Bữa tối không thành

Khói xám cuộn từng luồng đặc quánh từ khe cửa lò nướng, luồn qua mép gioăng cao su đã chai cứng rồi phả thẳng vào mặt An khi em hốt hoảng đẩy cánh cửa liếp bước vào gian bếp nhỏ của Tiệm Bánh Mộc Miên.

Mùi khét lẹt nồng nặc của đường cháy và bơ khét xộc thẳng lên sống mũi khiến cô bé sặc sụa, hai hốc mắt cay xè giàn giụa nước. Cổ họng em thắt lại trong một cơn ho rũ rượi, lồng ngực non nớt đập thình thình như muốn bung ra khỏi lồng xương sườn. Mới chỉ chừng mươi phút trước, khi vừa chia tay nhóm bạn ở ngày hội gây quỹ tại Nhà văn hóa Gió Nhẹ, lòng An còn rộn rã biết bao niềm vui sướng trong trẻo. Em đã ôm chiếc túi vải thêu hoa cúc chạy một mạch qua những khúc quanh dốc đứng, hai má ửng hồng vì gió lạnh và niềm hy vọng thơ ngây. Em đã tính toán thật kỹ lưỡng: tranh thủ khoảng thời gian mẹ còn mải miết phân loại chai lọ và dọn dẹp mấy luống rau ở tận góc sân sau, em sẽ chuẩn bị một bất ngờ lớn. Một bữa tối tươm tất, ấm áp, có chiếc bánh mì hoa cúc xốp mềm thơm ngậy mùi hoa cam mà hai mẹ con đã lâu lắm rồi không còn tâm trí để cùng ngồi ăn thong thả.

An đã tự tay bắc chiếc ghế gỗ con để với lấy thau men, cẩn thận đong từng thìa bột mì số mười một, kiên nhẫn rây qua hai lần lưới mịn cho bột tơi xốp như mây. Em nhớ rõ từng động tác nhào bột mà bố từng chỉ dạy: dùng mu bàn tay miết dài khối bột ra mặt bàn đá hoa cương, gập lại, xoay chín mươi độ rồi lại miết tiếp cho đến khi khối bột trở nên dẻo mịn, đàn hồi như da em bé. Từng muỗng bơ lạt mềm được em chia nhỏ, ấn sâu vào giữa khối bột rồi kiên nhẫn nhào cho quyện đều đến khi bóng bẩy. Trên mặt bánh tết sam ba sợi ngay ngắn nằm trong khuôn thiếc dài, An đã quét một lớp lòng đỏ trứng gà đánh loãng, rắc lên đó những lát hạnh nhân mỏng manh cuối cùng còn sót lại dưới đáy chiếc hũ thủy tinh đậy nắp thiếc.

Thế nhưng, chuỗi ngày dài đằng đẵng thức dậy từ bốn giờ sáng phụ mẹ nướng bánh giao cho các quán cà phê đầu dốc, những đêm trằn trọc nằm ép mình vào góc tường nghe tiếng mẹ thở dài thấu ruột gan vì nỗi sợ tiệm bánh phải sang nhượng, cùng sự kiệt quệ sau cả buổi chiều chạy đôn chạy đáo ở hội chợ đã bòn rút đến giọt sức lực cuối cùng của đứa trẻ mười tuổi. Khi vừa khép cánh cửa lò nướng bằng sắt nặng trịch và ngồi thụp xuống chiếc ghế đẩu bên bàn bếp để canh chừng, hai mí mắt em bỗng nặng trĩu như đeo chì. Hơi ấm âm ỉ tỏa ra từ vách lò cùng tiếng kim loại giãn nở lách tách êm đềm đã vô tình trở thành một khúc hát ru tàn nhẫn. Cơn buồn ngủ ập đến bất ngờ như một dòng nước lũ cuốn phăng mọi sự tỉnh táo, dìm An vào một giấc ngủ mê mệt không mộng mị, cho đến khi tiếng tanh tách ghê rợn của mỡ bơ bốc hỏa và luồng khói nghẹt thở xé toạc màn đêm đánh thức em dậy.

— Cháy rồi! Trời ơi, cháy mất rồi!

