Cú Rơi Trên Sàn Giàn Giáo

Gió sông Hồng thốc bụi cát mù mịt qua những cọc bê tông trơ trọi ở Công trường Bắc Cầu, nơi dải băng phản quang màu vàng giăng quanh một khoảng giàn giáo sắt vừa bị phong tỏa sau tai nạn rơi ngã kinh hoàng.

Lâm Phong kéo cao cổ chiếc áo khoác dạ sẫm màu để chắn từng đợt gió bấc thốc rát mặt mang theo hơi nước buốt lạnh từ bãi bồi. Lớp vải dạ dày nặng trĩu vì sương muối và bụi mịn công nghiệp, phảng phất mùi dầu máy lẫn mùi đất phù sa ngai ngái. Bên cạnh anh, Trần Minh Ngọc khẽ co người, hai tay đút sâu vào túi chiếc áo phao cứu trợ màu xanh thẫm, đôi mắt chăm chú nhìn lên khối khung thép cao ngất ngưởng đang run rẩy từng chập trước luồng gió sông. Tiếng kim loại va đập vào nhau rột rẹt, rời rạc, tựa hồ bộ xương của một con quái thú tiền sử bị bỏ quên giữa cánh đồng hoang lạnh, trơ trọi dưới vòm trời xám xịt như chì.

Chỉ ba tiếng đồng hồ trước, không khí tĩnh mịch quen thuộc bên bàn cờ tướng dang dở trên căn gác hai tiệm sách Mực Nâu đã bị xé toang bởi tiếng bước chân dồn dập, hoảng loạn của người nhà kỹ sư an toàn Hoàng Quốc Kiên. Căn gác nhỏ phố Đinh Lễ vốn chỉ quen với tiếng lật giở sột soạt của những trang sách ố vàng và mùi hương bài phảng phất từ chiếc lư đồng, bỗng chốc đặc quánh lại bởi hơi thở dồn dập của tai ương. Người tìm đến họ là Hoàng Thị Nga, em gái ruột của Kiên. Cô gái ngoài hai mươi tuổi bước lên những bậc cầu thang gỗ lim mòn vẹt với gương mặt thất thần, đôi mắt sưng mọng ứ máu và hai bàn tay lạnh ngắt bấu chặt lấy quai chiếc túi xách giả da đã sờn rách mép. Chiếc áo len mỏng manh dính bết bụi mưa phùn, đôi môi thâm tím run rẩy đến mức không cất nổi thành lời trọn vẹn.

Ngồi bên chiếc bàn gỗ mun còn vương hương trà mạn Thái Nguyên bốc khói mỏng mảnh, Nga đã nghẹn ngào kể lại cú sốc vừa giáng xuống gia đình vào chiều hôm qua. Hoàng Quốc Kiên – ba mươi hai tuổi, kỹ sư an toàn lao động phụ trách gói thầu kết cấu của dự án tổ hợp cảng cạn Bắc Cầu – bị rơi tự do từ sàn thao tác tầng bốn của giàn giáo sắt, tức độ cao hơn mười ba mét, xuống tấm lưới hứng an toàn căng ở tầng một. Cú rơi quá mạnh khiến tấm lưới bằng sợi dù tổng hợp bị xé toạc một góc lớn, Kiên văng mạnh vào thanh giằng thép chịu lực bên dưới trước khi rơi sấp xuống đống coppha lổn nhổn dưới nền đất ngổn ngang đinh gỉ và đá dăm. Hiện tại, anh đang nằm trong phòng hồi sức tích cực của Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, sọ não chấn thương nặng, dập phổi và gãy ba xương sườn, tính mạng vẫn treo trên sợi tóc mỏng manh trong trạng thái hôn mê sâu.

Điều khiến gia đình Kiên phẫn uất tột cùng không chỉ là cú rơi thảm khốc, mà là bản báo cáo sơ bộ được ban chỉ huy công trường đưa ra ngay trong đêm. Ban điều hành nhà thầu khẳng định Kiên “tự ý tháo móc dây an toàn khi di chuyển giữa các nhịp sàn, trượt chân do giầy dính bùn trơn trượt sau cơn mưa phùn rải rác”. Họ biến người kỹ sư giàu trách nhiệm nhất thành một kẻ tắc trách, tự chuốc lấy cái chết vì sự cẩu thả của chính mình.

“Anh trai cháu không đời nào làm như thế, thưa chú thám tử!” Nga từng nấc nghẹn, giọng run lên vì uất ức khi ngồi đối diện Phong trên gác sách Đinh Lễ, những giọt nước mắt lăn dài làm nhòe đi gò má tái nhợt. “Anh Kiên là kỹ sư bảo hộ lao động kỳ cựu đã bảy năm trong nghề. Đi ngủ anh ấy còn nhắc bố mẹ khóa bình ga, kiểm tra từng ổ cắm điện trong nhà xem có rò rỉ hay chập cháy không. Mỗi lần lên giàn giáo, anh ấy luôn là người mắng công nhân té tát nếu ai dám bỏ quy tắc móc đai an toàn hai điểm. Một người nguyên tắc đến mức bị đồng nghiệp ở công trường cô lập, tẩy chay vì quá khắt khe như anh ấy, làm sao có thể tự trượt chân chết ngốc nghếch như lời họ nói? Mấy ngày trước khi gặp nạn, anh Kiên gọi về cho bố cháu, giọng rất căng thẳng. Anh bảo anh vừa phát hiện ra những sai phạm động trời về gian dối kết cấu giàn giáo và vật tư cốp pha bị rút ruột. Anh ấy cương quyết không chịu ký biên bản nghiệm thu chuyển bước thi công, mặc cho cấp trên đe dọa. Anh cháu linh cảm có người muốn bịt miệng anh ấy!”

