Con Tính Giữa Dòng Bùn

Tờ giấy sổ chi tiêu còn nguyên vệt mực nhòe của đêm hôm trước nằm kẹp mép bàn máy, mép giấy xơ tước vì ngấm hơi nước kinh xáng, Duyên nhìn Bình đang tỉ mỉ cân từng lạng thịt ba chỉ theo công thức định mức, lòng trĩu nặng nhưng không dám thở dài. Tiếng thở dài trên một chiếc ghe buôn bán trôi nổi theo con nước ròng nước lớn chẳng khác nào một lời xui rủi báo trước sự chìm nghỉm, mà ghe của họ thì đã mấp mé bên bờ vực phá sản suốt từ mùa gió chướng năm ngoái tới giờ.

Nắng sớm trên sông Cái Mít rọi nghiêng qua mái bạt rách mép, hắt những vệt sáng vàng đục như mật mía non lên ván sàn còn ẩm hơi sương. Đêm qua, sau khi xấp biên nhận nhàu nhĩ của Bình bị dằn xuống sàn và cuốn sổ bìa đen bị kéo phựt ra khỏi túi chống ướt bằng nhựa dẻo, cả hai đã ngồi trơ trơ đối diện nhau dưới bóng ngọn đèn ắc quy mười hai vôn mờ căm cho đến tận lúc con nước ròng kiệt đáy, để lộ ra những mảng bùn tím sẫm ven bờ lấp loáng mắt ốc bu vàng. Không ai gắt gỏng thêm câu nào sau những lời cay đắng xé lòng ở mé sân nhà cô Sáu, nhưng từng con số phơi ra trên mặt giấy xốp đều nhức nhối như dằm tre cắm sâu vào da thịt.

Khoản tiền dư vỏn vẹn ba trăm ngàn đồng từ tiệc nhà cô Sáu – cái tiệc mà Bình đã đứng rã rời đôi chân bên chảo mỡ sôi sùng sục suốt từ trưa đến nửa đêm, mồ hôi tứa ra ướt đẫm lưng áo bà ba, rồi bị người ta xét nét từng đĩa gỏi, bắt bẻ từng vụn cá tai tượng chiên xù – thậm chí không đủ bù vào hai trăm ngàn còn thiếu để thanh toán dứt điểm món nợ năm trăm ngàn thay trục láp cho Chú Tư Máy trước bốn giờ chiều nay. Chú Tư đã dằn mặt ngoài vàm hôm kia, giọng khàn đặc vì khói thuốc rê: *"Ghe bây chạy rơ láp dữ lắm rồi, tao tiện tạm cho chạy ráng chuyến này, không đem hai trăm ngàn ra trả dứt đặng tao thay cái bạc đạn thau thì chiều nay tao xích láp lại, đừng hòng nổ máy đi đâu."* Đó là chưa kể, Bình đã âm thầm móc túi riêng hơn hai trăm ngàn đồng bạc gom góp từ chuyến trước để đắp vào can mắm cá sặc ngon, mấy lon gas mini mua vội ở tiệm tạp hóa mé chợ nổi và chục tán đường thốt nốt vàng ruộm suốt mấy bến vừa qua.

Muốn chiếc ghe này tiếp tục nổi lửa mà không kéo nhau chìm nghỉm xuống đáy bùn lầy, họ buộc phải đổi luật. Không còn thứ tình nghĩa xuê xoa "thôi chỗ quen biết bớt năm mười ngàn", không còn cái thói cắn răng chịu phần thiệt thòi để đổi lấy nụ cười đãi bôi của bạn hàng xóm rạch.

Bình đặt tảng thịt ba chỉ tươi vừa mua lúc trời còn tưng tửng sáng ở chợ đầu mối Cái Mít lên chiếc cân đồng hồ hai ký đã ố vàng mặt kính. Kim cân giật giật hai nhịp rồi đứng sững ở vạch một ký sáu lạng. Anh không ngước mắt lên, chỉ cầm con dao bài bén ngót liếc nhẹ vào mép đá mài đặt cạnh vách ván, tiếng thép miết vào đá nghe *sột soạt* khô khốc. Đường dao rọc ngọt xớt, dứt khoát xẻ thớ thịt ra thành từng thỏi vuông vức cỡ hai đốt ngón tay, đều tăm tắp như được dập từ khuôn sắt. Từng khối thịt nạc mỡ đan xen ba tầng rõ rệt, lớp da được cạo sạch bóng chân lông nằm ngay ngắn trên mặt thớt nghiến.

"Một ký sáu thịt rọi, ba mươi ngàn một lạng rưỡi tính ra một trăm hai mươi tám ngàn. Hai mươi quả trứng vịt loại hai, mua vựa quen mé cầu tàu giá ba ngàn một quả là sáu mươi ngàn. Hành tím củ nhỏ, tỏi tép sẻ, ớt hiểm tính gom mười ngàn. Cải bẹ xanh nấu canh một ký mười lăm ngàn, thịt nạc dăm băm nhuyễn hai lạng hai mươi tư ngàn," Bình đọc rành rọt từng món, giọng khàn đặc vì trắng đêm không ngủ nhưng âm sắc đều đặn, chuẩn xác như một chiếc máy đếm tiền gõ nhịp xuống sàn gỗ. "Bầu luộc chấm kho quẹt: hai trái bầu non mười hai ngàn, tôm khô loại vụn với tóp mỡ có sẵn trích từ hũ mỡ dự trữ dưới khoang tính bù tám ngàn. Tổng tiền chợ sáng nay: hai trăm năm mươi bảy ngàn chẵn."

Duyên ngồi bẹp trên bệ máy dầu, hai đầu gối co lên quá ngực để làm chỗ đỡ cho cuốn sổ bìa đen đã mòn vẹt bốn góc. Bàn tay cô cầm cây bút bi bấm, ngón trỏ hằn một vết chai sần vì bao năm cầm cần lái đuôi tôm. Cô nắn nót ghi từng con số vào cột *Chi nguyên liệu*, gạch chân cẩn thận từng mục nhỏ. Nét mực xanh đậm hằn sâu qua mặt giấy bổi xốp, in hằn cả sang trang sau.

"Tiền gas tính sao?" Duyên ngẩng lên, mắt nhìn trừng trừng vào ngọn lửa nhỏ đang liu riu dưới đáy nồi gang. Giọng cô cố giữ vẻ bình thản, gạt phăng đi cái điệu xuê xoa "thôi kệ để tao lo, tính toán chi li người ta cười cho" như mọi bận. Sau đêm qua, cô hiểu rằng cái sự dễ dãi của mình chính là chiếc thòng lọng đang siết nghẹt cổ cả hai đứa.

