Cuộc chiến máy lạnh

Không phải KPI, chẳng phải chính sách thưởng phạt hay những đợt cắt giảm nhân sự ngấm ngầm, thứ thực sự có khả năng bẻ gãy khối liên minh công sở bền chặt nhất của dân văn phòng Sài Gòn trong những buổi trưa ba mươi tám độ chính là chiếc điều khiển máy lạnh.

Tháng Tư trút thứ nắng quái ác xuống dải tôn cách nhiệt đã lão hóa của tòa nhà năm tầng nằm sát mép bờ kênh Nhiêu Lộc. Tầm mười một giờ trưa, khi nước dưới lòng kênh bắt đầu bốc lên một mùi ngai ngái nồng nặc đặc trưng hòa cùng hơi nóng hầm hập của mặt đường Hoàng Sa, không khí bên trong văn phòng Công ty Truyền thông và Công nghệ Sao Chổi cũng cô đặc lại như một khối thạch sáp. Đó là thứ hỗn hợp ngột ngạt được nhào nặn từ mồ hôi chua nồng, mùi cà phê sữa đá để quên từ sáng đã tan thành một thứ nước lờ lợ nhạt thếch, cùng tiếng quạt tản nhiệt của hàng chục thùng máy tính để bàn đang rú rít hết công suất như những cỗ máy cày quá tải. Mô hình không gian mở từng được sếp Võ Thành Dũng hết lời tán dương trong ngày khai trương là “chiếc nôi khơi nguồn sáng tạo không rào cản”, đến thời điểm này chính thức thoái hóa thành một bãi chiến trường chia cắt bởi hai chiến tuyến sắc lạnh.

Ở mạn đông của gian phòng, khối Kinh doanh do Phạm Quốc Khải cầm đầu đang sôi sùng sục. Khải đã lột phăng chiếc áo vest xanh đen treo tạm bợ lên lưng ghế, hai tay áo sơ mi trắng xắn cao đến tận nách, để lộ bắp tay rắn chắc ướt rượt mồ hôi. Anh ta đứng dạng chân giữa lối đi, một tay cầm xấp hồ sơ năng lực dày cộp phành phạch quạt vào ngực, tay kia liên tục chống nạnh, giọng gầm lên qua dãy vách ngăn lửng bọc nỉ màu xám tro:

“Hạ ngay xuống mười tám độ đi! Đừng có lằng nhằng nữa!” Tiếng Khải đanh thép như mệnh lệnh của viên chỉ huy đang cố chấn chỉnh binh sĩ giữa làn đạn. “Cả buổi sáng nay anh em sales phải phơi mặt ngoài ngã tư, chạy đôn chạy đáo tiếp ba lượt đối tác chuỗi bán lẻ. Máu trong người đứa nào đứa nấy sắp bốc thành hơi nước rồi! Đầu óc muốn tỉnh táo mà đọc hợp đồng, mà chốt số mang tiền về nuôi cái công ty này thì phòng ốc nó phải lạnh ngắt như phòng mổ bệnh viện quốc tế! Cứ lờ đờ hâm hẩm thế này thì bán buôn cái nỗi gì?”

Ngay đối diện bên kia con đường tơ lụa trải thảm xơ xác, phe Nội dung của Đội Marketing dưới sự dẫn dắt của Lê Thảo Vy lập tức dựng lên một phòng tuyến đối kháng thụ động nhưng vô cùng kiên cố. Vy ngồi thu lu trên chiếc ghế xoay bọc lưới, chùm kín mít từ đầu đến chân bằng chiếc áo phao đại hàn lông vũ dày sụ màu mận chín vốn chỉ dành cho những chuyến săn mây Fansipan. Quanh cổ cô quấn thêm ba vòng khăn len bản lớn, hai bàn tay luồn trong đôi găng len hở ngón cáu bẩn đang run rẩy gõ lạch cạch xuống mặt bàn phím cơ. Cạnh đó, Linh cũng co ro trong chiếc cardigan xám dệt kim, bờ vai gầy so lại, chốc chốc lại phải dừng tay, áp hai lòng bàn tay lạnh ngắt vào miệng hà hơi trước khi dám chạm lại vào con chuột vẽ kỹ thuật số.