An run rẩy với vội chiếc găng tay vải nhồi bông đã rách một góc, luống cuống nhấc then cài bằng sắt bỏng rát, giật mạnh cửa lò nướng. Một luồng khói đen đặc quánh bùng ra như quái vật giận dữ trỗi dậy từ bóng tối, nuốt chửng toàn bộ khoảng không gian nhỏ hẹp chừng mười lăm mét vuông của gian bếp. Khay bánh mà em dồn vào đó tất cả sự háo hức, nâng niu và hy vọng giờ đây đã biến dạng hoàn toàn thành một khối than đen đúa, nứt nẻ chằng chịt và bốc lên từng cột khói xám xịt nghi ngút. Chiếc bánh mì hoa cúc phồng xốp, vàng óng ả với những thớ bánh xé sợi thơm lừng trong tưởng tượng của em chẳng còn lại gì ngoài lớp vỏ cháy đen sì, khô khốc, dính chặt cứng ngắc vào đáy khay kim loại như một vết sẹo nhức nhối.

— An! Có chuyện gì thế con?! An ơi!

Tiếng bước chân dồn dập kèm theo tiếng thảng thốt xé toạc bầu không khí tĩnh mịch từ phía cửa tiệm đằng trước. Mẹ Miên lao sầm vào bếp, chiếc tạp dề trắng đã sờn rách hai bên góc, dính đầy bụi bột mì và vệt nước rửa chén vẫn còn buộc vội ngang hông. Vừa bước qua bậc cửa, nhìn thấy khói đen mù mịt quẩn quanh nóc nhà và cô con gái nhỏ đang ôm ngực ho sặc sụa giữa gian bếp, gương mặt Miên trong tích tắc cắt không còn một hột máu. Chị quăng phắt chiếc giẻ lau trên tay xuống sàn, lao bổ tới góc tường giật mạnh cầu dao tổng ngắt điện cái rụp. Bằng phản xạ nhanh như cắt của một người thợ làm bánh lâu năm, chị chộp lấy chiếc khăn bông lớn vắt bên bồn nước, nhúng đẫm vòi nước lạnh rồi phủ trùm kín mít lên khay kim loại đang bốc khói khét lẹt. Một tiếng “xèo” ghê rợn rít lên buốt tai, hơi nước nóng hòa lẫn tàn tro bốc thẳng lên trần nhà. Miên dùng chiếc kẹp sắt dài kéo phắt khay bánh cháy ra khỏi khoang lò, đặt mạnh xuống nền gạch bông tráng men xám lạnh ngắt.

— Mở hết cửa sổ ra! Mau lên con, mở tung hết ra! — Giọng Miên run bần bật, lạc hẳn đi vì cơn hoảng loạn tột cùng.

Hai mẹ con vừa sặc sụa ho vừa cuống cuồng lao về phía vách gỗ, dùng hết sức bình sinh đẩy tung hai cánh cửa sổ lá sách nhìn thẳng ra con ngõ nhỏ hun hút sau nhà. Gió đêm dốc Mây lập tức ùa vào như một trận lốc nhỏ, từng đợt gió lạnh buốt mang theo hơi ẩm của sương núi lùa qua khung cửa, cuộn tròn lấy gian bếp nhỏ, quét bớt làn khói xám cay xè ra ngoài trời đêm thăm thẳm. Nhưng dù gió có thổi mạnh đến đâu, cái mùi khét lẹt ngột ngạt của tinh bột cháy thành than, của đường caramen hóa quá lửa và bơ cháy vẫn bám riết lấy từng thớ gỗ tếch, từng chiếc chảo gang treo trên giá và lởn vởn quanh chao đèn tròn ố vàng.

Khi làn khói đen đặc dần loãng ra, nhường chỗ cho ánh đèn điện tù mù, gian bếp chỉ còn lại tiếng thở dốc nặng nề, đứt quãng của hai mẹ con. Miên ngồi thụp xuống sàn gạch lạnh buốt, lưng tựa vào chân bàn nhồi bột, trán chị lấm tấm những giọt mồ hôi lạnh chảy dài qua gò má gầy guộc. Hai bàn tay thô ráp đầy những vết chai sần và sẹo bỏng do vỉ nướng để lại run lên bần bật không cách nào kiềm chế được. Chị nhìn chằm chằm vào khay bánh cháy thui đang nằm im lìm dưới lớp khăn ướt bốc khói mỏng manh, rồi từ từ ngước mắt nhìn sang An.

