Kho hạt giống ở thung lũng Tả Reng

Thung lũng Tả Reng mở ra sau khúc cua tay áo như một lòng chảo khổng lồ ngập tràn khói rơm rạ, nơi những vạt ruộng bậc thang vừa cày ải nằm phơi trần lớp đất nâu óng ả chờ đợi lượt nước đầu tiên từ các khe núi đổ về.

Không khí sau cơn giông dồn dập chiều hôm trước ở chợ Sín Mây dường như tuyệt nhiên không chạm tới được đáy thung lũng này. Ở đây, gió chỉ thổi là là sát mặt đất, cuốn theo mùi phân trâu khô nỏ, mùi gốc rạ mục rữa và hơi ẩm nồng nã ngai ngái bốc lên từ những thớ đất vỡ vụn tơi xốp. Con đường mòn dẫn vào bản chỉ vừa khít một vệt bánh xe máy thồ, hai bên bờ cỏ may mọc rậm rạp cọ xao xác vào ống quần sũng bụi đường của cả ba người. Mỗi bước chân giẫm xuống lại làm bốc lên một làn bụi mịn màu xám nhạt, quẩn quanh cổ chân rồi lắng dần xuống những hốc đá tai mèo lởm chởm.

Vàng A Sính đi trước, lưng cõng chiếc gùi mây đã sờn rách quai đan, từng bước chân gân guốc nện đều đặn và chắc nịch trên nền đá dăm trơn trượt. Đôi bắp chân cuồn cuộn nổi rõ những đường gân xanh như rễ cây cổ thụ của người đàn ông cả đời gắn chặt với nương rẫy dốc đứng. Trần Mai đi ở giữa, bước chân đã bớt tập tễnh đôi chút nhờ bó lá thuốc giã nát rịt quanh mắt cá chân từ chiều hôm qua, nhưng một tay cô vẫn cầm chắc đoạn gậy tre vót nhọn, chống mạnh xuống đất để san bớt trọng lượng cơ thể mỗi khi phải vượt qua những vệt rãnh xói sâu hoắm cắt ngang lối mòn. Đi sau cùng là Đỗ Hải Yến, vai đeo trĩu chiếc túi bạt đựng bộ đồ nghề vẽ màu nước, mồ hôi rịn ra bết chặt những lọn tóc con vào hai bên thái dương, nhưng đôi mắt mệt mỏi của cô vẫn không ngừng đảo qua những nếp nhà gỗ nằm rải rác dưới chân đồi xa.

Ngôi nhà của Sính là một gian nhà gỗ pơ mu ba gian đã ngả sang màu xám bạc vì hàng chục năm dãi dầu sương muối và khói bếp, mái lợp ngói máng âm dương phủ lớp rêu phong xanh thẫm bám dày ở các khe rãnh. Phía trước hiên nhà, một chiếc cối giã gạo chạy bằng sức nước đang gõ nhịp đều đặn cộc cạch xuống máng gỗ mục. Dòng nước chảy từ ống nứa trên vách đá xối xả rót vào lòng máng, làm chiếc cần bập bênh nâng lên rồi hạ xuống, bắn tung tóe những hạt nước li ti mát lạnh vào vạt rau cải ngồng mọc lan xanh ngắt ra tận lối đi lát đá cuội.

— Đến nơi rồi, — Sính dừng lại trước bậc thềm đá, tháo chiếc gùi mây đặt xuống cạnh chiếc cột cái bằng gỗ sa mộc sẫm màu. Ông đưa mu bàn tay quệt ngang vệt mồ hôi đọng trên trán, cất giọng trầm trầm: — Nhà người vùng cao không có chè ngon như dưới thị trấn đâu, chỉ có nước lá vối đun với mấy nhánh rễ cây rừng thôi. Hai cô ngồi tạm xuống ghế tre ngoài này, để tôi vào đun ấm nước sôi đã.

Yến buông chiếc ba lô nặng trịch xuống tấm phản gỗ kê sát mép vách nứa, khẽ thở hắt ra một hơi dài nhẹ nhõm. Đôi vai cô mỏi nhừ sau chặng đường dài cuốc bộ, bắp chân căng cứng như muốn chuột rút. Thế nhưng, sự mệt mỏi thể xác nhanh chóng bị dập tắt khi ánh mắt cô vô tình bị hút về phía góc trong cùng của gian nhà chính.

Qua một cánh cửa gỗ hẹp ghép bằng những thanh ván dày thô ráp không bào nhẵn, cô nhìn thấy một khoảng tối thâm u, nơi ánh sáng chiều le lói rọi qua khe vách nứa tạo thành những vệt bụi li ti vàng óng lơ lửng trong thinh không. Bên trong khoảng tối ấy, những bồ thóc đan bằng nứa trát kín một lớp phân trâu mịn màng cao quá đầu người đứng sừng sững như những pháo đài thu nhỏ. Treo rủ từ các thanh xà ngang bằng gỗ nghiến xuống là hàng trăm bắp ngô màu đỏ au và vàng sẫm được bóc bẹ ngược, kết bện tỉ mỉ thành từng chùm lớn lúc lỉu, rủ xuống tựa như một tấm rèm hạt đồ sộ, rực rỡ và trang nghiêm đến ngột ngạt.

Một cảm giác phấn khích nghề nghiệp bùng lên dữ dội trong lồng ngực Yến, khiến tim cô đập nhanh hơn bình thường. Một bố cục thị giác hoàn hảo lập tức định hình rõ rệt trong tâm trí cô: một góc nhìn cận cảnh từ bậu cửa hắt sâu vào bóng tối huyền bí của kho giống, nơi những chùm ngô đỏ Tả Reng phô diễn sắc độ mã não tương phản tuyệt đối với sắc xám lạnh của vách gỗ và màu nâu thẫm của nền đất nện, điểm xuyết vài chiếc nia tre đầy ắp thóc giống vàng ươm ở tiền cảnh. Đó chính là thứ thị giác đắt giá, một "điểm nhấn văn hóa độc đáo mang hơi thở bản địa nguyên sơ" mà Vũ Minh An từng liên tục nhấn mạnh qua điện thoại, yêu cầu cô phải tìm kiếm bằng mọi giá để đưa vào trang trọng tâm của bộ lịch tháng Mười Một. Bức tranh này nếu hoàn thành sẽ dập tắt mọi lời chê bai từ ban biên tập về việc tranh của cô thiếu chiều sâu thực tế hay chỉ quẩn quanh với những góc nhìn ước lệ nơi phố thị.