"Bình gas lớn mười hai ký dưới lườn ghe mua ba trăm bốn mươi ngàn ở trạm nạp ngã ba sông, dùng trung bình được mười lăm buổi nấu đầy tải nếu tao biết canh lửa khè. Đơn này hai mươi suất, nấu ba món trong vòng hai tiếng đồng hồ, tao khấu hao hai mươi lăm ngàn tiền gas. Nước ngọt: một can ba mươi lít lấy từ bến bà Hảo bữa trước còn dư, tính năm ngàn. Dầu máy chạy từ Cái Mít vô vàm Bưng Sen khứ hồi: nửa lít dầu diezen, tính theo giá cây xăng nổi là mười hai ngàn. Nước rửa chén, bùi nhùi sắt, túi nilon tự hủy bọc khay: năm ngàn." Bình dừng tay dao, gõ nhẹ sóng dao xuống mặt thớt nghiến một tiếng *cộc* dứt khoát. "Cộng hết chi phí cứng vô đi Duyên. Hai mươi suất cơm sườn kho trứng, canh cải thịt bằm, bầu luộc kho quẹt. Đơn giá chốt với Phúc bốn mươi ngàn một phần. Tổng doanh thu dự kiến tám trăm ngàn. Chi phí trực tiếp ba trăm lẻ bốn ngàn. Tiền dư trên lý thuyết là bốn trăm chín mươi sáu ngàn."

Duyên đưa đầu bút bi lên môi, tính nhẩm lại hai lượt rồi gạch một đường thẳng tắp, dứt khoát dưới đáy cột tính:

"Bốn trăm chín mươi sáu ngàn. Vừa đủ trả dứt điểm cho Chú Tư chiều nay hai trăm ngàn để ổng tháo xích buồng máy, còn dư đúng hai trăm ba mươi sáu ngàn dằn túi mua cá cho phiên chợ sớm mai."

"Với điều kiện là thu đủ tiền tươi ngay mép vỉa ba," Bình ngước mắt nhìn thẳng vào mặt cô. Đôi mắt thâm quầng sau một đêm thức trắng không có vẻ gay gắt hằn học, nhưng nó thẳng băng, dứt khoát đến lạnh người. "Không cho thiếu một cắc. Không bù thêm dưa chua hay biếu thêm canh ngọt như mày hay làm để lấy lòng khách. Đúng mười một giờ ba mươi Phúc phải cầm tiền mặt đứng đón ở bến, trễ mười lăm phút tao đậy nắp khay xách về, coi như hủy giao kèo. Tao với mày không thể vừa làm cu li vừa làm chủ nợ cho thiên hạ hoài được, Duyên à. Chiếc ghe này rệu rã lắm rồi, ráng gượng thêm một bước sẩy chân nữa là chìm luôn cả chì lẫn chài."

"Tao biết rồi." Duyên gật đầu, cẩn thận gập mép cuốn sổ lại nhét vào túi chống ướt rồi cài cúc cẩn thận. Lần này cô không dám cãi nửa lời. Cảm giác bẽ bàng khi bị người ta đuổi khéo ở tiệc cô Sáu, rồi hình ảnh Bình phải cúi nhặt từng cọng rau rơi vãi dưới sàn bùn vẫn còn như một vết chém rát bỏng trong tâm trí cô.

Đơn hàng hai mươi suất này là do Đặng Văn Phúc gọi điện kèo nài từ chập tối qua, lúc ghe của họ vừa tấp vào một rặng bần hoang tránh gió. Phúc là cai thầu phụ cho đội thi công bờ kè Bưng Sen, một công trình kiên cố hóa vách đá kéo dài từ ngã ba rạch sâu tuốt vào vùng ngập mặn. Đội thợ bờ kè đang vào đợt vét bùn đáy để chuẩn bị đóng cọc cừ tràm cho đoạn vách đá mới, cả chục cây số quanh cái vùng sình lầy ngập mặn đó chẳng có lấy một quán cơm tử tế nào trụ nổi. Đường bộ thì sình đất đỏ nhão nhoét xe máy chạy lún tới trục xe, ghe hàng nhỏ chê rạch cạn, nước rút trơ bùn nên chẳng ai thèm chở cơm vào bán. Phúc biết tài nấu ăn nêm nếm vừa miệng của Bình từ dạo hai đứa còn làm thuê ở bến đò Ngang, lại thấy ghe Duyên cơ động, có thể luồn lách theo con nước nên mới mở lời đặt thử nghiệm một tuần. Phúc hứa chắc như đinh đóng cột qua điện thoại: *"Tụi tao ăn uống đàng hoàng, cơm ngon, nóng sốt, đúng giờ là tiền trao cháo múc liền tay mép vỉa hè, không thiếu tụi mày một cắc!"*

Tám giờ rưỡi sáng, chiếc ghe bếp dài chín mét rời bến chợ nổi Cái Mít.

Duyên ngồi sau đuôi tôm, hai bàn tay chai sần ghì chặt lấy cần lái bằng sắt đã lên nước bóng lộn. Chiếc máy nổ Koler 7 mã lực rù rì nhả từng lọn khói mỏng màu xám nhạt bay là đà trên mặt nước sông Cái Mít đang lững lờ chuyển sắc đỏ quạch của phù sa đầu nguồn đổ về. Mặt trời đã lên cao quá ngọn dừa, xua tan lớp sương mỏng manh trên mặt rạch. Chiếc ghe rẽ sóng chạy êm, nhưng mỗi lần Duyên nhích thêm chút ga để vượt qua một chiếc trẹt chở cát chạy rề rề phía trước, từ sâu dưới bọng máy lại phát ra tiếng *cục... cục... lách cách* rất khẽ nhưng nhức nhối. Đó là âm thanh của trục láp bị rơ nhẹ sau lần cọ đáy bùn non ở khúc cạn Bưng Sen mấy hôm trước. Chú Tư Máy đã dùng búa nắn lại và tiện sơ cái bạc đạn cho cô chạy tạm chuyến này, nhưng nếu không trả nốt hai trăm ngàn tiền công còn thiếu để ổng tháo hẳn ra canh chỉnh lại trên bàn tiện, cái trục láp ấy có thể giãy chết, xoắn gãy bất cứ lúc nào khi gặp tải nặng hoặc vướng phải bọc nilon, rễ cây ngầm. Duyên cắn chặt môi dưới, ghìm tay ga ở mức cầm chừng, hai mắt mở to chăm chú dò tìm từng con luồng, từng doi cát phía trước.

Ở khoang giữa, Bình bắt đầu nổi lửa. Hai chiếc bếp khè dã chiến đặt trên bệ lót gạch tàu bắt đầu khè ra những ngọn lửa xanh lè, gom nhiệt vào đáy hai chiếc chảo gang sâu lòng. Tiếng mỡ heo gặp tỏi băm xèo xèo giòn giã, mùi thơm nồng của tỏi phi, hành hương quyện với mùi tiêu sọ đâm bể tỏa ra ngào ngạt, lấn át cả mùi dầu nhớt và mùi sình non ngai ngái dưới lườn ghe.

Khoảng chín giờ bốn mươi lăm, ghe bắt đầu rẽ từ sông lớn vào miệng rạch Bưng Sen.