Chính ánh mắt đau đớn, chan chứa niềm tin tuyệt vọng và lời khẳng định đanh thép của cô gái trẻ đã đưa Phong và Ngọc lập tức vượt qua cầu Nhật Tân, nơi những nhịp dây văng vút lên trời xám như những sợi đàn căng trước gió bấc. Họ lần theo con đường đê ngoằn ngoèo bụi bặm, trơn trượt bùn đỏ để có mặt tại bãi thi công ngổn ngang này, nơi những cọc móng nhô lên như bãi cọc Bạch Đằng giữa hoang vu bãi bồi.

***

Tiếng gầm rú đinh tai nhức óc của xe bồn trộn bê tông và tiếng búa tạ nện vào cốp pha thép chát chúa từ phía phân khu móng không che giấu được bầu không khí ngột ngạt, căng thẳng tột độ đang bao trùm khu lán trại điều hành lợp tôn xanh. Vừa bước chân vào khoảng sân lầy lội sũng nước dẫn đến cửa lán, nơi từng vệt bánh xe tải hạng nặng cày nát lớp phù sa thành những rãnh sâu hoắm ngập ngụa nước đục ngầu, Phong và Ngọc đã nghe thấy tiếng quát tháo xen lẫn giọng thuyết phục mang đầy vẻ nôn nóng phát ra từ bên trong.

Qua khung cửa sổ kính bám đầy một lớp bụi xi măng xám xịt, Phong nhìn thấy một người đàn ông trung niên béo lùn, mặc áo khoác bảo hộ phản quang mới tinh còn nguyên nếp gấp của xưởng may, nhưng chiếc mũ nhựa trắng đội lệch trên đầu lộ rõ vẻ bồn chồn, bức bối. Mồ hôi dầu rịn ra bóng nhẫy trên vầng trán dô dù ngoài trời nhiệt độ đang xuống dưới mười lăm độ C. Đó là Bùi Mạnh Cường, Giám đốc điều hành nhà thầu chính của dự án. Cường đang đứng chống hai tay lên bàn làm việc ngổn ngang bản vẽ kỹ thuật A0 nhăn nhúm, mặt đỏ gay gắt, chĩa ngón tay đeo chiếc nhẫn vàng to bản cẩn đá mắt hổ về phía ông Hoàng Quốc Trọng – bố của Kiên, một cựu chiến binh già với mái tóc bạc phơ đang ngồi thẫn thờ trên chiếc ghế sắt gấp han gỉ.

Lưng ông Trọng còng xuống, hai bàn tay gân guốc thô ráp từng cầm súng bảo vệ biên cương giờ đây run rẩy đặt lên đầu gối chiếc quần vải bạt đã bạc màu. Trên chiếc bàn gỗ ép dán simily trầy xước, một chiếc vali da màu đen mở he hé nắp, để lộ những cọc tiền polime mệnh giá năm trăm nghìn đồng còn nguyên đai niêm phong của ngân hàng, nằm ngạo nghễ cạnh tập hồ sơ giấy trắng mực đen.

“Bác Trọng, tôi nói thật lòng với bác trên tư cách người đứng đầu công trường này!” Giọng Bùi Mạnh Cường oang oang, từng chữ phát ra đều mang sức nặng ép buộc thô bạo. Hơi thở gã phì phò mùi thuốc lá Thăng Long lẫn mùi rượu tăm chưa tan hết từ đêm qua. “Thằng Kiên ngã là sự cố lao động ngoài ý muốn do sơ suất cá nhân. Báo cáo nội bộ đã gửi lên chủ đầu tư rồi. Nhưng nghĩ tình anh em làm việc bao năm, ban lãnh đạo chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ tối đa. Đây, một tỷ hai trăm triệu đồng tiền mặt! Tôi đã bảo kế toán chuẩn bị đủ trong vali kia rồi. Bác chỉ cần đặt bút ký vào biên bản thỏa thuận dân sự này, xác nhận gia đình đồng thuận với nguyên nhân tai nạn rủi ro và cam kết không khiếu kiện, không mời các đoàn kiểm định độc lập làm ầm ĩ lên báo chí. Ký xong, bác cầm tiền ngay về viện lo chạy chữa thuốc men tốt nhất cho thằng bé. Bác chần chừ cái gì nữa?”

Ông Trọng ngước đôi mắt đục ngầu, hằn sâu những tia máu đỏ quạch vì thức trắng đêm nơi hành lang bệnh viện, run rẩy nhìn xấp tài liệu in sẵn đặt cạnh chiếc vali da đang mở he hé để lộ những cọc tiền mệnh giá năm trăm nghìn đồng. “Nhưng… thằng Kiên nhà tôi từ trước đến nay cẩn thận lắm. Bác sĩ bảo sọ não nó bị va đập rất lạ, dây an toàn của nó…”

“Dây với đai cái gì!” Cường sốt ruột cắt ngang, đập mạnh bàn tay hộ pháp xuống mặt bàn khiến chiếc cốc trà sứ nhảy dựng lên, nước trà vàng khè sóng sánh bắn cả ra bản vẽ. “Bác đừng nghe lời đồn nhảm nhí của mấy đứa công nhân ngoài bãi! Công trường hàng nghìn con người, ai kiểm soát hết từng bước chân? Tôi nói dại mồm, nội trong hai ngày nữa đoàn thanh tra an toàn định kỳ của Sở Xây dựng sẽ về kiểm tra toàn diện. Nếu biên bản sự cố chưa được khép lại, hồ sơ bị đình chỉ, công trình bị phong tỏa thì tài khoản nhà thầu bị đóng băng ngay lập tức. Lúc ấy, một đồng tiền viện phí bác cũng chẳng moi đâu ra được chứ đừng nói đến tiền tỷ bồi thường! Bác thương con thì phải ký ngay để cứu nó, hiểu chưa?”