Không giấu nổi sự nôn nóng, Yến vội vàng kéo khóa chiếc túi bạt, rút ra tập giấy ép lạnh Arches định lượng ba trăm gam khổ lớn cùng hộp bút chì than gọt nhọn. Cô bước nhanh tới gần bậc cửa kho, hào hứng ngẩng đầu nói với Sính khi ông vừa quay lưng định bước vào bếp:

— Bác Sính ơi, góc kho hạt giống này của nhà bác lên tranh thì tuyệt vời lắm! Bác cho cháu bước vào trong đó một lát nhé? Cháu chỉ cần ngồi nép ở mép bồ thóc kia chừng nửa tiếng thôi, phác thảo toàn cảnh kho hạt giống từ góc trong nhìn hắt ra ngoài hiên. Bộ lịch này mà có một trang vẽ trọn vẹn kho thóc và ngô giống của gia đình bác thì người xem dưới xuôi sẽ mê mẩn, họ sẽ hiểu ngay sự trù phú và sung túc của thung lũng Tả Reng mùa này!

Vừa dứt câu, Yến toan nhấc chân bước qua bậu cửa gỗ cao ngang bắp chân.

— Đứng lại! Không được vào!

Tiếng quát trầm đục nhưng sắc lẹm và dứt khoát như một nhát dao chém thẳng vào phiến đá vang lên giữa gian nhà tĩnh mịch. Sính sải liền hai bước dài, thân hình vạm vỡ như cây gỗ nghiến của ông lập tức chắn ngang khoảng trống giữa hai cánh cửa ván. Bàn tay thô ráp đầy những vết sẹo chai sần khựng lại trên then cài bằng gỗ lim đen bóng. Khuôn mặt ông đanh lại, đôi mày rậm chau chặt dưới ánh sáng lờ mờ, đôi mắt bắn ra tia nhìn giận dữ pha lẫn sự cảnh giác tột độ.

Yến giật thót mình, cả người sững lại. Bàn chân đang lơ lửng giữa không trung vội vàng rụt về phía sau, chiếc kẹp bảng vẽ trên tay cô va nhẹ vào then cửa phát ra tiếng cạch khô khốc, suýt nữa làm tập giấy vẽ đắt tiền rơi xuống nền đất ẩm. Cô bối rối ngước nhìn người đàn ông bản địa, hai má nóng bừng:

— Cháu... cháu chỉ xin phép ngồi vẽ thôi mà bác. Cháu xin thề là cháu không đụng chạm hay làm rơi vãi một hạt nào của nhà bác đâu ạ...

— Vẽ cái gì ngoài hiên, ngoài sân thì vẽ, cái kho này người ngoài tuyệt đối không được bước vào một bước, — giọng Sính không còn chút vẻ xởi lởi, mộc mạc lúc dẫn đường qua khe suối nữa, mà trở nên khô khốc, lạnh tanh. — Chụp ảnh không cho, vẽ tranh cũng dứt khoát không cho. Người dưới xuôi các cô bước vào đây nhìn ngó, chỉ coi cái kho này là cảnh đẹp, là màu sắc để ngắm nghía, nhưng với người Tả Reng chúng tôi, đây là cái ăn, cái mạng sống của cả dòng họ Vàng này.

Mai nghe tiếng quát, vội vã buông đoạn gậy tre tựa vào vách nứa, cố nén cơn nhức ở cổ chân bước nhanh lại gần. Cô nhẹ nhàng nắm lấy cổ tay Yến, kéo bạn lùi lại phía sau một bước dài để tạo khoảng cách an toàn, tránh chọc giận chủ nhà. Từng va vấp nhiều năm ở các bản làng vùng cao hẻo lánh, Mai hiểu ngay họ vừa vô tình chạm phải một điều cấm kỵ cốt tử của đời sống nông nghiệp bản địa.

— Bác Sính, bác hạ hỏa đã, — Mai cất giọng nhỏ nhẹ nhưng rành rọt, âm lượng vừa đủ để xoa dịu bầu không khí ngột ngạt. — Con bé Yến nó quen thói thợ vẽ, thấy màu hạt đỏ đẹp mắt quá thì buột miệng xin xỏ chứ nó không hề có ý tò mò hay dòm ngó chuyện riêng của nhà bác đâu ạ. Cháu đi buôn chuyến trên này nhiều năm, cháu biết quy củ của các bản trong thung lũng, kho giống là nơi tôn nghiêm, người ngoài dòng họ tuyệt đối không được tự tiện bén mảng vào.

Sính đưa mắt nhìn Mai, ngọn lửa giận trong mắt ông bớt đi phần gay gắt nhưng sự đề phòng thì vẫn nguyên vẹn như một bức tường đá. Bàn tay ông vẫn đặt chặt trên then gỗ lim, các khớp ngón tay trắng bệch vì gồng lực. Ông hít sâu một hơi, giọng trầm xuống đầy vẻ nghiêm nghị và răn đe:

— Cô Mai buôn bán ngược xuôi nhiều năm thì cô phải thấu cái lẽ ấy. Hạt giống trên núi đá này không phải như mớ rau, mớ cỏ ngoài chợ huyện, thích thì vơ một nắm đem ra khoe mẽ cho thiên hạ nhìn. Cả cái thung lũng Tả Reng này có hơn ba mươi nóc nhà quây quần, nhưng qua mấy đợt sương muối với hạn hán vừa rồi, chỉ còn đúng hai nhà giữ được giống ngô nương đỏ chịu hạn và giống thóc nếp cẩm thuần chủng từ đời ông cụ kỵ để lại. Năm nay hạn dài, ruộng cháy khô nẻ toác, nhà nào trên vạt đồi cao cũng thiếu hạt tra dặm. Trong cái kho này có bao nhiêu bồ thóc, treo bao nhiêu chùm ngô, chia cho nhà thằng Chư mấy bao, nhà bà Dua mấy gùi, nhà Thào Seo Lử mấy vốc... tất cả đều là việc sống còn trong nội bộ anh em dòng tộc họ Vàng chúng tôi.