Nước rạch lúc này đang đứng lớn, mấp mé ngập cả những vạt cỏ năng và rễ dừa nước de ra hai bên bờ. Nhìn bề ngoài thì dòng rạch có vẻ thênh thang và êm ả, nhưng Duyên là dân sông nước từ trong bụng mẹ, cô biết rõ cái nết của con nước kém tháng này. Nước đứng chỉ trong vòng ba mươi phút nữa thôi, rồi sau đó nó sẽ rút ròng với một tốc độ kinh hoàng, chỉ cần qua mười một giờ trưa là lòng rạch Bưng Sen sẽ trơ trọi những bãi bùn xám xịt nhão nhoét, sâu lút đầu gối.

Đúng lúc Duyên đang định bụng giảm ga để chuẩn bị cặp vào bến đá dăm – điểm hẹn giao hàng ban đầu – thì chiếc điện thoại cục gạch dắt bên sườn túi quần rung bần bật rồi nổ chuông inh ỏi. Duyên lấy chân kẹp cần lái, một tay lau vội mồ hôi trên trán rồi bấm nút nghe, áp vào tai.

Đầu dây bên kia, tiếng Phúc ồm ồm gầm lên, lấn át cả tiếng máy xúc xình xịch và tiếng sắt thép va đập chan chát ở công trường:

"Alo, Duyên đó hả? Ghe tụi mày chạy tới đâu rồi mậy?"

"Tới ngã ba vàm Bưng Sen rồi anh Phúc ơi. Bình đang kho nồi thịt, tầm mười một giờ mười lăm là tui cặp bến tạm chỗ bãi đá dăm mé ngoài như bữa trước đã hẹn nghen."

"Khoan đã, đừng có ghé bãi đá dăm!" Giọng Phúc vội vã, tiếng gió rít qua mic điện thoại nghe ràn rạt. "Bãi đó bên thi công dời máy xúc đi hồi tám giờ rồi. Tụi tao đang dồn hết hai chục mạng vô cắm cọc cừ tràm ở khúc cua Bưng Sen con, sâu vô trong thêm nửa cây số nữa. Mày ráng rồ ga ép ghe sâu vô trỏng giùm tao, chạy tới đúng chỗ cái xáng cạp đang múc bùn non nghen. Giao cơm sát chân kè cho anh em thợ ăn liền đặng còn làm ca trưa, đi bộ ra ngoài bãi đá dăm xa quá trễ mẹ nó tiến độ của công ty!"

Tim Duyên thắt lại một cái. Cô buông tay lái, trừng mắt nhìn vào khúc rạch hẹp ngoằn ngoèo hun hút phía trước. Khúc rạch Bưng Sen con đó lòng rạch chỉ rộng chừng năm sáu mét, hai bên bờ dừa nước de ra rậm rạp như rừng hoang, rễ mục chằng chịt, lại đang trong giai đoạn nạo vét bùn non để kè đá. Bùn bị xáng cạp xới tung lên thành từng bãi nhão nhẹt, trôi lềnh bềnh dưới đáy dòng nước đục ngầu phù sa.

"Không được đâu anh Phúc," Duyên hít một hơi sâu, giọng cô đanh lại, cứng cỏi một cách lạ thường mà chính cô cũng không ngờ tới. "Ghe tui chở nguyên cái bếp, hai bình gas lớn, hai bồn nước ngọt sáu mươi lít với cả đống xoong chảo, đồ đạc, mớ nước sâu hơn tám tấc. Bữa trước ghe cạn một lần suýt gãy láp rồi. Khúc Bưng Sen con nước ròng đang bắt đầu rút, bùn non lỏng le nhưng đáy rạch cạn queo, chân vịt quạt xuống bùn là cháy máy, kẹt ghe liền. Tui chỉ neo ghe ngoài vàm, chỗ mép rạch sâu an toàn ở bãi đá dăm thôi."

"Mày khùng hả Duyên?" Phúc gắt tướng lên trong máy, giọng bực dọc gắt gỏng thấy rõ. "Có nửa cây số đường nước chớ mấy gang tay đâu mà mày làm eo! Nước đang lớn ròng gì thì ghe máy đuôi tôm lướt qua cái vèo chớ có gì đâu mà sợ cạn đáy! Bữa nay thợ tao làm thông trưa, ca kíp nối nhau liên tục, không có đứa nào rảnh háng lội bùn nửa cây số lội ngược ra vàm lấy cơm cho mày đâu. Mày làm ăn kiểu gì mà nhát như thỏ đế vậy? Không chở vô tận chân bờ kè thì tụi tao nhịn đói hả? Mày tính bỏ đói hai chục mạng thợ của tao phỏng?"

Một cảm giác bức bối dâng lên ứ nghẹn ở cổ họng Duyên. Cách đây vài hôm, nếu nghe khách dọa dẫm hay kèo nài bằng cái giọng hách dịch này, chắc chắn cô đã cắn răng tặc lưỡi, nhắm mắt tăng ga ủi chiếc ghe bừa vào dòng rạch cạn để chiều lòng khách rồi sau đó tự mình ôm hết hậu quả: chân vịt quấn rác, láp cong vẹo, máy khét lẹt. Nhưng cái tát bẽ bàng ở sân nhà cô Sáu và ánh mắt rực lửa của Bình đêm qua như một chiếc phanh khựng lại trong lồng ngực cô.

Chiếc ghe này là miếng cơm manh áo duy nhất của cả hai đứa. Nó mà hỏng láp nằm lại giữa sình lầy Bưng Sen, không một ai trong cái công trường kia thèm bỏ ra một xu để cứu họ.

"Anh Phúc nghe tui nói cho rõ nè," Duyên nói chậm rãi, gằn từng chữ một qua điện thoại, bàn tay kia nắm chặt lấy mép gỗ thành ghe đến trắng bệch các đầu ngón tay. "Tui nhận giao cơm đúng giờ, thức ăn nóng sốt, sạch sẽ cho thợ của anh ăn đủ no để làm việc. Nhưng tui không thể đem chiếc ghe – cả cái gia tài duy nhất của tụi tui – liều mạng ủi vô chỗ rạch nạo vét cạn đáy được. Ghe đầy hàng mớ nước sâu hơn ghe rỗng nhiều, cạ đáy bùn một cái là chân vịt kẹt cứng, máy lột dớn, lúc đó cả đội anh trưa nay khỏi có hột cơm nào vô bụng. Tui neo ghe ngoài vàm chỗ an toàn, rồi tui tự kiếm cách chuyển cơm vô tận chân công trường cho anh đúng mười một giờ ba mươi. Anh chịu thì tui làm tiếp, không thì tui quay mũi ghe về Cái Mít ngay bây giờ, anh tự kiếm bếp khác chở cơm vô!"

Đầu dây bên kia im bặt mất mấy giây dài dằng dặc. Dường như Phúc hoàn toàn bất ngờ. Một đứa con gái buôn bán nhỏ trên sông nước chuyên cười trừ, dễ dãi nhận việc như Duyên, nay lại dám nói những lời cứng cỏi, rành mạch đến mức không chừa một khe hở nào để thương lượng. Tiếng máy xúc xình xịch vẫn dội qua loa điện thoại đều đặn.

