Không còn được tính là đã giải quyết

Không khí tĩnh lặng bao trùm đại sảnh Bàn Tiếp Nhận Số 8 vào sáng thứ Hai, khi bảng điện tử trung tâm không còn nhảy những khẩu hiệu màu mè mà hiển thị danh mục tra cứu công khai được khôi phục.

Những dòng chữ LED màu đỏ nhấp nháy từng chạy dòng thông điệp “Tinh giản vì một tương lai không khoảng cách” hay những biểu đồ tròn thể hiện tỉ lệ giải tỏa hồ sơ tuyệt đối chín mươi chín phẩy tám phần trăm đã biến mất hoàn toàn. Mảng tường tinh thể lỏng khổng lồ treo giữa vòm trần bê tông cốt thép nay không còn phát ra ánh chớp đỏ gay gắt như những hồi còi báo động vô hình nữa. Thay vào đó là một phông chữ đơn sắc màu xanh lam dịu mắt, tuần tự cuộn qua từng mã hiệu thực tại với các trạng thái rõ ràng: *Đang thẩm định*, *Bổ sung giải trình kỹ thuật*, *Đã lên lịch gom chuyến*. Mỗi dòng chữ trôi đi với nhịp độ vừa phải, rành mạch, chuẩn xác đến từng dấu gạch nối, không giấu giếm, không chèn ép bất kỳ mã hiệu ngoại vi nào vào những trang phụ lục ẩn.

Tiếng rì rầm náo động thường nhật của hàng ngàn con người chen chúc trong nỗi hoang mang đã nhường chỗ cho tiếng lách cách đều đặn của bàn phím cơ và tiếng thở phào rất khẽ của những người đến nộp đơn. Mùi cà phê hòa tan rẻ tiền phảng phất trong làn gió điều hòa trung tâm, quyện với mùi giấy in ẩm xốp của những xấp biểu mẫu mới vừa được bổ sung về các khay tài liệu công cộng. Người dân ngồi trên những dãy ghế kim loại dài, lưng không còn căng cứng như chực chờ một vụ ẩu đả. Họ cầm trên tay những tờ khai khổ A4 tiêu chuẩn, cúi đầu chăm chú điền từng mục, thi thoảng ngước nhìn lên bảng hiển thị trung tâm để chờ đến lượt mã hồ sơ của gia đình mình, của hợp tác xã mình, hay của cả một tiểu vùng không gian vừa thoát khỏi nguy cơ bị xóa sổ.

Đúng tám giờ ba mươi phút, hệ thống loa truyền thanh nội bộ của tòa nhà trung tâm khẽ phát ra một tiếng rè ngắn trước khi giọng đọc nghiêm cẩn của đại diện Thường trực Ban Giám đốc vang lên khắp các dãy hành lang. Âm thanh truyền qua các màng loa kim loại gắn dọc trần nhà, dội vào từng góc tường đá hoa cương xám, rành rọt và dứt khoát. Đó là một văn bản khẩn, mang số hiệu 01/TB-BGD: Quyết định chính thức đình chỉ chức vụ Trưởng Ban Tinh Gọn Liên Vũ Trụ đối với ông Vũ Thành Phúc.

Từng câu chữ của bản thông báo rơi vào khoảng không tĩnh mịch của đại sảnh tầng một. Loa đọc rõ căn cứ kỷ luật, viện dẫn đích danh các điều khoản về vi phạm kỷ cương công vụ, lạm quyền trong việc áp đặt các chỉ số ảo, và cố ý bóp méo quy trình vận hành cổng không gian dân sinh. Toàn bộ hồ sơ chỉ đạo đóng tuyến, bao gồm các công điện hỏa tốc, bản dự thảo quy trình ngắt kết nối vật lý, cùng toàn bộ thuật toán tự động đổi trạng thái Mục 4.2 trên máy chủ ngầm, đã bị Cơ quan Thanh tra nội bộ niêm phong kẹp chì.

Mọi tài liệu liên quan được bàn giao nguyên trạng cho một Tổ Kiểm Tra độc lập gồm các chuyên gia pháp chế và kỹ sư liên không gian để thẩm tra, làm rõ mức độ vi phạm quy chế quản lý công vụ và hành vi ngụy tạo số liệu hành chính. Giọng đọc hành chính đều đều, không chứa đựng cảm xúc bài xích hay xoa dịu, nhưng sức nặng của nó tựa như một khối đá tảng vừa được nhấc ra khỏi lồng ngực của toàn bộ hệ thống tiếp nhận.