Ông giơ ngón tay trỏ khẳng khiu, sạm đen vì nhựa cây, chỉ thẳng về phía cuốn sổ vẽ và tập giấy trắng tinh của Yến:

— Cô vẽ một bức tranh toàn cảnh cho thật đẹp, cô ghi rõ ràng rành mạch rằng kho nhà Vàng A Sính ở thung lũng Tả Reng có từng này thóc giống, từng kia ngô đỏ, rồi mang đi in hàng nghìn bản cho người ta xem. Người ta nhìn vào bức tranh ấy, người ta sẽ bảo: à, cái nhà thằng Sính kia nó giàu hạt thế, thóc ngô đầy bồ đầy xà, sao vụ này nó chỉ chia cho họ bên nội mà không chia cho bên ngoại? Sao nó cho nhà này nhiều, cho nhà kia ít? Rồi những thằng lái buôn gom hàng trên thị trấn như thằng Huy, nó mà thấy cái kho này đầy ắp, nó lại kéo người kéo xe lên tận ngõ ép giá, đòi mua đứt bằng tiền cọc. Lúc ấy anh em trong họ nghi kỵ lẫn nhau, làng xóm cãi vã, tị nạnh nhau từng bát ngô, thì ai đứng ra chịu trách nhiệm cho cái trật tự của thung lũng này? Bức tranh vẽ đẹp đẽ của cô có đền được chén rượu hòa giải của già làng không? Có làm cho anh em họ hàng hết nhìn nhau bằng con mắt thù hằn không?

Từng lời, từng chữ của Sính giáng thẳng vào tâm trí Yến như những gáo nước lạnh buốt giữa mùa đông. Bàn tay đang cầm bút chì của cô khẽ run lên. Một cảm giác bàng hoàng xen lẫn tủi hổ dâng ứ lên nghẹn ắng nơi cổ họng.

Cô nhớ lại cách đây hai hôm, ở bến xe Nậm Vài bụi bặm, mình đã vô tư nài nỉ ông đổ bao ngô giống quý giá ra nền đất chỉ để thỏa mãn cái nhìn ngắm sắc đỏ mã não, suýt chút nữa khiến chuyến đò chở hạt cứu trợ mùa màng về Khe Đăm bị lỡ dở. Giờ đây, đứng trước ngưỡng cửa gian nhà gỗ pơ mu này, cái thói quen nghề nghiệp của một người từng làm thiết kế bao bì thương phẩm nơi đô thị lại trỗi dậy một cách mù quáng: cô chỉ nhìn thấy sự trù phú bề ngoài, sự rực rỡ của màu sắc và giá trị thẩm mỹ có thể khai thác để làm đẹp cho sản phẩm nghệ thuật của mình, mà hoàn toàn đui mù trước toàn bộ hệ thống quan hệ thân tộc phức tạp, an ninh lương thực mong manh và những thỏa ước ngầm ngàn đời đang âm thầm giữ cho cộng đồng này tồn tại qua từng mùa giáp hạt khốc liệt.

Sính thở dài một hơi nặng nhọc, lồng ngực vạm vỡ phập phồng sau vạt áo chàm sờn vai. Nhận thấy sự im lặng sững sờ và thái độ cúi đầu tiếp thu chân thành của hai cô gái, vẻ mặt ông dần dịu lại. Ông không đóng sập cánh cửa kho lại nữa, mà khẽ nghiêng người né sang một bên, đưa tay kéo tấm liếp nứa sang mép cột cái để ánh sáng ban ngày lọt vào vừa đủ, soi rọi ba chiếc nia tre đan lớn đặt ngay sát mép ngưỡng cửa kho.

— Lại đây mà nhìn cho rõ, — ông ngoắc ngón tay bảo Yến, giọng tuy vẫn nghiêm nhưng đã bớt đi vẻ gắt gỏng ban nãy. — Đứng ở ngoài này mà nhìn, tuyệt đối không được bước chân qua bậu gỗ. Nhìn để mà biết hạt giống của người vùng cao nó sống thế nào, nó có ý nghĩa gì, chứ đừng có tưởng cứ hễ thấy hạt ngô hạt thóc là gom chung vào làm một thứ đem đi bán hay đem đi vẽ để khoe mẽ.

Yến cẩn thận bước từng bước ngắn tới mép cửa, nép sát vào bờ vai của Mai, mở to mắt chăm chú nhìn theo ngón tay trỏ chai sần của Sính đang chỉ vào từng chiếc nia tre.

Nia thứ nhất được đặt ở góc cao nhất và trang trọng nhất, kê cẩn thận trên bốn khúc gỗ sa mộc khô ráo để tránh hơi ẩm từ nền đất nện xông lên. Những hạt ngô đỏ trong nia đều tăm tắp, tròn mẩy, bóng loáng như những hạt ngọc thô và tuyệt nhiên không hề có lấy một vết mọt đục hay một chấm đen mốc meo. Đầu mỗi hạt đều nhô lên một chấm mầm căng mọng đầy sinh khí, tỏa ra mùi thơm ngai ngái nồng đượm của nắng nương xen lẫn mùi bồ hóng khô bám từ giàn bếp.

— Nia này là hạt để gieo mùa sau, — giọng Sính trầm xuống hẳn, mang theo một vẻ tôn kính thiêng liêng gần như sùng bái. — Đây là thứ tuyệt đối không ai trong cái nhà này được phép đụng vào, dù trời có làm hạn hán đói rách ruột, dù con cái trong nhà có khóc ngất đòi ăn cũng không một ai được bốc lấy một nắm đem rang hay đem luộc. Đây là hạt giống cốt lõi của dòng họ Vàng truyền lại. Mười bắp ngô gặt từ nương dốc về, chúng tôi chỉ chọn lọc lấy đúng một bắp to khỏe nhất ở giữa thân cây mập mạp; một bắp ngô ấy tẽ ra, chỉ lấy dải hạt ở khúc giữa, bỏ sạch phần đầu lép và phần đuôi cụt. Chỗ này là mạng sống của cả mùa vụ năm sau. Mất một nắm ở đây là mất giống, ba đời sau gom góp cũng không chuộc lại được cái giống ngô chịu hạn này đâu.

Ngón tay ông chuyển hướng, trỏ sang chiếc nia thứ hai đặt thấp hơn một bậc. Hạt ngô ở chiếc nia này có màu sắc xỉn hơn, sắc đỏ không còn thuần khiết mà pha lẫn ánh vàng nhạt, kích thước hạt to nhỏ không đều chằn chặn, thậm chí lẫn cả những hạt bị vỡ mép hoặc hơi lép ở đầu:

— Nia này là ngô để ăn độn qua mùa giáp hạt. Tầm tháng Ba sang năm, khi bồ thóc cũ trong kho đã cạn trơ đáy mà lúa mới ngoài ruộng bậc thang mới chỉ vừa cấy, chưa kịp trổ bông, cả nhà sẽ phải đem xay chỗ ngô này ra, nấu thành mèn mén trộn với rau rừng luộc để mà cầm cự qua ngày. Hạt này không đủ chuẩn để cắm xuống đất làm giống vụ sau, nhưng nó đủ chất để giữ cho cái bụng của người già và con trẻ không bị lép, giữ cho đôi chân người lớn còn sức mà vác cày lên nương.

