Bước Tiếp Theo Cho Mùa Hè

Sân trường Minh Tiến ngập tràn sắc hoa phượng đỏ rực trong buổi sáng bế giảng năm học, tiếng ve râm ran từng chặng báo hiệu mùa hè đã thực sự chạm ngõ bên bờ sông An Hòa. Nắng cuối tháng Năm rót từng vạt vàng ươm, sánh mịn như mật ong loãng xuống khoảng sân lát gạch xám, hắt luồng sáng rực rỡ lên những tà áo trắng tinh khôi và những gương mặt học trò vừa bước qua một chặng đường dài đầy biến động. Gió từ triền sông xa xa thổi vào, mang theo vị ngai ngái của phù sa cùng hương cỏ khô bị hun nóng, luồn qua những tán xà cừ cổ thụ rồi làm xao động cả một vùng không gian rộn ràng tiếng cười nói, tiếng giày dép dồn dập trên thềm gạch.

Dọc theo dãy hành lang tầng hai dẫn thẳng vào cửa lớp 10A3, một không gian triển lãm đặc biệt thu hút sự chú ý của các thầy cô bộ môn lẫn học sinh các khối lớp khác khi họ tản bộ qua đây. Không giống như những góc trưng bày thành tích rực rỡ cờ hoa, bảng thành tích lấp lánh hay những tấm giấy khen có khung viền mạ vàng phủ kín tường thường thấy ở các lớp chuyên, chiếc bàn trưng bày tổng kết của lớp 10A3 được sắp đặt theo một trật tự chân thực và giản dị đến bất ngờ. Chiếc bàn dài phủ vải thô mộc mạc kê sát góc tường gạch quét vôi vàng nhạt. Ở vị trí trung tâm, bên cạnh mô hình tủ sách chống ẩm V2.0 thu nhỏ bằng gỗ dán và tập cẩm nang hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến khổ lớn đóng bìa giấy xi măng thô ráp, cả lớp đã trang trọng đặt những hiện vật lưu dấu từng cú vấp ngã ê chề trong suốt chín tháng qua.

Đó là một đoạn gỗ pallet thông cũ kỹ dài chừng ba mươi phân, bề mặt còn hằn nguyên vết nứt toác kéo dài hơn mười phân cùng những thớ gỗ xơ xác, nham nhở—chứng tích sót lại từ sự thất bại kỹ thuật nặng nề của nguyên mẫu V1.0 hồi đầu năm học, khi việc thiếu lớp lót chống ẩm và công đoạn phơi sấy vội vã dưới trời nồm ẩm đã làm vặn vẹo toàn bộ kết cấu khung tủ. Ngay cạnh khúc gỗ nứt là chiếc chậu gốm nhỏ giữ lại một góc luống húng quế khô queo, thân cành teo tóp xám xịt cắm trên lớp đất từng bị úng rễ quánh đặc do thói quen bỏ bê ca trực nhật rồi tưới nước dồn dập một cách vô trách nhiệm trong quá khứ. Và nằm ngay ngắn dưới tấm kính mica trong suốt đã có vài vết xước dăm là bản “Quy chuẩn Đạo đức Truyền thông và Bảo vệ Ranh giới Riêng tư” sờn mép, bốn góc còn kê băng dính ố vàng, bên dưới mang hai chữ ký bằng mực xanh ngay ngắn của Phạm Thảo Vy và Tạ Hoàng Nam—văn bản hành chính ra đời sau cuộc khủng hoảng phát thanh học đường từng làm tổn thương bạn học ở học kỳ một.