"Mẹ kiếp... Tụi bây riết rồi làm khó làm dễ người ta quá!" Phúc càu nhàu, giọng hạ xuống một tông nhưng vẫn hậm hực. "Miễn sao mười một giờ ba mươi có cơm nóng ngay chân kè cho thợ tao là được! Trễ năm phút tao trừ tiền ráng chịu nghe chưa!"

*Tút... tút... tút...* Phúc cúp máy cái rụp.

Duyên thở hắt ra một hơi dài, buông thõng chiếc điện thoại xuống sàn ván. Toàn thân cô run bắn lên vì cơn căng thẳng vừa đi qua, tim đập thình thịch trong lồng ngực. Nhưng kỳ lạ thay, sâu trong lòng cô lại dấy lên một cảm giác nhẹ nhõm, tự do chưa từng có. Lần đầu tiên kể từ ngày xuống ghe khởi nghiệp, cô dám nói một chữ "Không" dứt khoát với một đòi hỏi vô lý của khách hàng.

Bình đang đứng trước hai lò khè dã chiến ở khoang giữa, hai tay đảo thoăn thoắt chảo thịt ba chỉ kho trứng đang sôi lục bục, tỏa mùi nước màu dừa thắng tới độ nâu cánh gián thơm nức mũi. Anh không hề quay đầu lại nhìn Duyên, nhưng khóe môi hơi nhếch lên, giãn ra một nét cười kín đáo:

"Nói được vậy là tốt. Neo ghe sát gốc bần mé vàm đi, chỗ đó có doi đất chắn sóng, đáy sâu, nước chảy thông dòng, không sợ dính cạn đâu."

Duyên gạt cần ga về mức nhỏ nhất, tắt máy, để chiếc ghe trôi theo quán tính áp sát vào bờ rạch. Cô cầm cây sào tre dài cắm phập sâu xuống mép bùn chắc, rồi nhanh nhẹn nhảy phóc lên bờ bần, dùng sợi dây thừng bện bằng xơ dừa cột chặt mũi ghe vào bộ rễ bần cổ thụ trồi lên tua tủa như những mũi chông. Chiếc ghe đứng vững chãi giữa dòng nước sâu, mạn ghe chỉ khẽ chao nghiêng theo những đợt sóng nhỏ.

Nhưng vấn đề hóc búa lập tức hiện ra sờ sờ trước mắt: từ vàm rạch vào tới chân công trường nơi chiếc xáng cạp đang cắm gàu múc bùn dài đúng nửa cây số sình lầy ngập mặn. Không thể bắt Bình đội thùng cơm lội bộ ngập bẹn như lần giao tiệc ở xóm vườn trước, hai bàn chân Bình sau lần lội bùn đó vẫn còn chằng chịt những vết xước rách da rướm máu do mảnh vỏ hến cứa vào, đến nay chưa kịp lên da non.

Duyên đứng trên bờ đất, che tay lên trán nhìn quanh quất. May mắn thay, cách chỗ ghe cô neo chừng ba chục mét, mé trong rặng dừa nước rậm rạp có một căn chòi lá nép mình đơn độc. Trước mũi chòi, một chiếc xuồng ba lá cũ kỹ đóng bằng cây sao vườn đã ngả màu xám bạc đang cột lơ lửng bên một cọc tràm, một ông lão trạc sáu mươi tuổi, mình trần trùng trục, da đen cháy như mun đang cặm cụi gỡ mớ lưới cá lẹp dính đầy rác rến và rong rêu.

Duyên thoăn thoắt bước qua bờ đất nhão, đi nhanh về phía căn chòi:

"Chú Năm ơi! Cho con hỏi thăm chút xíu chú Năm!"

Ông lão dừng tay gỡ lưới, nheo đôi mắt kèm nhèm nhìn Duyên từ đầu đến chân: "Gì đó bây? Ghe bếp lạ hoắc ở đâu chạy vô bán cơm hả?"

"Dạ chú Năm. Con nhận nấu cơm giao cho đội thợ làm bờ kè của anh Phúc tuốt khúc trong Bưng Sen con, mà ghe lớn con chở bếp chở gas nặng quá, mớ nước sâu sợ cạn đáy vô không lọt rạch nạo vét. Chú Năm cho con mướn chiếc xuồng ba lá này chừng một tiếng đồng hồ đặng con chở mấy thùng cơm vô trỏng được hôn chú? Con gởi chú tiền dầu với tiền hao mòn xuồng đàng hoàng chớ không mượn không đâu."

Ông lão nhìn chiếc xuồng ba lá dưới nước rồi lại nhìn Duyên, xua xua đôi bàn tay thô ráp đầy vảy cá: "Xuồng này tao bơi tay chớ có gắn máy đuôi tôm đâu mà tiền dầu với mỡ bây. Mướn chở đồ vô trỏng sình lầy dơ xuồng tao hết, lát nữa tao rửa mệt thấy bà. Tao đang mắc gỡ cho xong tay lưới đặng chiều canh con nước ròng thả cữ cá lẹp kiếm mớ kho quéo."

"Dạ con chở thùng giữ nhiệt bằng inox với thùng xốp đậy kín mít, sạch trơn không rỉ một giọt nước mắm nào ra xuồng của chú đâu," Duyên nài nỉ, giọng tha thiết nhưng rành mạch. Cô móc từ trong túi áo bà ba ra tờ giấy biên nhận giao hàng và cây bút bi bấm. "Con gởi chú ba mươi ngàn tiền mướn xuồng một cữ. Con tự chèo vô rồi tự chèo ra trả chú liền, đúng mười hai giờ trưa là xuồng về nguyên vẹn tới cọc tràm này cho chú thả lưới."

Ba mươi ngàn đồng bạc lẻ ở miệt rạch Bưng Sen heo hút này bằng cả nửa ngày cặm cụi bắt ốc bươu hay mò cua dưới bãi. Ông lão ngẫm nghĩ một chặp, nhìn tờ tiền lẻ rồi lại nhìn khuôn mặt chân chất lấm lem mồ hôi của Duyên, cuối cùng tặc lưỡi:

"Ừa, bơi khéo khéo nghen bay. Khúc cua quẹo dừa nước de ra nhiều rễ mục bén ngót như dao cạo, coi chừng lủng đáy xuồng của tao đó."

"Dạ con đội ơn chú Năm nhiều lắm!"

Duyên móc túi lấy ra ba tờ mười ngàn tiền lẻ gom góp từ đáy giỏ đưa cho ông lão. Nhưng vừa trao tiền xong, cô không cất xấp giấy vào túi như thói quen cũ mà đặt ngay tờ biên nhận giao hàng lên mặt tấm ván chòi nứt nẻ, nắn nót viết thêm một dòng chữ rõ ràng, mực đậm dưới mục hai mươi suất cơm:

*Phụ phí trung chuyển xuồng ba lá (vào điểm nạo vét rạch cạn theo yêu cầu đột xuất): 30.000 đồng.*

*Tổng cộng thanh toán: 830.000 đồng.*

Bàn tay cô viết dứt khoát, không một chút ngập ngừng. Ba mươi ngàn này không phải lỗi của ghe bếp. Điểm giao hàng ban đầu theo thỏa thuận miệng là bãi đá dăm ngoài vàm sâu nước, Phúc tự ý dời sâu vào vùng nước chết nạo vét thì bên công trường của Phúc phải gánh chi phí vận chuyển phát sinh này. Duyên sẽ không bao giờ tự mình âm thầm móc tiền túi ra bù đắp cho sự tùy tiện, tắc trách của người khác nữa. Bài học đau đớn từ tiệc cô Sáu đã dạy cho cô hiểu: sự hy sinh thầm lặng trong buôn bán không mang lại lòng biết ơn, nó chỉ mang lại sự coi thường và những khoản thâm hụt giết chết chính mình.