Cuối cùng, ngón tay ông chỉ xuống chiếc nia thứ ba đặt sát ngay lối đi ngoài hiên, nơi chứa một hỗn hợp gồm ngô hạt đỏ sẫm và những vốc thóc nếp cẩm lẫn lộn với nhau:

— Còn cái nia này là phần dư dả của mùa vụ trước gom góp lại. Chỗ này tuyệt đối không bán lấy tiền mặt, có mang bạc trắng hay tiền polyme đến tôi cũng không đổi. Chỗ này là để đem đi đổi công. Nhà nào trong bản Tả Reng này sang giúp nhà tôi dựng lại cái chuồng trâu bị gió bão tốc mái, cày hộ mảnh nương dốc đứng hay gánh phân chuồng lên đồi đá, thì tôi đong cho một ống nứa, hai ống nứa mang về. Đổi công là đổi lấy cái tình nghĩa chòm xóm láng giềng, đổi giọt mồ hôi của người ta lấy giọt mồ hôi của mình. Có hạt giống đổi công thì lúc hoạn nạn ốm đau mới có người chạy sang đỡ đần.

Sính thu tay lại, quay người nhìn thẳng vào mắt Yến, ánh mắt ông kiên định, thâm trầm và dứt khoát:

— Không có lấy một hạt nào trong cái kho này sinh ra để biến thành sản phẩm du lịch hay hàng hóa thương mại cho người ta đem về thành phố ngắm nghía, bày biện trong tủ kính hay làm quà lưu niệm đóng hộp cả. Cô muốn vẽ cái gì lộng lẫy, trù phú để người ta xem rồi trầm trồ tán thưởng thì cô đi tìm chỗ khác mà vẽ. Ở cái thung lũng Tả Reng nghèo khó này, hạt giống tồn tại là để cắm sâu xuống lòng đất và để nuôi sống con người.

Yến cúi gập đầu xuống, lồng ngực cô thắt lại, sống mũi cay xè:

— Cháu hiểu rồi ạ. Cháu thực sự xin lỗi bác. Cháu đã nghĩ quá nông cạn và thiển cận...

Mai đứng bên cạnh, im lặng quan sát từng nét biến chuyển trên khuôn mặt của bạn và chủ nhà. Ánh mắt nhạy bén của một người làm nghề buôn chuyến không dừng lại ở những nia hạt giống, mà khẽ lướt qua phía thanh ván cửa kho. Ở đó, bên cạnh then cài lim, có những vệt gạch bằng than củi ngoằn ngoèo, xếp lớp chồng chéo lên nhau bên cạnh một mẩu giấy xé ra từ vỏ bao thuốc lá du lịch đã nhàu nát, cài tạm bợ trên một khe nứa nứt. Trên mẩu giấy ẩm ướt ấy là những ký hiệu nguệch ngoạc: ba cái gạch chéo xiêu vẹo, một hình vuông méo mó và vài con số bị gạch đi viết lại nhiều lần đến rách toạc cả mặt giấy.

Mai nhận ra ngay nét âu lo ngầm ẩn hiện trên vầng trán nhăn nheo của Sính mỗi khi ánh mắt ông vô tình liếc qua mẩu giấy đó. Là người hàng ngày phải đối mặt với sổ sách, cân đo, công nợ và những chuyến hàng gửi xe đò gập ghềnh, Mai quá hiểu sự bối rối này. Sính có thể là người giữ giống giỏi nhất vùng, có thể nhớ vanh vách từng thửa ruộng bậc thang nào cần bao nhiêu hạt, nhớ từng chu kỳ của con trăng và hướng gió mùa, nhưng việc ghi chép lại lượng hạt giao nhận cho từng hộ gia đình theo đòi hỏi phân chia rạch ròi, hay việc tính toán ngày công phức tạp giữa các nhà trong bản luôn là một gánh nặng quá sức đối với người đàn ông cả đời chỉ quen cầm chuôi cày và cán cuốc.

Đợi Sính thở dài một hơi rồi quay người bước ra ngoài hiên lấy ấm nước, Mai bước lại gần chiếc bàn gỗ con kê cạnh cửa sổ, nhẹ nhàng rút cuốn sổ tay kẻ ca-rô nhỏ bằng bàn tay cùng chiếc bút bi ngòi kim gắn chặt ở gáy sổ ra.

— Bác Sính này, — Mai lên tiếng, giọng cô điềm tĩnh, ấm áp và chứa chan sự tôn trọng. — Cháu thấy trên thanh vách cửa kho bác có đánh dấu việc chia hạt giống cho các hộ trong vụ này. Chỗ bao ngô giống đỏ gửi đi Khe Đăm hôm trước là coi như xong cho ba nhà bên ấy rồi, nhưng trong bản Tả Reng này, bác vẫn còn phải giao cho mấy nhà nữa đúng không ạ?

Sính khựng bước chân lại, ngượng ngùng đưa bàn tay thô ráp lên gãi mái tóc cứng như rễ tre, hai gò má sạm nắng của ông hơi ửng đỏ:

— Ừ... thì cũng có mấy hộ bên xóm Trong với xóm Ngoài người ta sang dặn trước từ hồi đầu tháng trước. Mà cái đầu tôi dạo này nó hay quên quá cô ạ. Ghi bằng than củi lên vách nứa thì mấy trận mưa rào vừa rồi tạt vào trôi lem nhem hết cả, ghi vào cái mẩu giấy bao thuốc lá này thì mấy hôm trước thằng cháu nội nó nghịch nó giằng làm rách mất một góc. Tôi cứ nơm nớp lo đến ngày người ta mang công sang đổi lại nhớ nhầm nhà này sang nhà khác, người được đong nhiều người được đong ít, rồi lại sinh ra chuyện xích mích mất tình anh em...

— Bác ngồi xuống đây một lát, cháu giúp bác lập một cái bảng đối chiếu đơn giản, — Mai mỉm cười nhẹ nhàng, kéo chiếc ghế tre mộc lại gần chiếc bàn con.

Sính ngập ngừng một lát, ánh mắt ông nhìn cuốn sổ tay bìa cứng và cây bút bi của Mai với một vẻ e dè, cảnh giác cố hữu:

— Nhưng mà... cái việc này mà ghi rõ tên tuổi người ta ra giấy trắng mực đen, lỡ có người ngoài nhìn thấy rồi đồn thổi ra thì phiền toái lắm...