Võ Đức Lâm đứng tựa lưng vào lan can sắt sơn xanh, ánh mắt bình thản ngắm nhìn thanh gỗ nứt quen thuộc đang nằm im lìm dưới ánh nắng ban mai. Chiếc áo đồng phục trắng tinh được ủi thẳng thớm che đi đôi bờ vai rắn rỏi, gân guốc của một cậu thợ phụ xưởng in vừa trải qua hàng trăm giờ lao động tay chân nặng nhọc. Cậu khẽ đưa tay, chạm đầu ngón tay trỏ thô ráp có vệt chai sần vào vết nứt sâu trên thớ gỗ thông, khóe miệng khẽ nhếch lên thành một nét cười nhẹ nhõm, không gợn chút cay đắng.

“Cậu không thấy ngượng khi đem thanh gỗ nứt toác này ra bày trước bàn dân thiên hạ à?” Hoàng Nam từ tảng hành lang bên phải bước đến bên cạnh, khẽ dùng ngón tay đẩy lại gọng kính cận màu đen, cất giọng trầm thấp quen thuộc.

“Có gì đâu mà phải ngượng,” Lâm khẽ lắc đầu, ánh mắt hướng thẳng vào dòng người gồm cả phụ huynh lẫn học sinh khóa dưới đang chậm rãi dừng chân trước bàn triển lãm, tò mò chỉ trỏ vào khúc gỗ phế liệu. “Nếu không có cú nứt toác này của bản V1.0, làm sao tôi hiểu được gỗ thịt cũng có ứng suất nội bên trong? Làm sao tôi biết cách tính khe co ngót ba milimét khi ráp mộng cho bản V2.0? Đem giấu nó đi, chỉ bày ra cái tủ bóng bẩy để người ta khen ngợi, cái đó mới là dối lòng, dối mình.”

Cách hai người vài bước chân, Phạm Thảo Vy đang đứng tựa bên khung cửa lớp cùng mẹ mình, cô Trần Mỹ Hạnh. Người mẹ với mái tóc uốn nhẹ và ánh mắt đượm vẻ nghiêm nghị thường nhật khẽ cúi xuống, chăm chú đọc từng điều khoản trong bản quy chuẩn đạo đức truyền thông có đóng dấu mộc đỏ lưu trữ của ban thanh tra học sinh. Không có bất kỳ lời quở trách hay tiếng thở dài thất vọng nào vang lên như những ngày giông bão trước đây. Cô Hạnh chỉ lặng lẽ đứng thẳng dậy, vươn cánh tay ấm áp đặt nhẹ lên bờ vai nhỏ nhắn của con gái, ngón tay khẽ siết lại như một lời công nhận thầm lặng. Vy mỉm cười đón nhận sự im lặng đầy bao dung ấy. Sau ngần ấy chuyện đã qua, cô hiểu rất rõ rằng sự trưởng thành đích thực của một con người không nằm ở việc cố công tẩy xóa mọi vết tích của sự bồng bột, mà ở chỗ có đủ lòng can đảm để đặt lỗi lầm ấy ngay trước mắt mỗi ngày, biến nó thành chiếc la bàn chuẩn xác định hướng cho lương tâm và nghề nghiệp mai sau.

***

Tiếng chuông điện báo hiệu giờ sinh hoạt lớp cuối năm bất ngờ vang lên giòn giã, xé tan bầu không khí chuyện trò râm ran ngoài hành lang. Cả lớp 10A3 lục tục kéo nhau trở về chỗ ngồi quen thuộc bên trong căn phòng học ngập tràn ánh sáng. Nắng sớm rọi chéo qua những ô cửa sổ gỗ lá sách mở rộng, hắt lên bảng điểm tổng kết năm học vừa được dán công khai ở góc tường phía dưới tấm bảng đen.