Cô dắt chiếc xuồng ba lá nhẹ tênh về cặp mạn chiếc ghe lớn.

Lúc này trên ghe bếp, Bình đã hoàn tất toàn bộ công đoạn nấu nướng. Không gian khoang bếp chật hẹp gọn gàng đến mức kinh ngạc, không hề có cảnh dầu mỡ văng tung tóe hay xoong chảo ngổn ngang như những gian bếp dã chiến thông thường. Sau bài học vỡ trận ở sân nhà cô Sáu, Bình làm việc với một sự tập trung cao độ, kỷ luật sắt đá và sự tính toán chính xác đến từng cử động.

"Thợ đào chia làm hai đợt nghỉ," Bình vừa nói vừa thao tác thoăn thoắt, đôi bàn tay mang bao tay nilon sạch bóng thoăn thoắt gắp từng miếng thịt. "Hồi nãy tao nghe mày nói chuyện điện thoại với thằng Phúc, tao biết tỏng cái nết công trường tụi nó rồi. Đội máy xúc với thợ đắp bờ bao luôn luôn phải có người trực máy, không bao giờ tụi nó dám bỏ máy mà ngồi ăn chung một lượt được. Mười người ăn đợt một lúc mười một giờ, mười người ăn đợt hai lúc mười hai giờ."

Bình đã chuẩn bị sẵn hai chiếc thùng giữ nhiệt bằng xốp lớn loại dày, bên trong lót những lớp giấy bạc sạch bóng để phản nhiệt và giữ ấm.

Trong chiếc thùng thứ nhất dành cho đợt mười một giờ, Bình xếp ngay ngắn mười chiếc khay inox năm ngăn có nắp đậy khít khao bằng gioăng cao su chống tràn. Từng khay cơm hiện ra như một bức tranh ẩm thực tươm tất, ngon lành đến ứa nước miếng: ngăn lớn nhất là cơm trắng hạt dài nở đều, xốp dẻo, nóng hôi hổi, hơi nghi ngút bốc lên khi mở hé nắp; ngăn thứ hai là ba miếng thịt ba chỉ kho trứng vuông vức, lớp mỡ trong veo như ngọc, lớp nạc nâu sẫm óng ả nước màu dừa, quả trứng vịt được châm tăm nhỏ thấm đượm vị mặn ngọt đậm đà của nước kho; ngăn thứ ba là bầu non luộc vừa chín tới, xanh mướt, ráo nước, phủ lên trên một muỗng kho quẹt tóp mỡ giòn rụm cay nồng vị tiêu sọ và ớt hiểm xắt lát; ngăn thứ tư là vài lát dưa leo tươi giòn và nhánh ngò rí rửa sạch tinh tươm.

Riêng phần nước canh cải bẹ xanh nấu thịt bằm được Bình cẩn thận múc riêng vào mười chiếc âu nhựa chịu nhiệt có nắp vặn ren kín mít, xếp chặt chẽ vào một ngăn phụ bên hông thùng xốp để tuyệt đối không đổ một giọt nước canh nào làm nhão khay cơm.

"Đợt hai mười hai giờ mới ăn," Bình chỉ tay vào thùng xốp thứ hai đặt cạnh bệ bếp. "Thịt kho và trứng tao để nguyên trong nồi đất ủ kín dưới đáy thùng. Cơm đậy kín trong nồi gang bọc ba lớp bao bố sạch. Canh cải bẹ xanh tao chưa múc ra âu, để trên bếp liu riu ngọn lửa nhỏ nhất, mười một giờ bốn mươi tao mới múc đặng giữ độ ngọt giòn của cải non, không bị nồng và không bao giờ bị ngả sang màu vàng úa của canh để nguội. Mày bơi xuồng giao trước đợt một cho tụi nó ăn, đợt hai đúng mười một giờ bốn mươi lăm tao dọn tiếp sang xuồng."

Duyên nhìn những khay cơm sạch sẽ, thơm lừng và chuyên nghiệp đến từng chi tiết, trong lòng dâng lên niềm khâm phục xen lẫn sự xót xa, biết ơn. Đây mới chính là tay nghề thực sự của Thanh Bình – một người nấu ăn bằng tất cả lòng tự trọng nghề nghiệp và sự cẩn trọng tỉ mỉ, chứ không phải một kẻ đầu sai bị xoay như chong chóng giữa những bữa tiệc bát nháo ngoài bãi bùn.

"Mày ở lại ghe canh lửa đợt hai, tao bơi xuồng chở đợt một vô trước," Duyên nói, với tay lấy chiếc nón lá máng trên vách bạt đội lên đầu. "Tao cầm biên nhận vô cho Phúc ký nhận và thu tiền đợt một luôn."

"Cầm theo tấm bạt ni lông che kín thùng cơm," Bình dặn với theo, mắt nhìn những đám mây đen đang vần vụ tích tụ phía chân trời xa. "Mặt rạch Bưng Sen đang lặng nhưng gió chướng bắt đầu thổi thốc từng cơn, coi chừng bụi đất với lá dừa mục trên bờ rớt vô làm dơ đồ ăn."

Duyên cẩn thận bê chiếc thùng giữ nhiệt đợt một và mười âu canh xuống lòng chiếc xuồng ba lá, dùng sợi dây thun chằng cố định vào be xuồng rồi cầm chiếc dầm gỗ bơi xuôi theo dòng rạch Bưng Sen con.

Khúc rạch nhỏ hẹp và lầy lội đúng như những gì cô đã hình dung. Con nước ròng đang rút xuống từng tấc một, phơi ra hai bên bờ những mảng bùn non xám xịt, nhão nhẹt như bột quấy, sủi bọt tăm tanh nồng mùi phèn chua và rễ dừa nước thối rữa. Chiếc cần cẩu sắt khổng lồ của chiếc xáng cạp vươn dài giữa lòng rạch hẹp, cái gàu ngoạm bằng thép đen sì cắm phập xuống đáy bùn, ngoạm từng tảng bùn nhão nhoét quăng mạnh lên bờ kè đất, nước bùn bắn tung tóe sang hai bên mép nước. Nếu lúc nãy Duyên mềm lòng, nghe lời Phúc rồ ga lái chiếc ghe lớn chở cả tấn đồ đạc vào cái khúc rạch này, chắc chắn chân vịt đã bị lớp bùn non quánh đặc cuốn chặt lấy, láp máy sẽ gãy vụn và hai đứa lại kẹt cứng giữa dòng rạch trơ đáy như lũ chuột lột.