Phong khẽ nheo mắt quan sát từng biểu cảm trên gương mặt Bùi Mạnh Cường. Sự sốt sắng quá mức, đôi mắt lồi đảo liên hồi về phía chiếc đồng hồ đeo tay mạ vàng nhãn hiệu Thụy Sĩ đắt tiền, cùng việc sẵn sàng tung ra một số tiền bồi thường vượt xa mức khung trách nhiệm dân sự thông thường để mau chóng đóng hồ sơ sự cố… Tất cả đều phơi bày một nỗi sợ hãi tột độ đang gặm nhấm tâm can gã giám đốc. Kẻ nắm quyền điều hành này đang cuống cuồng muốn biến tai nạn của Kiên thành một vụ trượt chân bất cẩn vô hại trước khi thanh tra bên ngoài kịp chạm tay vào hiện trường. Gã không hề quan tâm đến mạng sống của người kỹ sư trẻ, gã chỉ sợ chiếc ghế điều hành và những phi vụ làm ăn bẩn thỉu của mình bị lôi ra ánh sáng ban ngày.

Phong hắng giọng, đẩy cánh cửa nhôm kính bước vào trong lán. Tiếng lạch cạch của then cửa khiến Bùi Mạnh Cường giật thót người quay phắt lại, ánh mắt đầy vẻ cảnh giác dò xét:

“Các người là ai? Ai cho phép người lạ tự tiện vào lán chỉ huy?”

“Chúng tôi là người đại diện theo ủy quyền của gia đình kỹ sư Hoàng Quốc Kiên,” Phong từ tốn nói, rút tấm thẻ ủy thác mà người nhà vừa ký lúc sáng đưa ra trước mặt Cường. Giọng anh trầm và lạnh, mang uy lực khiến gã giám đốc bất giác phải lùi lại nửa bước. Đôi mắt Phong phẳng lặng như mặt hồ đóng băng, quét một lượt từ chiếc vali tiền đến vẻ mặt hoảng hốt của Cường. “Gia đình có quyền yêu cầu bảo lưu hiện trường và giữ nguyên hiện trạng vật chứng trước khi có kết luận chính thức từ cơ quan điều tra hình sự. Khoản tiền bồi thường này, ông Cường nên giữ lại trong két thì hơn.”

Sắc mặt Cường thoáng chốc chuyển từ đỏ gay sang trắng bệch, khóe môi gã giật giật, rồi nhanh chóng đanh lại thành một nụ cười gượng gạo, hằn học:

“Ủy quyền à? Hóa ra là thám tử tư. Tốt thôi! Các người cứ việc ngó nghiêng cho thỏa tò mò. Nhưng tôi cảnh cáo, hiện trường trên cao rất nguy hiểm, trượt chân rơi xuống đấy thì đừng có quay lại ăn vạ nhà thầu!”

***

Để mặc Bùi Mạnh Cường đứng hầm hèm chửi đổng trong lán tôn, Phong ra hiệu cho Ngọc xách chiếc túi đồ nghề chuyên dụng bằng vải dù chống nước, cùng anh tiến thẳng về phía khu vực giàn giáo sắt bị phong tỏa.

Gió từ mạn sông Hồng vẫn rít từng hồi qua các khe giàn giáo tạo nên những âm thanh u u rợn người, tựa như tiếng than khóc ai oán của một linh hồn chưa siêu thoát. Tại chân giàn giáo, cạnh đống ván khuôn dính đầy vết máu khô sẫm lại màu nâu sỉn – nơi cơ thể Kiên va đập sau khi xé toạc tấm lưới bảo hộ – một chiếc hòm tôn màu xanh ghi chữ “VẬT TƯ AN TOÀN CA 2” bằng sơn đỏ đang được đặt dưới sự giám sát của một bảo vệ trẻ tuổi. Cậu nhân viên này mặt mày tái nhợt, chiếc dùi cui cao su kẹp chặt bên sườn, hai chân run lên bần bật trong làn gió rét cắt da cắt thịt. Nhờ giấy ủy quyền hợp pháp và sự can thiệp cứng rắn, đanh thép của Phong, tay bảo vệ miễn cưỡng rút chìa tra vào ổ khóa rỉ sét, lôi ra bộ trang bị bảo hộ mà Kiên đã mang trên người vào khoảnh khắc xảy ra tai nạn kinh hoàng.

Đó là một bộ dây đai an toàn toàn thân bằng sợi polyester dệt bản lớn màu cam rực rỡ, bề mặt đã bám nhiều bụi cát công trình nhưng các đường may gia cường hình chữ X lồng trong khung vuông vẫn còn rất chắc chắn. Bộ đai có hai móc khóa thép lớn chuyên dùng để neo giữ khi làm việc trên cao, gắn liền với một đoạn dây giảm chấn gập nếp bọc màng co nhiệt trong suốt.