Bảng điểm ấy phản ánh một thực tế đời thường trần trụi, tuyệt nhiên không màu mè tô vẽ và hoàn toàn vắng bóng những cú nhảy vọt thần kỳ mang màu sắc cổ tích. Đỗ Mai Chi ngồi ngay ngắn ở bàn thứ hai dãy giữa, ngón tay mảnh dẻ lướt nhẹ qua mặt giấy ro-ti nhám ráp, dừng lại ở con số tổng kết môn Toán của mình: 6,8. Một con số trung bình khá hết sức vừa vặn, khiêm nhường, không thể nào đem ra so sánh với những điểm chín, điểm mười rực rỡ của những bạn trong đội tuyển học sinh giỏi toán cấp tỉnh. Thế nhưng với riêng Chi, con số 6,8 này là cả một gia tài mà cô phải đánh đổi bằng mồ hôi và nước mắt. Để đi từ điểm 4,5 chới với, ngập trong hoảng loạn ở đợt kiểm tra giữa kỳ một lên tới con số 6,8 này, cô đã phải kiên trì bám sát lộ trình tự học mười lăm phút mỗi ngày theo sự hướng dẫn kiên nhẫn của thầy Tùng suốt gần nửa năm trời. Cô đã phải cắn răng học cách nói lời từ chối thẳng thừng khi người khác nhờ vả việc vẽ bảng, trang trí hội trường ngoài giờ; cô học cách gấp cuốn sổ phân công việc nhóm đúng năm giờ chiều để bảo vệ khoảng thời gian ngồi vào bàn, tự tay giải từng bài toán hình học không gian hóc búa. Nỗ lực bền bỉ ấy không biến Chi thành một thiên tài toán học phi thường, nhưng nó đã trả lại cho cô sự tự chủ, lòng tự trọng và quyền kiểm soát đối với chính thời gian biểu của đời mình.

Ở dãy bàn bên cạnh sát vách tường, Trần Gia Huy đang chăm chú dùng đầu ngón tay miết phẳng nếp gấp của tờ giấy báo kết quả kỳ thi học thuật liên trường vừa nhận được ban sáng. Tên cậu đứng trang trọng ở vị trí á khoa, chỉ kém người dẫn đầu vỏn vẹn 0,25 điểm. Nếu là Gia Huy của tám tháng trước—một cỗ máy luyện đề lạnh lùng, luôn bị bủa vây bởi nỗi ám ảnh về sự hoàn hảo tuyệt đối và nỗi kinh sợ tột cùng khi bị kẻ khác vượt mặt—cậu chắc chắn đã rơi vào một cơn hoảng loạn trầm uất mới. Cậu sẽ lại tự trừng phạt bản thân bằng những đêm thức trắng triền miên bên bàn học, nốc những lon cà phê đen đặc quánh không đường cho đến khi kiệt sức và ngất xỉu ngay trước thềm phòng tự học như hồi đầu năm.

Thế nhưng lúc này, ánh mắt Huy bình thản và trong trẻo lạ thường. Gương mặt cậu hồng hào, rạng rỡ nét khỏe khoắn nhờ việc kiên định giữ vững kỷ luật ngủ đủ bảy tiếng mỗi đêm mà không mảy may phá lệ. Cậu thản nhiên gập tờ giấy báo điểm lại, cất gọn vào ngăn cặp da, rồi rút tập hồ sơ xin học bổng đợt hai ra rà soát lại các tiêu chí hoạt động xã hội. Những tháng ngày cùng An Nhiên lặn lội đến từng ngõ nhỏ sâu hun hút ở Xóm Cầu, cùng các bác cựu chiến binh cao tuổi kiên nhẫn bấm từng thao tác cài đặt thẻ bảo hiểm y tế trên điện thoại thông minh đã dạy cho chàng trai trẻ hiểu ra một chân lý sâu sắc: vị trí thứ nhất hay thứ hai trong một kỳ thi học thuật suy cho cùng chỉ là một lát cắt danh dự ngắn hạn; tri thức của con người chỉ có sức sống lâu bền khi nó biết cúi xuống để sẻ chia và phụng sự đời sống của cộng đồng, và một bộ hồ sơ giàu tính trải nghiệm thực tế với những giờ lao động vì người khác luôn có giá trị bền vững hơn nhiều so với những điểm số tuyệt đối nhưng đổi lại là một cơ thể sinh học rệu rã, kiệt cùng.

