Không phải cứ hỏi là đã nghe

Tiếng vòi nước xối mạnh vào bồn rửa inox khi Hà đứng một mình thu dọn quầy thu ngân sau giờ trưa đầy biến động, trong khi Duy bước tới với tập phiếu đơn còn dang dở trên tay.

Dòng nước mát lạnh chảy tràn qua kẽ ngón tay thô ráp của cô, cuốn đi những vệt nước tương sánh đen, dầu mỡ bám dính quanh mép khay và vài vụn hành hoa còn sót lại trên mặt bàn đá hoa cương. Đôi vai Hà chùng xuống sau một buổi sáng căng thẳng tột độ. Cả cơ thể cô rã rời như vừa bước qua một trận sốt ẩm ướt; hai bắp chân căng cứng vì phải chạy tới chạy lui giữa quầy nhận đơn, cửa bếp và bàn giao hàng. Dù bản quy định tiếp nhận đơn hàng nhóm với trần hai mươi tư suất vừa được bốn người ký xong cách đây chưa đầy nửa tiếng — tờ giấy A4 phẳng phiu còn nằm ngay ngắn dưới tấm kính bàn ăn số bảy — cảm giác ê chề từ việc phải sang tận văn phòng của Thảo để cúi đầu xin lỗi và bồi hoàn ba trăm sáu mươi ngàn đồng vẫn đè nặng lồng ngực cô như một tảng đá ẩm ướt.

Ký ức về sảnh lễ tân tầng sáu của tòa nhà văn phòng đối diện vẫn còn nguyên độ sắc lạnh. Ánh mắt săm soi của những cô nhân viên trẻ ngồi sau vách kính, nụ cười nhạt thếch pha chút thương hại của Thảo khi nhận lại cọc tiền lẻ vuốt thẳng thớm, cùng lời trách cứ không lớn tiếng nhưng găm sâu từng chữ: "Bên chị chấp nhận chi trả để có bữa trưa đúng giờ, chứ không phải để ngồi nhặt cơm sống và chờ một món canh chua nguội ngắt." Lúc ấy, Khải đứng sau lưng cô, hai bàn tay thô kệch lúng túng giấu vào túi quần jean sờn chỉ, còn cô chỉ biết cúi gập đầu, cổ họng nghẹn đắng không thốt nổi một câu thanh minh tròn vành rõ chữ. Số tiền ba trăm sáu mươi ngàn đồng ấy không chỉ là tiền túi của quán cơm, nó là sự tự trọng bị vỡ vụn của một cơ sở gia đình vừa chập chững tìm cách thoát khỏi cảnh vá víu manh mún.

Duy dừng lại ngay bên mép quầy thu ngân. Anh không kéo chiếc ghế nhựa tròn màu đỏ ra ngồi, cũng không hề đổi tư thế đứng thẳng tắp quen thuộc như một người lính gác kho công nghiệp. Tiếng gót giày vải chạm mặt gạch bông khô khốc vang lên cùng lúc với tiếng tập phiếu đơn đập nhẹ xuống mặt bàn gỗ ép: — Tôi nghĩ chúng ta cần nói cho dứt điểm về quy trình lúc mười giờ sáng nay.

Hà ngẩng đầu lên, hai bàn tay vẫn còn ướt sũng nước xà phòng nhờn dính, chưa kịp với lấy chiếc khăn lau vắt bên thành chậu. Ánh mắt của Duy nhìn cô không chớp. Dưới ánh sáng trắng gắt gao của bóng đèn tuýp néon treo ngang trần, đôi lông mày của anh hơi nhíu lại ở khoảng giữa, tạo thành một nếp hằn sâu hoắm; sống mũi thẳng tắp và góc hàm siết chặt đến mức lạnh lùng. Không có lấy một gợn sóng cảm xúc nào trên gương mặt đó ngoài sự đòi hỏi chuẩn xác đến tàn nhẫn.

— Đơn bốn mươi suất vốn dĩ đã là một lỗi quá tải xuất phát từ anh Khải ngoài đường, chuyện đó ai cũng thấy, — Duy cất giọng, âm sắc đều đều, bằng phẳng nhưng sắc lẻm như một mũi kéo bấm chỉ sắc lẹm trong xưởng may. — Nhưng quyết định đồng ý đổi từ một món mặn sang ba món mặn kèm canh chua lúc mười giờ kém mười lăm là do cô. Cô cầm điện thoại, cô gật đầu xác nhận trên Zalo, rồi cô mới chuyền mẩu giấy viết tay xuống cho tôi và cô Hạnh. Tại sao lúc đó cô không từ chối?

Hà khựng lại, ngực nghẹn đắng, hơi thở nghẽn lại ở thanh quản: — Lúc đó Thảo gọi tới gấp quá, chị ấy bảo cuộc họp đổi kế hoạch đột xuất...

— Khách đổi kế hoạch là việc của khách, còn việc vận hành là của quán, — Duy cắt ngang không chút chần chừ, giọng anh hạ thấp xuống một tông nhưng độ sắc nhọn lại tăng lên theo từng âm tiết. — Cô biết rõ cái bếp này chỉ có hai bếp gas công nghiệp, một nồi cơm điện loại lớn và cô Hạnh đang trong giai đoạn tập nấu. Cô biết rõ sức chứa vật lý của gian bếp không thể kham nổi ba mẻ kho cùng lúc trong vòng bốn mươi lăm phút. Vậy mà cô vẫn gật đầu. Cô xác nhận tùy tiện như vậy là dựa trên cơ sở nào? Dựa trên hy vọng mọi người sẽ gồng gánh giùm cô, hay dựa trên thói quen không dám nói chữ "không"?