Không có một tràng vỗ tay nào vang lên ở sảnh tiếp nhận. Giữa một cơ quan công quyền, những biến động lớn lao nhất thường diễn ra trong sự câm lặng tuyệt đối của giấy tờ. Chỉ có những cái ngẩng đầu nhìn nhau của các nhân viên tiếp nhận từ Bàn 1 đến Bàn 14. Sau chuỗi ngày bị cuốn vào cỗ máy săn lùng chỉ số mù quáng, rốt cuộc sự thật đã được trả về đúng hình hài văn bản của nó. Những đôi bàn tay rã rời vì gõ phím thấu đêm của các nhân sự trẻ khẽ buông khỏi mặt bàn, ánh mắt họ chạm nhau qua vách ngăn kính mờ, mang theo một nỗi nhẹ nhõm không lời.

***

Tại phòng giao ban của Phòng Tiếp Nhận và Hướng Dẫn, không khí mang một vẻ trang nghiêm khác hẳn. Trên bàn làm việc của Trưởng phòng Trần Thu Dung, một bản quyết định kỷ luật có đóng dấu đỏ tươi của Hội đồng Kỷ luật Cục Quản Lý Các Vũ Trụ Rắc Rối nằm ngay ngắn bên cạnh cuốn sổ bìa da nâu sờn mép.

Mép dấu sáp đỏ tươi nổi bật trên nền giấy trắng ngà, phẳng phiu và bất di bất dịch. Bà Dung nhận hình thức kỷ luật khiển trách. Căn cứ xem xét kỷ luật ghi rõ: thiếu sót trong việc kiểm tra, giám sát lưu trữ và phân loại hồ sơ nghiệp vụ từ bảy năm trước, cụ thể là lệnh điều chuyển mang mã số ĐC-HH/07 đã tạo kẽ hở cho việc gạt bỏ các thực tại ngoại vi ra khỏi danh mục theo dõi công cộng. Lệnh điều chuyển ấy, dù ban đầu mang danh nghĩa bảo toàn nhân lực trong cơn bão cắt giảm ngân sách thời kỳ trước, đã bị các thế hệ quản lý kế tiếp biến thành công cụ hành chính tàn nhẫn để chôn vùi số phận của bốn mươi bảy thế giới nghèo nàn.

Tuy nhiên, phần kết luận của Hội đồng cũng ghi nhận rõ ràng: đương sự đã chủ động báo cáo trung thực toàn bộ sai phạm quá khứ, tự nguyện nộp bản giải trình nhận trách nhiệm cá nhân trước khi đoàn thanh tra vào cuộc, và kiên quyết ngăn chặn các hành vi sai phạm mang tính hệ thống tiếp theo. Từng dòng chữ ở phần xem xét giảm nhẹ được viết bằng một sự cân nhắc thấu đáo, phản ánh đúng những gì đã diễn ra tại phòng điều trần kín sáng thứ Bảy tuần trước.

Bởi vậy, thay vì đình chỉ công tác, Ban Giám đốc giao Trần Thu Dung trực tiếp làm đầu mối chỉ đạo tổ công tác chuyên trách khắc phục hậu quả tồn đọng, rà soát lại từng hồ sơ cũ từng bị gạt sang vùng lưu trữ hạn chế.

Bà Dung tháo gọng kính lão, rút khăn mùi xoa lau nhẹ tròng kính rồi ngước nhìn An và Khang đang đứng trước bàn. Ánh nắng sớm lọt qua rèm chớp gỗ chiếu lên mái tóc hoa râm búi gọn của người phụ nữ đã dành trọn cả thanh xuân sau những quầy thủ tục hành chính. Đôi mắt bà hằn sâu những nếp nhăn của một đêm không ngủ, bọng mắt thâm quầng, nhưng ánh nhìn thì trong trẻo lạ thường.

“Hình thức khiển trách là hoàn toàn đích đáng,” bà nói, giọng điềm tĩnh nhưng đuôi mắt hằn sâu những nếp nhăn của một đêm không ngủ. “Hệ thống không thể tha thứ cho một quyết định sai lầm chỉ vì nó xuất phát từ hoàn cảnh khó khăn hay thiện ý muốn cứu nhân sự. Nhận một vết kỷ luật trong hồ sơ công chức để có tư cách ngồi lại sửa từng sai lầm cho các thế giới ngoại vi, với tôi, đó là sự khoan hồng lớn nhất rồi.”