Phía cuối lớp, Nguyễn Minh Khang đang cẩn thận lật giở từng trang của cuốn sổ theo dõi mục tiêu cá nhân. Bảng kiểm soát tiến độ của Khang trong học kỳ này không hề hoàn hảo không tì vết. Trong suốt chặng đường học kỳ hai, vẫn có hai tuần liên tiếp cậu bị trễ hạn nộp bản vẽ chi tiết các chi tiết mộng của tủ sách Bến Sông do tính toán sai khối lượng công việc phát sinh ngoài giờ. Nhưng điểm khác biệt mang tính cốt lõi giữa Minh Khang của hiện tại và cậu học trò lấm lét, dối trá của những ngày tháng cũ là cậu không còn tìm cách nhét hóa đơn thiếu hụt xuống đáy ba lô, cũng không bao giờ dùng ảnh chụp công việc cũ để đối phó với sự kiểm tra của cô giáo. Khi nhận thấy nguy cơ bị chậm tiến độ trước ba ngày, cậu đã chủ động triệu tập một cuộc họp nhóm ngắn, thẳng thắn nhận lỗi về sự tính toán chủ quan của mình và đề xuất lùi hạn nộp một cách minh bạch, rõ ràng. Khang hiểu rằng, sự kiên trì và bản lĩnh không có nghĩa là một lộ trình trơn tru không bao giờ vấp ngã, mà là học được cách tự đứng dậy bằng chính đôi chân của mình trên mặt đất sỏi đá, không cần viện đến bất kỳ tấm bình phong giả tạo nào.

***

Tiếng gõ thước gỗ nhẹ nhàng nhưng dứt khoát của cô Nguyễn Thu Hà trên mặt bàn giáo viên đưa cả ba mươi lăm học sinh của lớp 10A3 trở lại trật tự nghiêm trang. Không gian trong phòng học bỗng chốc lắng lại, chỉ còn nghe tiếng gió thổi vi vu qua khe cửa lá sách và tiếng ve ran ngoài rặng xà cừ. Trên bàn giáo viên, ba mươi lăm cuốn sổ bìa cứng màu xanh thẫm mang dòng chữ mạ bạc *Nhật Ký Tiến Bộ* được xếp ngay ngắn thành ba chồng đều đặn.

So với vẻ phẳng phiu, thơm nức mùi giấy mới tinh tươm trong buổi sáng tựu trường đầy bỡ ngỡ hồi tháng Chín năm ngoái, những cuốn sổ lúc này đã dày cộm lên trông thấy. Gáy sổ bằng vải ép đã sờn rách ở các góc mép vì qua tay người lật mở hàng trăm lần; những góc bìa hơi cong vênh theo độ ẩm của thời tiết, và bên trong kẹp đầy những mẩu giấy ghi chú vàng nhạt viết vội, những biên bản nghiệm thu kỹ thuật lấm lem vết mực xưởng in, cùng cả những trang giấy viết lại lời tự kiểm điểm cay đắng sau những lần lỡ dở mục tiêu.

Cô Hà đứng lặng trước bục giảng, đôi mắt hiền từ và ấm áp đưa qua từng gương mặt học trò đã cùng cô đồng hành qua một năm học đầy rẫy những biến động, va đập và thử thách khắc nghiệt.