Từng câu chữ của Duy rơi xuống như những nhát búa gõ thẳng vào đầu Hà. Cách anh đặt câu hỏi không hề có khoảng lùi, không để lại lấy một nhịp thở nhỏ nhoi để người đối diện giải thích. Nó giống hệt như một phiên tòa thu nhỏ được dựng vội bên góc quầy thu ngân, nơi anh tự ban cho mình vai trò của một công tố viên sắc sảo đứng trước một can phạm vừa gây ra trọng tội và đang tra hỏi động cơ phạm pháp một cách bài bản, không khoan nhượng. Sự ngột ngạt quen thuộc từng bóp nghẹt cổ họng Hà những ngày quán rơi vào cảnh hỗn loạn, nợ nần bỗng chốc trào ngược lên, biến thành một luồng nhiệt nóng rực lan nhanh từ sau gáy lên tận màng tang.

Duy tiếp tục lật từng tờ phiếu đơn dính dầu mỡ, đầu ngón tay trỏ gõ mạnh lên dòng chữ viết vội bằng nét bút bi gai màu xanh: — Một quyết định tùy tiện của cô đã kéo theo cô Hạnh cháy cơm, anh Khải chạy bạt mạng ngoài đường rồi suýt va chạm xe ở ngã tư, còn tôi thì đóng gói những phần cơm sượng mà bản thân tôi biết thừa khách sẽ chê bai. Nếu chúng ta làm việc mà chỉ biết nể nang cảm xúc của người đặt hàng rồi bắt cả tập thể gánh chịu hậu quả sỉ nhục đó, thì mọi quy trình lập ra ở bàn số bảy này rốt cuộc có ý nghĩa gì? Chúng ta bày ra tờ giấy cam kết đó để làm gì, nếu người đầu tiên xé rào lại chính là người quản lý quầy?

Hà siết chặt chiếc khăn lau bàn trong tay đến mức các khớp ngón tay trắng bệch ra, móng tay hằn sâu vào lòng bàn tay đau điếng. Tim cô đập thình thịch vào lồng ngực như muốn vỡ tung. Cô nhận ra một nỗi uất ức dâng trào cuồn cuộn không phải vì anh nói sai sự thật — anh nói đúng từng chi tiết, đúng về mặt kỹ thuật, đúng về sức chứa thiết bị lẫn thời gian biểu — mà vì cách anh đứng trên đỉnh cao của sự chuẩn xác tuyệt đối để giẫm đạp lên toàn bộ nỗ lực, sự bấn loạn và tình thế khó xử cùng cực của cô trong buổi sáng hôm nay. Anh đứng đó như một cỗ máy đong đếm sai số, tước bỏ hoàn toàn yếu tố con người ra khỏi một mớ bòng bong mà cô vừa phải đơn độc chống đỡ.

Hà vặn mạnh vòi nước, khóa chặt dòng chảy lại. Tiếng nước róc rách tức thì im bặt, để lại gian bếp một khoảng lặng nặng trịch như trước một cơn dông nhiệt đới giữa trưa hè oi ả. Cô quay hẳn người lại, quăng mạnh chiếc khăn ẩm xuống mặt bồn inox vang lên một tiếng *bẹp* dứt khoát, rồi ngước mắt nhìn thẳng vào khuôn mặt nghiêm nghị, không chút tì vết cảm xúc của người thanh niên đối diện.

— Duy. Anh dừng lại đi.

Giọng Hà không lớn, không hề gắt gỏng thét gào, nhưng từng âm tiết phát ra đanh gọn và dứt khoát đến mức chính cô cũng thoáng ngạc nhiên về bản thân mình. Đó không còn là giọng điệu của một cô gái luôn lo sợ làm mất lòng người khác, một người chỉ biết cúi đầu nuốt khan mọi uất ức vào trong để giữ gìn sự hòa khí giả tạo.

Duy ngậm miệng lại giữa chừng câu nói tiếp theo, ánh mắt thoáng xao động trước phản ứng khác thường và ánh nhìn trực diện của Hà.

— Tôi yêu cầu anh dừng lại và lắng nghe tôi nói trước khi anh tiếp tục đưa ra những lời phán xét đó, — Hà hít sâu một hơi, cố gắng giữ cho lồng ngực mình không run rẩy theo từng nhịp đập cuồng loạn. — Tôi không phủ nhận tôi đã sai khi gật đầu đổi món lúc mười giờ. Tôi đã nhận lỗi trước mặt cô Hạnh, tôi đã cùng anh Khải sang tận nơi cúi đầu xin lỗi Thảo, và tôi đã tự tay trích tiền quỹ ra đền bù ba trăm sáu mươi ngàn. Tôi chưa hề trốn tránh một chút trách nhiệm nào trong sai lầm trưa nay. Chưa từng có một giây nào tôi đổ lỗi cho anh hay cho cô Hạnh.

Cô tiến thêm nửa bước, khoảng cách giữa hai người chỉ còn lại bề rộng của mặt quầy gỗ hẹp: — Nhưng cái cách anh đang nói chuyện với tôi từ nãy đến giờ là gì vậy? Anh đang thẩm vấn tôi đấy à? Anh dồn tôi vào góc tường bằng những câu hỏi kết tội như thể tôi là một kẻ cố tình phá hoại quán cơm này vậy!

