Ranh Giới Mua Bằng Gạo

Những cọc gỗ bạch đàn mới vót nhọn hoắt cắm phầm phập xuống lối mòn đi chung dẫn ra bờ kênh Thạch Nê, chặn đứng hoàn toàn lối gánh nước duy nhất của các hộ dân trong xóm Giếng Cạn.

Tiếng búa tạ nện vào đầu cọc gỗ vang lên từng hồi chan chát, khô khốc và nặng nề giữa khoảng trời trưa hè nung lửa. Mặt đất lòng chảo Thạch Nê vốn đã khô cằn sau nhiều tháng ròng nắng hạn, nay dưới từng nhát búa giáng xuống lại run rẩy từng chặp. Đất đá vụn cùng lớp bụi vôi trắng xám bắn tung tóe lên đôi ống quần rách rưới, lấm lem bùn phèn của những người nông dân xóm Giếng Cạn đang tụ tập đông nghịt ở đầu bờ rãnh.

Họ đứng đó, chen chúc trong cái nắng đổ lửa bốc lên hầm hập từ những vỉa đá xám ngoét. Người cầm đòn gánh, kẻ mang theo thùng gỗ múc nước, ánh mắt vừa bàng hoàng vừa sôi sục phẫn uất. Nhưng không ai dám bước qua lằn ranh vô hình phía trước. Phía sau hàng cọc gỗ vừa hạ xuống đất sâu, hơn chục gã phu quặng vạm vỡ của Vạn Thạch Hành đã dàn thành hàng ngang kiên cố. Đứa nào đứa nấy ở trần để lộ những bắp thịt cuồn cuộn đen bóng vì khói lò và dầu mỡ, tay lăm lăm xà beng nhọn hoắt cùng những cây gậy gỗ nghiến bọc sắt hai đầu. Đôi mắt chúng vằn đỏ, trừng trừng quét qua đám dân làng rách rưới chẳng khác nào nhìn đàn thú hoang chờ xua đuổi khỏi bãi săn.

Đỗ Kính đứng chắp tay trên gờ đất cao bên mép đường, vạt áo lụa xám thêu hoa văn mây trôi phẳng phiu, không vương lấy một hạt bụi đỏ vùng quặng. Giữa cái nóng như thiêu như đốt khiến mồ hôi ai nấy nhễ nhại, gã thương nhân vẫn giữ nguyên vẻ tề chỉnh, nhàn tản đến lạnh lùng. Bên cạnh gã, hai viên trượng dịch mặc giáp da trâu màu nâu sẫm của huyện nha Bình Xuyên đứng sừng sững, tay tì chặt lên chuôi liễu diệp đao đeo bên hông, nét mặt lạnh băng như hai pho tượng đồng đúc giữa thanh thiên bạch nhật.

"Cắm cọc tiêu thứ tư sang mé bờ đất kia! Chôn sâu xuống ba thước, lấy đá tảng chèn chặt chân cọc cho ta!"

Đỗ Kính thong thả phất nhẹ chiếc quạt xếp làm bằng xương cá chuốt bóng trong tay, giọng nói rành rọt, âm lượng không quá lớn nhưng xuyên thấu qua bầu không khí đặc quánh, át cả tiếng gió núi khô khốc đang rít qua những khe đá nứt nẻ.

"Từ mốc đá khắc chữ này kéo thẳng một đường ra mép lạch nước, bao gồm toàn bộ ba thửa ruộng kẹp giữa con mương dẫn và sườn đồi, từ nay thuộc về phần đất thế chấp quá hạn đã được bản hành phát mãi tịch thu. Trát đòi nợ của Vạn Thạch Hành có đóng dấu đỏ của phân hành Bến Tro, và trát hỗ trợ phong tỏa thi hành của nha môn huyện Bình Xuyên đều ở đây cả. Bất kỳ ai dám tự tiện vượt qua hàng cọc gỗ này nửa bước, trượng dịch đại nhân sẽ chiếu theo luật lệ trị an, coi là tội cản trở công vụ mà gông cổ giải thẳng về huyện nha tống ngục!"

Vừa dứt lời, viên trượng dịch mặt vuông đứng bên tay phải gã tiến lên một bước. Đôi ủng da nện cồm cộp lên nền đá sỏi vụn. Y đưa tay vào trong ống tay áo rộng rút ra một tờ công văn bằng giấy vàng dày dặn, bên dưới góc phải in một dấu triện son hình vuông đỏ chót của nha môn, giơ cao ngang tầm mắt trước đám đông đang nghẹn ngào uất ức:

"Lệnh của quan Huyện doãn ban hành sáng hôm qua về việc 'giữ nguyên hiện trạng' chỉ áp dụng đối với những phần điền thổ đang có tranh chấp mà chưa xác định được chủ quyền rõ ràng! Nay Vạn Thạch Hành đã xuất trình đầy đủ khế ước gán nợ cũ có xác nhận ranh giới cụ thể từng mốc đá, lại có cả người làm chứng am hiểu địa giới tại địa phương đứng tên chỉ mốc tận nơi. Ba thửa ruộng tiếp giáp kênh nước Thạch Nê từ giờ khắc này đình chỉ tuyệt đối mọi hoạt động canh tác, cuốc xới, dẫn nước hay đi lại, chờ huyện bạ phân định dứt điểm trên bản đồ địa chính!"

Đám đông xóm Giếng Cạn bỗng chốc xôn xao, phẫn nộ như đàn ong vỡ tổ. Tiếng xì xào căm hờn nhanh chóng biến thành những tiếng gầm gừ nghẹn thắt trong lồng ngực. Mấy cụ già run rẩy, những người đàn bà ôm chặt lấy chiếc thùng không, mắt đỏ hoe nhìn dòng mương bị cắt đứt.

Phạm Nghi run rẩy chống cây gậy tre già bước lên phía trước. Mái tóc bạc phơ cùng chòm râu cước của ông lão rung lên bần bật vì uất ức, đôi mắt đục ngầu mở to nhìn thẳng vào Đỗ Kính:

"Khoan đã chưởng quỹ Đỗ! Xin trượng dịch đại nhân dừng tay nghe lão nói một lời công đạo! Ba thửa đất này là đất hương hỏa, đất tổ phụ của các hộ trong xóm khai khẩn từ đời cha ông, nằm kẹp lấy con mương duy nhất dẫn dòng nước ngọt từ mó đá đồi tây nam chảy vào lòng chảo Thạch Nê! Nếu các người quây cọc bịt kín con mương này, không chỉ ba thửa này chết khô vì phèn quặng, mà toàn bộ sáu sào ruộng ủy thác canh tác của mười hai hộ dân phía dưới cũng sẽ mất trắng! Lúa non chưa trổ, rau màu mới gieo, bao nhiêu công sức đập đá bóc váng những ngày qua coi như đổ xuống sông xuống bể! Cây cỏ non vừa hạ thổ lấy gì mà sống? Hơn bốn mươi miệng ăn của xóm này lấy gì nhét vào mồm trong mùa giáp hạt?"