Bà đặt kính lại lên sống mũi, ngón tay khẽ miết lên mép bản quyết định kỷ luật như để khắc ghi cảm giác của tờ giấy vào da thịt. Bảy năm qua, bà đã sống trong nỗi cắn rứt của một người biết sự thật nhưng chọn cách im lặng để bảo bọc những đứa trẻ dưới quyền mình. Giờ đây, cái giá phải trả đã được gọi tên bằng một văn bản pháp lý, sòng phẳng và minh bạch, không còn bóng tối nào che phủ.

Phó vụ trưởng Phạm Đức Khang khẽ gật đầu, đưa tay chỉnh lại mép áo comple phẳng phiu:

“Hội đồng đã cân nhắc rất kỹ giữa trách nhiệm thể chế và lương tri cá nhân, thưa Trưởng phòng. Việc bà dũng cảm tự thú tại phiên điều trần đã cứu chúng tôi khỏi việc hợp thức hóa một quy trình giết chết sinh kế của hàng triệu con người. Vụ Chuẩn Hóa Thực Tại sẽ cử hai giám định viên phối hợp chặt chẽ với tổ của bà để hoàn thiện quy chuẩn thay thế.”

Khang dừng lại một nhịp, nhìn sang An rồi lại nhìn người nữ quản lý kỳ cựu:

“Chúng tôi không cần những báo cáo thành tích không tì vết. Một cơ quan hành chính chỉ thực sự trưởng thành khi nó có can đảm nhìn thẳng vào vết sẹo của chính mình. Bản án khiển trách này không tước đi uy tín của bà, nó trả lại cho Phòng Tiếp Nhận cái xương sống mà nó từng đánh mất.”

An nhìn người quản lý trực tiếp của mình. Trong suốt ba năm làm công chức hợp đồng, anh từng thấy bà né tránh, từng thấy bà thỏa hiệp để che chở cho cấp dưới, nhưng đây là lần đầu tiên anh thấy bà Dung ngồi thẳng lưng đến thế dưới một quyết định kỷ luật. Trách nhiệm cá nhân khi được thừa nhận sòng phẳng không làm con người ta nhỏ bé đi, mà trả lại cho họ sự thanh thản cần thiết để làm việc đúng. Chiếc áo sơ mi sẫm màu cài kín cổ của bà hôm nay dường như không còn trĩu nặng sức ép của những chỉ tiêu áp đặt từ tầng sáu.

***

Trong lúc đó, tại Bàn Tiếp Nhận Số 7, Lê Quốc Bình đang tần ngần nhìn hai tờ quyết định nằm song song trước mặt.

Gió từ cửa hút gió phả nhẹ khiến góc hai tờ giấy thi thoảng lại rung lên bần bật. Tờ thứ nhất là Quyết định thi đua số 89: Lê Quốc Bình bị hạ một bậc xếp loại thi đua trong năm công tác do có hành vi can thiệp vào cơ sở dữ liệu ca trực đêm, lùi thời điểm tiếp nhận hồ sơ năm ngày để che giấu tình trạng trễ hạn. Mức trừ điểm này đồng nghĩa với việc Bình mất toàn bộ tiền thưởng hiệu năng quý và không còn giữ danh hiệu “Ngôi sao hiệu năng” mà cậu từng tự hào dán trên góc màn hình. Tấm đề can in hình ngôi sao vàng viền đỏ mà cậu tỉ mẩn dán ba tháng trước giờ nằm trơ trọi dưới vết xước của băng dính bóc dở.

Nhưng ngay bên cạnh là tờ thứ hai: Quyết định khen thưởng đột xuất của Thường trực Ban Giám đốc Cục. Văn bản biểu dương chuyên viên hợp đồng Lê Quốc Bình vì đã có tinh thần dũng cảm, chủ động lập bản tự khai sai phạm nghiệp vụ, cung cấp dữ liệu máy chủ thô vạch trần thuật toán gian lận Mục 4.2; đồng thời ghi nhận thành tích xuất sắc của cậu trong việc trực tiếp dùng loa điều phối, phân luồng hàng nghìn cư dân trật tự tại đại sảnh, đập tan mưu đồ kích động bạo lực của các phần tử cơ hội trước giờ mở phiên điều trần.