Phong ngồi xổm xuống tấm bạt dứa trải tạm trên nền đất sỏi, đeo đôi găng tay cao su mỏng chuyên dụng rồi cẩn thận nhấc sợi dây đai lên. Ánh mắt anh dừng lại ngay tại vị trí dây treo giảm chấn nối liền với móc khóa thép chữ D phía sau lưng người mặc – điểm chịu lực then chốt của toàn bộ hệ thống cứu sinh.

Sợi dây cáp vải dày hơn một centimet, dệt từ hàng nghìn sợi tơ tổng hợp siêu bền, vốn được thiết kế theo tiêu chuẩn khắt khe để chịu tải trọng giật tĩnh lên tới hơn hai nghìn hai trăm kilôgam lực, lúc này đã bị đứt lìa thành hai đoạn rời rạc.

“Theo báo cáo của nhà thầu,” Ngọc đứng bên cạnh ghi chép vào chiếc máy tính bảng bọc ốp cao su chống va đập, mắt nhìn lướt qua bản sao chụp báo cáo sự cố dán vội trên bảng tin lán trại, “khi Kiên trượt chân ngã từ sàn tầng bốn, do trọng lượng rơi đột ngột từ độ cao hơn mười mét vượt quá giới hạn chịu lực cộng với sự mỏi vật liệu của dây đai cũ, mối nối đã tự đứt bung ra khiến anh ấy rơi thẳng xuống lưới.”

“Mỏi vật liệu à?” Phong khẽ nhếch mép, một nụ cười mỉa mai lạnh lùng thoáng hiện trên khóe môi. Anh rút chiếc kính lúp phóng đại quang học mười lần có gắn đèn LED từ túi áo khoác, rọi luồng sáng trắng hội tụ thẳng vào hai đầu mép đứt của sợi cáp vải màu cam.

Dưới độ phóng đại của tròng kính, sự thật vật lý phơi bày một cách trần trụi và tàn nhẫn.

Đầu mút của sợi dây không hề có hiện tượng tưa sợi nham nhở, xơ xác hay co thắt nhiệt do lực kéo đứt quá tải cơ học thông thường. Trong các vụ đứt dây do quá tải trọng lượng, các sợi polymer sẽ bị kéo giãn dài ra, sinh nhiệt cục bộ làm chảy quăn các đầu sợi tơ, tạo thành những búi xơ rối bời như xơ mướp. Nhưng ở đây, quang cảnh hoàn toàn trái ngược. Hơn bảy mươi phần trăm tiết diện sợi vải tại điểm uốn chịu lực tối đa – góc chết nơi dây cáp vòng qua gờ kim loại của móc khóa chữ D – đã bị cắt đứt ngọt xớt bởi một đường rạch phẳng lỳ, sắc lạnh. Từng lớp sợi dệt nằm song song bị phạt ngang một cách gọn gàng, mép cắt sắc sảo đến mức khó tin. Chỉ có khoảng ba mươi phần trăm thớ sợi ngoài cùng là bị xé rách nham nhở do lực giật cơ học cuối cùng khi cơ thể nạn nhân lao xuống khoảng không.

“Nhìn kỹ vào đây, Ngọc,” Phong đưa kính lúp cho cô trợ lý, tay vẫn giữ cố định đầu dây đứt.

Ngọc áp mắt vào tròng kính, điều chỉnh tiêu cự. Ánh đèn LED trắng rọi rõ từng thớ sợi polyester bị cắt ngang phẳng như mặt gương. Cô khẽ hít một hơi buốt lạnh, lồng ngực thắt lại:

“Vết cắt bằng lưỡi dao! Nó phẳng đến mức từng sợi tơ tổng hợp bị đứt ngang tắp, không hề bị kéo giãn nhiệt!”

“Chính xác,” Phong nói, giọng đanh lại như thép nguội. “Đây là một vết khía có chủ đích bằng một lưỡi dao trổ hoặc dao rọc giấy cực kỳ sắc bén. Kẻ thủ ác không cắt đứt lìa sợi dây ngay từ đầu, vì nếu làm thế, Kiên sẽ phát hiện ra ngay khi nhấc đai lên đeo vào người; sợi dây sẽ rũ xuống hoặc lộ rõ khuyết tật. Hắn tính toán rất tinh vi: hắn chỉ khía sâu vào đúng điểm uốn chịu lực tối đa của dây treo – nơi bị che khuất hoàn toàn bởi nẹp đệm lưng bằng mút xốp êm ái. Khi Kiên đứng trên sàn giàn giáo, sợi dây vẫn giữ nguyên hình dạng bình thường nhờ ba mươi phần trăm thớ sợi còn lại nâng đỡ trọng lượng của chính sợi cáp. Nhưng chỉ cần anh ấy bước ra mép sàn, trượt chân hoặc ngả người để với tay thao tác, trọng lượng cơ thể sáu mươi lăm cân treo ngược lên mấu khóa sẽ lập tức biến vết khía thành điểm gãy phá hủy kết cấu. Lực giật động lực học đã bẻ gãy ba mươi phần trăm sợi còn lại trong chưa đầy một phần mười giây. Đây không phải tai nạn do đai cũ tự đứt. Đây là một cái bẫy chết người được chuẩn bị sẵn.”

Ngọc nắm chặt cây bút cảm ứng, sống lưng cô ớn lạnh từng cơn dù chiếc áo phao đang mặc rất ấm:

“Điều đó có nghĩa là… sợi dây đã bị cứa từ trước khi anh Kiên bước lên giàn giáo?”