Chiếc xuồng ba lá nhẹ tênh, mớ nước chỉ chừng hai tấc lướt êm ái trên mặt nước bùn lỏng. Duyên khéo léo lựa theo con nước chảy xuôi, né những gốc dừa nước cắm ngầm bén ngót, hai tay bơi dầm đều đặn, nhịp nhàng.

Mười một giờ mười lăm, mũi chiếc xuồng ba lá của Duyên cặp nhẹ vào bệ gỗ tạm đóng bằng mấy thân cây tràm dưới chân bờ kè đá.

Trên bờ vùng công trường thi công, mười người thợ đào đất ca đầu tiên đang ngồi thở dốc dưới một mái bạt rách che tạm, mình mẩy lấm lem bùn đất từ đầu đến chân. Mồ hôi nhễ nhại chảy thành từng vệt dài trên những gương mặt hốc hác, đen sạm vì nắng gió miệt biển. Chiếc máy xúc vừa tắt máy, trả lại cho không gian công trường một bầu không khí oi bức ngột ngạt pha lẫn tiếng thở than mệt mỏi của những người phu hồ, thợ cừ tràm.

"Cơm tới rồi bà con ơi!" Duyên cất tiếng gọi giòn giã, nhanh nhẹn nhảy lên bệ gỗ, cột chặt sợi dây xuồng vào một chiếc cọc cừ tràm chắc chắn.

Mấy người thợ nghe tiếng cơm liền ngẩng phắt dậy, đôi mắt mệt mỏi bỗng sáng rực lên:

"Kịp giờ dữ hôn! Tưởng trưa nay trễ nải lại phải gặm bánh mì khô khốc nuốt không vô chớ!"

"Có cơm nóng thiệt kìa tụi bay ơi!"

Phúc đang đứng chỉ trỏ mớ đá dăm gần mép máy xúc, thấy Duyên một mình bơi chiếc xuồng ba lá vào thì hơi sững người một chút. Anh ta bước lại gần mép sàn gỗ, nét mặt vẫn cố giữ vẻ trịch thượng của kẻ nắm quyền phân chia công việc:

"Tưởng bỏ chạy luôn rồi chứ? Mày tự bơi xuồng chở vô thiệt hả Duyên?"

"Ghe lớn kẹt mớ nước sâu, tui đã hứa đưa cơm đúng giờ tận chân kè thì tui mướn xuồng chở vô," Duyên lạnh lùng đáp, hai tay thoăn thoắt nhấc chiếc thùng giữ nhiệt lớn lên mặt sàn gỗ bờ kè. "Mười phần đợt một cho thợ ca mười một giờ. Đúng hẹn mười một giờ mười lăm nghen anh Phúc, không trễ một phút nào của anh hết."

Duyên mở nắp thùng xốp. Lớp giấy bạc vừa được gỡ ra, một luồng hơi nóng hổi cùng mùi thơm lừng của thịt kho tiêu, cơm dẻo và hành hoa lập tức ngào ngạt bốc lên, xua tan ngay cái mùi sình lầy ngai ngái, tanh nồng của công trường nạo vét.

Mười người thợ xúm lại quanh chiếc thùng, mỗi người đón lấy một khay cơm inox nặng trịch và một âu canh nhựa bốc khói. Tiếng xuýt xoa lập tức vang lên râm ran khắp bờ kè:

"Trời đất ơi, cơm khay đàng hoàng, còn nóng hổi bỏng cả tay nè tụi bay!"

"Thịt ba rọi kho ngon quá mậy, mỡ trong veo, nước kho kẹo quánh sền sệt chấm bầu luộc hết sẩy!"

"Canh cải bẹ xanh ngọt lịm, thịt bằm nhiều ghê hôn, húp vô một muỗng mà nó mát rượi tới tận ruột gan!"

Một người thợ luống tuổi, hai bàn tay thô ráp run run vì cầm xẻng xúc đất suốt bốn tiếng đồng hồ dưới nắng, và một miếng cơm đầy ắp thịt kho vào miệng, vừa nhai vừa gật gù khen lấy khen để:

"Làm công trường miệt Bưng Sen này cả năm trời, nay mới được bữa cơm đàng hoàng, sạch sẽ như cơm nhà nấu vậy đó chú Phúc. Mấy bữa trước ăn cơm hộp xốp ngoài chợ chở vô bằng xe thồ, nguội ngắt nguội ngơ, mỡ heo đông lại đóng váng trắng hếu nuốt hổng trôi qua cổ họng, vừa ăn vừa nuốt nghẹn."

Thấy anh em thợ ăn ngấu nghiến, vét sạch từng hạt cơm trong khay inox, nét mặt căng thẳng, khó chịu của Phúc thoáng dịu lại. Anh ta bước lại gần chiếc thùng xốp, nhìn cách sắp xếp ngăn nắp, tinh tươm, sạch sẽ không tì vết của Bình, trong bụng thầm thừa nhận chiếc ghe bếp này làm ăn đâu ra đó, bài bản hơn hẳn mấy mối giao cơm trước đây từng hợp tác.

Đúng mười một giờ bốn mươi lăm, Duyên bơi xuồng trở ra vàm rạch để lấy tiếp đợt cơm thứ hai. Lần này Bình đã chuẩn bị sẵn mười khay cơm vừa múc nóng hôi hổi, nồi canh cải bẹ xanh vừa tắt bếp giữ nguyên màu xanh mướt mát mắt. Đợt thợ thứ hai gồm mười người lái máy xúc và thợ xếp đá kè bờ thay ca ăn lúc mười hai giờ trọn vẹn, không một ai phải chịu cảnh ăn cơm thừa hay canh nguội ngắt của đợt trước. Hai mươi khay cơm sạch bóng, không sót lại một cọng rau hay một hạt cơm thừa.

Mười hai giờ mười lăm, khi người thợ cuối cùng trả lại chiếc khay inox rỗng trơn, Duyên nhanh nhẹn thu dọn toàn bộ hai mươi khay và hai mươi âu nhựa vào bao tải sạch, cột chặt miệng bao lại để mang về ghe lớn rửa bằng nước ngọt dự trữ.

Cô rút tờ giấy biên nhận từ túi áo bà ba ra, vuốt lại cho thẳng thớm rồi bước đến trước mặt Phúc lúc này đang ngồi hút thuốc lá phì phèo trên đống ván cừ tràm:

"Anh Phúc, hai mươi phần cơm giao đủ hai đợt, thợ ăn xong trọn vẹn không thiếu một ai rồi nghen. Tui gởi anh tờ biên nhận đối soát đặng thanh toán dứt điểm tiền cơm bữa nay."

Phúc nhả một ngụm khói thuốc xám xịt lên trời, cầm lấy tờ giấy lướt mắt nhìn qua. Đột nhiên lông mày anh ta nhíu chặt lại thành một đường rãnh sâu hoắm, ngón tay trỏ thô kệch chỉ thẳng vào dòng chữ viết tay cuối cùng của Duyên:

"Ủa, cái giống gì đây Duyên? Ba mươi ngàn phụ phí xuồng ba lá là cái thứ gì? Hai mươi suất cơm bốn mươi ngàn một phần là tám trăm ngàn, sao tự nhiên lại đội lên tám trăm ba mươi ngàn?"