Cô bé đang đứng nép sát vào góc tường ẩm mốc cạnh bồn rửa, cả thân hình nhỏ thó run rẩy như một chiếc lá non trước gió. Hai bàn tay gầy gò lấm lem muội than đen nhẻm cứ bấu chặt lấy gấu chiếc áo len cũ đã sờn chỉ, mười đầu ngón tay trắng bệch vì siết quá mạnh. Đầu em cúi gằm xuống ngực, đôi mắt hoe đỏ dán chặt vào mũi đôi dép xốp sứt quai, không dám hé mắt ngẩng lên nhìn mẹ lấy một lần.

— Sao con lại dám tự tiện bật lò nướng một mình vào giờ này hả An? — Miên gắt lên, âm giọng chị vỡ vụn, vừa gay gắt vừa run rẩy bởi cơn sợ hãi tột độ vẫn chưa kịp lắng xuống trong lồng ngực. — Mẹ đã dặn con bao nhiêu lần rồi? Hả?! Lò nướng công nghiệp nhiệt độ hàng trăm độ, dây mayso cũ rích chập chờn rất nguy hiểm! Mẹ đã cấm con không được đụng vào cơ mà! Nếu hôm nay mẹ không chạy vào kịp, tàn lửa bén vào đống bao tải bột mì khô khốc kia thì cả căn nhà này, cả cái tiệm bánh này thành tro bụi rồi con có biết không hả?!

— Con… con chỉ muốn làm một mẻ bánh cho bữa tối thôi mà mẹ… — An lí nhí, từng từ thốt ra nghẹn ứ nơi cuống họng. Những giọt nước mắt kìm nén bấy lâu rỉ ra nơi khóe mi, lăn dài qua vệt muội than đen nhẻm trên má, để lại hai vệt trắng bợt trên khuôn mặt tái mét. — Dạo này mẹ bận quá, chẳng mấy khi ăn tối đàng hoàng… Con muốn hai mẹ con mình có một bữa ăn ngon… Con chỉ định chợp mắt một tí thôi, con không cố ý ngủ quên đâu mẹ ơi…

Miên nhắm nghiền mắt lại, cố hít một hơi thật sâu để nén cơn giận dữ lẫn nỗi xót xa đang chực trào lên làm nghẹn ứ lồng ngực. Cánh mũi chị cay xè. Chị gượng đứng dậy, đôi chân run rẩy suýt khuỵu xuống. Vớ lấy chiếc giẻ lau đặt trên thành bồn rửa bát, Miên bắt đầu cúi xuống dọn dẹp đống lộn xộn quanh kệ bếp dưới chân lò nướng để xua đi sự bấn loạn trong đầu óc. Nhưng khi chị cúi thấp người, vươn tay dọn lại mấy chiếc hộp thiếc đựng bột quế và vani bị xô lệch ở góc tủ sâu dưới gầm bệ bếp, các ngón tay chị bỗng chạm phải một vật cộm lên, nằm kẹt sâu bên trong khe gỗ tối tăm.

Đó là một chiếc phong bì thư bằng giấy xi măng thô ráp đã sờn rách bốn góc, mép dán bị xé nham nhở, bên trong hoàn toàn rỗng không. Và ngay bên cạnh chiếc phong bì ấy, bị kẹp chặt dưới mép một thanh gỗ ép lót sàn, là một tờ hóa đơn giao nhận bột mì đã ngả màu ố vàng từ tháng trước. Đó chính là tờ hóa đơn đòi nợ của đại lý gạo bột Minh Trí — tờ giấy đòi nợ mà suốt ba tuần liền người ta liên tục đến đập cửa đòi tiền, đe dọa sẽ ngừng tuyệt đối việc cấp bột nở và bơ sỉ nếu chị không thanh toán dứt điểm khoản nợ tồn đọng khổng lồ.

Miên chết sững tại chỗ. Hơi thở của chị như đông cứng lại. Ánh mắt chị dán chặt vào góc dưới cùng của tờ giấy nhăn nheo, nơi con dấu mộc tròn màu đỏ tươi mang dòng chữ khắc chìm “ĐÃ THANH TOÁN ĐỦ TIỀN MẶT” hiện lên rành rành, đỏ rực một cách tàn nhẫn dưới ánh đèn điện vàng vọt. Ngay bên cạnh con dấu là chữ ký nguệch ngoạc, xiêu vẹo của người đàn ông giao hàng bằng xe ba gác quen thuộc.