Hà nuốt khan một ngụm nước bọt để chặn cơn nghẹn rát bỏng ở cổ họng, ánh mắt vẫn kiên định không hề né tránh: — Anh có ở vị trí của tôi lúc mười giờ sáng không? Anh Khải đã trót nhận đơn ngoài đường từ chín giờ, mẹ tôi đứng sau lưng lo lắng sợ mất khoản tiền mặt bằng cuối tháng, còn Thảo thì bảo nếu không hỗ trợ thì tuần sau sẽ cắt hết toàn bộ cơm trưa của cả công ty. Tôi đã hoảng loạn, tôi đã tính toán non nớt và tôi đã sai lầm. Hoàn cảnh đó giải thích cho sự rối trí của tôi, dù nó không xóa được lỗi. Nhưng quán này cần một người đồng hành cùng tìm cách tháo gỡ khó khăn, chứ không cần một người phán xử luôn luôn đứng ngoài cuộc để chứng minh mình thông minh và đúng đắn một trăm phần trăm!

Những lời nói bật ra từ tận đáy lòng Hà khiến không gian quán cơm như đông cứng lại thành băng. Không khí oi nồng của buổi trưa muộn dường như đặc quánh lại quanh hai người. Chiếc quạt tường cũ kỹ gắn trên cột bê tông kêu lạch cạch từng hồi đơn điệu, phả ra từng luồng gió nóng không đủ làm mát gian phòng.

Duy đứng sững sờ. Đôi bàn tay vốn luôn vững vàng, điềm tĩnh khi đóng từng chiếc nắp hộp nhựa, khi dán từng mẩu tem nhiệt của anh bỗng khẽ siết chặt lại, các ngón tay co rút, rồi từ từ thả lỏng buông thõng dọc theo thân quần. Ánh mắt sắc lạnh như dao cạo ban nãy dần tan biến, thay vào đó là một vẻ bàng hoàng, ngỡ ngàng tột độ. Anh nhìn đôi mắt đỏ hoe nhưng rực sáng sự tự tôn của Hà, nhìn bờ vai cô đang khẽ phập phồng sau lớp áo thun bạc màu vì cơn giận dỗi chính đáng.

Trong một khoảnh khắc dài, không một ai nói thêm lời nào. Chỉ có tiếng quạt gió rền rĩ và tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ tròn treo tường. Duy cụp mắt xuống nhìn tập phiếu đơn vò nát trên bàn, rồi lại nhìn xuống đôi bàn tay còn vương bọt xà phòng của Hà. Cơ mặt anh chùng xuống rõ rệt, những góc cạnh cứng nhắc, sắt đá trên gương mặt dường như vừa bị một lực tác động vô hình đập vỡ vụn.

— Tôi… — Duy mở miệng, giọng anh khàn đi thấy rõ, âm sắc không còn giữ được vẻ bằng phẳng như một chiếc thước kẻ kim loại nữa. Anh đưa tay lên vuốt nhẹ sống mũi, một cử chỉ hiếm hoi bộc lộ sự bối rối và vụng về mà Hà chưa từng thấy ở người thanh niên này kể từ ngày đầu anh bước chân vào quán. — Tôi xin lỗi.

Hà ngơ ngác chớp mắt. Cơn giận đang dâng cao như sóng trào trong cô bất giác khựng lại, chao đảo trước thái độ bất ngờ của anh.

— Tôi thành thật xin lỗi cô, Hà, — Duy ngẩng đầu lên, lần này ánh mắt anh tràn đầy sự ân hận chân thành, không còn dựng lên bất kỳ một tấm khiên phòng thủ hay sự tự mãn nào. — Cô nói hoàn toàn đúng. Tôi đã nói chuyện với cô bằng cái giọng của một người bắt bớ tội phạm. Tôi cứng nhắc, tôi gay gắt và tôi chỉ chăm chăm nhìn vào lỗi sai kỹ thuật của cô để thỏa mãn cái cảm giác an toàn của bản thân mình. Tôi đã quên mất là cô vừa phải trải qua một buổi sáng khủng khiếp đến mức nào. Tôi biến một cuộc trao đổi nghiệp vụ thành một buổi trừng phạt lạnh lùng… Điều đó thực sự tồi tệ.

Lời xin lỗi rành mạch, không kèm theo một chữ "nhưng", không có bất kỳ lời biện minh vòng vo hay đổ thừa cho hoàn cảnh nào của Duy khiến lồng ngực Hà dịu đi một nửa. Cảm giác nghẹt thở, uất ức đang đè nặng lồng ngực cô dần tan biến, nhường chỗ cho một sự mỏi mệt sâu sắc của thể xác. Cơn căng thẳng tột độ rút đi để lại một khoảng trống vắng lặng.

Cô khẽ thở dài, đưa tay kéo chiếc ghế nhựa bên dưới quầy ra rồi ngồi xuống, hai vai buông lỏng: — Được rồi. Miễn là chúng ta thống nhất được cách nói chuyện với nhau. Tôi không sợ nghe góp ý, tôi cũng không phải đứa trẻ con tự ái khi bị chỉ ra cái sai, nhưng tôi không thể chịu nổi cảm giác bị người cùng một thuyền coi như kẻ thù.

Duy nhìn cô một lát, khẽ gật đầu, ánh mắt đã lấy lại vẻ điềm đạm thường nhật nhưng mềm mại hơn rất nhiều: — Tôi nhớ rồi. Tôi sẽ không lặp lại cách nói chuyện đó nữa.

***

Bốn giờ ba mươi chiều, cái nắng gay gắt của Sài Gòn đã bắt đầu nhạt bớt, chỉ còn rớt lại những vệt vàng cam óng ánh loang lổ trên mặt nước kênh Nhiêu Lộc. Gió từ bờ kênh thổi thốc qua rặng cây xanh mướt, cuốn đi bớt cái nóng hầm hập tích tụ trên mặt đường nhựa suốt cả ngày dài.