Đỗ Kính nghe vậy chỉ khẽ mỉm cười. Đó là nụ cười trơn tru, lịch thiệp nhưng lạnh lẽo đến tận xương tủy, nụ cười quen thuộc của một phường buôn lọc lõi đã nhẵn mặt nơi phố chợ Bến Tro:

"Phạm lão trượng, ngài là bậc cao niên trong vùng, lẽ ra phải hiểu lý lẽ hơn đám thanh niên nông nổi chứ. Vạn Thạch Hành chúng tôi mở cửa kinh doanh buôn bán, mọi sự đều dựa trên giấy trắng mực đen, dựa trên khế ước phân minh, chứ không thể dựa vào nước mắt hay lời than vãn. Các hộ dân dưới trướng lão trượng thiếu nợ tiền mua hạt giống, mượn gạo ăn cầm cự từ ba vụ hạn hán trước, giấy nợ có chữ ký điểm chỉ đàng hoàng, đến nay đã quá hạn trả nợ hơn năm tháng ròng rã. Trước đây, mảnh đất Thạch Nê này quặng độc bốc lên ngùn ngụt, đá cứng như sắt nguội, chẳng ai thèm ngó ngàng tới, bản hành cũng rộng lòng gia hạn cho các người lần lữa. Nay đất đai bỗng nhiên có dấu hiệu mềm ra, có nước ngọt dẫn về, bản hành tự nhiên phải tiến hành thu hồi tài sản thế chấp để trừ nợ theo đúng điển lệ của phủ Bình Xuyên. Chẳng lẽ nợ tiền thì không phải trả đất?"

Gã khẽ phe phẩy chiếc quạt xương cá, mắt liếc xéo về phía đám đông đang nín thở, giọng điệu càng thêm đắc thắng:

"Hơn nữa, chúng tôi là người làm ăn đàng hoàng, tuyệt đối không tự tiện cầm cọc đi vẽ mốc ranh giới bừa bãi trên đồng ruộng của người khác. Có người dân sở tại rành rẽ từng gốc cây ngọn cỏ, từng tấc đất bờ mương ở cái đất Thạch Nê này đứng ra tận nơi chỉ ranh, ký giấy điểm chỉ xác nhận ranh giới ba thửa ruộng quanh mương này từ xưa vốn thuộc phần đất gán nợ phụ của họ Trịnh. Chúng tôi làm việc đường đường chính chính, có quan sai chứng kiến, ai dám bảo là ép uổng?"

Đỗ Kính thong thả nghiêng nửa người sang một bên, khẽ hất cằm về phía rặng dâm bụt khô héo xơ xác mọc ven chân đồi phía sau hàng rào phu quặng:

"Trịnh huynh, mời huynh ra đây đối chứng một câu trước mặt bá tánh xóm giềng, cho lão trượng và bà con nơi đây mở mắt ra nhìn cho rõ sự thật."

Không khí trên bờ kênh bỗng chốc lặng phắt lại như tờ. Tiếng gió rít qua vách đá như nghẹn lại giữa trưa hè nồng nặc mùi lưu huỳnh.

Tất cả ánh mắt của hàng chục con người xóm Giếng Cạn đồng loạt đổ dồn về bóng người lầm lũi đang từng bước chậm chạp bước ra từ sau bóng râm của mấy cây cọc gỗ vừa hạ xuống.

Đó là Trịnh Bách.

Người đàn ông lực lưỡng với bờ vai rộng như tấm phản, người từng dẫn đầu đội đinh tráng mười lăm người xông pha đập đá khai hoang, người từng vung búa tạ hò hét vang trời thề sống chết bảo vệ từng tấc đất Thạch Nê cho xóm làng, lúc này đây lưng còng rạp xuống như đang gánh trên vai một tảng đá ngàn cân.

Ông ta mặc chiếc áo cộc màu chàm đã rách toang một bên vai, để lộ làn da rám nắng dày cộm những vết sẹo do đá vụn cứa vào. Hai bàn tay thô ráp, gân guốc đầy những vết chai sần bấu chặt lấy hai bên mép quần vá chằng vá đụp, các khớp ngón tay run lên bần bật. Đầu ông ta cúi gằm xuống tận ngực, cằm gần như chạm vào xương quai xanh, đôi mắt dán chặt vào những viên đá sỏi dưới chân, tuyệt nhiên không dám ngước lên nhìn thẳng vào bất kỳ một gương mặt quen thuộc nào của chòm xóm.

"Trịnh Bách?!"

Phạm Nghi giật thót mình, cả người lảo đảo như vừa bị một gáo nước lạnh tạt thẳng vào mặt giữa trưa nắng gắt. Đôi mắt già nua trừng to, long lên những tia máu đỏ, nhìn trân trối vào người đàn ông trước mặt như không dám tin vào những gì mắt mình đang thấy tai mình đang nghe. Cây gậy tre trong tay ông lão run rẩy kịch liệt, nện cồm cộp từng tiếng khô khốc xuống mặt đất cứng:

"Ngươi... Trịnh Bách! Ngươi làm cái gì ở đằng kia? Ngươi đứng cạnh bọn chúng làm cái gì?!"

Lê Cẩn đứng ở mép bờ rãnh phía sau, ngực vẫn còn quấn lớp băng vải mỏng để kìm nén cơn đau buốt do chứng phế tro để lại sau lần ngạt khí dưới hố quặng. Vừa nhìn thấy Trịnh Bách bước ra từ phía Vạn Thạch Hành, mặt cậu ta lập tức đỏ tía lên vì tức giận. Cậu ta lao lên nửa bước, lồng ngực phập phồng dữ dội rồi ho sặc sụa, từng cơn ho kéo theo tiếng thở khò khè đau đớn:

"Khụ... khụ! Bác Bách! Bác... bác nói cái gì vậy hả bác Bách?! Con mương dẫn nước đó là do chính tay ông nội của hai anh em Mộc gia cùng các cụ cao niên xóm này bạt đá đào thông hơn bốn mươi năm về trước! Thửa ruộng số ba là đất ủy thác của bà con người Đường Nam gửi lại cho xóm, còn ba thửa ruộng kẹp quanh bờ mương này xưa nay vốn là dải đệm thoát lũ chung của cả cánh đồng! Nó gán nợ cho họ Đỗ từ bao giờ? Nó biến thành đất phụ của nhà họ Trịnh từ lúc nào?! Bác ngẩng đầu lên, mở mồm ra mà nói cho rõ ràng trước mặt cả làng xem nào!"

Trịnh Bách run rẩy càng dữ dội hơn. Dưới cái nắng gắt gao của buổi trưa, cả tấm lưng trần đẫm mồ hôi của ông ta co rúm lại như một kẻ đang chịu đòn roi vô hình. Môi ông ta mấp máy, khô khốc và nứt nẻ đến rớm máu. Phải mất một lúc lâu, từ nơi cổ họng nghẹn ứ của người đàn ông lực lưỡng mới phát ra từng tiếng thều thào, đứt quãng như tiếng rên rỉ của một con thú cùng đường:

"Tôi... tôi nhớ lại rồi... Ba vụ hạn trước... lúc cha tôi còn nằm liệt giường... có mượn tiền mua thuốc của Vạn Thạch Hành... Khế ước cũ khi ấy có ghi... ranh đất kéo dài từ cọc đá thứ hai... vắt ngang qua bờ mương... ăn thẳng sang chân gò đất đỏ... Ranh giới cũ của gia đình... đúng là... đúng là bao gồm cả ba thửa ruộng tiếp giáp kênh nước này..."