Một ký ức buốt nhói như mũi kim châm bỗng ùa về trong tâm trí Miên, sắc lạnh và rõ mồn một. Vài tuần trước, vào một buổi chiều mưa tầm tã, khi chị trở về sau chuyến đi vay mượn khắp các tiệm bánh quen trên phố huyện trong tâm trạng cùng quẫn và tuyệt vọng vì không gom đủ tiền trả nợ, người giao bột đã cười xởi lởi bảo rằng toàn bộ số nợ cũ của tháng đã có người thanh toán sòng phẳng bằng tiền mặt từ sớm. Lúc đó, đầu óc chị rối bời, chị chỉ đinh ninh rằng chắc hẳn có sự nhầm lẫn sổ sách kế toán của đại lý, hoặc có lẽ một người họ hàng xa nào đó dưới xuôi hay bà con tốt bụng trong xóm thương tình nên đã ứng trước giúp mẹ con chị qua cơn bĩ cực.

Cũng đúng vào buổi sáng ngày hôm ấy, chị đã bàng hoàng phát hiện ra chiếc lợn đất tráng men lam — món quà sinh nhật tròn bảy tuổi mà người chồng quá cố đã tỉ mẩn nặn và nung tặng riêng cho con gái trước ngày anh qua đời vì bạo bệnh — bỗng nhiên biến mất không dấu vết khỏi đầu chiếc tủ sách gỗ thông. Khi chị hốt hoảng đi tìm, chị chỉ nhìn thấy vài mảnh sứ men lam vụn vỡ còn sót lại, bị giấu vụng về dưới lớp giấy báo cũ dưới đáy sọt rác sau nhà. Lúc đó, An chỉ cúi đầu bảo rằng em lỡ tay làm rơi vỡ khi lau bụi, rồi vội vàng lảng tránh ánh nhìn của mẹ.

Miên siết chặt tờ hóa đơn trong tay. Bàn tay chị run lên dữ dội đến mức các khớp ngón tay gồ lên, trắng bệch không còn một giọt máu. Tờ giấy mỏng manh bị vò nát dưới lực siết nghiệt ngã, phát ra những tiếng sột soạt khô khốc. Chị từ từ quay phắt người lại, nhìn trừng trừng vào đứa con gái nhỏ bé đang nép mình trong bóng tối góc tường. Đôi mắt Miên đỏ ngầu, ngấn nước, ngập tràn sự bàng hoàng, đau đớn và một nỗi tủi nhục xé ruột xé gan đang cuộn trào lên như bão táp.

— Tờ hóa đơn này… là sao hả An? — Miên run rẩy giơ tờ giấy nhăn nhúm lên trước mặt con gái, giọng chị khản đặc, nghẹn ứ trong cổ họng. — Chiếc phong bì này… cả con lợn tiết kiệm của con nữa… Nói cho mẹ biết đi! Có phải con… con đã lấy toàn bộ số tiền tiết kiệm ba năm qua mang đi trả nợ bột mì đúng không?!

An giật thót mình, cả bờ vai gầy khẽ co rúm lại như thể vừa bị một lằn roi quất trúng. Bí mật lớn nhất, nặng nề nhất mà em chôn chặt tận đáy lòng suốt bao tháng ngày qua bỗng chốc bị phơi bày trần trụi, trơ trọi dưới ánh sáng gay gắt của bóng đèn bếp. Em sợ hãi lùi lại nửa bước, lưng chạm vào bức tường vôi lạnh toát, miệng mấp máy từng hồi nhưng không sao thốt nên lời.

— Trả lời mẹ đi! Mẹ hỏi có phải con làm không?! — Miên đột ngột cao giọng, tiếng thét uất nghẹn xé toạc bầu không khí nặng nề, dội ngược vào các góc tường gian bếp.

— Vâng… là con làm… — An òa khóc, từng tiếng nấc nghẹn ngào bật ra từ lồng ngực bé bỏng. Nước mắt lã chã rơi xuống đôi bàn tay lấm lem muội than. — Con thấy mẹ đêm nào cũng ngồi khóc một mình vì người ta đến đòi tiền… Con thấy mẹ giấu mẩu tin rao bán tiệm bánh kẹp trong cuốn sổ tay… Con có tiền tiết kiệm mà mẹ! Tiền mừng tuổi của con, tiền bán ve chai, tiền bố cho con từ hồi xưa… con gom lại hết. Con chỉ muốn giúp mẹ thôi mà! Con không muốn mẹ phải bán tiệm bánh của bố…