— Bác cứ yên tâm ở cháu, — Mai nhìn thẳng vào mắt ông, giọng đanh lại đầy vẻ cam kết của một người làm ăn trọng chữ tín. — Cháu làm cái nghề thu gom nông sản này bao nhiêu năm nay, nguyên tắc sống còn để giữ mối làm ăn là phải giữ kín tuyệt đối sổ sách của bạn hàng. Chúng ta sẽ không ghi tên thật của bất kỳ ai trong bản cả, cũng không ghi số cân số lạng cụ thể để người ngoài có cầm vào cũng chẳng thể nào đọc được. Cháu sẽ giúp bác lập bảng bằng những ký hiệu riêng biệt mà chỉ một mình bác nhìn vào là hiểu ngay. Sau khi ghi chép xong xuôi, cuốn sổ này là của bác, thuộc về bác giữ. Cháu cam đoan không lưu lại bất kỳ một bản sao chép nào, cũng không bao giờ tiết lộ cho bất kỳ bên thứ ba nào biết, kể cả anh Huy lái buôn hay bất kỳ ai có gặng hỏi cháu cũng tuyệt đối không hé răng nửa lời.

Sính nhìn sâu vào đôi mắt trong veo và thẳng thắn của Mai một lúc lâu. Sự chân thành, sòng phẳng và tác phong làm việc dứt khoát, rành mạch của cô gái buôn chuyến đã hoàn toàn thuyết phục được người đàn ông vùng cao vốn đầy lòng nghi kỵ. Ông gật đầu dứt khoát, kéo ghế ngồi phịch xuống đối diện cô:

— Được rồi. Thế thì cô giúp tôi một tay cho cái đầu tôi nó đỡ nhức.

Mai lật sang một trang giấy trắng tinh, dùng cạnh chiếc thước kẻ nhỏ chia trang giấy thành bốn cột dọc đều đặn. Thay vì viết chữ quốc ngữ hay những con số La Mã phức tạp, cô chăm chú lắng nghe Sính chậm rãi kể từng trường hợp và cùng ông quy ước từng biểu tượng cụ thể, gắn liền mật thiết với đời sống hàng ngày của bản làng:

— Nhà chú Vàng A Lử ở mãi tít trên dốc cao, cạnh gốc cây sa mộc to, vụ này sang nhận hai ống nứa thóc nếp cẩm, hẹn trả bằng ba ngày công cày nương dốc, bác nhé? Cháu vẽ ở đây hình một cái cây có tán nhọn và hai chấm tròn đậm bên cạnh. Cột bên cạnh cháu vẽ ba đường cày gạch chéo tượng trưng cho ba ngày cày. Khi nào chú Lử cày xong cho bác ngày nào, bác chỉ việc lấy đầu móng tay hoặc bút chì gạch một nét ngang qua đường cày đó; xong hết cả ba ngày thì gạch một dấu chéo qua hình cái cây là xong nợ.

— Đúng, đúng cái bụng tôi rồi! — Sính reo lên nho nhỏ, mắt ông sáng bừng lên sự thán phục chân chất. — Nhìn cái hình cây sa mộc là tôi nhận ra ngay cái nhà thằng Lử, không thể nào lẫn đi đâu được!

— Còn nhà bà Giàng Thị Say neo đơn ở cuối bản, nhận một gùi ngô ăn độn để nuôi hai đứa cháu nhỏ, hẹn trả bằng việc đan cho bác hai chiếc nia tre phơi thóc? Cháu vẽ ở đây hình chiếc gùi nhỏ có quai và hai chiếc vòng tròn đan nan mắt cáo. Khi nào bà Say mang nia sang trả, bác gạch chéo từng chiếc vòng tròn...

Cứ thế, từng trường hợp giao nhận hạt giống nội bộ trong thung lũng Tả Reng được hai người tỉ mỉ chuyển hóa thành một hệ thống ký hiệu mộc mạc, trực quan nhưng chính xác tuyệt đối. Mai kiên nhẫn cầm tay Sính, hướng dẫn ông cách cầm chiếc bút bi ngòi kim rê từng nét gạch xác nhận, cách đối chiếu giữa lượng hạt giống xuất ra khỏi ngưỡng cửa kho với số ngày công lao động mà bà con dân bản sẽ trả lại cho gia đình ông trong mùa cày ải sắp tới.

Tuyệt nhiên không có một con số tiền tệ nào xuất hiện trên trang giấy kẻ ô ấy. Không có bất kỳ một danh xưng cụ thể nào có thể bị kẻ xấu lợi dụng để suy diễn về trữ lượng an ninh lương thực hay trật tự quyền lực nội tộc của dòng họ Vàng. Đó là một công cụ quản lý thuần túy, nguyên sơ nhưng hiệu quả, được sinh ra để bảo vệ và phục vụ cho cái sinh kế tự cấp tự túc ngàn đời của thung lũng Tả Reng.

Trong suốt khoảng thời gian Mai và Sính cặm cụi bên chiếc bàn con, Đỗ Hải Yến lặng lẽ ngồi thu mình ngoài bậu hiên đá.

Cô đã cất tờ giấy vẽ Arches khổ lớn vào lại ngăn đáy túi bạt. Thay vào đó, cô mở cuốn sổ ký họa cá nhân khổ nhỏ chỉ vừa vặn lòng bàn tay, rút ra thanh chì mềm 4B đã gọt sẵn mũi tù. Yến ngồi bất động, đôi mắt cô chăm chú dõi theo từng cử chỉ của Sính. Cô nhìn vào đôi bàn tay của người đàn ông đang đặt trên mặt bàn gỗ — một đôi bàn tay thô kệch, mu bàn tay nổi chằng chịt những đường gân xanh ngoằn ngoèo, các khớp ngón tay to bè và chai sạn vì hàng chục năm cầm chuôi cày vỡ đất trên triền đá, nơi các kẽ móng tay luôn bám chặt một lớp đất màu nâu sẫm của ruộng bậc thang Tả Reng mà không xà phòng nào rửa sạch nổi.

Khi công việc ghi chép sổ sách hoàn tất, Sính bưng chiếc nia tre nhỏ đựng hạt ngô đỏ bước ra hiên nhà. Ông ngồi xổm trên thềm đá tảng, đưa hai bàn tay vục vào lòng nia, bốc từng vốc hạt giống đưa lên ngang tầm mắt. Ông chụm môi thổi nhẹ một luồng hơi dài, làm bay đi những lớp mày ngô khô mỏng manh và lớp bụi rạ li ti còn vương sót lại. Từng hạt ngô đỏ au rơi lách tách qua các kẽ ngón tay ông trở lại lòng nia, đều đặn, nhịp nhàng và trầm lắng như chính nhịp thở muôn đời của đất đai vùng cao.