Bên chiếc bàn sắt tròn đã rỉ sét quanh mép của một quán nước mía vỉa hè kê sát lối đi bộ ven công viên, Hà và Duy ngồi đối diện nhau. Tiếng máy ép mía quay *rè rè* đều đặn phía sau lưng họ, mùi thơm ngọt thanh pha chút vị chua the của vỏ quất tươi lan tỏa trong không khí buổi chiều. Hai ly nước mía đầy ắp đá bào, có thêm lát tắc dầm thơm dịu, đọng những giọt nước mát lạnh lấm tấm quanh thành thủy tinh dày cộp. Duy đã cởi bỏ chiếc tạp dề màu xanh đậm của quán cơm, chỉ mặc chiếc áo sơ mi cộc tay màu xám giản dị đã hơi sờn cổ, đôi bàn tay thon dài đan vào nhau đặt ngay ngắn trên mặt bàn sắt.

Hà cầm ống hút, hút một ngụm nước mía ngọt lịm. Vị ngọt mát lạnh thấm dần xuống cổ họng khô rát giúp cô lấy lại chút sinh lực sau ca trưa vắt kiệt từng giọt sức lực.

— Bình thường giờ này anh phải chuẩn bị sang trường kỹ thuật học lớp điện rồi chứ? — Hà hỏi, phá vỡ khoảng im lặng dễ chịu đang bao bọc giữa hai người.

— Hôm nay lớp lý thuyết được nghỉ một buổi, thầy giáo bận chấm thi tốt nghiệp cho khóa trước, — Duy trả lời, ngón tay trỏ của anh xoay nhẹ chiếc ly thủy tinh khiến những viên đá bào va vào nhau lách cách. Anh nhìn chăm chú vào những đám lục bình trôi lững lờ dưới dòng nước kênh màu xanh sẫm, im lặng một nhịp khá lâu như đang tự cân nhắc từng ý nghĩ trong đầu rồi mới chậm rãi cất lời: — Hà này… về chuyện lúc chiều ở quán, tôi nợ cô một lời giải thích. Không phải để bào chữa cho sự cộc lốc của tôi, mà để cô hiểu vì sao tôi lại dễ bị kích động trước những sự sai lệch thông tin như vậy.

Hà ngước mắt nhìn anh, không ngắt lời, chỉ khẽ gật đầu ra hiệu mình đang lắng nghe.

Duy hít một hơi thật sâu, không khí mang theo mùi nước phù sa và cỏ ướt ven bờ tràn vào lồng ngực anh. Ánh mắt anh nhìn xa xăm về phía cây cầu sắt đằng xa, nơi dòng xe cộ bắt đầu nêm chặt vào giờ tan tầm: — Trước khi xin việc ở quán cơm của gia đình cô, tôi từng làm nhân viên quản lý kho cho một xưởng sản xuất thiết bị chiếu sáng công nghiệp bên Bình Tân hơn hai năm. Ở đó, quy mô kho hàng rất lớn, hàng trăm mã hàng khác nhau, mọi thứ đều phải chạy theo đơn đặt hàng, kiểm đếm từng con ốc vít, từng cuộn dây đồng, từng con chip led. Người quản lý trực tiếp của tôi là cháu họ của giám đốc xưởng — một kẻ lười biếng nhưng luôn thích chứng tỏ quyền lực. Một hôm, ông ta tự ý nhận một đơn hàng linh kiện lỗi từ bên ngoài tuồn vào kho để ăn chênh lệch hoa hồng, rồi sửa miệng ngày nhập hàng trên sổ theo dõi mà không hề cập nhật vào phần mềm hệ thống.

Giọng Duy trầm hẳn xuống, mang theo một nỗi cay đắng bị chôn chặt từ rất lâu dưới đáy lòng, nay mới có dịp bật ra thành lời: — Tôi là người đầu tiên phát hiện ra sự chênh lệch đó khi đi rà soát kệ hàng vào cuối ca. Tôi thấy những con số không khớp nhau giữa phiếu xuất viết tay và thùng hàng thực tế trên giá. Nhưng lúc đó, tôi nghĩ mình chỉ là một đứa làm công ăn lương, việc của ai nấy lo, va chạm với người nhà của sếp thì chỉ rước họa vào thân. Tôi đã chọn cách im lặng. Tôi tự nhủ rằng chuyện đó chẳng liên quan gì đến mình, miễn là phần việc dán tem và kiểm kê thiết bị của tôi không bị trừ lương. Tôi đã nhắm mắt làm ngơ trước một sự mập mờ rành rành.

Anh siết chặt ly nước mía, các khớp ngón tay hơi ửng đỏ lên vì lực ép: — Rồi ba tuần sau, toàn bộ lô hàng đèn led công nghiệp đó bị đối tác trả về vì cháy chập hàng loạt linh kiện bên trong. Công ty thiệt hại hơn bốn mươi triệu đồng — một số tiền rất lớn vào thời điểm đó. Giám đốc làm ầm lên, cho thanh tra toàn bộ quy trình xuất nhập kho. Và người quản lý kia đã đổ toàn bộ trách nhiệm lên đầu anh Thắng — một công nhân bốc xếp làm cùng ca với tôi, người hoàn toàn mù mờ về sổ sách điện tử và đang phải nuôi ba đứa con nhỏ cùng người vợ đau ốm triền miên.

Duy dừng lại, cơ ngực phập phồng mạnh mẽ: — Anh Thắng bị vu cho tội cẩu thả, đánh tráo linh kiện. Anh ấy bị trừ sạch toàn bộ tiền lương tháng đó để đền bù và bị đuổi việc tức tưởi ngay trong một buổi chiều mưa tầm tã. Tôi nhớ như in cái khoảnh khắc anh Thắng gom vài bộ quần áo bảo hộ cũ và chiếc bình giữ nhiệt vào một chiếc túi nilon rách bước ra khỏi cổng xưởng. Trước khi bước qua cánh cổng sắt, anh ấy quay lại nhìn tôi. Ánh mắt đó… tôi không bao giờ quên được. Đó là ánh mắt của một người không hiểu vì sao mình bị trừng phạt, tuyệt vọng và bế tắc cùng cực. Tôi đã có thể mở miệng nói một câu sự thật rằng đơn hàng đó là do người quản lý tự ý nhận miệng, tôi có cuốn sổ nháp có thể chứng minh điều đó, nhưng tôi đã hèn nhát câm nín để giữ lấy cái chân làm việc tạm bợ của mình. Tôi đứng nhìn người ta bị tước đoạt miếng cơm manh áo chỉ vì sự im lặng của bản thân.