“Không chỉ có vậy,” Phong đứng dậy, tháo găng tay cao su cất vào túi riêng, mắt ngước nhìn lên hệ thống thang thép dựng đứng áp sát thân giàn giáo dẫn lên các sàn thao tác tầng hai, ba và bốn. Từng tầng sàn thép mỏng manh chao đảo nhẹ trong làn gió sông hun hút. “Để đảm bảo cú rơi diễn ra đúng như dự tính, kẻ ra tay phải chắc chắn Kiên sẽ bước lên sàn thao tác tầng bốn vào đúng thời điểm đó. Hắn không thể chỉ ngồi chờ may rủi rằng Kiên sẽ vô tình trượt chân. Hắn phải tạo ra một tình huống ép buộc nạn nhân ngã ngửa ra sau. Chúng ta cần lên trên kia.”

***

Mặc cho sự ngăn cản yếu ớt của tay bảo vệ công trường – người liên tục gào lên rằng khu vực này chưa được nghiệm thu an toàn sau sự cố – Phong và Ngọc men theo lối thang leo kỹ thuật bằng thép mạ kẽm. Gió sông càng lên cao càng thổi lồng lộng, quất từng luồng lạnh buốt qua khung xương sắt rỉ sét, rít lên từng hồi qua những lỗ thoát nước của sàn thao tác. Dưới chân họ, bãi bồi sông Hồng trải rộng mênh mông, dòng nước đỏ quạch phù sa cuộn trào lặng lẽ, xa xa là những xóm chài nghèo ẩn hiện trong màn sương mù xám đục.

Hệ thống giàn giáo của công trường Bắc Cầu được dựng bằng các khung ống tuýp thép phi 48 kết hợp giằng chéo chịu lực. Thang dẫn lên các tầng là loại thang leo có bậc hàn dập gân chống trượt dạng rãnh khía. Do trận mưa phùn rải rác từ đêm hôm trước kéo dài sang tận rạng sáng hôm nay, mặt kim loại của các bậc thang phủ một lớp bùn phù sa mỏng, nhão nhoét và trơn như mỡ, chỉ sơ sẩy đặt lệch bàn chân là có thể trượt ngã ngay tức khắc.

Lên đến chiếu nghỉ giữa tầng ba và tầng bốn, ở độ cao gần mười mét so với mặt đất, Phong dừng lại. Anh ra hiệu yêu cầu Ngọc đứng yên ở sàn thao tác bên dưới, hai tay bám chặt vào lan can bảo vệ để tránh làm xáo trộn hiện trường mong manh. Phong quỳ một chân xuống sàn thép lạnh ngắt, bật chiếc đèn pin chuyên dụng có ánh sáng xiên góc cực mạnh để quét dọc bề mặt các bậc thang dẫn lên sàn thao tác tầng bốn – nơi Kiên đã rơi xuống.

Trên nền lớp bùn phù sa ướt quánh bám chặt trên các thanh thép tròn, những vết chân giẫm lên nhau hiện rõ mồn một dưới góc chiếu sắc nét của luồng ánh sáng xiên.

Phong lấy từ túi đồ nghề một chiếc thước dây điện tử nhỏ gọn và chiếc khuôn đo vân đế giày bằng nhựa mica trong suốt có khắc vạch milimet. Anh cẩn thận so sánh dấu vết bùn trên thanh thang thép số sáu và số bảy với đôi giày bảo hộ lao động mũi bọc thép nhãn hiệu Jogger của Kiên – vật chứng mà anh vừa kiểm tra kỹ lưỡng từng đường nét dưới chân giàn giáo trước khi leo lên.

Giày bảo hộ của Kiên có cỡ 41 chuẩn châu Âu, mặt đế bằng cao su lưu hóa đúc liền với họa tiết rãnh xương cá nằm ngang bản rộng, ở giữa lòng bàn chân có logo hình khiên tròn chìm sâu mang biểu tượng chống tĩnh điện. Dấu vết chiếc giày này để lại trên bậc thang là những vết trượt dài, cào xước bùn theo hướng từ trên xuống dưới, chứng tỏ nạn nhân đã vội vã bước lên trong tư thế mất thăng bằng.

Thế nhưng, trên ba bậc thang thép liên tiếp dẫn lên sàn tầng bốn, lớp bùn ướt lại lưu giữ những vệt gai đế giày hoàn toàn dị biệt, sắc nét và rõ ràng đến từng chi tiết góc cạnh.

Dấu gai in sâu vào bùn có hình khối kim cương vuông vức xếp sole hình chữ V ngược, mép ngoài cùng của đế giày là một dải răng cưa sâu hoắm, nhọn hoắt của loại đế giày dã ngoại chuyên dụng (trail running/trekking) hoặc giày đinh quân dụng đặc nhiệm – loại đế giày cao cấp có độ bám dính cực cao trên địa hình bùn lầy trơn trượt, hoàn toàn khác biệt với loại giày bảo hộ lao động thông thường của công nhân công trường. Kích thước vết chân đo được là 27,5 centimet, tương đương cỡ giày 42 hoặc 43, lớn hơn cỡ chân của Kiên một số.

Điều quan trọng nhất nằm ở thứ tự chồng lấn của các lớp dấu vết – nguyên lý địa tầng học căn bản trong giám định hình sự.

Tại bậc thang số bảy, vết gai hình kim cương sắc nhọn đè bẹp một góc lớp bùn khô cũ đọng từ hai hôm trước, mép bùn bị nén chặt chứng tỏ người mang đôi giày này có trọng lượng cơ thể khá lớn. Nhưng ngay mép trên của nó, lớp bùn vừa bị nén ấy lại bị vệt trượt của gót giày xương cá của Kiên cào xước qua khi nạn nhân bước vội lên. Điều đó chứng minh kẻ mang đôi giày dã ngoại gai vuông đã leo lên giàn giáo này ngay trước thời điểm Kiên bước lên sàn thao tác chỉ vài phút ngắn ngủi.