Từng lời nói thều thào, ngập ngừng của Trịnh Bách rơi xuống bờ kênh Thạch Nê chẳng khác nào những nhát búa tạ nện thẳng vào màng nhĩ của dân làng xóm Giếng Cạn. Sự sững sờ trong khoảnh khắc đầu tiên lập tức vỡ òa thành một làn sóng căm hờn tột cùng.

"Đồ phản phúc! Đồ bán đứng xóm giềng!"

"Trịnh Bách! Cả cái xóm này nhịn đói nhịn khát, bóp mồm bóp miệng gom từng bát cháo ngô, từng củ mài độn sắn để nuôi đội đập đá của nhà mày ròng rã nửa tháng trời! Vậy mà hôm nay mày lại đi dẫn giặc về cướp đất, bóp chết nguồn nước sống còn của cả làng à?!"

"Quân ăn cháo đá bát! Đập chết nó đi!"

Tiếng chửi bới, tiếng nguyền rủa vang lên rát bỏng cả một góc trời. Mấy gã thanh niên xóm Giếng Cạn mắt đỏ sọc vì giận dữ, hai tay siết chặt lấy cán cuốc, xẻng sắt, gầm lên định xông qua rãnh nước san bằng hàng cọc rào.

Nhưng họ vừa nhúc nhích thì hơn chục gã phu quặng của Vạn Thạch Hành đã đồng loạt hạ thấp những thanh xà beng sắc lẹm, gậy bọc sắt chĩa thẳng về phía trước, tạo thành một bức tường kim loại lạnh lẽo và tàn nhẫn. Cùng lúc đó, hai viên trượng dịch của huyện nha đồng loạt đặt tay lên chuôi đao, rút soạt thanh liễu diệp đao ra khỏi bao một tấc. Ánh thép xanh biếc lóe lên dưới ánh mặt trời chói chang, mang theo uy quyền sắt máu của nha môn, khiến đám đông dân làng dù uất nghẹn đến trào máu họng cũng buộc phải khựng chân lại trong cay đắng.

Mương dẫn nước ngọt từ mó ngầm đồi tây nam – huyết mạch duy nhất cứu sống khoảnh ruộng thử nghiệm và từng ngày nuôi dưỡng nhánh rễ non của mầm Tức Căn – đang bị những chiếc cọc gỗ của Đỗ Kính cắt ngang một cách tàn nhẫn. Chỉ cần Vạn Thạch Hành hoàn tất việc đóng cọc, cho phu quặng đắp bờ be mương, chặn đứng dòng nước ngọt pha loãng phèn quặng, toàn bộ công sức đập đá, bóc váng độc và mầm sống mong manh vừa bén rễ dưới lòng đất Thạch Nê sẽ bị thiêu rụi hoàn toàn trong vòng chưa đầy hai ngày tới. Đất sẽ lại khô cứng thành đá, quặng độc sẽ lại trồi lên, và cái đói sẽ nuốt chửng từng mái nhà tranh ở Giếng Cạn.

Đỗ Kính nhìn đám đông đang cuộn trào phẫn nộ trong tuyệt vọng với ánh mắt tràn đầy sự đắc ý của kẻ nắm đằng chuôi. Gã khẽ phe phẩy chiếc quạt xương cá, giọng điệu nhẹ tênh, trịch thượng:

"Nhân chứng vật chứng rõ ràng mười mươi. Trượng dịch đại nhân đã tận mắt chứng kiến, ranh giới này hoàn toàn hợp pháp theo khế ước và lời chứng của người bản địa. Mau cắm nốt hàng cọc tiêu, đắp bờ be ngăn dòng rãnh nước lại cho ta!"

"Chậm đã!"

Một tiếng quát trong trẻo, sắc bén và đanh thép như lưỡi dao cắt ngang bầu không khí oi bức, ngột ngạt.

Đám đông dân làng dạt nhanh sang hai bên nhường lối. Từ con đường mòn dẫn vào xóm, hai bóng người rảo bước tiến nhanh vào giữa bãi đất trống trước hàng cọc gỗ.

Đó là Mộc Tầm và Mộc An.

Mộc Tầm khoác trên mình chiếc áo nâu đã sờn rách hai bên tay áo, toàn thân phủ đầy bụi đất đỏ đường trường, vạt áo còn lấm lem những vệt bùn khô sau một đêm lặn lội từ huyện nha Bình Xuyên trở về. Gương mặt anh phong trần, hốc hác vì thiếu ngủ, nhưng đôi mắt đen sâu thẳm vẫn giữ trọn vẻ kiên định, ánh nhìn thoáng dịu lại khi thấy khoảnh ruộng thử nghiệm và bờ mương phía xa vẫn chưa bị san phẳng hoàn toàn.

Đi sát bên cạnh anh là Mộc An. Nàng mặc bộ y phục vải thô gọn gàng, hai cánh tay áo được buộc túm lại bằng dây gai chắc chắn. Đôi bàn tay nhỏ nhắn nhưng chai sạn vì cầm bút và cuốc xới đang ôm chặt lấy một cuốn sổ đóng bìa bằng da mộc thô nhám cùng một bọc tài liệu bọc kín trong lớp vải dầu màu nâu sẫm chống nước.

Mộc An không hề liếc nhìn đám phu quặng bặm trợn đang lăm lăm xà beng, cũng không thèm nhìn đến Trịnh Bách đang run rẩy cúi đầu sát bờ rào. Nàng bước thoăn thoắt, hiên ngang tiến thẳng đến trước mặt viên trượng dịch mặt vuông và Đỗ Kính. Lồng ngực nàng phập phồng gấp gáp sau chặng đường dài chạy bộ từ đầu làng vào, nhưng khi cất tiếng, giọng nói của nàng rành rọt, vang dội khắp bãi đất:

"Trượng dịch đại nhân, xin dừng tay đóng cọc! Lệnh giữ nguyên hiện trạng của Huyện quan Ngô Trực ban hành sáng hôm qua vẫn còn nguyên hiệu lực đối với toàn bộ địa giới lòng chảo Hạ Khê, bao gồm cả hệ thống mương máng thủy lợi dẫn nước từ đồi tây nam! Còn về cái gọi là 'khế ước gán nợ cũ' mà chưởng quỹ Đỗ Kính đang rêu rao để chiếm mương chặn nước, nó là một văn tự hoàn toàn vô giá trị trước công đường!"

Đỗ Kính nhướng mày, nụ cười đắc ý trên môi hơi cứng lại trong chốc lát, nhưng gã nhanh chóng lấy lại vẻ trịch thượng của một kẻ nắm giữ tiền tài và thế lực:

"Mộc cô nương, chớ có cậy mình biết dăm ba mặt chữ mà nói càn trước mặt quan sai nha môn! Giấy trắng mực đen có chữ ký của tiên phụ nhà họ Trịnh, có dấu triện Vạn Thạch Hành mười năm rõ mười, lưu trữ trong rương nợ của bản hành bấy lâu nay. Người nhà họ Trịnh cũng vừa chính miệng thừa nhận ranh giới ba thửa ruộng trước mặt thanh thiên bạch nhật và quan sai. Một đứa con gái như cô lấy tư cách gì, lấy căn cứ gì mà dám bảo khế ước đó vô giá trị?"