Gió bờ kênh thổi qua làm lay động những ngọn cỏ dại mọc lưa thưa ven bờ kè bê tông. Hà nhìn gương mặt nghiêng của Duy, thấy rõ cơ hàm anh bạnh ra vì sự dằn vặt muộn màng, những ngón tay anh run rẩy rất nhẹ trên thành ly nước lạnh.

— Sau biến cố đó, tôi xin nghỉ việc ngay trong tuần, — Duy nói tiếp, giọng anh khô khốc như ngói nung. — Tôi không thể chịu nổi cảm giác mỗi sáng bước vào cái kho hàng đó, nhìn cái góc kệ nơi anh Thắng từng ngồi ăn cơm hộp. Từ ngày rời khỏi cái xưởng đó, tôi sinh ra một nỗi sợ hãi đến mức bệnh hoạn đối với mọi sự mập mờ, mọi sự thiếu rành mạch. Hễ thấy ai đó làm việc bằng trí nhớ, hễ thấy ai đó tự ý nhận đơn ngoài luồng hay gật đầu tùy tiện rồi sửa phiếu dấm dối sau lưng người khác, toàn bộ dây thần kinh của tôi lại giật bắn lên. Tôi sợ sự sai lệch thông tin sẽ lại dẫn đến một vụ đổ oan nào khác. Tôi sợ ai đó vô tội sẽ phải gánh chịu hậu quả từ sự lơ là của kẻ khác.

Anh ngước nhìn Hà, đôi mắt đục ngầu sự tự trách: — Và bản năng tồi tệ nhất của tôi trỗi dậy: tôi xù lông nhím, tôi dùng sự chính xác tuyệt đối và giọng điệu gay gắt nhất để tấn công người khác, để chặn đứng cái sai ngay lập tức… Tôi tưởng làm như vậy là chuyên nghiệp, tưởng làm như vậy là bảo vệ tập thể, nhưng thực chất tôi chỉ đang trút nỗi sợ hãi và mặc cảm tội lỗi trong quá khứ của chính mình lên đầu những người xung quanh. Trưa nay, khi thấy cô gật đầu nhận thêm món, khi thấy mớ hỗn độn trong bếp, cái bóng ma ở xưởng cũ lại sống dậy. Và tôi đã đối xử với cô y hệt như một tên thẩm phán tàn nhẫn.

Không gian xung quanh hai người chìm vào tĩnh lặng tuyệt đối, chỉ có tiếng còi xe máy từ con đường bờ kè bên kia vọng lại nghe xa xăm, mờ mịt.

Hà lặng lẽ nhìn Duy. Giờ thì cô đã hiểu được nguồn cơn sâu xa của sự khắt khe đến mức nghiệt ngã mà anh luôn thể hiện từ ngày đầu bước chân vào quán Cơm Nhà Bà Lan. Từ chiếc khay nhựa màu xanh đựng phiếu in nhiệt phải đặt đúng góc chín mươi độ, miếng đệm cao su chêm chân bàn số bảy phải gọt phẳng lì không lệch một milimét, cho đến cuốn sổ ghi chép phân chia từng giây từng phút trong công đoạn đóng gói. Đằng sau cái vẻ ngoài điềm đạm, lạnh lùng, luôn đúng đắn và chuẩn mực ấy không phải là một cỗ máy vô cảm, mà là một tâm hồn đang mang một vết thương lòng chưa bao giờ lành miệng, một người đang tự đày đọa mình trong ngục tù của sự hoàn hảo để chuộc lại lỗi lầm cũ.

Hà nhấp thêm một ngụm nước mía, vị ngọt thanh mát làm dịu đi cảm giác cay xè nơi khóe mắt. Cô nhẹ nhàng đặt chiếc ly thủy tinh xuống mặt bàn sắt rỉ sét, phát ra một tiếng *cạch* khẽ khàng. Cô nhìn thẳng vào mắt Duy, cất giọng rành rọt, bình thản nhưng chứa đựng một sự kiên định không thể lay chuyển:

— Cảm ơn anh vì đã tin tưởng và chia sẻ câu chuyện đó với tôi, Duy. Tôi hiểu vì sao anh lại bị ám ảnh bởi sự rõ ràng đến như vậy. Và tôi thực sự tôn trọng những trải nghiệm đau đớn mà anh đã trải qua ở chỗ làm cũ. Phải chứng kiến một người vô tội chịu oan ức vì sự im lặng của mình là một gánh nặng tâm lý không hề dễ dàng buông bỏ.

Duy khẽ ngẩng đầu lên, trong mắt anh thoáng qua một tia nhẹ nhõm, nhưng trước khi anh kịp nói lời cảm ơn, Hà đã giơ nhẹ một bàn tay lên, tiếp tục nói bằng một ngữ điệu mạch lạc, dứt khoát:

— Nhưng Duy này, tôi phải nói với anh điều này một cách hết sức sòng phẳng: Tôi tôn trọng quá khứ của anh, nhưng tôi hoàn toàn không có nghĩa vụ phải gánh chịu sự cộc lốc hay những cơn giận dữ mang tính phòng thủ của anh.