Phong thận trọng rướn người, cúi sát mặt xuống sàn giàn giáo tầng bốn. Mặt sàn ở đây được ghép bằng những tấm coppha thép đục lỗ chống trượt, mỗi tấm dài hai mét, rộng nửa mét. Tại điểm góc giáp ranh giữa hai nhịp giàn giáo – nơi chốt khóa an toàn dạng then cài trọng lực bằng thép phi 14 có nhiệm vụ ghim chặt tấm sàn vào khung ống thép chịu lực bên dưới – Phong phát hiện một điểm bất thường chết người.

Chiếc chốt an toàn bằng thép phi 14 đã bị rút ra khỏi lỗ định vị. Nó không hề bị gãy hay biến dạng do ngoại lực quá tải, mà được rút ra một cách nguyên vẹn, nằm lăn lóc kẹt trong khe hẹp giữa hai thanh giằng chéo phía dưới sàn, bám đầy dầu mỡ bảo dưỡng. Không có chiếc chốt này giữ lại, tấm sàn thao tác ở góc ngoài cùng chỉ đặt gá hờ hững lên thanh xà gồ đỡ. Khi một người bước mạnh chân vào mép ngoài cùng của tấm ván, trọng lượng cơ thể sẽ biến tấm sàn thành một chiếc bập bênh mất điểm tựa, hất văng người đó ra khoảng không vô định mà không có bất kỳ điểm bám víu nào.

“Một cái bẫy kép,” Phong lẩm bẩm qua kẽ răng, ánh mắt lóe lên tia nhìn sắc lạnh như dao cạo. “Kẻ thủ ác leo lên đây trước, rút chốt giữ tấm sàn thao tác để tạo ra một điểm sụt lún nhân tạo. Hắn biết Kiên có thói quen đi kiểm tra mép ngoài của các nhịp cốp pha để xem xét độ võng và độ khít của ván khuôn. Khi tấm sàn hẫng xuống, phản xạ tự nhiên của một kỹ sư an toàn là sẽ ngả người về phía sau và bám chặt vào sợi dây đai an toàn đã móc sẵn vào thanh cáp sinh mệnh căng dọc thân giàn. Và ngay khoảnh khắc toàn bộ cơ thể anh ấy giật lùi về phía sau, sợi dây an toàn đã bị khía đứt bảy mươi phần trăm sẽ nhận trọn tải trọng giật động lực học… và đứt phựt.”

Một kế hoạch dàn dựng hoàn hảo đến rợn gáy. Kẻ giấu mặt không cần phải xô đẩy hay dùng bạo lực trực tiếp, không cần phải giằng co hay để lại dấu vết ẩu đả trên cơ thể nạn nhân. Hắn chỉ cần vận dụng chính những phản xạ an toàn nghề nghiệp được rèn luyện bao năm của nạn nhân để đẩy nạn nhân vào chỗ chết, trong khi hiện trường để lại trông không khác gì một vụ trượt chân bất cẩn do sàn ướt và đai an toàn cũ bị quá tải.

***

Trong khi Phong còn đang hoàn tất việc dùng thước đo và điện thoại chụp ảnh lưu giữ các dấu vết cơ học trên sàn tầng bốn từ nhiều góc độ chiếu sáng khác nhau, Ngọc đã nhanh chóng di chuyển về phía cổng kiểm soát barie ra vào công trường ở tầng trệt. Bước chân cô thoăn thoắt trên nền đất lầy lội, tâm trí dồn hết vào mắt xích quan trọng nhất của việc ra vào khu vực thi công.

Khu vực cổng chính của Công trường Bắc Cầu được trang bị hệ thống cửa quay kiểm soát ra vào ba càng bằng thép không gỉ kết hợp đầu đọc thẻ từ RFID và camera nhận diện khuôn mặt tự động gắn trên cột thép cao hai mét rưỡi. Đây là quy chuẩn an toàn bắt buộc đối với các nhà thầu lớn thi công dự án cảng cạn nghìn tỷ này để quản lý quân số thi công, chấm công và ngăn chặn người ngoài xâm nhập trái phép. Mọi công nhân, kỹ sư hay khách vãng lai khi bước qua cổng đều phải quẹt thẻ từ hoặc quét khuôn mặt, thanh gạt ba càng mới mở chốt cơ cho phép bước qua từng người một.

Phòng bảo vệ cổng là một bốt gác nhỏ bằng khung nhôm kính mạ màu xám đặt sát thanh chắn barie điện tử. Bên trong bốt gác sực mùi mì tôm ăn liền, khói thuốc lá rẻ tiền và mùi ẩm mốc của những chiếc áo mưa ướt treo sau cánh cửa. Người trực máy tính điều khiển lúc này là một nhân viên kỹ thuật trẻ tuổi tên Toàn, mặc đồng phục bảo hộ màu xanh lục xỉn màu. Khi Ngọc bước vào, xuất trình thẻ hội viên Hội Nhà báo Việt Nam kiêm tư cách cộng sự điều tra theo ủy quyền và đưa ra những câu hỏi nghiệp vụ sắc sảo về lưu lượng ra vào trong khung giờ tai nạn xảy ra hôm qua, Toàn tỏ ra vô cùng ấp úng. Bàn tay cậu ta run rẩy mân mê con chuột máy tính, mắt liên tục liếc nhìn qua ô kính cửa sổ về phía lán chỉ huy của Bùi Mạnh Cường cách đó chừng năm mươi mét.