"Tôi lấy tư cách là người phụ trách đối chiếu sổ sách của Hội giữ đất Hạ Khê, và tôi lấy chính luật lệ điền trạch của phủ Bình Xuyên ra để nói chuyện với ông!"

Mộc An dứt khoát đáp trả, không hề nao núng trước cái nhìn sắc lạnh của Đỗ Kính. Nàng thoăn thoắt mở bọc vải dầu ra trên mặt đất, cẩn thận lật cuốn sổ nợ bìa da mộc đến một trang có gấp mép đánh dấu sẵn, rồi từ túi trong của vạt áo, nàng rút ra ba tờ giấy biên nhận đã ngả màu vàng ố vì thời gian. Mép giấy dù đã sờn rách đôi chỗ nhưng những dòng chữ và con số bên trên vẫn còn nguyên vẹn, góc trên cùng in dấu triện son vuông vức mang bốn chữ "Vạn Thạch Phân Hành" của chi nhánh Bến Tro.

Nàng bước lên một bước, giơ thẳng ba tờ biên nhận trước mặt viên trượng dịch mặt vuông:

"Đại nhân xin hãy nhìn cho kỹ! Đây là bản sao trích lục sổ nợ gốc của nhà họ Trịnh cùng biên nhận thu tiền lãi định kỳ mà chính tay chưởng quỹ Đỗ Kính từng cấp cho gia đình bác Trịnh Bách vào mùa thu năm ngoái! Nợ gốc ban đầu của nhà bác Trịnh Bách vay từ vụ hạn hán năm kia chỉ có đúng bốn lượng bạc trắng, dùng để mua phân tro cải tạo đất và thuốc thang cho cha già lúc lâm bệnh. Nhưng đại nhân hãy nhìn vào mục phụ thu và tiền lãi quá hạn ghi bằng mực son này xem!"

Ngón tay thon thả nhưng rắn rỏi của Mộc An chỉ thẳng vào từng dòng chữ son đỏ chót được ghi chép cẩn thận trên mặt giấy:

"Tháng bảy năm ngoái, Vạn Thạch Hành tính phí quá hạn kỳ một là tám tiền bạc. Sang đến kỳ thu nợ tháng mười một, các người không những không trừ số tiền đó, mà lại tự tiện cộng dồn tám tiền bạc tiền phạt đó thẳng vào nợ gốc, rồi lại tiếp tục tính phí phạt chậm trả hai phần mười trên tổng số nợ mới đã bị đội lên! Đây chính là thủ đoạn 'phạt chồng phạt, lãi mẹ đẻ lãi con', tính lặp hai lần khoản phí chậm trả nhằm mục đích đội khống số nợ từ bốn lượng bạc ban đầu lên thành mười một lượng sáu tiền bạc chỉ trong vòng chưa đầy một năm!"

Mộc An quay ngoắt sang nhìn Đỗ Kính, ánh mắt sắc bén như hai lưỡi dao tuốt trần:

"Theo Điền trạch Luật lệ triều đình ban hành năm Cảnh Hưng thứ hai mươi, Điều thứ mười bốn quy định rành rành: Mọi mức tiền phạt quá hạn đối với các hợp đồng vay mượn thế chấp nông cụ, trâu bò và đất đai canh tác giữa thương nhân và nông hộ không được phép vượt quá một phần mười tổng nợ gốc ban đầu, và nghiêm cấm tuyệt đối mọi hành vi gộp tiền phạt vào nợ gốc để tiếp tục tính lãi kép! Bất kỳ bản hợp đồng nào vi phạm điều khoản này, toàn bộ phần lãi phạt đội khống đều bị bãi bỏ vô điều kiện, và khế ước thế chấp đất đai phát sinh từ số nợ khống đó lập tức mất toàn bộ hiệu lực thi hành trước pháp luật!"

Những lời nói đanh thép, chuẩn xác từng điều luật của Mộc An rơi xuống như sấm sét giữa ban ngày.

Viên trượng dịch mặt vuông khẽ biến sắc. Y đón lấy ba tờ biên nhận từ tay Mộc An, nheo mắt soi từng con số, từng dòng chữ ghi chép và con dấu son của Vạn Thạch Hành đóng đè lên chữ ký quen thuộc của Đỗ Kính. Là một nha sai kỳ cựu làm việc ở huyện nha nhiều năm, y quá am hiểu các điều luật điền trạch và tranh chấp ruộng đất nơi thôn dã. Ngày thường, các phường buôn lớn hay dùng thế lực kim tiền và thủ đoạn câu chữ để bóp nghẹt những người nông dân mù chữ, dân đen thấp cổ bé họng chẳng mấy ai biết đến luật lệ, chỉ biết cắn răng chịu mất đất. Nhưng hôm nay, đứng trước mặt y lại là một cô gái trẻ nói năng khúc chiết, dẫn chứng luật pháp đâu ra đấy, chứng từ rành rành không thể chối cãi.

"Đỗ chưởng quỹ," Viên trượng dịch trầm giọng xuống, ánh mắt nghiêm nghị quay sang nhìn Đỗ Kính với vẻ dò xét sâu kín. "Những tờ biên nhận này mang dấu triện thật của quý hành, chữ ký cũng là của chưởng quỹ. Khoản tính phạt trùng lặp và gộp phạt vào gốc để tính lãi kép này, chưởng quỹ giải thích thế nào trước nha môn?"

Sắc mặt Đỗ Kính thoáng chốc tái mét đi, nụ cười trịch thượng trên môi tắt ngấm. Chiếc quạt xương cá trên tay gã ngừng phe phẩy giữa chừng. Gã thật không ngờ một đứa con gái chuyên ghi chép thuê ngoài chợ như Mộc An lại có thể tìm ra và lưu giữ cẩn thận những tờ biên nhận vụn vặt từ mùa thu năm ngoái, càng không ngờ nàng lại thuộc làu từng điều khoản trong bộ Điền trạch Luật lệ của triều đình đến mức này.

Tuy nhiên, Đỗ Kính là con cáo già đã lăn lộn nhiều năm trên thương trường đầy cạm bẫy, gã hắng giọng một tiếng, cố giữ vẻ bình thản rồi xua tay chữa cháy:

"Chuyện sai sót về vài con số trên sổ sách chỉ là do mấy tên kế toán dưới trướng sơ suất tính nhầm trong lúc quyết toán sổ sách cuối năm mà thôi! Việc đó bản hành hoàn toàn có thể đối chiếu lại và khấu trừ sòng phẳng cho con nợ vào kỳ sau! Nhưng việc gán đất trừ nợ là dựa trên khế ước thế chấp tự nguyện ban đầu, và quan trọng nhất là ranh giới ba thửa ruộng quanh mương thì đã có chính nhân chứng sống tại chỗ xác nhận! Trịnh Bách đã ký giấy làm chứng xác nhận ranh mương thuộc đất gán nợ của họ Trịnh, việc đó hoàn toàn độc lập, không liên quan gì đến mấy đồng bạc lẻ tính nhầm trên biên nhận cả!"