“Các anh muốn chết cóng thì tan làm cứ ghé chợ đầu mối Bình Điền mà nằm cạnh mấy phản cá hồi phi lê!” Vy đanh đá chồm người qua vách ngăn, chóp mũi đỏ ửng vì sụt sịt kinh niên, cất giọng the the phản pháo. “Mấy người chạy ngoài đường mười lăm phút rồi về ngồi mát, còn tụi này cắm mặt một chỗ viết bài suốt tám tiếng đồng hồ! Họng gió thả trần nó phà thẳng vào gáy buốt buốt tận tủy sống, khớp ngón tay cứng đơ không gõ nổi một chữ! Để hai mươi sáu độ là chuẩn y khoa của Bộ Y tế khuyến cáo cho văn phòng làm việc rồi. Đòi mười tám độ để ngày mai cả phòng này lăn ra viêm phế quản cấp, rồi ai ngồi viết kịch bản, ai làm thông điệp quảng bá cho các anh đi chém gió với khách hàng?”

“Hai mươi sáu độ thì khác gì cái lò ấp trứng gia cầm ngoài Hóc Môn?” Một cậu chuyên viên kinh doanh mới hết thử việc phụ họa theo Khải, tay lăm lăm với lên cây cột bê tông giữa nhà hòng bấm nút hạ nhiệt.

“Mười tám độ thì khác quái gì nhà xác thành phố?” Vy đập mạnh cuốn sổ tay bìa cứng xuống mặt bàn phát chát, đứng phắt dậy giơ hai tay che chắn như gà mẹ bảo vệ đàn con.

Căng thẳng leo thang đỉnh điểm vào đầu giờ chiều, khi chiếc remote điều hòa tổng gắn trên giá nhựa cạnh cửa kính bất ngờ không cánh mà bay. Không một ai chịu đứng ra nhận trách nhiệm cho sự biến mất kỳ lạ này, nhưng những ánh nhìn dò xét hình viên đạn lập tức được bắn qua bắn lại giữa hai dãy bàn. Mất đi công cụ điều khiển trung tâm, cuộc xung đột nhanh chóng chuyển hóa thành chiến tranh cục bộ tranh giành địa bàn sinh tồn.

Dựa vào ưu thế thể lực và quân số đông đảo, phe kinh doanh lập tức tiến hành một chiến dịch tái cơ cấu chỗ ngồi không chính thức. Họ hè nhau kéo lê những chiếc bàn gỗ công nghiệp nặng trịch, xê dịch ghế xoay, tập trung toàn bộ đội hình về khu vực hưởng trọn hai họng gió thả từ trần thạch cao xuống. Phe nội dung và thiết kế yếu thế hơn, bị dạt dần vào góc tường hướng Tây, nơi mảng tường hấp thụ trọn vẹn cái nắng xế chiều hầm hập chẳng khác nào một phòng xông hơi khô đóng kín cửa. Mối thù hằn nơi công sở nhanh chóng bùng nổ sang thế giới ảo. Diễn đàn nội bộ Sao Chổi Workplace bắt đầu xuất hiện những bài đăng ẩn danh đầy mùi thuốc súng:

*“Gửi những cá nhân quen thói ích kỷ, chỉ biết nghĩ cho sự yếu đuối của bản thân: Công ty chi trả thù lao sòng phẳng để mọi người cống hiến năng suất lao động, chứ không phải để một vài người đến đây trưng diện áo phao rồi ngồi run rẩy làm búp bê mùa đông. Thể trạng không chịu nổi áp lực thì xin mời làm đơn xin về nhà đắp chăn trùm mền!”*

