻo dữ lắm em ơi. Con bả dưới quê...

Hòa vừa chồm người tới trước, toan hạ giọng giãi bày về gia cảnh éo le của người chị gái ở Huế—nguyên nhân thực sự khiến quán cơm số 37 đường Bùi Thị Xuân phải đóng cửa then cài—thì Thư đã lập tức buông đôi đũa xuống mép đĩa. Cô ngẩng đầu lên, ánh mắt kiên định nhưng nụ cười rất chừng mực, nhẹ nhàng ngắt lời anh:

— Anh Hòa ơi, chuyện gia đình chị Bình dưới quê thì em xin phép không nghe đâu ạ. Sáng nay chị Bình có nhắn tin báo quán nghỉ việc riêng, em hiểu là mỗi người đều có những lúc phải ưu tiên lo cho gia đình mình trước hết. Chị Bình vắng mặt ở đây, em không muốn nghe chuyện riêng tư của chị qua lời kể của người khác, và bài viết của em cũng tuyệt đối không dùng hoàn cảnh khó khăn của chị ấy để làm mồi câu cảm xúc cho bạn đọc đâu anh.

Hòa sững người lại. Anh nhìn chằm chằm vào cô gái trẻ trước mặt, đôi mắt mở to ngạc nhiên. Trong giới buôn bán quanh ga, người ta thường quen với việc thiên hạ xúm vào bàn tán, tò mò hay bới móc chuyện trắc trở của nhà người khác để làm quà làm chuyện. Vậy mà cô phóng viên này lại dứt khoát từ chối một câu chuyện đời tư mà cô hoàn toàn có thể dùng để giải thích cho một chuyến đi thất bại.

Hòa im lặng mất vài giây, rồi anh vỗ mạnh đùi một cái đét, giọng trầm hẳn xuống:

— Được! Em nói vậy là tui nể em đó nghe. Đàng hoàng, có trước có sau. Chị tui bả hay ngại, bả khổ mà bả ghét ai thương hại lắm. Em nghĩ được vậy là đúng bụng bả rồi đó.

Anh nhìn quanh gian quán, ánh mắt dừng lại ở chiếc ba lô nhỏ của Thư đang hé mở đầu chiếc máy thu âm Marantz bọc kim loại xám:

— Nãy chị Bình có dặn, em muốn thu mấy cái tiếng nấu nướng xào xáo gì quanh quán ga phải không? Đằng sau bếp tui đang chuẩn bị làm mẻ tép rim mặn với xào rau muống cho mối ăn ca chiều. Bếp mở sau hè đó, em muốn thu tiếng xèo xèo gì thì cứ vác máy vô mà bật. Nhưng tui nói trước nghe, chỉ thu tiếng chảo tiếng mỡ thôi, cấm có phỏng vấn tui lúc đang nấu, tui phân tâm là khét mẻ tép của tui ráng chịu!

— Dạ, em cảm ơn anh nhiều lắm ạ! Em chỉ xin thu tiếng chảo xào nấu thôi, tuyệt đối không làm phiền anh đâu ạ!

Thư mừng rỡ đứng dậy. Đây chính là chất liệu âm thanh sống động mà cô đang tìm kiếm: âm thanh của ngọn lửa bếp khè, của muôi sắt cạo đáy chảo gang, của những hạt mỡ sôi tí tách phục vụ cho những bữa ăn ca thầm lặng.

Cô cẩn thận nhấc chiếc máy Marantz cũ mượn từ ông Lộc ra khỏi túi. Kiểm tra lại giắc cắm canon nối vào cổng micro ngoài thân máy, Thư khẽ nhíu mày khi thấy đầu cắm kim loại vẫn có độ rơ nhẹ sau cú va chạm từ ga Nam Định. Cô dùng tay siết chặt lại vòng ren, cắm tai nghe monitor vào tai rồi nhẹ nhàng bước về phía gian bếp mở sau quầy.