“Hôm nay, cô trao trả lại những cuốn sổ này cho từng em,” giọng cô Hà cất lên chậm rãi, không cao giọng, nhưng từng âm tiết rành rọt và vang vọng khắp căn phòng học rộng. “Chín tháng trước, trong buổi đầu tiên bước chân vào cánh cửa lớp mười này, cô từng nói với các em rằng tiến bộ không bao giờ là một đích đến rực rỡ đạt được sau một đêm ngủ dậy, mà nó là sự lựa chọn nhích thêm từng một phần trăm bé nhỏ mỗi ngày. Hôm nay, khi nhìn vào những tập sổ dày cộm, sờn mép này, cô nhìn thấy rất rõ từng vết xước của các em. Có những trang viết tràn trề hào hứng của những ngày đầu bắt tay vào việc, có những trang nặng trĩu sự trì hoãn và mệt mỏi, có những lỗi lầm ngây dại từng phải trả giá bằng những hình thức kỷ luật nghiêm khắc, và có cả những trang viết đầy lòng dũng cảm khi các em dám nhìn thẳng vào giới hạn thật sự của bản thân mình.”

Cô Hà khẽ nâng cuốn sổ nằm trên cùng của chồng sách lên, các ngón tay miết nhẹ qua mép bìa sờn vải, rồi mỉm cười nhìn xuống phía dưới:

“Thế nhưng, giá trị lớn nhất của cuốn sổ này không nằm ở những trang giấy đã đóng bụi chữ viết của quá khứ. Nó hoàn toàn không phải là một tập kỷ yếu hào nhoáng để các em đem cất vào đáy ngăn kéo bàn học rồi tự mãn ngắm nhìn hay tiếc nuối thở dài. Giá trị thực sự của nó nằm ở những trang giấy trắng tinh còn lại ở phía sau—nơi những dòng mục tiêu nhỏ bé, cụ thể đang chờ chính đôi tay các em đặt bút viết tiếp trong suốt mùa hè này. Năm học lớp mười của chúng ta chính thức khép lại tại đây, nhưng hành trình rèn luyện để làm chủ cuộc đời mình thì không bao giờ có kỳ nghỉ lễ.”

Nói đoạn, cô Hà bước xuống khỏi bục giảng, đi chầm chậm qua từng dãy bàn và tự tay trao lại cuốn sổ nhật ký cho từng học sinh. Khi nhận lấy cuốn sổ quen thuộc từ bàn tay cô giáo, Khang khẽ cúi đầu cảm ơn, ngón tay cậu run nhẹ khi chạm vào góc bìa đã hơi bạc màu vì mồ hôi tay sau những tháng ngày mang theo trong ba lô. Cậu mở trang giấy trắng đầu tiên nằm ngay sau bài viết tổng kết dự án tủ sách Bến Sông. Mùi giấy bãi bằng quen thuộc pha lẫn hơi ấm nồng nàn của không khí trưa hè phả vào mặt, mang lại một cảm giác bồi hồi nhưng vô cùng chững chạc.

Theo một thói quen tự giác đã được rèn giũa bền bỉ suốt một năm qua, không ai bảo ai, cả ba mươi lăm học sinh trong lớp đồng loạt mở nắp bút mực ra. Không còn những lời hứa hẹn to tát, viển vông hay những khẩu hiệu đao to búa lớn như trong những ngày đầu năm bồng bột, từng thành viên bắt đầu cẩn trọng đặt bút viết những dòng mục tiêu đầu tiên cho tuần lễ mở màn của kỳ nghỉ hè—những mục tiêu vi mô, có thể đo lường một cách chính xác và gắn chặt chẽ với hoàn cảnh thực tế của mỗi cá nhân.

Bùi Quốc Bảo lật trang giấy trắng của mình ra, nắn nót đặt thước kẻ một khung chữ nhật nhỏ rồi cẩn thận ghi lại thời gian biểu mà cậu đã trao đổi, thống nhất kỹ lưỡng cùng chuyên gia tâm lý học đường tại Phòng Hướng Dẫn vào chiều hôm trước: *“Thứ Hai, Tư, Sáu: 8h30 – 9h30: Tham gia lớp rèn luyện nhận diện âm vị và đọc hiểu qua phần mềm ghi âm chuyên biệt; mỗi tối ghi âm tóm tắt một mẩu tin thời sự ngắn không quá 60 giây.”* Cậu học trò từng co mình lại vì mặc cảm giờ đây đã không còn thấy xấu hổ hay sợ hãi chứng khó đọc của bản thân nữa; cậu đã thấu hiểu sâu sắc rằng mỗi một cá thể trên cõi đời này đều có một cách thức riêng biệt để tiếp nhận và tương tác với thế giới xung quanh, và việc can đảm nhìn thẳng vào khuyết thiếu của chính mình mới là viên gạch nền móng đầu tiên của sự tự tin.