Chỉ vỏn vẹn ba phút sau, một bài đăng ẩn danh khác đáp trả không một chút kiêng dè, đính kèm luôn biểu tượng ngọn lửa hừng hực:

*“Gửi những kẻ ngộ nhận mình là cái rốn của vũ trụ: Chốt đơn bằng mồm thì lúc nào chẳng thấy rực lửa! Nhưng bị sốc nhiệt méo miệng, bị liệt dây thần kinh số bảy do luồng gió lạnh phà thẳng vào thái dương thì bảo hiểm xã hội công ty không chi trả đâu nhé! Đừng mang cái tư duy thô thiển của dân chạy chợ áp đặt lên môi trường làm việc trí tuệ!”*

Bên dưới, các biểu tượng phẫn nộ và những dòng bình luận mỉa mai nhảy lên liên tục như bảng giá chứng khoán trong phiên sụp đổ. Tiếng gõ phím côm cốp đầy hằn học vang lên khắp góc phòng, đan xen cùng những tiếng thở dài sườn sượt cố tình kéo dài âm sắc. Không khí ngột ngạt, bức bối đến độ dường như chỉ cần một tia lửa tĩnh điện quét qua tấm thảm xơ xác kia cũng đủ để kích nổ cả văn phòng thành tro bụi.

Tôi ngồi ở cụm bàn marketing, hai ngón tay miết chặt lấy thái dương đang giật từng hồi đau nhức. Anh Tuấn, trưởng phòng marketing, đã nằm bẹp tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới sang ngày thứ tư để truyền dịch do sốt siêu vi, để lại toàn bộ quyền điều hành sự vụ đè nặng lên vai tôi. Nhìn sang bên cạnh, Linh đang nhíu chặt đôi mày thanh tú, bàn tay nhỏ nhắn liên tục bóp lấy trán vì cơn đau nửa đầu bắt đầu hành hạ do luồng gió thổi tạt lệch một bên tai; rồi nhìn sang Khải, người đang bốc hỏa hậm hực vứt mạnh cây bút bi xuống mặt bàn vì không thể tập trung soát lại điều khoản hợp đồng. Tôi hiểu rất rõ rằng nếu ngọn lửa tranh chấp vi mô này không được dập tắt ngay lập tức, toàn bộ tiến độ của dự án bán lẻ chuẩn bị pitching vào cuối quý sẽ tan thành mây khói. Nhưng ở một góc độ khác, lý trí mách bảo tôi rằng đây chính là cơ hội vàng để tôi thử nghiệm một quy trình quản trị xung đột dựa trên tư duy dữ liệu minh bạch — thứ vũ khí sắc bén mà tôi dày công chuẩn bị cho cuộc đua thăng tiến vào cuối năm.

“Mọi người dừng lại một chút!” Tôi đứng thẳng dậy, bước ra giữa lối đi ngăn cách hai phe, vỗ mạnh lòng bàn tay ba tiếng thật dứt khoát.

Âm thanh vang dội bất ngờ khiến tiếng cãi cọ lập tức chùng xuống. Hơn hai mươi gương mặt đỏ gay vì nóng bức lẫn bực tức đồng loạt quay ngoắt về phía tôi, ánh mắt tràn ngập vẻ phòng thủ cảnh giác.

“Cãi vã bằng cảm tính thì có kéo dài đến Tết Nguyên đán cũng không đi tới đâu,” tôi cất giọng bình tĩnh, mở rộng màn hình chiếc máy tính xách tay cá nhân rồi xoay ngang về phía mọi người. “Chúng ta mang danh là một doanh nghiệp giải pháp công nghệ, tại sao lại chọn cách giải quyết mâu thuẫn như thời đồ đá? Em vừa hoàn thành một bảng khảo sát nhiệt độ theo từng khung giờ vận hành trong ngày, kết hợp sơ đồ phân vùng chỗ ngồi khoa học dựa trên luồng gió đối lưu thực tế. Chúng ta sẽ giải quyết bài toán này bằng dữ liệu minh bạch, không ai phải chịu thiệt thòi.”