Duyên đứng thẳng lưng trên bờ kè lầy lội, hai mắt nhìn thẳng vào mặt Phúc, giọng điềm tĩnh nhưng dứt khoát:

"Hợp đồng ban đầu tui với anh chốt giao ngoài bãi đá dăm mé vàm rạch nước sâu. Sáng nay anh gọi điện đổi điểm nhận cơm sâu vô trong Bưng Sen con thêm nửa cây số rạch cạn đang nạo vét. Ghe lớn của tui không vô được vì an toàn máy móc lườn ghe, tui phải bỏ tiền túi ra mướn chiếc xuồng ba lá của chú Năm ngoài vàm ba mươi ngàn để chở cơm vô tận chân công trường cho anh đúng giờ thợ ăn. Tiền đó là tiền dịch vụ phát sinh do bên anh đổi địa điểm thi công sát giờ, tui ghi rành rẽ vô sổ sách chớ tui không có kê khống một đồng một cắc nào của anh hết."

Phúc tặc lưỡi một cái *chắt* rõ to, mặt lộ vẻ khó chịu quen thuộc của một gã cai thầu nắm đằng chuôi:

"Mày khó tính quá Duyên ơi! Có ba mươi ngàn bạc lẻ mà cũng tính toán chi li, keo kiệt với tao từng đồng. Thôi được rồi, công nhận tụi mày nấu ngon, sạch sẽ, thợ tao ưng bụng ăn hết trơn, ba mươi ngàn này tao duyệt cho mày."

Duyên thở phào một cái trong lồng ngực, nhẹ nhõm chìa bàn tay ra: "Dạ, vậy anh thanh toán giùm tui tám trăm ba mươi ngàn tiền mặt bữa nay nghen đặng tui còn về chợ."

Phúc vứt mẩu tàn thuốc lá xuống bãi bùn, lấy mũi ủng dẫm nát cho tắt ngúm. Anh ta thò tay vào túi chiếc quần bò dính đầy dầu mỡ, rút ra một chiếc ví da sờn rách bốn góc. Nhưng thay vì đếm đủ số tiền tám trăm ba mươi ngàn như giao kèo, Phúc chỉ rút ra bốn tờ giấy bạc một trăm ngàn phẳng phiu, kẹp thêm một tờ năm mươi ngàn nhàu nát rồi giúi thẳng vào tay Duyên.

"Cầm trước bốn trăm ngàn này đi," Phúc nói ráo hoảnh, giọng tỉnh bơ như một lẽ đương nhiên của đất trời.

Duyên sững sờ, nhìn xấp tiền còm cõi nằm chỏng chơ trên lòng bàn tay mình:

"Ủa anh Phúc? Tám trăm ba mươi ngàn mà sao đưa có bốn trăm ngàn? Anh nói cơm ngon, đúng giờ là tiền trao cháo múc liền tay mép vỉa hè mà!"

"Thì tao có quịt của mày đồng nào đâu mà mày la toáng lên như cháy nhà vậy!" Phúc xua tay lia lịa, hạ giọng xuống ra vẻ thân tình, chia sẻ nỗi niềm khó khăn. "Bên chủ đầu tư công trình bờ kè này họ giải ngân theo đợt mười lăm ngày một lần qua tài khoản ngân hàng. Sáng nay kế toán công ty ngoài huyện mới báo trễ, đợt tiền mới chưa kịp rót về tài khoản của tao. Trong túi tao giờ còn đúng có nhiêu đó tiền mặt đặng chiều nay tao còn phải chạy ra vàm mua phuy dầu đổ cho cái máy xúc nó chạy, không có dầu máy xúc nó đứng bánh là cả đội ăn cám hết. Mày cầm tạm bốn trăm ngàn tiền cơm bữa nay đi, còn bốn trăm ba mươi ngàn tao viết giấy nợ ký tên đàng hoàng vô sổ, thứ Sáu tuần sau chủ đầu tư rót tiền một cái là tao thanh toán dứt điểm một cục cả gốc lẫn mấy bữa sau luôn. Dân làm công trường đứa nào chẳng bị kẹt dòng tiền kiểu này, mày làm ăn buôn bán thì phải biết thông cảm cho tao chút đỉnh chớ!"

Từng lời, từng chữ của Phúc tuôn ra như một gáo nước lạnh buốt tạt thẳng vào mặt Duyên giữa trưa nắng gắt.

Lại là bài ca "thông cảm". Lại là cái thói quen xấu xí, vô trách nhiệm: chuyển toàn bộ sự bấp bênh, trễ nải, rủi ro của những công trình tiền tỷ sang đôi vai gầy guộc của những người làm ăn nhỏ lẻ, chạy ăn từng bữa như chiếc ghe bếp của cô và Bình.

"Anh Phúc, bữa nay tui đã nói rõ với anh từ sáng sớm là tụi tui cần tiền mặt để xoay vòng mua nguyên liệu mỗi ngày," Duyên run run vì uất ức, cổ họng nghẹn đắng lại như có nắm cát chặn ngang. "Bốn trăm ngàn này... bốn trăm ngàn này thậm chí chưa đủ trả tiền chợ sáng nay với tiền mướn chiếc xuồng ba lá của tui nữa! Tiền thịt rọi, tiền trứng vịt, tiền gas, tiền nước ngọt... tụi tui phải móc tiền túi ra mua tiền tươi thóc thật ngoài chợ Cái Mít, có ai ngoài chợ cho tụi tui thiếu chịu một cọng hành, một quả ớt đâu mà anh bảo thứ Sáu tuần sau mới trả?"

"Thì giờ tao cạn sạch tiền mặt rồi, mày có bóp cổ tao ra đây cũng đâu có lòi thêm đồng nào!" Phúc bắt đầu gắt lên, lộ rõ cái vẻ cùn mạt, trâng tráo của dân thầu phụ công trường quen thói nợ dai. "Tao đưa trước một nửa là tao có thiện chí làm ăn lâu dài, tử tế với tụi mày lắm rồi đó! Mày thử nhìn quanh cái đất Bưng Sen sình lầy này coi, có ai thèm nhận nấu cơm cho hai chục mạng thợ của tao đều đặn mỗi ngày hôn? Tụi mày muốn giữ cái mối cơm hai chục phần này mỗi ngày từ đây tới cuối tháng thì phải biết chia sẻ khó khăn với chủ thầu chớ! Cầm bốn trăm ngàn đó đi, đưa cuốn sổ với cây bút đây tao ghi giấy nợ cho mày yên tâm!"