Bình thở dài một hơi thật dài, rồi bật cười thành tiếng—một nụ cười méo mó nhưng nhẹ nhõm đến cùng cực. Cậu vò nhẹ mái tóc bù xù, ngẩng lên nhìn An đang bước sang bàn mình.

“Cậu thấy thế nào, An?” Bình chỉ vào hai tờ giấy. “Một cái giáng xuống đầu, một cái xoa lên vai. Đúng là phong cách hành chính chuẩn mực, phân minh đến từng xu tiền thưởng.”

Cậu dùng đầu ngón tay gõ nhịp lên mặt bàn, mắt lướt qua con số khấu trừ phụ cấp quý. Một khoản tiền không nhỏ đối với một nhân viên hợp đồng đang phải trả tiền thuê trọ và chi tiêu tằn tiện từng đồng Liên Phiếu ở khu chung cư phía Nam. Thế nhưng trên gương mặt tròn trĩnh của cậu, nét ủ rũ đã hoàn toàn biến mất, thay vào đó là sự tinh quái quen thuộc thường ngày.

“Tôi thấy thế là rất đẹp,” An kéo chiếc ghế xoay ngồi xuống cạnh bạn, giọng chân thành. “Hạ bậc thi đua để cậu nhớ suốt đời rằng không bao giờ được sửa một giây nào trên nhật ký hệ thống chỉ vì vài điểm KPI. Còn giấy khen đột xuất để cậu biết rằng lúc đại sảnh hỗn loạn nhất, người duy nhất cầm loa đứng ra nói chuyện đàng hoàng với người dân không phải là các ông lớn tầng sáu, mà chính là cậu.”

Bình im lặng một lúc lâu, các ngón tay mân mê mép giấy khen còn thơm mùi mực in bảo mật. Cậu đưa mắt nhìn quanh sảnh tầng một—nơi những hàng người đang di chuyển chậm rãi nhưng yên ả, không còn tiếng gậy gộc va chạm vào khiên chắn của lực lượng bảo vệ. Những gương mặt hốc hác của những người nông dân, những người thợ dệt, những tài xế liên chiều giờ đây đang nhẫn nại ngồi chờ, không còn nét tuyệt vọng cùng đường có thể bùng nổ thành bạo loạn bất cứ lúc nào.

“Lúc đứng trên bục loa sáng hôm ấy, nhìn xuống ánh mắt của ông Sơn, cô Mai, rồi mẹ của cậu đứng ở luồng số hai...” Bình hạ giọng, ngữ điệu chùng xuống. “Tôi mới hiểu ra rằng tốc độ ba mươi giây một hồ sơ chẳng có ý nghĩa gì nếu người ta bước ra khỏi cửa với một tờ giấy hẹn vô vọng. Tôi sẵn sàng nhận mức hạ thi đua này. Ít nhất tối nay về nhà, tôi không phải giật mình mỗi lần điện thoại báo tin nhắn công việc.”

Cậu tự tay bóc nốt mảnh đề can “Ngôi sao hiệu năng” còn sót lại trên gờ màn hình máy tính, vo tròn nó trong lòng bàn tay rồi ném vào sọt rác dưới chân bàn:

“Thú thật với cậu, những đêm ngồi chỉnh lùi giờ trên hệ thống, tôi thấy mình giống một kẻ trộm hơn là một công chức. Giờ thì xong rồi. Thưởng mất thì cày lại, nhưng danh dự thì không mua lại bằng ba mươi phần trăm phụ cấp được.”

An mỉm cười, vỗ mạnh vào vai bạn. Khoảng cách vô hình từng xuất hiện giữa hai người bên chiếc máy chấm năng suất của Ban Tinh Gọn giờ đây đã hoàn toàn tan biến. Những ngày tháng ganh đua từng giây gõ phím, những cái nhìn dè chừng nhau qua vách ngăn để xem ai giải quyết hồ sơ nhanh hơn, tất cả đã lùi lại phía sau như một cơn ác mộng hành chính mà cả hai vừa cùng nhau vượt qua.

***

Dưới tầng hầm sâu ba mươi mét, không khí lạnh lẽo và mùi ẩm mốc quen thuộc của Kho Những Hồ Sơ Chưa Từng Tồn Tại dường như cũng ấm lên đôi chút.