Khải khoanh hai tay trước ngực, khẽ nhếch mép hoài nghi: “Dữ liệu cái nỗi gì? Nóng thì người ta bảo nóng, lạnh thì người ta kêu lạnh, cậu định lượng cảm giác bằng công thức nào?”

“Đo đạc bằng nhiệt kế phòng và nguyên lý lưu chuyển khí động học,” tôi đáp rành rọt, ngón tay lướt nhanh trên bàn di chuột để hiển thị biểu đồ nhiệt ba chiều mà tôi vừa dựng vội. “Em đã chia toàn bộ diện tích sàn văn phòng thành ba vùng nhiệt động lực học riêng biệt: Vùng một là vùng ảnh hưởng trực tiếp từ họng gió trần, nhiệt độ thực tế luôn thấp hơn ba độ so với nhiệt độ hiển thị trên bảng điều khiển; Vùng hai là vùng đối lưu tuần hoàn, luồng khí khuếch tán đều, nhiệt độ đạt trạng thái cân bằng lý tưởng nhất; Vùng ba là khu vực góc chết tiếp giáp vách kính hướng Tây, chịu ảnh hưởng trực tiếp từ bức xạ nhiệt ban chiều. Đồng thời, bảng biểu này sẽ phân bổ vị trí dựa trên bản đồ thân nhiệt và tính chất di chuyển: những nhân sự sales thường xuyên ra ngoài đường sẽ được ưu tiên xếp vào Vùng một; những nhân sự ngồi cố định trên sáu tiếng như mảng nội dung và đồ họa sẽ dời sang Vùng hai và Vùng ba. Điều hòa sẽ được khóa cứng ở mức hai mươi tư độ C từ tám giờ ba mươi đến mười một giờ ba mươi sáng, và hạ xuống mức hai mươi hai độ C vào khung giờ từ mười ba giờ đến mười lăm giờ chiều — thời điểm thân nhiệt toàn bộ nhân viên đều tăng cao do quá trình tiêu hóa bữa trưa.”

Vy khẽ kéo mép áo phao lại gần, tò mò nghé mắt nhìn vào những ô số liệu được tô màu trực quan trên màn hình: “Nghe qua thì có vẻ bài bản đấy, nhưng lấy cái gì bảo đảm bên sales không lén chỉnh nhiệt độ khi tụi em không để ý?”

“Chúng ta sẽ lập ra một Hội đồng Giám sát Nhiệt độ độc lập,” tôi tung ra quân bài quyết định, rút từ tập tài liệu ra một bản in còn thơm mùi mực. “Và ký vào một bản thỏa thuận nguyên tắc bằng văn bản. Bất kỳ ai tự ý can thiệp vào cài đặt ngoài khung giờ đã được quy định sẽ bị chế tài trực tiếp một trăm ngàn đồng nộp vào quỹ trà chiều của toàn công ty.”

Một cuộc hội đàm căng thẳng nhưng đầy tính xây dựng bùng nổ ngay tại chiếc bàn tròn khu pantry. Mùi trà túi lọc và bã cà phê cũ dường như dịu bớt trước những lập luận sắc bén được đưa ra. Trải qua hai vòng phản biện gay gắt kéo dài ba mươi phút — nơi Khải kỳ kèo từng chút một để xin kéo dài khung nhiệt độ hai mươi hai độ thêm ba mươi phút sau giờ nghỉ trưa, còn Vy thì kiên quyết yêu cầu dán thêm một tấm bìa carton chắn hướng gió xộc thẳng xuống bàn làm việc của cô — toàn bộ các điều khoản chi tiết cuối cùng cũng đạt được sự đồng thuận tuyệt đối.