Không đợi Duyên kịp đồng ý hay phản đối, Phúc giật phắt lấy cây bút bi trên tay cô, lật mặt sau của tờ biên nhận giao cơm lấm lem bùn đất, ngoáy vội mấy chữ thô kệch, xiêu vẹo:

*Đội bờ kè Bưng Sen còn nợ ghe bếp Duyên số tiền: 430.000đ (Bốn trăm ba mươi ngàn đồng). Hẹn thanh toán dứt điểm vào thứ Sáu tuần sau.*

Phúc ký một chữ ký ngoằn ngoèo như con giun đất bên dưới rồi nhét trả tờ giấy vào tay Duyên, quay lưng bước vội về phía chiếc máy xúc đang bắt đầu nhả khói đen chuẩn bị nổ máy ca chiều:

"Thôi tao đi coi thợ đóng cọc cừ tràm đây, nắng nôi quá rồi. Mai cứ nấu y chang vậy hai mươi phần nóng sốt chở vô nghen Duyên!"

Duyên đứng chôn chân trên bờ kè lầy lội, hai bàn chân ngập trong bùn đất nhão nhoét.

Gió chướng từ mé sông lớn thổi thốc vào mặt mang theo bụi cát khô khốc, rát bỏng và mùi dầu diezen khét lẹt từ ống xả máy xúc.

Bốn tờ một trăm ngàn kẹp với một tờ năm mươi ngàn nhàu nát nằm trơ trọi trong lòng bàn tay cô, nhẹ bẫng và lạnh ngắt như một trò hề cay đắng. Cạnh đó là tờ giấy biên nhận với dòng chữ nhận nợ nguệch ngoạc của Phúc.

Doanh thu tám trăm ba mươi ngàn ghi rành rành trên giấy mực, rõ ràng từng con số. Tính toán trừ chi phí cứng thì thấy lời ra được hơn bốn trăm ngàn đồng, một con số đủ để hai đứa thở phào nhẹ nhõm sau bao ngày túng quẫn. Nhưng thực tế nghiệt ngã trong tay cô lúc này chỉ có vỏn vẹn bốn trăm ngàn tiền mặt.

Trừ đi ba mươi ngàn tiền mướn chiếc xuồng ba lá của chú Năm.

Trừ đi hai trăm năm mươi bảy ngàn tiền chợ sáng nay mà Bình đã tạm ứng ra mua thịt, trứng, rau, bầu.

Cô chỉ còn lại đúng một trăm mười ba ngàn đồng tiền mặt trong túi!

Một trăm mười ba ngàn đồng.

Không đủ hai trăm ngàn để trả nợ cho Chú Tư Máy chiều nay đặng ổng tháo xích buồng máy, thay cái bạc đạn láp.

Càng không đủ tiền vốn để sớm mai nổ máy ra chợ nổi Cái Mít mua thịt, mua rau hay một giỏ cá tươi nào cho bữa nấu tiếp theo.

Duyên lảo đảo bước từng bước nặng nề xuống chiếc xuồng ba lá, ném bao tải đựng khay rỗng xuống đáy xuồng rồi lẳng lặng bơi xuồng trở ra vàm rạch. Từng nhát dầm gỗ cắm xuống dòng nước đục ngầu phù sa nặng trĩu như đeo đá tảng, hai bả vai cô mỏi nhừ, rã rời.

Trả lại chiếc xuồng cho chú Năm kèm theo ba mươi ngàn tiền công, Duyên ôm bao tải khay rỗng bước lên chiếc ghe lớn.

Bình đang đứng ở mũi ghe, tay cầm chiếc khăn lau sạch bóng những vệt dầu mỡ cuối cùng trên mặt bàn bếp gỗ. Nghe tiếng bước chân nặng trĩu của Duyên bước xuống sàn ván, anh dừng tay, ngước mắt nhìn lên. Thấy vẻ mặt thất thần, đôi mắt ráo hoảnh nhưng đờ đẫn của cô, Bình khựng lại giữa chừng.

Anh không buồn mở miệng hỏi câu quen thuộc: "Thu đủ tiền không?".

Nhìn xấp khay rỗng va vào nhau lách cách trong bao tải và tờ giấy biên nhận bị bóp nhàu nát trong bàn tay buông thõng của Duyên, người đầu bếp từng bôn ba qua bao nhiêu cay đắng của nghề như Bình lập tức hiểu hết tất cả tấn bi kịch vừa lặp lại.

"Phúc thiếu lại bao nhiêu?" Bình hỏi, giọng trầm đục, trầm đến mức nghe như tiếng máy tàu sắp cạn dầu ngoài sông xa. Không có một chút trách móc, không có một lời gắt gỏng, chỉ có một nỗi mệt mỏi vô tận dâng lên trong đáy mắt.

"Nó... nó trả có bốn trăm ngàn tiền mặt," Duyên ngồi sụp xuống sàn ván gỗ cạnh buồng máy nồng nặc mùi dầu cặn, giọng cô vỡ vụn ra từng chặp, nghẹn ứ nơi cổ họng. "Nó bảo bên chủ đầu tư công trình chưa chịu giải ngân... Còn bốn trăm ba mươi ngàn nó viết giấy nợ hẹn thứ Sáu tuần sau..."

Bình buông chiếc khăn lau xuống xô nước ngọt. Mặt nước trong xô khẽ chao đảo, nổi lên những váng mỡ li ti. Anh bước chậm rãi lại gần mép bàn máy, kéo cuốn sổ bìa đen lại trước mặt hai người.

Chiếc ghe khẽ chao đảo mạnh theo một đợt sóng lớn ngoài sông Cái Mít tràn vào vàm rạch.

Dưới ánh nắng trưa chói chang, gay gắt rọi xuyên qua kẽ hở của tấm bạt rách, Bình cầm cây bút bi bấm, lật sang trang sổ có bảng tính chi phí tỉ mỉ lúc sáng sớm. Anh không xé tờ giấy, cũng không đập bàn quát tháo như đêm hôm trước. Bằng những nét chữ nắn nót, cẩn trọng nhưng nặng nề như khắc vào gỗ, Bình kẻ thêm một cột mới toanh bên cạnh cột Doanh thu:

*Cột: Chưa thu (Nợ công trường).*

Dưới cột đó, anh nắn nót ghi con số: *430.000 đồng.*

Rồi anh chuyển ngòi bút sang cột *Tiền mặt thực tế thu về*: *400.000 đồng.*

Bình đặt cây bút bi nằm ngang trên mặt cuốn sổ bìa đen, ngước mắt nhìn Duyên.

Hai con người ngồi đối diện nhau giữa khoang ghe chật chội nồng nặc mùi dầu cặn, mùi sắt rỉ sét và mùi thức ăn vừa tàn.

Mọi con tính chi li từ cây hành tím, tép tỏi, giọt dầu máy diezen đến chiếc xuồng ba lá mướn ba mươi ngàn đều đúng đến từng con số học. Bữa cơm nấu ra hoàn hảo, thơm ngon, hai mươi người thợ công trường ăn sạch bóng không chê một lời. Nhưng dòng tiền nghiệt ngã của cuộc đời không bao giờ vận hành êm ả như những phép tính cộng trừ ngay ngắn trên trang giấy xốp.

Duyên cầm tờ giấy ký nợ nguệch ngoạc của Phúc nhìn sang Bình, nhận ra ngày mai họ không đủ tiền mặt mua nổi một giỏ cá tươi ở chợ nổi.