Duy khựng lại, ánh mắt mở to đầy ngạc nhiên.

— Tôi không phải là người quản lý gian dối ở xưởng cũ của anh, tôi không bao giờ đổ oan cho ai, và tôi càng không phải là người có trách nhiệm chữa lành hay xoa dịu những mặc cảm tội lỗi của anh, — Hà nói, từng lời từng chữ đều được cô cân nhắc kỹ lưỡng, không hề mang tính chỉ trích hay hằn học, mà rạch ròi như một lằn ranh được kẻ bằng phấn trắng trên mặt đường. — Quán Cơm Nhà Bà Lan có những thói quen luộm thuộm của nó, điều đó là sự thật, và tôi đang cùng anh, cùng cô Hạnh nỗ lực sửa đổi từng ngày, từng chút một. Nhưng nếu mỗi lần quán xảy ra sự cố hay có sự sai lệch thông tin, anh lại lôi cái bóng ma quá khứ đó ra để biện minh cho việc anh có quyền tra khảo, có quyền dùng giọng điệu cay nghiệt để dồn tôi vào chân tường, thì tôi sẽ không bao giờ chấp nhận. Sự tổn thương trong quá khứ của anh là thật, nhưng sự tổn thương mà anh gây ra cho tôi trưa nay cũng hoàn toàn là thật. Anh là một người trưởng thành, anh phải tự chịu trách nhiệm về cách kiểm soát cảm xúc của chính mình.

Duy ngồi bất động như một pho tượng đá. Từng câu chữ của Hà găm vào tâm trí anh, không có sự vuốt ve an ủi sáo rỗng, cũng không có vẻ thương hại trịch thượng mà người ta thường dành cho một kẻ vừa thú nhận sự yếu đuối. Lời nói của cô sòng phẳng, nghiêm khắc nhưng lại đầy sự tôn trọng nhân cách của cả hai phía. Nó buộc anh phải nhìn thẳng vào ranh giới giữa việc đòi hỏi sự minh bạch trong công việc và việc trút xả tổn thương cá nhân lên người khác.

Một nụ cười rất khẽ, gần như vô hình, thoáng hiện trên khóe môi Duy. Nếp nhăn căng thẳng giữa hai đầu chân mày anh giãn ra hoàn toàn. Anh thở ra một hơi dài, cảm giác như một khối kim loại nặng trịch đè nặng trong lồng ngực mình suốt mấy năm trời vừa được tháo ngòi nổ: — Cô nói rất đúng. Đó là bài toán của riêng tôi, tôi không có quyền bắt cô phải gánh chịu nó. Cảm ơn cô đã kéo tôi lại trước khi tôi biến mình thành một kẻ khó ưa hơn nữa.

— Giờ thì huề nhau nhé? — Hà mỉm cười, nét mặt cô giãn ra, vẻ hài hước kín đáo quen thuộc quay trở lại trong đáy mắt. — Tôi rút kinh nghiệm vụ đơn hai mươi tư suất, cam kết không bao giờ nhận thêm một hộp nào vượt trần, còn anh rút kinh nghiệm cái giọng điệu của một công tố viên hình sự.

— Đồng ý, — Duy gật đầu, đưa tay cầm ly nước mía lên cụng nhẹ vào ly của Hà. Tiếng thủy tinh va vào nhau vang lên một tiếng *leng keng* giòn giã giữa không gian lộng gió.

Nắng chiều đã tắt hẳn sau những rặng cây xà cừ cổ thụ. Mặt nước kênh Nhiêu Lộc bắt đầu phản chiếu ánh đèn vàng vọt từ những cột đèn đường đầu tiên vừa đồng loạt bật sáng. Gió từ bờ sông thổi thốc vào lồng lộng làm bay những sợi tóc mai lòa xòa trước trán Hà.

Duy nhìn cô gái nhỏ nhắn đang ngồi trước mặt mình — một người không còn là cô phục vụ cả nể, rụt rè, luôn miệng nói "vâng", nói "được" để rồi âm thầm chịu đựng mọi ấm ức như những ngày đầu, mà là một người phụ nữ biết rõ giá trị của bản thân, biết đòi hỏi sự tôn trọng đúng mực và biết vạch ra ranh giới cá nhân một cách đàng hoàng, vững chãi. Sự trưởng thành của cô toát ra từ chính những vết trầy xước của thực tế, không hề ồn ào nhưng vô cùng bền bỉ.

— Hà này, — Duy lên tiếng, giọng anh trầm ấm hơn hẳn mọi ngày, mang một độ vang dịu dàng khác lạ. — Thực ra… tôi quý cô. Rất quý.

Hà ngẩn người, hai má bỗng thấy nong nóng dù gió bờ kè đang thổi từng cơn mát rượi. Cô không nghĩ Duy lại mở lời đột ngột vào lúc này, nhưng khi nhìn thẳng vào đôi mắt đen sâu thẳm và kiên định của anh, cô không tìm thấy sự bốc đồng nhất thời hay những lời tán tỉnh đãi bôi hoa mỹ.

— Tôi quý cái cách cô bảo vệ mẹ cô trước mọi áp lực, quý cách cô tỉ mỉ chăm chút từng góc quán cơm, và quý cả cái cách cô dám đứng thẳng lưng yêu cầu tôi phải dừng lại lúc chiều, — Duy nói chậm rãi, từng ngón tay gõ nhẹ theo nhịp trên mặt bàn sắt rỉ sét. — Nếu cô cũng có cảm giác tương tự… tôi muốn chúng ta chính thức bước vào giai đoạn tìm hiểu nhau. Một cách nghiêm túc, ngoài công việc của quán.