Ở dãy bàn bên kia, Võ Đức Lâm dùng cây thước kẻ sắt cẩn thận vạch một bảng phân ca làm việc rành mạch cho những tháng hè tại xưởng in Mực Xanh: *“Ca làm thêm hè: từ 13h30 đến 17h30 các ngày trong tuần. Bắt buộc nghỉ trưa tại xưởng từ 11h30 đến 13h00; tuyệt đối không nhận ca đêm quá 20h00. Dành 45 phút mỗi sáng đọc trước giáo trình Cơ học ứng dụng lớp 11.”* Lời dặn dò mộc mạc của chú Phúc chủ xưởng in luôn văng vẳng bên tai cậu: người thợ giỏi và có hậu là người biết quý trọng đôi bàn tay, biết gìn giữ sức lực của mình để đi một chặng đường dài cả đời, chứ không phải kẻ ham hố đốt cháy sinh lực trong những cơn bốc đồng ngắn ngủi để rồi sớm tàn tạ.

Lê An Nhiên ngồi thẳng lưng bên cạnh cửa sổ, tà áo dài trắng rủ xuống thanh tao, nét chữ viết nghiêng đều đặn, sắc sảo hiện dần lên nền giấy trắng: *“21h45 – 22h05 mỗi tối: Luyện tập phản biện tự do không dùng dàn ý có sẵn theo phương pháp cấu trúc luận điểm 3 bước; duy trì hỗ trợ mẹ việc nhà và cho bé Bo ăn đúng 18h30.”* Ranh giới giữa trách nhiệm phụng dưỡng gia đình nghèo khó và niềm đam mê trau dồi tri thức cá nhân đã được cô gái trẻ xác lập một cách vững vàng, dứt khoát, không còn chỗ cho những cảm giác chông chênh, oán trách hay tủi thân như những ngày đầu năm học.

Còn Khang, cậu khẽ mỉm cười khi nhìn lại từng nét chữ mực đen vừa ráo trên trang nhật ký của mình: *“Mỗi sáng từ 5h45 đến 6h30: Chạy bộ 2km dọc Bờ kè An Hòa và tập giãn cơ. Mỗi chiều từ 14h00 đến 14h45: Đọc đúng 15 trang tài liệu Quản trị rủi ro cơ bản và ghi chú 3 ý chính. Trực nhật duy trì góc đọc Bến Sông vào sáng Chủ nhật tuần thứ hai.”* Không còn con số năm cây số phi thực tế từng khiến cậu bỏ cuộc giữa chừng, không còn những lời tuyên thệ đọc hết cả chồng sách học thuật dày cộp trong vài ngày nghỉ. Mười lăm trang sách được đọc sâu và hai cây số chạy bộ mỗi sáng sớm—những con số vừa vặn với thể trạng, vừa vặn với khả năng duy trì kỷ luật tự thân mỗi ngày.

Ở góc bàn phía trước, Dương Khánh Linh cũng nhẹ nhàng khép cuốn sổ bìa xanh của mình lại sau khi hoàn tất dòng cam kết ngắn gọn: *“Ăn trưa đúng 11h30 không cầm tài liệu, ngủ đủ 7 tiếng và đi bộ 20 phút mỗi chiều.”* Cô ngước mắt lên, bắt gặp ánh nhìn của Gia Huy ở bàn bên. Hai người khẽ gật đầu, trao nhau một nụ cười nhẹ nhõm và tin cậy—nụ cười của những cá nhân ưu tú vừa dũng cảm bước ra khỏi cái bóng ngột ngạt của chủ nghĩa thành tích cực đoan để tìm thấy sự cân bằng đích thực cho tâm hồn và thể xác.