“Em… em chỉ là nhân viên ca chiều,” Toàn gãi đầu, giọng lúng búng như ngậm hột thị trong miệng. “Dữ liệu ra vào máy chủ tự động ghi lại hết mà chị. Ai quẹt thẻ thì cửa mới mở, camera chụp lại hình ảnh lưu vào ổ cứng, bọn em có can thiệp được vào đâu.”

“Vậy phiền cậu mở nhật ký quẹt thẻ từ mười bốn giờ đến mười sáu giờ ba mươi chiều hôm qua cho tôi xem,” Ngọc nói, giọng dứt khoát nhưng không kém phần mềm mỏng, tạo ra một áp lực tâm lý vô hình nhưng nghẹt thở. Cô kéo chiếc ghế phụ bằng nhựa ngồi sát vào bàn máy tính, ánh mắt sắc sảo lập tức khóa chặt vào màn hình hiển thị cơ sở dữ liệu SQL của phần mềm quản lý.

Toàn ngập ngừng hồi lâu, nuốt nước bọt ực một cái rồi mới chịu rê chuột, gõ mật khẩu đăng nhập vào phần mềm quản lý chấm công công trường có tên SmartSite-Gate phiên bản 4.2.

Màn hình hiện ra một danh sách dài dằng dặc các lượt quẹt thẻ: cột mã công nhân, họ tên, đội thợ thi công, ảnh chụp đối chiếu từ camera cổng góc rộng và dấu thời gian chính xác đến từng giây. Mọi thứ thoạt nhìn có vẻ trơn tru, tuần tự và hoàn hảo như một bức tranh mẫu mực. Các lượt công nhân ra vào đổ bê tông, lái xe tải chở cát đá, phụ xe xuất trình phiếu cân đều được ghi nhận đều đặn, nhịp nhàng từ 14 giờ chiều.

Thế nhưng, ngón tay của Ngọc thoăn thoắt lướt trên bàn phím, cô không dừng lại ở giao diện người dùng đơn giản mà kích hoạt bộ lọc truy vấn nâng cao theo dải thời gian thực. Đôi mắt cô đột nhiên mở to, con ngươi co thắt lại.

Từ mốc 15 giờ 40 phút đến đúng 15 giờ 55 phút chiều hôm qua – khoảng thời gian trùng khớp hoàn toàn với thời điểm Hoàng Quốc Kiên được phát hiện rơi từ giàn giáo xuống lưới hứng (theo ghi nhận của sổ nhật ký cấp cứu tại phòng y tế công trường là 15 giờ 50 phút) – toàn bộ bảng dữ liệu quẹt thẻ bị một khoảng trống hoàn toàn xóa sạch.

Không có một lượt quẹt thẻ nào được ghi nhận. Không có bất kỳ hình ảnh nào từ cụm camera nhận diện cổng được lưu vào cơ sở dữ liệu. Toàn bộ dòng thời gian mười lăm phút vàng son đó phẳng lặng như một mặt hồ chết chóc, không một gợn sóng dữ liệu.

“Ủa? Chỗ này sao trống trơn thế này?” Ngọc chỉ ngón tay thon thả vào khoảng trống kỳ lạ dài đúng mười lăm phút trên màn hình, giọng cô lạnh băng tra vấn.

Mặt Toàn thoắt cái tái mét như tàu lá chuối, những giọt mồ hôi hột rịn ra trên trán, chảy dọc thái dương xuống cằm dù quạt thông gió trong bốt đang phả từng luồng khí lạnh buốt:

“À… đoạn đấy… đoạn đấy trạm biến áp nội bộ của công trường bị sụt áp đột ngột, nguồn điện cung cấp cho máy chủ cổng bị gián đoạn chị ạ! Bộ lưu điện UPS đặt dưới gầm bàn kia bị chai pin từ tháng trước chưa kịp thay, nên hệ thống barie bị mất nguồn đúng mười lăm phút, bảo vệ ca đó phải mở chốt cơ cho xe chở vật liệu đi qua thủ công…”

“Mất nguồn mười lăm phút?” Ngọc cười nhạt, ánh mắt đanh lại đầy vẻ giễu cợt trước lời ngụy biện vụng về. Cô gạt tay Toàn ra khỏi bàn phím, nhanh tay nhấn tổ hợp phím Windows + R, gõ lệnh mở nhật ký hệ thống cấp thấp của hệ điều hành chiếc máy tính điều khiển. “Cậu đừng tưởng qua mặt được tôi. Nếu trạm biến áp mất điện và bộ lưu điện UPS bị chai, nhật ký hệ thống của máy tính phải ghi nhận mã lỗi Kernel-Power Event ID 41 do tắt nguồn đột ngột. Nhưng nhìn vào đây đi: hệ thống Windows hoạt động liên tục từ 7 giờ sáng hôm qua đến tận bây giờ, không hề khởi động lại hay tắt nguồn một giây nào! Dịch vụ ghi nhận dữ liệu cổng SmartSite Service bị một ai đó sử dụng tài khoản quản trị viên tối cao tạm dừng bằng tay lúc 15 giờ 40 phút và được kích hoạt chạy lại lúc 15 giờ 55 phút!”