Từng người một, từ những tay chuyên viên kinh doanh thiện chiến của Khải cho đến những cô nàng mộng mơ bên đội nội dung của Vy, lần lượt cầm cây bút bi mực xanh ký roẹt vào bản cam kết sử dụng máy lạnh do tôi soạn thảo. Khải bước tới, vỗ thật mạnh vào bả vai tôi một cái đau điếng nhưng nét mặt rạng rỡ tiếng cười:

“Khá lắm Hoàng! Rất sòng phẳng, rất logic. Cứ mang số liệu và quy trình ra nói chuyện với nhau thế này có phải đỡ tổn hại hòa khí bao nhiêu không!”

Phía bên kia, Linh đứng tựa lưng vào mép quầy pantry, nhẹ nhàng đưa cho tôi một cốc nước lọc mát. Cô nhìn tôi, nụ cười thoáng hiện trên môi cùng ánh mắt lấp lánh vẻ khâm phục kín đáo khiến lồng ngực tôi bỗng chốc dâng lên một cảm giác nhẹ nhõm, khoan khoái lạ kỳ. Tấm bản đồ phân vùng cùng bản cam kết có chữ ký của hơn hai mươi con người được dán trang trọng lên bảng tin chung, nằm ngay ngắn cạnh bảng theo dõi chỉ số KPI tháng.

Đúng mười bốn giờ chiều, theo đúng lộ trình phân vùng mới được ban hành, cuộc di dời chỗ ngồi diễn ra trong trật tự. Đội ngũ kinh doanh chuyển trọn vẹn dàn máy tính sang cụm bàn Vùng một, đón trọn làn gió từ miệng trần; nhóm nội dung thu xếp sổ sách dời sang Vùng hai, an tâm nép mình sau tấm bìa chắn hướng gió vừa được gia cố. Toàn bộ văn phòng lập tức chìm vào một bầu không khí êm đềm, hòa hợp đến mức khó tin.

“Công nhận… hai mươi tư độ kết hợp với việc phân luồng gió này mang lại cảm giác khác biệt hẳn,” Khải ngả lưng ra sau chiếc ghế xoay, hai mắt nhắm nghiền, khoan khoái hít một hơi thật sâu như thể đang tận hưởng khí trời Đà Lạt. “Gió nó tản đều ra xung quanh, không còn bị buốt rát da đầu mà cơ thể vẫn mát mẻ, tỉnh cả ngủ để ngồi rà soát lại đống phụ lục hợp đồng!”

Vy ở cụm bàn đối diện cũng chầm chậm cởi bỏ chiếc áo phao to sụ vắt lên thành ghế, khẽ thở phào một hơi dài nhẹ nhõm: “Phải thế này chứ. Nhiệt độ vừa vặn hoàn hảo luôn, ngón tay em mềm lại rồi, viết bài mượt mà hơn hẳn lúc sáng.”

Sự hân hoan lan tỏa khắp các dãy bàn, cảm giác của một tập thể vừa hóa giải được xung đột nội bộ bằng sức mạnh của khoa học quản trị và tinh thần minh bạch. Tôi ngồi thẳng lưng ở vị trí trung tâm, chậm rãi nhấp một ngụm nước mát, lồng ngực rộn lên niềm kiêu hãnh âm thầm. Tôi biết, mình vừa ghi một điểm số vô cùng quan trọng trên con đường khẳng định năng lực quản lý.

Đúng lúc niềm hân hoan tập thể đang ở đỉnh cao, cánh cửa phòng tài chính khẽ lách cách mở ra. Chị Hạnh kế toán trưởng bước từng bước chắc nịch trên đôi giày gót thấp, tay cẹp xấp hóa đơn giá trị gia tăng bìa da đen quen thuộc. Đi ngang qua bảng tin chung, chị dừng bước, nheo mắt nhìn tờ biên bản dán ngay ngắn trên tường rồi đảo mắt nhìn quanh một lượt căn phòng làm việc tĩnh lặng.