— Ai cho phép con tự tiện làm như thế hả?! — Miên cắt ngang lời con, nước mắt chị giàn giụa tuôn rơi như mưa rào. Sự xót xa tột cùng hòa lẫn với nỗi nhục nhã, bẽ bàng và cảm giác bất lực tột đỉnh của một người mẹ bỗng chốc bùng nổ thành một cơn thịnh nộ dữ dội không thể kiểm soát. — Ai cho phép một đứa trẻ mới mười tuổi đầu như con phải ra mặt đi trả nợ thay cho mẹ?! Con nghĩ mẹ con mình đến bước đường cùng rồi sao? Con nghĩ mẹ là người mẹ vô dụng, hèn kém đến mức phải để đứa con gái chưa ráo máu đầu đập vỡ kỷ vật cuối cùng của bố nó để nuôi cái tiệm bánh này sao?! Con có biết số tiền đó là gì không? Đó là tiền mẹ để dành riêng cho con, tiền con tích cóp để mua chiếc xe đạp mới đi học lớp năm, để con có tiền đóng học phí đàng hoàng như bạn bè cùng trang lứa! Sao con dám… sao con dám tự tiện làm cái việc tày đình ấy hả An?!

— Mẹ ơi, con không cần xe đạp mới! Con cũng không cần mua quần áo đẹp! — An nức nở gào lên trong làn nước mắt, hai vai rung bần bật. — Con chỉ cần tiệm bánh của bố mẹ thôi! Con chỉ muốn mẹ con mình được ở lại đây thôi mà!

— Nhưng mẹ cần con làm một đứa trẻ con! — Miên đập mạnh bàn tay thô ráp xuống mặt bàn bếp bằng gỗ thông, tiếng va đập khô khốc khiến chồng đĩa sứ trên giá rung lên bần bật, kêu lanh canh rợn người. — Mẹ cần con được sống vô tư như một đứa trẻ mười tuổi bình thường! Con tự tiện lấy tiền mang đi, con lừa dối mẹ suốt từng ấy tuần lễ! Rồi con thức khuya dậy sớm, con nhào bột, bưng bê nặng nhọc, con vắt kiệt sức lực của con đến mức ngủ gục suýt nữa thì thiêu rụi cả gian bếp này! Con tưởng làm như thế là ngoan sao? Con tưởng như thế là mẹ sẽ vui lòng sao?! Con không hề tin tưởng mẹ một chút nào cả! Con nghĩ mẹ con bất tài, vô dụng, hèn kém đến mức không nuôi nổi đứa con gái của mình, phải để con còng lưng gánh vác cái món nợ này thay mẹ sao hả An?!

Từng lời trách mắng gay gắt của mẹ như những mũi dao nhọn hoắt đâm thẳng vào trái tim non nớt, nhạy cảm của An. Từng chữ, từng câu rơi xuống sắc lẹm, bóp nghẹt lồng ngực em. Sự tủi thân, đau đớn và nỗi uất ức bị dồn nén suốt bao tháng ngày qua bỗng chốc vỡ òa ra như một con đê bị dòng lũ dữ cuốn phăng.

Em đã làm tất cả những gì một đứa trẻ có thể làm được. Suốt ba năm ròng rã kể từ ngày bố nhắm mắt xuôi tay, em đã luôn cố gắng nuốt trọn những giọt nước mắt tủi hờn vào trong mỗi khi nhìn thấy bạn bè cùng trang lứa được bố mẹ đưa đón bằng xe máy xịn xò. Em chưa từng một lần dám vòi vĩnh mẹ mua cho một chiếc cặp sách mới, một bộ váy mới hay một món đồ chơi đắt tiền. Em đã tự giác thức dậy từ khi trời còn tối om mịt mùng, khi dốc Mây còn chìm trong sương muối lạnh thấu xương, kiên nhẫn đứng trên chiếc ghế đẩu nhào bột phụ mẹ dù hai bắp tay non nớt mỏi nhừ rã rời. Em đã cố gắng từng giây từng phút để làm một “đứa con ngoan hoàn hảo”, một chỗ dựa im lặng để mẹ không bao giờ phải bận lòng, không bao giờ phải rơi thêm một giọt nước mắt nào vì em nữa. Em đã cắn răng đập vỡ con lợn đất men lam — kỷ vật ấm áp cuối cùng còn vương hơi ấm bàn tay của bố — chấp nhận đánh đổi tất cả những ước mong trẻ con thơ dại của mình chỉ để đổi lấy sự bình yên cho tiệm bánh, cho nụ cười hiếm hoi của mẹ.