"Không liên quan sao?"

Lúc này, Mộc Tầm bước lên một bước, đứng sóng vai cùng em gái. Thân hình anh cao ráo, vững chãi như một cây thông vươn lên giữa sỏi đá cằn cỗi. Anh nhìn thẳng vào Trịnh Bách – người nãy giờ vẫn đang còng lưng run rẩy sau hàng cọc gỗ. Giọng nói của Mộc Tầm trầm ấm, vang vọng nhưng mang theo sức nặng ngàn cân của tình làng nghĩa xóm bao năm qua:

"Bác Bách. Bác ngẩng đầu lên nhìn tôi đi."

Thân hình Trịnh Bách khẽ giật nảy một cái, hai bàn tay bấu chặt vào mép quần vá rách đến mức móng tay cắm sâu vào da thịt.

"Bác Bách," Mộc Tầm bước lại gần hơn, hai bàn tay buông thõng bên hông, không mang theo một chút hung hăng hay đe dọa nào. "Bác là người từng cùng cha tôi khiêng từng tảng đá hộc nặng hàng trăm cân để khơi thông con mương dẫn nước này bốn mươi năm trước. Bác là người từng vỗ vai tôi mà bảo rằng: Đất Thạch Nê dù có cứng như sắt vụn, quặng độc có sâu đến mấy thì chỉ cần mồ hôi của người xóm Giếng Cạn đổ xuống, cũng sẽ có ngày làm cho mảnh đất này phải mềm ra. Mới mấy hôm trước thôi, lúc thằng Cẩn ngất lịm dưới hố sâu vì túi trọc tức bốc lên, ai là người đầu tiên không màng hiểm nguy nhảy xuống đáy hố cõng nó leo lên bờ? Là bác! Bác nhìn thẳng vào mắt tôi, nhìn vào bà con lối xóm ở đây mà nói xem: Con mương này rốt cuộc có phải là đất gán nợ riêng của nhà bác không?!"

"Đừng... xin đừng hỏi tôi nữa..."

Giọng Trịnh Bách nghẹn ứ lại nơi cuống họng, hai bờ vai gồ ghề rung bần bật như người lên cơn sốt rét. Đầu ông ta càng cúi thấp hơn, như muốn chui đầu xuống lớp đá vụn dưới chân để trốn tránh thực tại.

"Bác không dám nói, vậy để cháu nói thay cho bác!"

Mộc An cất giọng đanh thép cắt ngang sự giằng xé thảm hại ấy. Nàng bước nhanh tới hàng cọc gỗ, vươn tay giật phắt chiếc bao tải rách đang vắt hờ trên chiếc cọc gỗ tiêu cạnh chỗ Trịnh Bách đứng nãy giờ.

"Bịch! Bịch!"

Hai chiếc túi vải thô giấu sau lớp bao rách rơi mạnh xuống nền đất đá. Miệng túi vốn chỉ buộc hờ bằng sợi dây đay lập tức bung toang ra. Từng vốc gạo trắng ngần, hạt nào hạt nấy tròn mẩy, bóng bẩy trào ra ngoài, rải một vệt dài nổi bật một cách tàn nhẫn trên nền đất xám xịt, khô cằn và đầy phèn quặng của cánh đồng Thạch Nê. Trên góc bao vải thô, dấu triện hình vuông màu đỏ thẫm in dòng chữ "Gạo Bắc Thượng Hạng - Hiệu Buôn Thuận Phát Bến Tro" đập thẳng vào mắt tất cả mọi người.

"Đây là cái gì?!" Mộc An chỉ thẳng tay vào đống gạo trắng đang vương vãi trên nền đất đá. "Đêm qua, trong lúc tôi và anh Tầm phải lặn lội suốt đêm lên huyện nha để xin trát lệnh giữ nguyên hiện trạng, Đỗ Kính đã sai người lén lút chở hai bao gạo trắng này vào tận cửa sau nhà bác qua lối chân đồi, có đúng không? Một bao đổi lấy việc bác nhắm mắt chỉ sai ranh giới con mương, một bao đổi lấy việc bác ký tên điểm chỉ vào tờ giấy bán đứng toàn bộ mười hai hộ dân của Hội giữ đất này!"

Đám đông xóm Giếng Cạn bàng hoàng nhìn đống gạo trắng, rồi cơn thịnh nộ bùng lên dữ dội như một ngọn lửa gặp gió lớn:

"Gạo trắng! Đúng là bao gạo của hiệu buôn ngoài chợ Bến Tro!"

"Trời đất ơi Trịnh Bách! Mày vì hai bao gạo trắng mà nhẫn tâm bóp chết đường sống của cả xóm này ư?!"

"Mày có còn là con người nữa không Bách ơi?! Mày nỡ lòng nào đâm sau lưng anh em chòm xóm như thế?!"

Tiếng chửi rủa, tiếng gào khóc căm phẫn của những người hàng xóm từng chia nhau từng củ mài, từng hớp nước ngọt dội thẳng vào mặt Trịnh Bách như những trận đòn roi xé thịt. Ánh mắt rực lửa của đám thanh niên, ánh nhìn thất vọng cùng cực của những cụ già như thiêu đốt tấm lưng còng của người đàn ông lực lưỡng.

Bên cạnh, viên trượng dịch mặt vuông khẽ lùi lại nửa bước, bàn tay vô thức buông khỏi chuôi liễu diệp đao, sắc mặt trở nên vô cùng khó coi. Nha môn có thể nhận tiền lót tay để đứng ra hỗ trợ thương nhân thu hồi nợ hợp pháp theo đúng thủ tục, nhưng tuyệt đối không thể dính líu vào một vụ án mua chuộc nhân chứng làm sai lệch ranh giới đất đai rành rành giữa thanh thiên bạch nhật như thế này.

Trước sức ép khủng khiếp và nỗi nhục nhã ê chề ấy, sợi dây lý trí và sự chịu đựng cuối cùng trong lòng Trịnh Bách đứt phựt.

"Rầm!"

Người đàn ông lực lưỡng ngã quỵ xuống đất, hai đầu gối nện mạnh lên đống đá dăm sắc nhọn. Trịnh Bách ôm chặt lấy đầu, gục trán sát xuống mặt đất đầy bụi vôi, tiếng khóc rống nghẹn ngào, xé toạc lồng ngực vang lên thảm thiết:

"Tôi sai rồi... Tôi có tội với xóm làng! Tôi có tội lớn với bà con cô bác!"