Yến không còn tìm kiếm một bố cục hoành tráng, bao quát để khoe khoang kỹ thuật hội họa hay cố tình tạo ra một khung cảnh trù phú giả tạo nữa. Cô ngồi nép mình sang một bên mép hiên nứa, hạ thấp người xuống để tìm một góc nhìn khiêm nhường ngang tầm mắt của ông.

Từng nét chì than mềm mại lướt đi trên mặt giấy xốp ráp. Bức tranh thu nhỏ của cô không có bồ thóc cao ngút ngàn, không có bóng tối bí ẩn của kho lương, mà chỉ tập trung ghi lại chuyển động của đôi bàn tay lao động ấy: sự nâng niu, cẩn trọng đến run rẩy của những ngón tay chai sạn khi giữ lấy từng hạt giống chắc mẩy; độ cong mộc mạc của vành nia tre đan thủ công; và một luồng gió chiều nhẹ nhàng cuốn lớp mày ngô bay là là trong vạt nắng xiên khoai màu mật ong.

— Bác Sính ơi, — Yến khẽ cất tiếng sau khi đã hoàn thành những nét phác cơ bản bằng chì than. — Những thông tin nào về mùa vụ và cách gieo trồng của giống ngô đỏ này cháu được phép ghi chép lại cho bộ lịch ạ?

Sính ngừng tay sàng sảy, ngước đôi mắt kèm nhèm nhìn sang bức ký họa nhỏ nằm gọn trong lòng bàn tay Yến. Nhìn thấy bức vẽ chỉ tập trung vào đôi bàn tay lao động chai sần và chiếc nia tre mộc, tuyệt nhiên không để lộ bất kỳ góc nào của gian kho hay những bồ thóc phía sau, vẻ mặt ông chùng xuống, nơi khóe mắt ánh lên một nét hài lòng kín đáo và ấm áp.

— Giống ngô đỏ này của Tả Reng nó chịu hạn tốt lắm, — Sính chậm rãi nói, giọng ông trầm ấm và cởi mở trở lại như tiếng suối chảy. — Người ta chỉ trỉa hạt vào đầu tháng Ba âm lịch thôi, đúng cái lúc mà đất nương vừa tan hết lớp sương muối buốt giá. Đất đồi phải được cày ải, phơi khô nỏ suốt hai tuần lễ trước khi tra hạt xuống. Mỗi một hốc đá chỉ bỏ đúng hai hạt ngô, rồi lấp lên trên một lớp mùn mỏng trộn đều với tro bếp củi sa mộc để xua đuổi con sâu đất, con kiến lửa. Đến cữ tháng Bảy thì thu hoạch bắp về, bóc bẹ ngược phơi sương ba đêm liền cho hạt ngậm hơi lạnh của trời đất, rồi mới gác lên giàn bếp củi cho ám khói bồ hóng. Ghi chép ngần ấy thứ thôi. Đừng có ghi nhà này nương rộng bao nhiêu héc-ta, cũng đừng ghi thu về được bao nhiêu tạ bắp. Cái chuyện sản lượng ấy không phải là việc của người xem lịch dưới xuôi.

— Vâng, cháu nhớ từng lời bác dặn rồi ạ. Cháu chỉ xin ghi đúng chu kỳ gieo trồng và cách ủ đất truyền thống này thôi, — Yến nắn nót đưa từng nét bút, cẩn thận viết những dòng chú thích ngắn gọn xuống góc dưới của trang giấy ký họa. Từng con chữ ngay ngắn, chỉn chu hiện lên. Trong lòng cô lúc này, không còn sót lại một chút cảm giác ấm ức hay bực bội nào trước tin nhắn lạnh lùng đòi cắt bỏ phần chữ chú thích của Vũ Minh An đêm hôm trước nữa. Những dòng chữ này giờ đây không phải là thứ phụ kiện trang trí cho đẹp mắt, càng không phải là công cụ tiếp thị bán hàng; chúng là tiếng nói tôn trọng và bảo vệ sự thật của một vòng đời cây trồng mà những người nông dân như bác Sính đã đổ mồ hôi, nước mắt để gìn giữ qua bao thế hệ.

Khi bóng râm của ngọn núi đá phía tây đổ dài xuống, trùm kín toàn bộ lòng chảo Tả Reng trong một màu lam chiều mờ ảo, công việc của cả ba người cũng vừa vặn xong xuôi. Sính đích thân tiễn hai cô gái ra tận bờ con suối cạn ở đầu bản. Trước khi quay gót trở về căn nhà gỗ pơ mu, ông đứng lại bên gốc cây vối cổ thụ rủ bóng xuống mặt nước, nhìn Mai rồi quay sang Yến, căn dặn bằng một giọng đầy vẻ nghiêm túc và từng trải:

— Hai cô rời Tả Reng là đi tiếp lên mảng Pú Chao đúng không? Đường dốc Pú Chao mùa này đang vào vụ phơi nông sản rộ nhất trong năm đấy. Bà con trên ấy bận rộn từ lúc gà chưa gáy cho đến tận khi tối mịt mù, nhà nào cũng trải bạt phơi măng nứa, phơi củ mài, củ đay khắp đầu ngõ góc sân. Người ngoài vào bản mùa này phải biết ý tứ mà đi đứng, nhìn trước ngó sau cẩn thận, đừng có xông bừa vào chỗ người ta đang làm lụng vất vả mà đứng ngắm với nghía. Cái gì người ta mở lòng cho xem thì hẵng xem, cái gì người ta đã che bạt lại thì phải biết đường mà tránh xa ra, nghe chưa?

— Vâng, chúng cháu ghi nhớ lời bác dặn ạ, — Mai cúi đầu cảm ơn chân thành, đưa tay siết chặt lại quai chiếc ba lô trên vai.

***

Tiếng nước suối Tả Reng chảy róc rách qua những tảng đá cuội xám xịt kéo hai người trở về với thực tại trần trụi của buổi chiều muộn nơi vùng cao.

Đoạn suối này nằm ngay tại ngã ba đường mòn hiểm trở, nơi dòng nước trong vắt từ khe núi đá đổ ra nhập vào dòng chảy lớn trước khi xuôi về phía thung lũng hạ lưu. Hoàn thành chặng khảo sát thực địa đầu tiên — chặng Arc I đầy gian nan đi qua Pả Lùng, Nậm Vài, Sín Mây và Tả Reng — cả Yến và Mai đều cảm nhận rõ một sự rã rời, kiệt quệ ngấm sâu vào từng thớ thịt, từng khớp xương. Quần áo của cả hai dính đầy bụi đường đỏ quạch, mép gấu quần lem nhem bùn đất đã khô cong lại thành những vệt viền trắng bợt.