Gian bếp sau nhà Hòa lợp mái tôn thấp, quạt hút mùi kêu ù ù phả khói qua ô thông gió. Hòa đứng bên bếp ga công nghiệp, ngọn lửa xanh lè bùng lên ôm trọn chiếc chảo gang sâu lòng. Tiếng mỡ lợn sôi lăn tăn, tiếng tỏi đập dập thả vào kêu *xèo* một tiếng giòn giã, rồi tiếng rau muống tươi rói vừa ráo nước đổ ụp vào chảo tạo nên một dải âm thanh vô cùng sống động, đầy đặn và ấm áp. Thư đứng nép sát mép cửa bếp, giữ khoảng cách an toàn hai mét, hướng đầu micro thu âm định hướng về phía ngọn lửa, mắt chăm chú theo dõi hai cột đèn led hiển thị mức âm lượng (VU meter) đang nhảy đều đặn trên màn hình máy.

Đúng lúc đó, từ chiếc bàn inox duy nhất ngoài quầy—nơi Thư vừa ngồi ăn khi nãy—vang lên tiếng kéo ghế sắt ken két chói tai.

Một cặp vợ chồng trạc bốn mươi tuổi vừa bước vào quán. Người chồng mặc chiếc áo sơ mi bạc màu sờn cổ, người vợ đội nón lá rách vành, tay ôm khư khư chiếc túi vải gai kéo khóa rách nửa. Họ ngồi phịch xuống ghế. Người phụ nữ không gọi cơm mà lập tức dằn mạnh chiếc túi xuống mặt bàn inox, giọng the thé, nghẹn ngào trong sự phẫn uất tột cùng:

— ...Tôi nói cho ông biết, hai mươi triệu tiền nợ phân bón ngoài quê người ta đòi rát mặt rồi! Ông còn giấu giếm đem năm triệu cho thằng Hai đánh bạc dưới ga là sao hả? Cả nhà nhịn ăn nhịn mặc, con cái nợ tiền học phí ba tháng nay, ông tính đẩy mẹ con tôi ra đường ở hay sao...

— Bà câm cái miệng lại! — Người đàn ông rít lên qua kẽ răng, tiếng đập tay xuống mặt bàn inox vang lên khô khốc, vọng thẳng vào không gian hẹp của gian nhà trệt. — Chỗ đông người, bà định bêu rếu cho cả cái ga ni nó biết để tao hết đường làm ăn hả? Tiền đó tao tính xoay lại trong tháng ni, bà đừng có làm ầm lên...

Micro định hướng trên tay Thư là loại có độ nhạy cực cao. Toàn bộ những lời cãi vã gắt gỏng, chua chát, những bí mật nợ nần nhục nhã và nỗi đau đớn cùng cực của đôi vợ chồng xa lạ kia đã lọt trọn vẹn vào màng thu âm. Qua chiếc tai nghe monitor áp chặt bên tai, Thư nghe rõ từng tiếng nấc nghẹn của người đàn bà, từng hơi thở phì phò tức tối của người đàn ông, đan xen hoàn hảo với tiếng xào rau muống lách tách của Hòa ở cự ly gần.

Về mặt kỹ thuật dựng âm thanh, đây là một đoạn tư liệu "vàng". Nó có chiều sâu không gian, có bối cảnh ẩm thực lao động, và có cả kịch tính trần trụi, bi kịch của số phận con người ven đường sắt—thứ chất liệu giật gân mà những biên tập viên chạy theo lưu lượng như Thu Hạnh hay Đỗ Anh Quang sẽ không ngần ngại khai thác để đẩy bài viết lên trang nhất với hàng vạn lượt nghe.

Thư nhìn xuống màn hình máy thu âm. Đồng hồ thời gian đang nhảy từng giây: 01:24... 01:25...