Trái tim Hà khẽ hẫng đi một nhịp, rồi đập rộn ràng, ấm áp trong lồng ngực. Cô không hề bất ngờ trước tình cảm của anh; cô đã nhận ra những rung động tinh tế len lỏi từ lâu — từ những buổi chiều hai người cùng nhau khiêng chiếc bàn inox nặng trịch, những lần anh tỉ mẩn ngồi gọt từng mẩu cao su chêm vào chân bàn số bảy để cô không bị cập kê khi ngồi ghi sổ, hay buổi chiều hai người cùng đi dạo uống nước mía lần trước. Đó là một thứ tình cảm lớn lên chậm rãi, không vội vã, được vun đắp từ sự thấu hiểu, nể trọng và tin cậy chuyên môn chứ không phải từ những lời hứa hẹn bồng bột của tuổi trẻ.

Hà nhìn Duy, mỉm cười, ánh mắt trong veo phản chiếu ánh đèn đường lấp lánh: — Tôi cũng quý anh, Duy. Tôi thấy vui và yên tâm khi làm việc cùng một người đàng hoàng như anh. Và tôi đồng ý để chúng ta tìm hiểu nhau.

Nhưng ngay sau cái gật đầu đó, Hà hơi nghiêng đầu, tiếp tục bằng một giọng điệu nửa đùa nửa thật nhưng ánh mắt lại vô cùng dứt khoát: — Tuy nhiên, tôi có mấy điều kiện tiên quyết. Nếu anh đồng ý được thì chúng ta mới tính tiếp.

Duy bật cười, một nụ cười hiếm hoi làm bừng sáng cả gương mặt góc cạnh của anh: — Cô cứ đưa ra quy định. Tôi quen làm việc theo quy trình rồi, càng rõ ràng tôi càng dễ thực hiện.

— Thứ nhất, chuyện tìm hiểu tình cảm là chuyện hoàn toàn ngoài giờ làm việc, — Hà giơ một ngón tay lên. — Ở quán Cơm Nhà Bà Lan, chúng ta vẫn là đồng nghiệp bình đẳng, sòng phẳng. Anh không được vì thích tôi mà tự ý nhận làm thêm phần việc của tôi, và tôi cũng sẽ không vì quý anh mà xuê xoa những sai sót đóng gói của anh. Việc ai nấy làm, đúng thỏa thuận nhận việc, đúng quy định trần hai mươi tư suất mà làm. Không có chuyện thiên vị hay tình cảm xen vào công việc chung.

— Điều thứ nhất hoàn toàn hợp lý, tôi cam kết tuân thủ nghiêm túc, — Duy gật đầu, vẻ mặt trở lại sự nghiêm cẩn thường ngày.

— Thứ hai, lịch học sửa điện dân dụng của anh vào các buổi chiều tối là bất khả xâm phạm, — Hà tiếp tục, ánh mắt cô đầy vẻ nghiêm túc. — Anh tuyệt đối không được vì hẹn hò với tôi hay vì quán cơm đông khách đột xuất mà bỏ học hay đi trễ. Đó là nghề nghiệp, là tương lai lâu dài của anh, tôi không muốn và sẽ không bao giờ chấp nhận trở thành lý do khiến anh lỡ dở việc học hành. Anh phải ưu tiên cho việc học của mình trước hết.

Ánh mắt Duy ánh lên một vẻ ấm áp sâu sắc. Anh nhìn Hà đầy trân trọng, như thể vừa tìm thấy một người bạn đồng hành thực sự thấu hiểu giá trị của sự tự lập: — Nhất trí. Tôi hứa sẽ không bỏ một buổi học nào. Còn điều kiện nào nữa không?

— Thứ ba, chúng ta vẫn giữ nguyên đời sống cá nhân và các mối quan hệ bạn bè riêng, — Hà hạ ngón tay thứ ba xuống. — Tôi có lịch đi cà phê hoặc đi bộ cuối tuần với Mai, anh có bạn bè bên xưởng cũ hay việc riêng của anh, không ai được phép can thiệp, ghen tuông vô lý hay hờn giận khi đối phương dành thời gian cho người khác. Không kiểm soát điện thoại, không ép buộc phải có mặt trong mọi khoảng thời gian rảnh rỗi. Chúng ta bước vào đời nhau để đồng hành, không phải để trói buộc hay tước đoạt tự do của nhau.

— Ba điều kiện của cô rất rõ ràng, rất thực tế, — Duy đưa bàn tay phải ra trước mặt Hà, lòng bàn tay mở rộng, những đường chỉ tay hằn sâu trên làn da ngăm rám nắng. — Tôi đồng ý toàn bộ. Chúng ta tìm hiểu nhau trên cơ sở tự nguyện và tôn trọng tuyệt đối ranh giới của nhau.

Hà đưa bàn tay nhỏ nhắn của mình ra, nắm lấy tay Duy. Bàn tay anh to bản, ấm áp, những vết chai sạn do cầm kìm bấm, vặn ốc vít cọ vào lòng bàn tay cô một cảm giác thô ráp nhưng vững chãi lạ kỳ. Không có những cái ôm siết cuống quýt, không có những lời thề non hẹn biển bay bổng, chỉ có một cái nắm tay dứt khoát, chắc nịch giữa hai con người trưởng thành — những người cùng hiểu rằng một mối quan hệ lành mạnh chỉ có thể tồn tại khi cả hai không phải đánh đổi bản thân hay hy sinh những ranh giới cơ bản nhất của mình.

Họ ngồi lại bên bờ kênh thêm một lúc, nhìn dòng người hối hả ngược xuôi trên đường về nhà sau một ngày mưu sinh vất vả. Khi đồng hồ điểm sáu giờ tối, hai người chia nhau trả tiền hai ly nước mía một cách sòng phẳng, mỗi người một nửa, rồi cùng đứng dậy dắt xe ra về.