Toàn run rẩy, hai hàm răng va vào nhau lập cập phát ra tiếng lách cách rõ mồn một trong căn phòng bốt gác chật chội. Cậu ta cúi gằm mặt xuống đôi bàn tay đan chặt vào nhau, không thể thốt ra thêm một lời ngụy biện nào nữa. Mười lăm phút ngắt quãng dữ liệu nhân tạo đầy toan tính đó chính là chiếc cửa mở toang, một lối đi vô hình trong bóng tối để kẻ mang đôi giày dã ngoại gai vuông thâm nhập vào công trường, trèo lên giàn giáo gài bẫy Kiên rồi rút êm ra ngoài mà không để lại bất kỳ vết tích điện tử nào trên hệ thống barie hay mắt thần camera.

Đúng lúc đó, cánh cửa nhôm kính của bốt gác bật mở. Phong từ hiện trường bước nhanh vào phòng, mang theo hơi lạnh buốt giá của gió sông Hồng. Trên tay anh cầm một chiếc túi nilon trong suốt đựng mẫu bùn có dấu vân đế giày dã ngoại và chiếc chốt thép an toàn phi 14 dính dầu mỡ vừa thu thập được dưới giàn giáo. Nhìn thấy nét mặt nghiêm trọng xen lẫn phẫn nộ của Ngọc, Phong khẽ gật đầu:

“Phát hiện ra điều gì rồi đúng không?”

“Hệ thống thẻ từ bị vô hiệu hóa có chủ đích đúng mười lăm phút quanh thời điểm anh Kiên ngã,” Ngọc ngẩng lên, giọng đanh lại đầy phẫn uất, ngón tay chỉ vào màn hình nhật ký dịch vụ hệ thống. “Có kẻ nắm quyền quản trị tối cao của công trường này đã dọn đường cho hung thủ ra vào! Cổng mở tự do, camera bị ngắt đúng khung giờ đó!”

“Chưa hết đâu,” Phong nói, ánh mắt thâm trầm nhìn sang góc bàn làm việc của kỹ sư an toàn đặt ngay trong góc phòng kỹ thuật liền kề với bốt gác – nơi Kiên thường ngồi lập biên bản kiểm tra mỗi buổi chiều. “Tôi vừa vào phòng làm việc của Kiên ở gian lán phụ. Bàn làm việc của anh ấy đã bị lục lọi.”

Ngọc giật mình, đứng bật dậy: “Mất đồ gì sao anh?”

Phong bước tới, ra hiệu cho Ngọc đi cùng sang gian phòng kỹ thuật nhỏ hẹp nồng nặc mùi hồ sơ giấy cũ và ẩm mốc. Anh chỉ tay vào chiếc bàn gỗ ép thô sơ của Kiên kê sát góc tường tôn. Chiếc bàn phủ một lớp bụi xi măng mỏng màu xám xịt do công trường tích tụ qua nhiều ngày. Nhưng ngay chính giữa mặt bàn, nơi đặt chiếc đèn bàn học sinh cũ kỹ, có một khoảng hình chữ nhật sạch bóng bụi, kích thước khoảng 25x35 centimet – dấu vết không thể chối cãi của một cuốn sổ khổ lớn vừa bị nhấc đi trong vội vã, để lại những đường viền sắc cạnh trên nền bụi xám.

“Cuốn nhật ký an toàn lao động bản cứng của Kiên,” Phong trầm giọng nói, ánh mắt dừng lại ở khoảng trống sạch bụi ấy như đang nhìn thấu tâm can của kẻ vừa đánh cắp nó. “Gia đình Kiên khẳng định anh ấy có thói quen ghi chép tay cực kỳ tỉ mỉ. Từng vi phạm về giàn giáo, từng thanh thép coppha kém chất lượng của nhà thầu Bùi Mạnh Cường, từng biên bản nhắc nhở mà nhà thầu từ chối ký… Kiên đều ghi chi tiết vào cuốn sổ bìa cứng màu xanh có đánh số trang và dán tem niêm phong. Giờ thì cuốn sổ ấy đã biến mất không để lại một dấu vết nào.”

Gió sông Hồng ngoài kia vẫn rít lên từng hồi buốt giá, lay giật dữ dội những tấm tôn lợp lán chỉ huy tạo nên những âm thanh ầm ĩ như sấm rền giữa ban ngày. Cát bụi từ bãi bồi bay mù mịt, táp vào những vách kính nhôm tạo nên chuỗi tiếng lộp bộp liên hồi.

Mọi mắt xích của bức tranh đen tối dần dần lộ diện dưới ánh sáng của những chứng cứ vật lý không thể chối cãi: sợi dây đai an toàn bị cứa rách có tính toán, chiếc chốt giàn giáo bị rút hờ tạo thành bẫy lật sàn, đôi giày gai vuông lạ mặt xuất hiện trên thanh thang thép ngay trước bước chân của nạn nhân, khoảng trống mười lăm phút trên máy chủ cổng barie do quản trị viên can thiệp thủ công, và cuốn nhật ký an toàn bản cứng bị đánh cắp khỏi bàn làm việc.

Lâm Phong đứng lặng bên khung cửa sổ nhìn ra bãi cọc bê tông mờ mịt trong cát bụi. Bùi Mạnh Cường và những kẻ giấu mặt phía sau tưởng rằng một khoản tiền bồi thường kếch xù cùng một bản báo cáo trượt chân giả tạo có thể vội vã khép lại tất cả trước đợt thanh tra định kỳ. Nhưng chúng đã tính toán một điều tàn nhẫn hơn thế rất nhiều.

Kẻ ra tay không định giết Kiên, mà chỉ muốn biến anh thành kẻ vô dụng trước ngày thanh tra độc lập tới công trường.