Vậy mà giờ đây, trước mặt em, tất cả những hy sinh vụng về ấy, tất cả những gắng gượng đến kiệt cùng sức lực ấy lại bị mẹ gạt phăng đi, bị quy chụp thành sự dối trá, sự bất tín, sự bồng bột đáng trách và làm tổn thương lòng tự trọng của người lớn.

Trong cơn xúc động tột cùng, Miên vô thức lùi lại một bước lảo đảo. Tà chiếc tạp dề rộng thùng thình của chị vướng phải góc chiếc giá sách gỗ nhỏ đóng bên cạnh bệ bếp. Cú giật mạnh khiến một cuốn sổ tay bìa da cũ kỹ, sờn rách bốn góc rơi tuột khỏi ngăn kệ, rớt thẳng xuống sàn gạch.

Cuốn sổ rơi trúng mép bậc thềm, nắp bìa bật mở tung tóe. Những trang giấy kẻ ngang đã ngả màu ố vàng thời gian lật phấp phới trong gió lùa, để lộ ra những dòng chữ viết tay nắn nót, mực xanh quen thuộc của người chồng quá cố. Từng nét vẽ minh họa các loại bánh mì, từng công thức bí mật về tỷ lệ men tươi, nhiệt độ ủ bột và thời gian nướng bánh mà anh đã cẩn thận ghi chép suốt những năm tháng thanh xuân — cuốn sổ gia tài vô giá mà Miên vẫn hằng nâng niu, cất giấu cẩn thận suốt ba năm qua như một báu vật thiêng liêng. Cuốn sổ ấy giờ đây nằm úp mặt chỏng chơ ngay trên nền gạch bông nhớp nháp, những trang giấy mang nét chữ của bố chạm thẳng vào lớp muội than đen nhẻm, nham nhở tàn tro của khay bánh cháy.

Nhìn cuốn sổ của bố nằm vấy bẩn dưới đất trong tro tàn khét lẹt, sợi dây chịu đựng cuối cùng trong tâm trí An đứt phựt. Cô bé lắc đầu quầy quậy, ngực em phập phồng dữ dội, hơi thở dồn dập trong cơn uất nghẹn ngập tràn:

— Mẹ nói mẹ lo được… nhưng lúc nào mẹ cũng khóc trốn sau cánh cửa nhà tắm! Lúc nào mẹ cũng giấu con những lá thư đòi nợ dán kín dưới đáy giỏ đi chợ! Con chỉ muốn mẹ bớt khổ thôi mà… Con chỉ muốn hai mẹ con mình được ngồi ăn một bữa cơm đàng hoàng, không phải lo ngày mai người ta đến xiết nợ thôi mà! Tại sao lúc nào mẹ cũng mắng con?! Tại sao con làm cái gì mẹ cũng bảo là sai?! Con ghét phải làm đứa con ngoan! Con không muốn ngoan nữa! Con ghét tất cả!

Tiếng thét xé lòng của đứa trẻ mười tuổi dội vang dữ dội giữa bốn bức tường gian bếp chật hẹp, chát chúa và đớn đau như một nhát búa nện vào không gian.

Không để cho Miên kịp định thần hay thốt thêm bất kỳ lời nào, An quay ngoắt người lại. Bằng tất cả sức tàn và sự phẫn uất đang bùng cháy trong lồng ngực, cô bé lao vụt qua ngưỡng cửa tiệm bánh, xô mạnh cánh cửa gỗ kêu “rầm” một tiếng khô khốc rồi biến mất hút vào màn đêm đen kịt ngoài đường.

— An! Đứng lại đó cho mẹ! An ơi! Quay lại đi con!

Tiếng gọi thảng thốt, vỡ vụn của Miên vang lên trong tuyệt vọng. Chị lảo đảo đuổi theo, tiếng bước chân vấp váp va vào chân bàn ghế trong tiệm bánh, nhưng bóng dáng nhỏ bé của An đã tan biến vào bóng tối sâu thẳm của con dốc.

An cắm đầu chạy trốn. Nước mắt tuôn rơi như suối làm nhòe nhoẹt toàn bộ tầm nhìn trước mắt em, biến những đốm sáng vàng vọt của đèn đường thành những vệt sáng méo mó, nhạt nhòa. Gió đêm trên đỉnh dốc Mây thốc thẳng vào mặt em từng cơn buốt giá, cào rách làn da non nớt, cuốn theo những tiếng nấc nghẹn ngào rải rác trên từng bậc đá dốc đứng gập ghềnh. Đêm đen như mực bao trùm lấy con dốc dài vắng vẻ, không một bóng người qua lại. Những ngọn đèn đường thủy ngân leo lét cách nhau hàng chục mét chỉ hắt xuống lòng đường những vệt sáng vàng vọt cô quạnh, in rõ chiếc bóng gầy guộc, côi cút của đứa trẻ đang điên cuồng chạy trốn khỏi nỗi đau đớn và sự uất ức quá sức chịu đựng của tâm hồn thơ dại.