Nước mắt tuôn trào hòa lẫn với bụi đất đỏ tạo thành những vệt bùn nham nhở trên khuôn mặt già nua, nhăn nheo của Trịnh Bách. Ông ta đấm thùm thụp hai nắm tay cứng như sắt nguội xuống nền đá vôi cứng ngắc đến mức da thịt rách toang, máu tươi rỉ ra nhuộm đỏ những hòn sỏi vụn:

"Nhưng nhà tôi cạn kiệt lương ăn thật rồi bà con ơi! Con dâu tôi mới sinh nở được ba ngày, trong nhà không còn lấy một hạt ngô, ba ngày nay nó không có lấy một giọt sữa cho con bú! Thằng cháu nội tôi... nó đói lả đi, người tím tái chỉ còn thoi thóp thở từng hơi yếu ớt! Tôi đào đá, tôi đập váng quặng ròng rã mười mấy ngày trời, công điểm ghi đầy trong sổ của Hội, nhưng lúa ngoài đồng chưa gặt thì hôm nay lấy cái gì nhét vào mồm để cứu sống mẹ con nó?! Đỗ Kính... lão Đỗ sai người chở gạo đến tận ngõ... lão bảo chỉ cần tôi gật đầu nhận bờ mương là đất cũ của gia đình... thì con dâu và cháu nội tôi sẽ có cháo ăn để sống qua tuần này... Tôi hèn hạ! Tôi mù quáng vì miếng ăn! Tôi đã nhận hai bao gạo của lão ta!"

Lời thú nhận thảm thiết, nghẹn ngào rơi xuống giữa sự im lặng chết chóc của cánh đồng Thạch Nê.

Cơn gió núi khô khốc thổi qua rặng dâm bụt trơ trụi lá, mang theo tiếng thở dài não nề, buốt nhói của những kiếp người cùng quẫn. Nạn đói và sự bế tắc không chừa một ai trên mảnh đất cằn cỗi này. Trong bóng tối đen đặc của sự bần cùng, nhân phẩm và tình nghĩa chòm xóm đôi khi lại bị dồn ép đến mức rẻ rúng, chỉ đáng giá bằng hai bao gạo trắng.

Phạm Nghi run rẩy tiến lên một bước, ngón tay gầy guộc chỉ thẳng vào người đàn ông đang phủ phục dưới đất, giọng nói vừa giận dữ tột cùng vừa xót xa đến nghẹn ngào:

"Trịnh Bách... ngươi... ngươi làm nhục nhã cả dòng họ Trịnh! Làm ô danh cả cái xóm Giếng Cạn này! Đuổi! Phải đuổi cổ cả cái nhà nó ra khỏi xóm! Hội giữ đất không thể chứa chấp một kẻ phản bội, đâm sau lưng anh em đồng cam cộng khổ vào lúc dầu sôi lửa bỏng thế này!"

"Đuổi đi! Tống cổ cả nhà nó ra khỏi đất Hạ Khê!"

"Để nó đi theo chân Vạn Thạch Hành mà ăn gạo trắng bốc mùi máu mủ của dân làng!"

Đám đông xung quanh lại nhao nhao hùa theo, sự tức giận bị dồn nén bấy lâu nay như tìm được chỗ trút xả, không khí sục sôi muốn lao vào xua đuổi gia đình họ Trịnh. Trịnh Bách chỉ biết quỳ rập đầu, trán đập chan chát xuống nền đá đến mức máu tươi chảy ròng ròng qua khóe mắt, hòa cùng bụi bặm:

"Đuổi tôi đi... cứ đuổi tôi đi... đánh chết tôi cũng được... nhưng xin các cụ, xin bà con rủ lòng thương tha cho con dâu và đứa cháu đỏ hỏn của tôi... chúng nó vô tội... chúng nó đói lắm rồi..."

"Tất cả dừng lại hết đi!"

Mộc Tầm bước nhanh tới, đưa hai bàn tay rắn chắc đỡ lấy bờ vai đang run rẩy bần bật của Trịnh Bách, dùng sức kéo mạnh người đàn ông đứng dậy khỏi vũng máu và bụi đá. Anh quay người lại, đối diện với ánh mắt hừng hực lửa giận của Phạm Nghi và toàn thể dân làng xóm Giếng Cạn. Ánh mắt Mộc Tầm bình thản, trong trẻo nhưng chứa đựng một sự thấu hiểu sâu sắc:

"Phạm thúc, các bác, các cô chú anh chị em! Xin mọi người hãy bớt giận nghe cháu nói một lời."

"Mộc Tầm! Đến nước này mà cháu còn muốn bênh vực cho nó sao?" Phạm Nghi trừng mắt, ngực phập phồng giận dữ. "Nó suýt nữa đã bóp chết nguồn nước ngọt, bóp chết toàn bộ hy vọng sống sót của cả cái làng này!"

"Cháu không hề bênh vực cho hành vi sai trái của bác Bách," Mộc Tầm cất giọng rành rọt, từng lời nói vang lên rõ ràng giữa khoảng đất trống. "Nhận gạo của phường buôn để đứng ra làm chứng gian, hãm hại xóm giềng là hành vi sai trái không thể chối cãi. Nhưng nếu hôm nay chúng ta vì sự giận dữ này mà xua đuổi cả gia đình bác ấy đi, đẩy một người mẹ vừa mới vượt cạn và một đứa trẻ sơ sinh đỏ hỏn ra đường chết đói giữa mùa hạn hán, thì cái Hội giữ đất mà chúng ta dày công lập nên khác gì phường buôn người tàn nhẫn của Vạn Thạch Hành?"

Anh nhìn quanh một lượt những gương mặt hốc hác, đen đúa vì nắng gió và khói quặng của bà con lối xóm:

"Chúng ta gom đất lại, cùng nhau đập đá, cùng nhau bóc váng độc lập ra Hội giữ đất là để cùng nhau tìm một con đường sống sót qua cơn hoạn nạn này, chứ không phải để nhân danh sự trong sạch, nhân danh đạo lý mà bức tử chính những người anh em cùng chung số phận khi họ lầm đường lạc lối vì một miếng ăn cứu mạng con cháu! Bác Bách sai, thì phải chịu sự trừng phạt nghiêm minh theo đúng quy ước của Hội, chứ tuyệt đối không thể giải quyết bằng sự thù hận mù quáng của đám đông!"

Mộc An lúc này bước lên đứng bên cạnh anh trai. Nàng mở rộng cuốn sổ bìa da mộc, lấy chiếc bút lông nhỏ cắm vào nghiên mực dã chiến đeo bên hông, giọng nói nàng đanh thép nhưng mở ra một con đường sống cho kẻ lầm lỡ:

"Theo đúng quy ước canh tác và tương trợ của Hội giữ đất Hạ Khê, người vi phạm quy ước làm tổn hại đến lợi ích chung phải chấp hành ba điều xử phạt. Thứ nhất: Bác Trịnh Bách phải lập tức ký vào văn bản chính thức rút lại toàn bộ lời chứng sai sự thật trước mặt trượng dịch của huyện nha, xác nhận rõ ràng ranh giới ba thửa ruộng quanh mương là đất công ích và đất canh tác chung của xóm. Thứ hai: Hai bao gạo trắng này của Vạn Thạch Hành, Hội sẽ tịch thu sung vào kho lương cứu trợ chung của xóm, nhưng Hội sẽ trích lại khẩu phần ăn cơ bản hàng ngày đủ để người mẹ mới sinh và đứa cháu nhỏ của bác duy trì sự sống qua cơn bĩ cực. Thứ ba: Khoản nợ hai bao gạo này với Vạn Thạch Hành, gia đình bác Bách không phải trả bằng bạc trắng, mà phải trả dần bằng ngày công lao động nặng nhọc. Bác Bách và toàn bộ đinh tráng nhà họ Trịnh sẽ phải bỏ thêm đúng một trăm ngày công đập đá vôi, bóc váng quặng độc và gánh đá xây bờ kè kiên cố cho con mương dẫn nước mà hoàn toàn không được tính điểm tích lũy hoa lợi khi mùa màng thu hoạch!"