Ánh đèn đường Vườn Me đã bật sáng rực rỡ khi hai người sánh bước bên nhau. Thành phố về đêm dịu mát hơn, không khí bình yên và không còn sự vội vã nghẹt thở của ca trưa. Những bóng cây me già rợp bóng đổ dài trên mặt đường nhựa lấp loáng ánh sáng đèn xe đô thị. Duy dắt chiếc xe số cũ kỹ đi bên cạnh Hà, giữ một khoảng cách chừng mực, vừa đủ để lắng nghe tiếng bước chân nhẹ nhõm của cô trên vỉa hè. Họ nói với nhau vài câu chuyện vụn vặt về thời tiết, về giá rau củ ngoài chợ đầu mối, không hề nhắc lại những căng thẳng ban trưa.

Đến đầu con hẻm nhỏ dẫn vào căn nhà thuê của hai mẹ con, Duy dừng xe lại. Anh đứng dưới bóng cây me, vẫy tay chào cô với một nụ cười hiền hậu: — Cô vào nhà nghỉ ngơi đi. Mai gặp lại ở quán.

— Anh về cẩn thận nhé, — Hà vẫy tay đáp lại.

Duy đạp nổ máy chiếc xe số cũ kỹ, tiếng máy xe nổ giòn tan rồi hòa vào dòng xe cộ tấp nập, rẽ về hướng phòng trọ của anh bên quận Tân Bình. Hà đứng nhìn theo bóng lưng thẳng tắp của anh cho đến khi ánh đèn đuôi xe khuất hẳn sau khúc quanh mới quay người bước vào hẻm.

Căn hẻm nhỏ tĩnh lặng, tiếng chó sủa vu vơ từ một góc sân xa xa. Hà bước tới trước cửa nhà, rút chìa khóa mở ổ khóa đồng, khẽ đẩy cánh cửa gỗ bước vào rồi kéo then cài cẩn thận. Không gian trong nhà nhỏ hẹp nhưng ấm cúng, thoang thoảng mùi dầu gừng xoa bóp cay nồng quen thuộc.

Trên chiếc bàn ăn bằng nhựa nhỏ kê sát tường bếp, mâm cơm chiều đậy lồng bàn cẩn thận đã được Khải ghé qua ăn xong dọn rửa sạch sẽ từ lúc nào; chiếc nồi nhôm nhỏ úp ngay ngắn trên giá bát ráo nước. Hà khẽ mỉm cười trước sự chu đáo vụng về nhưng chí tình của người anh họ. Cô rón rén cởi dép, bước nhẹ vào gian buồng ngủ nhỏ phía trong.

Bà Lan đã nằm ngủ trên chiếc giường nệm kê sát vách tường quét vôi xanh nhạt. Tấm chăn mỏng đắp ngang ngực bà, hơi thở đều đặn và êm ả. Đầu gối chân phải của bà được quấn một lớp băng thun co giãn màu be mỏng — chứng viêm khớp thoái hóa mạn tính luôn hành hạ bà mỗi khi thời tiết chuyển mùa hay sau những ngày đứng bếp quá lâu. Bên cạnh chiếc đèn ngủ nhỏ trên đầu giường là hộp chia thuốc bảy ngày bằng nhựa trong suốt do Khải mua tặng tuần trước; các ngăn thuốc cho buổi tối đã trống trơn, chứng tỏ bà đã uống thuốc đúng giờ sau bữa ăn.

Hà khẽ cúi xuống, kéo nhẹ mép chăn đắp kín đôi bàn chân gầy guộc, nứt nẻ của mẹ, rồi rón rén đi về góc bàn học nhỏ kê cạnh cửa sổ buồng ngoài.

Cô với tay bật chiếc đèn bàn tỏa ra ánh sáng màu vàng nhạt ấm áp. Không gian yên tĩnh bao bọc lấy cô. Hà mở ngăn kéo, lấy cuốn sổ tay bìa cứng bằng giấy xi măng thô mộc và một cây bút chì gỗ 2B đã gọt nhọn ra. Đây là niềm đam mê thuở thiếu thời mà cô đã phải gác lại suốt mấy năm ròng rã vì gánh nặng cơm áo gạo tiền và những món nợ ngập đầu của gia đình.

Những nét vẽ minh họa đầu tiên sau bao năm bỏ dở bắt đầu hiện lên chầm chậm dưới ngòi bút chì mềm mại trên nền giấy trắng: một góc quán cơm nhỏ bình dị với chiếc bàn đá hoa cương số bảy phẳng lặng, một chậu húng quế xanh mướt đặt bên bậu cửa sổ đón nắng sớm, và bóng dáng của những con người bình dị đang học cách đứng thẳng trên đôi chân của mình giữa những va đập khốc liệt của đời sống mưu sinh. Đầu bút chì lướt nhẹ trên mặt giấy tạo ra những âm thanh sột soạt êm tai, xua tan đi mọi mệt mỏi tích tụ của cả một ngày dài.

Cảm giác bình yên hiếm hoi, sâu lắng len lỏi vào từng tế bào cơ thể khi Hà gấp cuốn sổ lại, tắt chiếc đèn bàn rồi ngả lưng xuống chiếc giường đơn quen thuộc lúc mười một giờ đêm. Lần đầu tiên sau nhiều tháng, cô chìm vào giấc ngủ mà không bị ám ảnh bởi những con số công nợ hay những lời phàn nàn của khách hàng.

Thế nhưng, giấc ngủ chập chờn chưa kéo dài được bao lâu thì một thanh âm bất thường đã xé toạc màn đêm tĩnh mịch.

Tiếng rên khẽ của bà Lan trong phòng ngủ lúc nửa đêm khiến Hà giật mình tỉnh giấc.