Bàn chân trần chỉ xỏ vội đôi dép xốp mỏng manh bị đất đá sắc nhọn cọ rát buốt, từng hạt sỏi nhọn cắn vào da thịt nhưng An chẳng hề thấy đau. Nỗi đau thể xác lúc này chẳng thấm tháp vào đâu so với vết thương đang rỉ máu trong tim em. Em không biết mình đã chạy bao lâu, hai lá phổi như muốn nổ tung vì thiếu dưỡng khí, lồng ngực thắt lại từng cơn buốt nhói. Em chỉ biết cắm cúi lao về phía cuối con dốc quanh co, nơi có cánh cổng sắt màu xanh rêu phủ kín những dây thường xuân rậm rạp đang khép hờ quen thuộc.

Bằng một cú đẩy mạnh run rẩy, cánh cổng sắt phát ra tiếng “ken két” rỉ sét quen tai. An lao thẳng vào khoảng sân vườn tĩnh lặng của bà Lam.

Mùi đất ẩm nồng nàn sau cơn mưa rào hồi chiều muộn hòa quyện cùng hương thơm thanh khiết, dìu dịu của cỏ dại và hoa dạ lý hương lập tức ùa vào cánh mũi, vỗ về giác quan. Thế nhưng, sự tĩnh mịch êm dịu của khu vườn chẳng thể nào dập tắt được ngọn lửa uất nghẹn đang thiêu đốt dữ dội trong lồng ngực cô bé.

Sức lực cạn kiệt, hai chân An mềm nhũn ra. Em ngã quỵ xuống bên bờ miệng giếng cạn phủ đầy rêu phong xanh ngắt. Hai đầu gối trần đập mạnh xuống luống đất mùn mềm xốp ẩm ướt. An gập người lại, hai cánh tay gầy guộc ôm chặt lấy đầu gối, gục đầu xuống tận đáy ngực và òa lên khóc nức nở. Tiếng khóc uất ức, vụn vỡ, nghẹn ngào xé toạc màn đêm tĩnh mịch của khu vườn râm mát. Em khóc cho chiếc bánh mì hoa cúc cháy đen vùi trong tro lạnh, khóc cho chiếc lợn đất tráng men lam vỡ tan tành không bao giờ lành lại được, khóc cho bao nhiêu đêm dài mất ngủ còng lưng bên bàn nhào bột, và khóc cho sự hy sinh vụng về, tội nghiệp của một đứa trẻ bị người mẹ thân yêu nhất chối bỏ, trách hờn.

Như thấu cảm được nỗi đau đớn giằng xé tột cùng và gánh nặng trách nhiệm quá tải đang đè bẹp tâm hồn non nớt của cô bé mười tuổi, mảnh đất mùn màu mỡ dưới chân An bỗng khẽ run lên một nhịp rất khẽ, như một nhịp thở dài đau xót của đất mẹ.

Ngay bên cạnh bờ giếng đá cổ kính, mầm cây ước mơ của An — cái cây nhỏ kỳ diệu từng tràn trề nhựa sống với sắc xanh mướt mát, hai chiếc lá non từng uốn cong mềm mại khum vào nhau như đôi bàn tay chở che, ấp ủ đầy hy vọng — bỗng nhiên biến đổi một cách kỳ lạ.

Sắc xanh tươi tắn, óng ả vốn có trên phiến lá vụt tắt lịm đi trong tích tắc, tựa như một ngọn đèn vừa bị tước đoạt mất dầu. Thay vào đó, một màu xám tro ảm đạm, tàn tạ từ từ lan ra từ cuống lá, gặm nhấm từng đường gân mỏng manh. Nụ hoa nhỏ xíu trắng ngần từng ấp ủ biết bao niềm tin trong sáng giữa hai phiến lá lập tức khép chặt lại, co quắp thành một khối cứng ngắc tựa như một nắm đấm đông cứng trong giá băng. Hai chiếc lá hình đôi bàn tay chở che giờ đây co rút lại, siết chặt lấy nhau một cách khô khốc, gượng ép và ngột ngạt. Rồi dưới sức nặng vô hình của nỗi tuyệt vọng, thân cây từ từ rũ gập xuống, gãy gập một góc đau đớn, úp trọn mặt lá xám xịt, úa tàn xuống nền đất ẩm ướt đầy rêu phong. Cây ước mơ không thể nở hoa từ sự hy sinh đơn độc, cay đắng và gánh nặng trách nhiệm vượt quá giới hạn chịu đựng của một đứa trẻ thơ.