Mộc An ngẩng đầu, nhìn thẳng vào đôi mắt đẫm lệ và hoang mang của Trịnh Bách:

"Bác Trịnh Bách, bác có chấp thuận mức hình phạt này để chuộc lại danh dự của dòng họ Trịnh và tiếp tục ở lại cùng chung lưng đấu cật với bà con xóm Giếng Cạn hay không?"

Trịnh Bách sững sờ ngẩng đầu lên. Khuôn mặt đầy máu và bụi đất của ông ta méo mó đi vì một cảm xúc vỡ òa vượt quá sức tưởng tượng. Ông ta không thể ngờ rằng, sau hành vi phản bội tày trời ấy, gia đình mình không những không bị xua đuổi vào chỗ chết, mà đứa cháu nội đỏ hỏn còn được cứu sống bằng chính những hạt gạo kia. Hai đầu gối ông ta lại chực sụp xuống, nhưng Mộc Tầm đã nhanh tay giữ chặt lấy bắp tay ông:

"Tôi chịu phạt! Cả đời này tôi xin chịu phạt! Đừng nói một trăm ngày công, dù là hai trăm ngày, một nghìn ngày công đập đá tôi cũng xin làm! Tôi xin lấy từng giọt máu và mồ hôi này để đập đá, xây mương chuộc lại tội lỗi với xóm làng!"

Đám đông xóm Giếng Cạn hoàn toàn im lặng.

Cơn thịnh nộ dữ dội ban nãy dần dần lắng xuống, nhường chỗ cho sự nể phục sâu sắc trước cách hành xử thấu tình đạt lý, vừa nghiêm minh giữ vững kỷ cương vừa chan chứa tình người của hai anh em họ Mộc. Phạm Nghi thở dài một hơi thật dài, cây gậy tre trong tay buông lỏng xuống, bờ vai già nua khẽ chùng xuống rồi gật đầu tán đồng. Mấy người thanh niên xóm Giếng Cạn cũng từ từ hạ cuốc xẻng xuống đất, không ai nói thêm một lời oán thán nào nữa.

Mộc An nhanh nhẹn trải một tờ giấy tuyên bố rút lời chứng lên lưng chiếc xẻng sắt phẳng phiu, chấm mực đưa bút lông cho Trịnh Bách. Bàn tay thô ráp của Trịnh Bách run rẩy đón lấy cán bút, vụng về ký nguệch ngoạc tên mình xuống góc giấy, rồi dứt khoát ấn ngón tay cái còn đang rỉ máu tươi lên mặt giấy trắng tinh làm dấu điểm chỉ.

Cầm tờ văn bản có điểm chỉ máu trong tay, Mộc An quay sang đưa tận tay cho viên trượng dịch mặt vuông, ngẩng cao đầu dõng dạc:

"Trượng dịch đại nhân, nhân chứng duy nhất đã chính thức rút lại toàn bộ lời khai man và thừa nhận hành vi mua chuộc của Vạn Thạch Hành. Hơn thế nữa, chứng từ nợ của Vạn Thạch Hành có dấu hiệu gian lận, tính phạt trùng lặp trái với Điều mười bốn Điền trạch Luật lệ. Theo đúng quy chế tố tụng của nha môn phủ Bình Xuyên, hồ sơ cưỡng chế này hiện đã phát sinh tranh chấp dân sự nghiêm trọng và có dấu hiệu ngụy tạo chứng cứ. Trượng dịch không thể tiếp tục hỗ trợ thi hành lệnh phong tỏa đất đai này được nữa!"

Viên trượng dịch mặt vuông nhìn tờ giấy điểm chỉ máu còn tươi rói của Trịnh Bách, rồi lại nhìn sang cuốn sổ nợ và bản sao công văn giữ nguyên hiện trạng của Huyện quan Ngô Trực mà Mộc Tầm vừa chìa ra. Tình thế đã hoàn toàn đảo ngược. Y hít sâu một hơi, sắc mặt trở nên đanh lại, dứt khoát quay sang nhìn Đỗ Kính:

"Đỗ chưởng quỹ, chứng từ phát sinh tranh chấp pháp lý và nhân chứng đã chính thức phủ nhận lời khai ban đầu. Nha môn phụng mệnh giữ gìn phép nước, không thể nhúng tay vào vụ việc này thêm một bước nào nữa. Nếu Vạn Thạch Hành muốn đòi lại đất thế chấp, xin mời nộp đơn khởi kiện lên Điền bạ Ty và đợi phiên đối chất công khai trước công đường của Huyện quan đại nhân sau bốn ngày nữa. Còn bây giờ, theo đúng lệnh giữ nguyên hiện trạng của nha môn, lập tức cho người dỡ bỏ toàn bộ cọc rào, trả lại nguyên trạng lối đi chung và nguồn nước cho dân cư!"

Nói xong, không đợi Đỗ Kính kịp mở miệng phân bua nửa lời, hai viên trượng dịch dứt khoát tra hẳn liễu diệp đao vào bao da, quay lưng sải bước rời khỏi bờ kênh Thạch Nê, không thèm đoái hoài gì đến sắc mặt đang xám ngoét như tro tàn của gã chưởng quỹ Vạn Thạch Hành.

Mất đi chỗ dựa quyền lực duy nhất của nha môn, hơn chục gã phu quặng của Vạn Thạch Hành bỗng chốc mất hết nhuệ khí hung hãn. Chúng ngơ ngác nhìn nhau, tay lăm lăm xà beng nhưng chân run rẩy khi thấy hàng chục cặp mắt rực lửa căm hờn của dân xóm Giếng Cạn đang đồng loạt tiến lên từng bước ép sát.

Đỗ Kính nắm chặt chiếc quạt xương cá trong tay đến mức những thanh xương kêu răng rắc, các khớp ngón tay trắng bệch ra vì tức tối. Những đường gân xanh trên thái dương gã giật giật liên hồi dưới lớp da mỏng. Kế hoạch thâu tóm yết hầu nguồn nước, bóp chết sự sống của mầm Tức Căn ngay từ trong trứng nước của gã đã hoàn toàn sụp đổ tan tành chỉ vì sự sắc sảo về luật lệ của một con nha đầu và uy tín thu phục lòng người của một thằng nhóc làm vườn.

"Tốt... tốt lắm!" Đỗ Kính nghiến răng kèn kẹt, âm thanh lạnh lẽo rít qua từng kẽ răng. "Lũ phu quặng kia, dỡ hết cọc gỗ cho ta!"

Đám phu quặng vội vã dùng xà beng bẩy bật những chiếc cọc gỗ vừa đóng xuống, vác đồ nghề lủi thủi rút lui như một đàn chó cụp đuôi.