Mai ngồi phịch xuống một tảng đá phẳng lì cạnh mép nước, nặng nhọc tháo đôi giày vải bám đầy bùn đất ra khỏi chân. Cô cẩn thận gỡ từng lớp lá thuốc đã héo quắt, khô cứng bó quanh mắt cá chân phải từ hôm qua, rồi nhẹ nhàng nhúng cả bàn chân sưng tấy xuống dòng nước suối mát lạnh để rửa sạch lớp nhựa lá đen sì còn bám dính trên da thịt. Cảm giác lạnh buốt thấu xương của dòng nước vùng cao khiến cô khẽ rùng mình, nhưng cái lạnh tê tái ấy nhanh chóng làm dịu hẳn cơn đau âm ỉ, nhức nhối nơi khớp xương bị tổn thương.

Yến cũng đặt phịch túi họa cụ xuống phiến đá bên cạnh, quỳ gối cúi người vốc từng vốc nước suối trong ngần lên rửa mặt. Làn nước lạnh buốt như băng tạt vào da gà làm cô bừng tỉnh khỏi cơn mê mệt kéo dài. Cô quay sang nhìn Mai, hé nụ cười nhẹ nhõm, định cất lời rủ bạn tối nay khi về tới thị trấn sẽ tìm một quán ăn ấm cúng, gọi một nồi lẩu nóng sốt để ăn mừng việc hoàn thành trọn vẹn tư liệu cho bốn trang đầu tiên của bộ lịch. Thế nhưng, lời chưa kịp thốt ra khỏi môi thì cô đã thấy Mai lẳng lặng rút cuốn sổ tài chính bìa da màu đen cùng chiếc máy tính bỏ túi nhỏ xíu chạy bằng pin năng lượng mặt trời ra khỏi túi áo khoác gió.

Khuôn mặt Mai dưới ánh hoàng hôn đang tắt dần không còn giữ lại một nét thư thái hay đồng cảm nào của người bạn vừa cùng đi qua hoạn nạn. Gương mặt cô trở lại vẻ sắc sảo, lạnh lùng, nghiêm nghị và căng thẳng tột độ của một người đàn bà gánh vác việc buôn bán, người hàng ngày phải đối diện trực tiếp với những con số cơm áo gạo tiền nghiệt ngã không chừa một ai.

— Yến này, ngồi xuống đây đi, — Mai vỗ nhẹ lòng bàn tay thô ráp lên mặt tảng đá bên cạnh mình. — Chúng ta cần phải rà soát lại toàn bộ chi phí thực tế của chặng một này trước khi tính tiếp đường đi nước bước cho chặng sau.

Yến ngập ngừng bước lại gần, ngồi xuống mép đá lạnh ngắt, đưa mắt nhìn chăm chú vào trang sổ chi tiêu chi chít những dòng chữ số nhỏ li ti, thẳng hàng thẳng lối của Mai.

— Tiền xe khách từ Lào Cai lên Pả Lùng và tiền xe đò từ Pả Lùng sang Nậm Vài: tổng cộng hết bốn trăm hai mươi nghìn đồng, chia đôi mỗi người hai trăm mười nghìn, — Mai vừa nói vừa thoăn thoắt bấm phím máy tính tanh tách bằng ngón tay cái. — Tiền ăn uống chung trong ba ngày qua: năm trăm sáu mươi nghìn đồng, chia đôi mỗi người hai trăm tám mươi nghìn. Những khoản chi chung này thì cứ cào bằng sòng phẳng như từ trước đến nay. Nhưng bắt đầu từ đây là những khoản chi phí phát sinh riêng biệt do công việc của cậu, mà chúng ta dứt khoát phải làm cho thật rạch ròi.

Mai dừng tay bấm máy, ngẩng đầu lên nhìn thẳng vào mắt Yến. Ánh mắt cô không hề né tránh, ráo hoảnh và dứt khoát:

— Khoản thứ nhất: ở bến xe Nậm Vài hôm kia, vì cậu nài nỉ bác Sính đổ cả bao ngô giống quý ra đất bến xe để cậu đứng vẽ phác thảo trang bìa, tớ đã bị lỡ mất chuyến xe khách chạy lúc mười một giờ bốn mươi lăm phút mang ba mươi cân nấm hương khô loại một gửi về cho mẹ tớ dưới xuôi. Hậu quả là tớ phải thuê xe thồ chở ngược ba mươi cân nấm ấy gửi tạm vào kho sấy của người quen ở ngoài thị trấn qua đêm. Tiền phụ phí lưu kho và tiền dầu sấy bảo quản nấm là một trăm tám mươi nghìn đồng. Khoản tiền này phát sinh hoàn toàn do việc vẽ ngoài kế hoạch của cá nhân cậu, cậu phải chịu trách nhiệm thanh toán toàn bộ.

Yến cắn chặt môi dưới, khẽ gật đầu, cảm thấy ngực mình thắt lại:

— Ừ, khoản đó tớ nhận. Lỗi tại tớ nôn nóng quá. Tớ sẽ chuyển khoản trả cậu đầy đủ một trăm tám mươi nghìn ấy.

— Khoản thứ hai, — Mai lật giở dứt khoát sang trang sổ tiếp theo, giọng cô càng thêm đanh thép và không có chỗ cho sự thỏa hiệp. — Cổ chân tớ bị trẹo khớp là vì tớ phải chạy thục mạng đuổi theo chiếc xe khách chở nấm trong cái bãi bùn lầy lội ở bến Nậm Vài. Dù chiều hôm qua bác Nụ tốt bụng hái lá thuốc rừng đắp cho tớ không lấy một đồng tiền công, nhưng suốt hai ngày qua ở chợ Sín Mây và đường vào Tả Reng này, tốc độ di chuyển của tớ đã bị chậm lại một nửa. Tớ đã phải hủy bỏ hoàn toàn một cuộc hẹn cực kỳ quan trọng với mối gom măng khô ở bản Nậm Rã chiều nay chỉ để đi cùng cậu vào tận nhà bác Sính, giúp cậu kiểm chứng thông tin hạt giống cho trang lịch tháng Mười Một. Toàn bộ chuyến đi bộ vào thung lũng Tả Reng này thuần túy phục vụ cho hợp đồng minh họa của cậu với anh Vũ Minh An, nó không mang lại cho cá nhân tớ bất kỳ một đồng doanh thu buôn bán nào cả.

Không gian bên bờ suối vắng bỗng chốc chùng hẳn xuống, ngột ngạt và căng như một sợi dây đàn. Chỉ còn lại tiếng nước chảy róc rách xiết qua khe đá xám và tiếng gió chiều rít nhè nhẹ qua rặng tre gai mọc ven bờ.