“Mấy đứa lại bày trò họp hành ký kết gì rôm rả thế này?” Chị Hạnh cất giọng đều đều, thanh âm khô khốc không lộ chút cảm xúc.

“Bọn em vừa nghiên cứu và áp dụng thành công phương án phân vùng nhiệt độ điều hòa khoa học cho cả công ty đấy chị!” Tôi tươi cười hào hứng báo cáo. “Giờ thì cố định hai mươi tư độ kết hợp hướng đối lưu chuẩn, ai nấy đều thấy mát mẻ, thoải mái và năng suất tăng rõ rệt luôn rồi ạ!”

Chị Hạnh nhướng một bên chân mày nhìn tôi, ánh mắt lạnh tanh như băng tuyết Bắc Cực. Đoạn, chị ngửa cổ nhìn lên hai chiếc máy lạnh trung tâm đang phà gió xào xạc trên trần thạch cao, khẽ thở dài một tiếng sườn sượt rồi lắc đầu:

“Mát mẻ cái nỗi gì mà mát mẻ. Sáng thứ Hai tuần này cái bo mạch biến tần của hệ thống làm lạnh trung tâm nó bị chập điện cháy khét lẹt rồi, tôi đã liên hệ bảo trì nhưng bên hãng báo sớm nhất là thứ Bảy mới có linh kiện nhập về thay. Ba ngày hôm nay nó chỉ chạy kẹt cứng ở chế độ quạt gió đối lưu thông thường thôi, nhiệt độ trong cái phòng này nãy giờ vẫn là ba mươi hai độ theo nhiệt độ ngoài trời đấy. Toàn bộ cái sự ‘mát rượi sảng khoái’ với ‘buốt tận tủy sống’ của mấy người từ trưa đến giờ thuần túy chỉ là do mấy người tự kỷ ám thị mà ra thôi.”

Dứt lời, chị Hạnh lạnh lùng kẹp lại tập hồ sơ, quay lưng bước thẳng về phía cửa phòng mình, bỏ lại sau lưng một sự im lặng chết chóc bao trùm lên toàn bộ văn phòng Sao Chổi.

Khải đờ đẫn buông thõng hai tay xuống đùi, những giọt mồ hôi li ti trên trán bắt đầu đua nhau túa ra ròng ròng như vừa bước ra từ lò xông hơi. Vy sững sờ trân trối nhìn chiếc áo phao vừa cởi, rồi ngước nhìn miệng gió trần chỉ đang phả ra một luồng khí âm ấm khô khốc. Tôi ngồi chết trân tại chỗ, nhìn bản quy trình phân vùng nhiệt động học với những biểu đồ màu sắc rực rỡ nằm trơ trọi trên mặt bàn, cảm giác hai bên má nóng bừng bừng như thể đang bị ai đó hắt nguyên một gáo nước sôi vào mặt.

Chưa kịp để bất kỳ ai định thần lại sau cú sốc tâm lý học hành vi, tiếng chuông báo khẩn từ hệ thống họp trực tuyến trong phòng kính của sếp Dũng bỗng rộ lên giòn giã:

“Các bộ phận chuẩn bị xong hết chưa? Mười phút nữa cuộc họp pitching trực tuyến với ban lãnh đạo chuỗi bán lẻ bắt đầu đấy nhé!”

Tôi giật nảy mình, cuống cuồng vươn tay gõ phím để kiểm tra lại đường truyền tín hiệu của phòng marketing. Nhưng ngay vào khoảnh khắc sếp Dũng vừa bấm nút chấp nhận tham gia phòng họp ảo, toàn bộ màn hình máy tính trong văn phòng đồng loạt chớp nháy ba hồi, các biểu tượng kết nối góc phải chuyển sang màu vàng cảnh báo rồi phụt tắt ngấm: hệ thống mạng nội bộ của Sao Chổi đã chính thức sập hoàn toàn.