Đỗ Kính chậm rãi bước tới trước mặt Mộc Tầm và Mộc An. Đôi mắt hẹp dài của gã nheo lại, ánh lên những tia nhìn độc địa và thâm hiểm như loài rắn độc vùng mỏ:

"Hai anh em nhà họ Mộc các ngươi... tưởng bám víu được vào mấy điều luật vụn vặt của huyện nha và thu phục được lòng mấy kẻ dân đen đói khát này là đã thắng được Vạn Thạch Hành sao?"

Gã khẽ cười khẩy một tiếng, hạ thấp giọng xuống mức vừa đủ để chỉ có hai anh em nghe thấy:

"Quan Huyện doãn có thể giữ cho các ngươi cái rãnh nước này thêm bốn ngày, nhưng nha môn không thể quản được chuyện giao thương buôn bán ngoài chợ Bến Tro. Kể từ sáng ngày mai, toàn bộ hàng hóa, nông sản, dược liệu từ đất Hạ Khê muốn chở qua trạm thu phí của thương hành để vào chợ Bến Tro buôn bán, phí vận chuyển và phí qua cầu sẽ tăng gấp đôi! Ta để xem, không có đường ra chợ đổi lấy lương thực, không có muối ăn, không có dầu thắp đèn, các ngươi ôm lấy cái rọ đất Thạch Nê khô cứng này mà sống sót được bao lâu!"

Nói dứt lời, Đỗ Kính phất mạnh vạt áo lụa xám thêu vân mây, quay ngoắt người rảo bước đi thẳng ra con đường lớn dẫn về phố thị. Bóng lưng phẳng phiu, ngạo mạn của gã khuất dần sau làn bụi đỏ mịt mùng đang bốc lên hầm hập giữa trưa hè.

Ngay khi bóng dáng của đám người Vạn Thạch Hành vừa biến mất ở khúc quanh chân đồi, tiếng reo hò mừng rỡ vỡ òa vang dậy khắp bờ kênh Thạch Nê.

Dân làng xóm Giếng Cạn ùa nhau lao xuống lòng mương. Người dùng cuốc, kẻ dùng tay không cào đất, dọn sạch những mảnh gỗ vụn và đất đá bị sạt lở, khơi thông lại toàn bộ dòng chảy dẫn nước ngọt từ mó ngầm đồi tây nam.

Dòng nước trong veo, mát rượi sau một buổi trưa bị nghẽn tắc lại róc rách tuôn trào, luồn qua chiếc máng gỗ lim dày dặn do chính tay bác Cả Thợ đóng tặng, xuôi dòng chảy thẳng vào hố thử nghiệm số một nằm giữa cánh đồng. Dòng nước ngọt lành thấm đẫm vào từng thớ đất xám, tưới tắm cho mầm Tức Căn đang khát cháy dưới đáy hố sâu.

Ở góc xa nhất của cánh đồng, Trịnh Bách không dám ngẩng lên nhìn ai. Người đàn ông lực lưỡng lẳng lặng nhặt lấy chiếc búa tạ nặng nề, cắm cúi bước một mình ra mép ruộng đá vôi cằn cỗi nhất giáp chân đồi.

Dưới cái nắng chang chang như thiêu như đốt nung đỏ cả vòm trời, từng nhát búa tạ của ông ta giáng xuống vỉa đá xám kêu chan chát, tóe lên những tia lửa đỏ rực. Bàn tay rách toang rỉ máu bám chặt lấy cán gỗ trơn nhẵn, ông ta vung búa điên cuồng, dồn hết sức tàn vào từng nhát đập như muốn dùng chính những giọt máu và mồ hôi cay đắng của mình để chuộc lại danh dự đã đánh mất trước mặt xóm giềng.

Mộc An thở phào một hơi dài, cẩn thận xếp lại cuốn sổ bìa da mộc cùng những tờ biên nhận quý giá vào trong bọc vải dầu chống nước. Nàng đưa tay quệt những giọt mồ hôi lấm tấm trên trán, khẽ mỉm cười nhìn dòng nước đang cuồn cuộn chảy vào hố thử nghiệm.

Thế nhưng, Mộc Tầm đứng bên cạnh nàng thì tuyệt nhiên không có lấy một nụ cười.

Đôi mắt anh nhìn đăm đắm về phía con đường mòn dẫn ra chợ Bến Tro. Lời đe dọa tăng gấp đôi phí vận chuyển của Đỗ Kính không phải là một lời dọa dẫm suông, mà là một sợi dây thừng mới đang siết chặt dần vào cổ họng của người dân Hạ Khê. Vạn Thạch Hành và Thanh Lộ Tông đang phối hợp với nhau từng bước một cách chặt chẽ và tàn nhẫn: kẻ ngoài chợ thì chặn đường giao thương, bóp nghẹt nguồn muối và lương thực; kẻ trên núi thì đe dọa cắt nước và xả cặn độc từ các lò luyện đan xuống hạ lưu.

Tối mai, đợt xả cặn đáy định kỳ từ lò luyện đan của Hỏa Linh Phong sẽ ập xuống Khe Táng Thủy. Và chỉ còn bốn ngày nữa, hạn chót ba ngày tiếp theo mà Chấp sự Tống Khuê đưa ra cũng sẽ điểm. Thời gian dành cho họ để hoàn thành việc thuần hóa mầm Tức Căn gần như không còn bao nhiêu.

"Về vườn thuốc thôi An," Mộc Tầm khẽ nói, giọng trầm xuống đầy âu lo. "Anh phải kiểm tra lại chậu ươm cây con thứ hai ngay lập tức."

Hai anh em vội vã rảo bước rời khỏi cánh đồng Thạch Nê, men theo con đường mòn quen thuộc đầy sỏi đá trở về xóm Giếng Cạn.

Thế nhưng, vừa bước chân qua hàng rào dâm bụt khô dẫn vào góc vườn thuốc nhỏ phía sau căn nhà đất của Mộc gia, bước chân Mộc Tầm đột ngột khựng lại.

Một luồng khí tức tanh nồng, khô khốc và khét lẹt xộc thẳng vào cánh mũi anh.

Mộc Tầm biến sắc, lao nhanh như bay tới bên cạnh giàn che râm bằng tre nứa dựng ở góc khuất râm mát nhất của khu vườn.

Chiếc chậu gốm ươm mầm đặt ở góc khuất – nơi anh vừa cẩn thận chiết tách nhánh rễ thứ hai của Tức Căn vào ba hôm trước để thử nghiệm phương pháp thuần hóa bằng tro trấu và nước ngâm vỏ cây – lúc này đang bốc lên một làn khói mỏng màu xám tro lờ nhờ, mang theo mùi lưu huỳnh nồng nặc.

Toàn bộ thân nhánh rễ non vốn mang sắc xanh ngọc bích mọng nước bỗng chốc ngả sang một màu tím đen kỳ dị, thân cây khô quắt lại như một thanh củi mục lâu ngày. Những chiếc lá non vừa mới nhú ra đêm qua nay đã rụng trơ trụi xuống mặt đất, viền ngoài cháy sém đen sì và vỡ vụn thành tro bụi chỉ sau một đêm.