Yến cảm thấy một sự ngột ngạt nghẹn ứ quen thuộc len lỏi, bóp nghẹt lấy lồng ngực mình. Cô và Mai là bạn thân gắn bó từ những năm tháng còn ngồi trên giảng đường đại học, đã từng chia ngọt sẻ bùi qua không biết bao nhiêu chuyến đi phượt, đi chơi xa; cô từng đinh ninh rằng sự đồng hành bền bỉ của hai người trong chuyến đi này là thứ tình cảm tự nhiên, vô tư lự, nơi người này có thể dựa dẫm vào người kia mà không cần phải so đo, đong đếm từng bước chân mỏi mệt hay từng giờ đồng hồ chờ đợi vô vị.

Thế nhưng, ánh mắt ráo hoảnh, dứt khoát cùng những con số trần trụi được vạch sẵn trên từng dòng kẻ ca-rô của Mai đã đập tan tành cái ảo tưởng lãng mạn, ngây thơ ấy.

— Mai... rốt cuộc ý cậu là sao? — Yến khẽ hỏi, giọng cô run rẩy trong gió lạnh. — Cậu... cậu không muốn tiếp tục đi cùng tớ nữa à?

— Không phải là tớ không muốn đi cùng cậu, — Mai thở hắt ra một hơi dài, ánh mắt cô thoáng dịu đi đôi chút trước vẻ hoang mang của bạn, nhưng thanh âm phát ra vẫn giữ nguyên sự kiên quyết lạnh lùng. — Nhưng chúng ta dứt khoát không thể tiếp tục đi chung theo cái kiểu bạn bè tình cảm du hí, vô tư vô lo như trước đây được nữa, Yến ạ. Cậu có công việc và hợp đồng vẽ lịch của cậu, cậu được bên nhà xuất bản ứng trước ba mươi phần trăm tiền cọc và cậu đang dốc sức làm việc để kiếm tìm danh tiếng lẫn thu nhập nghề nghiệp cho tương lai của cậu. Còn tớ, tớ có những đơn hàng nông sản đổ buôn nuôi sống cả gia đình tớ ở dưới xuôi. Mẹ tớ ở nhà đang đau ốm, ngày nào cũng ngóng từng chuyến nấm, từng bao măng tớ gửi xe về để kịp phân loại giao cho khách ăn rằm, kiếm từng đồng tiền mua thuốc men chạy chữa. Mỗi một giờ đồng hồ tớ phải đứng chôn chân chờ cậu vẽ ngoài trời là một giờ tớ mất đi cơ hội kiểm tra chất lượng hàng, lỡ mất chuyến xe gửi hàng, hoặc tệ hơn là phải bỏ tiền túi ra đền bù thiệt hại vì giao hàng chậm trễ cho mối buôn.

Mai dừng lại một nhịp thở, nhìn sâu vào đôi mắt đang ngấn nước và ngỡ ngàng của người bạn thân:

— Nếu như chúng ta thực sự muốn đi tiếp cùng nhau trọn vẹn qua mười hai chặng khảo sát của bộ lịch này mà không làm sứt mẻ tình bạn, thì chúng ta bắt buộc phải chuyển đổi mối quan hệ này thành một liên minh làm việc sòng phẳng, chuyên nghiệp và minh bạch tuyệt đối. Bắt đầu từ chặng tiếp theo, tớ sẽ không đi cùng cậu với tư cách một người bạn đồng hành đi chơi đơn thuần nữa. Tớ sẽ đi với tư cách một người điều phối tuyến đường, liên hệ nguồn tin bản địa và hỗ trợ khảo sát thực địa chuyên trách cho cậu. Mọi chi phí hỗ trợ hậu cần, dẫn đường qua các bản khó khăn, và đặc biệt là thời gian tớ phải đứng chờ cậu ngồi vẽ ngoài khung giờ đã thỏa thuận trước, tất cả đều phải được quy đổi ra tiền công cụ thể, rõ ràng từng đồng một.

Yến cúi đầu nhìn những ngón tay ngắn, thô ráp của Mai đang siết chặt lấy mép cuốn sổ bìa da. Cô nhìn thấy lớp bùn đất đỏ quạch bám đầy trên mắt cá chân sưng vù vì trẹo khớp của bạn, nhìn thấy quầng thâm xám xịt dưới mi mắt Mai sau những đêm thức trắng chong đèn bên cuốn sổ tính toán từng đồng bạc lẻ gửi về cho mẹ.

Một cảm giác xấu hổ tột cùng đan xen với lòng biết ơn sâu sắc bùng lên, bóp nghẹt trái tim cô. Mai nói hoàn toàn đúng, không sai một chữ nào. Sự vô tư, lãng mạn bấy lâu nay của cô thực chất chỉ là một sự ích kỷ vô tâm và tàn nhẫn, cô đã vô thức dựa dẫm vào lòng tốt, kinh nghiệm thực địa và sự tháo vát của bạn mình để phục vụ cho sự nghiệp sáng tạo nghệ thuật của riêng bản thân, mà hoàn toàn nhắm mắt làm ngơ trước gánh nặng mưu sinh nghiệt ngã mà bạn đang phải còng lưng gánh vác từng ngày.

— Tớ hiểu rồi, — Yến nói chậm rãi, giọng cô chân thành, trầm xuống nhưng vô cùng dứt khoát. — Cậu nói hoàn toàn đúng. Lẽ ra tớ phải là người chủ động đề xuất việc tính toán sòng phẳng này với cậu ngay từ những ngày đầu mới phải. Bắt đầu từ chặng đường tiếp theo, cậu cứ lên bảng phân bổ chi phí chi tiết và tính tiền công hỗ trợ thực địa của cậu cho tớ. Chúng ta sẽ làm việc với nhau một cách chuyên nghiệp và sòng phẳng nhất.

Nét căng thẳng, sắc lạnh bấy lâu trên gương mặt Mai thoáng chùng xuống, giãn ra trong ánh chiều tà. Cô khẽ gật đầu một cái thật nhẹ, như trút bỏ được một tảng đá đè nặng trong lòng bấy lâu. Đưa tay gập cuốn sổ chi chép bìa da lại cái "tách", cô cất chiếc bút bi vào túi áo khoác gió, rồi ngước mắt nhìn về phía con đường mòn cheo leo đang chìm dần vào làn sương mù bảng lảng dẫn ngược lên dãy núi phía bắc.

Mai gấp cuốn sổ ghi chép lại, nhìn sang Yến: 'Chặng đường dốc Pú Chao tuần tới xe anh Bình chạy, nếu cậu muốn vẽ thêm ngoài giờ, chúng ta phải tính tiền chờ trước'.