***

Khi tiếng trống bế trường điểm ba hồi dài vang dội khắp các dãy hành lang, rung chuyển cả những vòm lá xà cừ cổ thụ để chính thức khép lại năm học lớp mười, cả sân trường Minh Tiến như vỡ òa trong tiếng reo hò, tiếng cười nói rộn rã, tiếng chúc tụng và cả những lời hẹn hò ríu rít cho chuỗi ngày nghỉ hè phía trước.

Tám thành viên của nhóm—Minh Khang, An Nhiên, Đức Lâm, Gia Huy, Khánh Linh, Mai Chi, Quốc Bảo và Thảo Vy—cùng nhau rảo bước qua cánh cổng sắt lớn của trường, hòa vào dòng người đông đúc rồi thong thả rẽ về phía Bờ kè An Hòa.

Trời đã ngả dần về trưa nhưng không khí bên triền sông không hề ngột ngạt hay oi bức. Làn gió lồng lộng từ mặt sông rộng lớn thổi qua những rặng phi lao xanh rì ven bờ kè, mang theo hơi nước mát lạnh xua tan đi cái rát bỏng của ánh nắng đầu hạ. Mặt nước sông An Hòa cuộn chảy êm đềm, ánh lên muôn ngàn vệt sáng lấp lánh như dát bạc dưới ánh mặt trời chói chang. Dưới chân bờ kè bằng đá hộc, những con thuyền chở cát sỏi thô sơ vẫn cần mẫn ngược xuôi theo nhịp điệu muôn đời của dòng nước đỏ nặng phù sa, tiếng máy nổ tành tạch phả vào không gian những vệt khói xám nhạt tan nhanh trong gió.

Cả nhóm cùng dừng chân bên dải lan can đá quen thuộc—nơi cách đây vài tháng họ từng tranh cãi nảy lửa đến đỏ mặt tía tai về từng khoản chi phí mua gỗ thông, từng ngậm ngùi đối diện với những sự thật phũ phàng và những lời nói dối vụng dại, và cũng chính là nơi họ đã học được bài học lớn nhất của tuổi trẻ: học cách tha thứ, học cách thấu hiểu sự bất toàn của nhau và tôn trọng ranh giới riêng của mỗi con người.

Bùi Quốc Bảo đứng tựa ngực vào gờ đá, hít một hơi thật sâu để lồng ngực căng tràn bầu không khí trong lành của sông nước, rồi vươn hai tay lên trời làm một động tác vặn mình sảng khoái:

“Thế là cuối cùng cũng xong trọn vẹn một năm lớp mười! Nhìn lại mấy tháng vừa rồi, thấy bản thân mình sống sót qua đống bài tập hóc búa với mấy cái dự án thực tế đúng là một kỳ tích khó tin.”

“Không có kỳ tích nào tự nhiên từ trên trời rơi xuống đâu, Bảo ạ,” Mai Chi khẽ bật cười, những lọn tóc mềm mại bay lơ thơ trước trán theo từng cơn gió sông mát rượi. “Đó là nhờ công sức cậu đã tự tay cầm cuốc xới lại từng tấc đất trên luống rau sân thượng, tự tay nhổ từng ngọn cỏ dại mà không chịu để cho ai làm thay mình nữa đấy.”