Nhưng lồng ngực cô bỗng thắt lại. Gương mặt tái mét của người đàn bà nợ nần, ánh mắt tuyệt vọng sợ hãi của người đàn ông khi nhìn ra ngoài ngõ... Họ không bước vào quán cơm này để trở thành diễn viên phụ cho bản đồ ẩm thực của cô. Họ đang rách nát vì chính cuộc đời của họ. Việc vô tình ghi lại bi kịch riêng tư của người khác khi chưa hề có sự đồng thuận của họ là một hành vi xâm phạm thô bạo, bất kể âm thanh nền của chảo rau muống có tuyệt mỹ đến mức nào.

Không do dự lấy một giây, Thư bấm ngón tay cái dứt khoát vào nút *STOP* màu đen trên thân máy Marantz.

Cô tháo tai nghe xuống, bước lùi lại một bước khỏi ngưỡng cửa bếp. Mở danh mục tệp vừa ghi, ngón tay Thư không hề run rẩy khi di chuyển vệt sáng đến dòng chữ *FILE_006.WAV*. Màn hình hiện lên dòng cảnh báo: *Delete this file?*

Thư bấm nút *ENTER*. Tệp âm thanh biến mất hoàn toàn khỏi bộ nhớ máy, sạch trơn.

Cô hít một hơi thật sâu, cảm thấy tâm can mình nhẹ nhõm đến lạ kỳ. Cô có thể mất đi một đoạn âm thanh nấu nướng sinh động, có thể phải nộp một bài viết ít chất liệu kịch tính hơn cho tòa soạn, nhưng cô không bao giờ cho phép bản thân giẫm đạp lên sự tôn nghiêm và nỗi đau đời tư của những con người lao động khốn khó chỉ để làm đẹp cho sản phẩm của mình.

Đúng lúc Thư định lùi xa hơn ra phía góc sân sau để tránh nghe tiếp câu chuyện gia đình của cặp vợ chồng kia, cô nhận thấy một hiện tượng bất thường trên màn hình máy thu âm vừa bật trở lại.

Cột đèn led hiển thị mức tín hiệu của kênh trái (Left channel) bỗng nhiên tắt lịm. Chỉ còn lại cột đèn bên phải (Right channel) nhấp nháy yếu ớt theo tiếng ồn xung quanh. Thư đưa tai nghe lên một bên tai, khẽ gõ nhẹ ngón tay vào đầu chụp micro ngoài. Bên tai phải vang lên tiếng *cộp cộp* khô khốc, còn bên tai trái hoàn toàn im lìm như tờ, chỉ có một dải tiếng rít tĩnh điện xè xè lạnh lẽo.

Thư rùng mình. Cô khẽ chạm tay vào đầu giắc cắm canon bằng kim loại nối vào thân máy. Khi cô lắc nhẹ đầu giắc sang bên phải, kênh trái chớp giật một tia sáng rồi vụt tắt hẳn. Khi cô buông tay, toàn bộ âm thanh kênh trái biến mất hoàn toàn. Cổng tiếp xúc micro đã chết hẳn một vế.

Nỗi lo sợ kỹ thuật bóp nghẹt tâm trí Thư. Cô vội vã tắt máy, rút giắc cắm, cất toàn bộ thiết bị vào ba lô rồi xốc hành lý đi thẳng ra phía cổng ga, không dám nán lại làm phiền bữa trưa đang dở dang của quán.

Ngồi trên chiếc ghế đá xi măng dưới bóng râm của hàng hiên ga hành khách Đà Nẵng, gió biển thổi rát rạt qua sân ke đầy bụi than, Thư rút điện thoại nhắn tin khẩn cấp cho Hoàng Minh Sơn ở Hà Nội:

*“Anh Sơn ơi, máy Marantz của em bị mất hẳn tín hiệu kênh trái rồi. Giờ lắc giắc cắm cũng không lên lại nữa, chỉ còn một kênh phải nhận tiếng, kênh trái rít rè rè. Có cách nào chỉnh tạm trên thân máy hay chêm giấy cố định giắc để dùng tiếp không anh?”*

Chỉ năm phút sau, màn hình điện thoại rung lên. Tin nhắn trả lời của Sơn ngắn gọn, rành mạch và đầy tính chuyên môn của một thợ kỹ thuật:

*“Không chêm giấy hay bẻ chân giắc được đâu Thư. Tình trạng này là gãy hẳn lẫy tiếp xúc âm dương bên trong chân cắm canon của mainboard rồi. Đợt trước ở nhà anh đã thấy nó rơ, dặn em cẩn thận mà. Giờ gãy ngầm bên trong, chỉ có nước rã máy ra xưởng anh dùng mỏ hàn nhiệt thay chân cắm mới. Em mà cố ngoáy hay bẻ là chập luôn mạch tiền khuếch đại (pre-amp) cháy IC đấy. Chặng tới đừng cắm mic ngoài nữa, chuyển qua dùng mic tích hợp của máy hoặc ghi âm bằng điện thoại đi.”*

Thư nhìn chằm chằm vào màn hình điện thoại, thở dài một hơi não nề. Chiếc máy thu âm—linh hồn và công cụ chủ lực của cả chuyến hành trình dọc đường sắt—coi như đã phế mất một nửa công năng ngay khi cô mới đi được một nửa chặng đường. Dự án bản đồ âm thanh từ đây về sau sẽ phải đối mặt với muôn vàn khó khăn khi thiết bị chính thức đình công.

Đúng lúc đó, một thông báo tin nhắn khác từ Zalo nhảy ra trên màn hình. Là của Lê Tường Vy:

*“Thư ơi, tao vừa gửi danh thiếp của cái Lan cho mày rồi đó nghe. Nó làm nhân viên giao hàng nhanh ngoài ga Diêu Trì, rành địa bàn mấy quán cơm ca với giờ nghỉ của công nhân kho bãi lắm. Tao có báo trước một tiếng rồi, nhưng mày nhớ là phải trao đổi rõ ràng tiền công thù lao dẫn đường với nó từ đầu nghen, chứ con Lan nó sòng phẳng lắm, không có chuyện dẫn đi không công đâu đó!”*

Thư nhìn cái tên Đinh Ngọc Lan kèm số điện thoại trên màn hình, khẽ gật đầu tự nhủ mình phải ghi nhớ lời bạn dặn. Bài toán ngân sách chuyến đi đang ngày một siết chặt lại quanh cổ cô, từng đồng chi phí phát sinh đều phải cân đong đo đếm kỹ lưỡng.

Thư với tay mở ứng dụng trình duyệt trên điện thoại định kiểm tra lại giờ tàu chạy chuyến chiều vào Diêu Trì. Nhưng ngay khi trang chủ của tòa soạn vừa load xong dữ liệu, một dải băng thông báo màu đỏ rực đập thẳng vào mắt cô ở vị trí nổi bật nhất của chuyên mục Du ký & Đời sống:

*“TIÊU ĐIỂM: Bão giá qua những ga tàu miền Trung — ‘...Phải bớt đi một chút...’ — Lắng nghe tiếng lòng của người bán cơm ga Vinh.”*

Phía dưới tiêu đề in đậm là khung phát âm thanh ba mươi giây với hình đại diện chụp lén góc quầy cơm của bà Oanh. Nút nghe thử đã hiển thị hơn hai nghìn lượt truy cập chỉ sau nửa giờ lên sóng. Bản tin teaser mà Thư đã nhắm mắt cắt xén câu chữ trong đêm muộn tại phòng trọ Vinh, bỏ qua mọi ngữ cảnh trung thực để nộp bài cứu vãn ngân sách, đã chính thức được Thu Hạnh và ban biên tập bấm nút xuất bản rộng rãi trên toàn hệ thống mạng.

Tiếng còi tàu từ bãi dồn toa Đà Nẵng bất ngờ rúc lên một hồi dài xé toạc bầu không khí oi nồng, nhưng Thư cảm thấy toàn thân mình lạnh toát. Mũi tên dối trá đã bắn đi, và cơn giông bão thực sự của hành trình giờ đây mới bắt đầu ập tới.