Tiếng khóc gào của An dần nghẹn lại, chuyển thành những tiếng nấc giật cục, run rẩy và những tiếng thở dốc khô khốc giữa tiếng gió đêm xào xạc thổi qua tán cây sấu già cổ thụ. Màn đêm dường như càng lúc càng trở nên dày đặc và lạnh lẽo hơn.

Đúng lúc ấy, cánh cửa gỗ của căn nhà nhỏ nằm nép mình dưới bóng cây sấu bỗng khẽ cọt kẹt mở ra. Ánh sáng vàng dịu dàng, ấm áp từ một ngọn đèn dầu bừng lên, hắt qua khung cửa sổ gỗ thông mộc mạc, xua tan đi một góc bóng tối mịt mùng đang bủa vây quanh mảnh sân vườn.

Bà Lam chậm rãi bước ra ngoài hiên nhà. Bà mặc chiếc áo bà ba màu nâu sẫm mộc mạc quen thuộc, vạt áo khẽ lay động theo từng cơn gió đêm. Trên đôi bàn tay gầy gò với những khớp xương nổi rõ nhưng vô cùng vững chãi, bà cẩn thận nâng một ngọn đèn dầu bằng đồng cổ kính. Bấc đèn cháy đều, tỏa ra một quầng sáng màu hổ phách ấm áp và mùi dầu hỏa ngai ngái quen thuộc của những năm tháng cũ.

Bà bước khoan thai đến bên khung cửa sổ, khẽ khàng đặt ngọn đèn dầu xuống bậu gỗ thông để ánh sáng vàng rực ấy tỏa rạng xuống tận luống đất ẩm nơi bờ giếng cạn. Xong xuôi, bà bước từng bước chậm rãi, vững vàng trên lối đi trải sỏi, tiến về phía cô bé đang gục ngã trong đau đớn.

Bà không hề cất tiếng hỏi han dồn dập, cũng không đưa ra bất kỳ lời phán xét hay khuyên nhủ ồn ào nào. Người giữ vườn lặng lẽ ngồi xuống nền đất ẩm ướt ngay bên cạnh An, không màng đến bùn đất có thể làm lấm bẩn vạt áo nâu. Giữa màn đêm lạnh buốt thấu xương của dốc Mây, sự hiện diện trầm tĩnh, vững chãi và ấm áp lạ kỳ của bà tựa như một con đê kiên cố che chắn cho chiếc thuyền nan nhỏ bé vừa dập dềnh đi qua cơn giông bão kinh hoàng.

Bà Lam nhẹ nhàng kéo vạt áo bà ba màu nâu sẫm của mình lên, ân cần và dịu dàng lau đi những giọt nước mắt còn đọng lại trên gò má lấm lem muội than và bụi đất của An. Đôi bàn tay thô ráp của bà ấm nóng lạ thường, truyền qua da thịt cô bé một luồng hơi ấm xoa dịu sâu thẳm. Rồi bà cứ thế lặng im ngồi bên em, cánh tay khẽ vòng qua bờ vai đang run rẩy, kiên nhẫn lắng nghe từng tiếng nấc nghẹn ngào vơi dần, tan biến dần trong lồng ngực em giữa tiếng lá cây xào xạc của khu vườn đêm.

Khi tiếng khóc của An chỉ còn là những tiếng thở dài se sắt, vụn vỡ, từ phía bóng đêm ngoài cánh cổng sắt phủ đầy thường xuân bỗng vang lên tiếng bước chân dồn dập, hớt hải rồi đột ngột dừng lại. Kèm theo đó là tiếng thở gấp gáp, nghẹn ngào, run rẩy của một người mẹ vừa chạy thục mạng suốt dọc con dốc dài hun hút trong đêm đen để tìm lại đứa con gái của mình.

Bà Lam đặt bàn tay ấm áp lên vai An, chỉ vào ngọn đèn dầu và bảo: "Mẹ cháu đang ở ngay ngoài cổng."