Gia Huy đứng bên cạnh, hai tay chống lên mặt đá hoa cương mát lạnh của lan can, ánh mắt chăm chú dõi theo dòng nước cuộn trôi lững lờ dưới chân cầu, giọng nói trầm tĩnh nhưng chứa chan sự ấm áp:

“Mỗi người chúng ta vốn dĩ đều có một nhịp bước rất riêng. Trước đây tôi cứ luôn ngộ nhận rằng ai bước đi chậm hơn mình đều là những kẻ kém cỏi cần bị bỏ lại phía sau, còn ai vượt lên trước mình thì lập tức trở thành đối thủ không đội trời chung. Nhưng đứng ở đây và nhìn dòng sông này xem, có những khúc nước sâu thì chảy lững lờ, êm ả, có những khúc cạn nhiều ghềnh đá thì dòng chảy lại cuộn xiết, gầm vang. Nhưng cuối cùng, dù chảy xiết hay chảy chậm, nhánh sông nào rồi cũng sẽ đổ ra biển lớn thênh thang, miễn là nó không tự làm mình cạn kiệt hay tắc nghẽn giữa chừng.”

An Nhiên đứng ngay bên cạnh Khang. Giữa hai người họ lúc này là một khoảng cách chừng nửa bước chân—một khoảng cách vừa vặn, chuẩn mực của sự tôn trọng lẫn nhau, của ranh giới đồng đội văn minh và của một niềm tin đang được gầy dựng lại từng ngày qua từng hành động cụ thể. Nhiên không quay đầu sang nhìn Khang, nhưng giọng nói trong trẻo, nhẹ nhàng của cô dường như hòa quyện vào tiếng sóng vỗ ì oạp dưới chân kè đá:

“Tiến bộ suy cho cùng chưa bao giờ là một cuộc đua chen chúc xem ai chạy nhanh hơn để chạm vạch đích trước, Khang nhỉ?”

“Ừ, đúng vậy,” Khang khẽ đáp, ánh mắt cậu hướng về phía cây cầu sắt đã hoen rỉ màu thời gian ở phía xa xa, nơi xóm thợ nghèo của gia đình Lâm và Nhiên đang nép mình bình yên dưới bóng những rặng tre xanh. “Tiến bộ là mỗi buổi sáng thức dậy, mình biết rõ bản thân đang đi về hướng nào, và dù ngày hôm đó mình chỉ có thể nhích thêm một bước rất nhỏ, rất khiêm tốn, mình vẫn kiên trì bước tiếp mà không dừng lại hay bỏ cuộc.”

Tám người trẻ tuổi đứng lặng bên nhau dưới vòm trời tháng Năm trong vắt và cao rộng, để cho ngọn gió mát rượi từ lòng sông An Hòa hào phóng thổi qua từng mái tóc, từng gương mặt rạng ngời sức trẻ. Một mùa hè mới đã chính thức bắt đầu với những thử thách lao động mưu sinh nhọc nhằn, những giờ làm thêm phụ việc tại xưởng in, những trang sách tự học cần mẫn trong đêm vắng, và cả những buổi sinh hoạt cộng đồng thầm lặng bên góc đọc sách của bà con Bến Sông. Không có ai trong số họ là một cá nhân hoàn hảo không tì vết, không có ai trở thành vĩ nhân lỗi lạc chỉ sau một năm học lớp mười, nhưng trong lồng ngực của mỗi một con người trẻ tuổi đang đứng bên bờ kè lộng gió này, một sức sống bền bỉ, kiên định và trung thực đã bắt đầu bén rễ sâu xa vào lòng đất mẹ.

Khang khẽ cúi người xuống, kéo khóa chiếc ba lô vải bạc màu đeo bên vai, cẩn thận rút cuốn sổ bìa cứng màu xanh thẫm đang kẹp chiếc bút bi kim loại bên mép giấy.

Dưới ánh nắng vàng rực rỡ và lộng gió của buổi trưa đầu hạ, trang giấy trắng đầu tiên của mùa hè mở rộng ra trước mắt, nằm phẳng phiu bên dưới dòng chữ nắn nót vừa viết: 'Hôm nay tốt hơn hôm qua một chút'.