Hơi ẩm ngai ngái của giấy mục và dầu bôi trơn máy móc công nghiệp vẫn lởn vởn quanh các lối đi hẹp giữa những giá sắt cao vút. Nhưng tiếng quạt thông gió công suất lớn hôm nay quay đều đặn hơn, đẩy bớt mùi ẩm mốc tích tụ qua nhiều năm ra các giếng trời kỹ thuật. Ánh đèn tuýp vàng vọt nhấp nháy trên trần bê tông trần trụi rọi xuống những dãy kệ sắt chất kín những cặp tài liệu buộc dây dù gai góc.

Bùi Văn Lộc ngồi trước chiếc máy tính cổ lỗ sĩ chạy hệ điều hành cơ học đời đầu. Khối máy kim loại đen ngòm phát ra tiếng ù ù trầm đục của quạt tản nhiệt bằng đồng. Cặp kính lão của ông tụt xuống tận chóp mũi, phản chiếu những dòng lệnh màu xanh lá cây đang chạy cuồn cuộn trên màn hình lồi. Đôi bàn tay gầy guộc đầy đồi mồi của người thủ kho già cẩn trọng gõ từng dòng mã ủy quyền được phê duyệt sau phiên điều trần:

`RESTORE_PUBLIC_INDEX --ALL --SCOPE:DC-HH/07` `AUTHORIZATION: BOARD_OF_DIRECTORS_ORDER_108` `OVERRIDE_RESTRICTED_FLAG: CONFIRMED`

Từng phím bấm cơ học to bản bằng nhựa ABS đập xuống hành trình phím sâu hoắm, phát ra những tiếng *lách cách* đanh gọn và chắc nịch. Sau mỗi cú gõ phím *Enter* nặng trịch phát ra tiếng *cạch* khô khốc, một phân vùng dữ liệu từng bị niêm phong ngầm suốt bảy năm qua lại bừng sáng trở lại.

Các rơ-le điện tử gắn trong thân máy nhảy tanh tách. Trên màn hình cong, các thư mục con bị đóng băng bấy lâu nay tuần tự chuyển từ trạng thái *HIDDEN_RESTRICTED* sang *ACTIVE_PUBLIC*. Hàng ngàn mã thực tại—từ thực tại nông nghiệp TL-004-X từng bị cắt đứt nguồn giống kháng nấm, đến các vùng đệm khai thác quặng, các thế giới tiểu thủ công nghiệp và giao thương nhỏ lẻ—lần lượt xuất hiện trở lại trên danh mục tra cứu công cộng của toàn Cục.

Mỗi dòng mã bật sáng là một vùng đất được trả lại tên gọi hành chính của mình. Từng cánh đồng nấm của TL-004-X, từng lò luyện kim thủ công ở vùng đệm khoáng sản, từng xưởng dệt sợi tơ quang học ven bờ các dòng xoáy chiều không gian... tất cả những sinh kế từng bị đẩy vào hư vô bởi một dòng lệnh ẩn nay đã nối lại huyết mạch với hệ thống điều phối trung tâm.

Tư cách pháp lý của hàng ngàn thế giới, từng bị xóa sổ bằng một cú nhấp chuột giấu vào bóng tối, nay đã được phục hồi đầy đủ. Từ nay về sau, không một nhân viên tiếp nhận nào có thể nói với người dân rằng thế giới của họ “không tồn tại trên hệ thống”.

Ông Lộc với tay lấy cuốn sổ cái bìa da nâu mà ông đã gìn giữ suốt bảy năm qua. Cuốn sổ dầy cộp, góc bìa mòn vẹt để lộ lớp bìa cứng ép xơ xác bên trong. Rút chiếc bút lông chấm mực đỏ thắm, ông gạch một đường dứt khoát qua dòng chữ *Kho lưu trữ hạn chế ngoại ngạch*, rồi nắn nót viết đè lên bằng nét chữ chân phương: *Đã hoàn tất khôi phục quyền tra cứu công khai theo Nghị quyết Thường trực*.

Nét mực đỏ tươi thấm sâu vào thớ giấy dó vàng đượm, kiêu hãnh và rành mạch. Gấp cuốn sổ lại, ông Lộc ngả người ra sau chiếc ghế gỗ kêu cọt kẹt, châm một điếu thuốc lá sợi rẻ tiền. Làn khói xanh mờ ảo bay lên trần hầm bê tông, lượn quanh những giá sắt chất đầy tài liệu đóng dấu kẹp chì. Người thủ kho già thở ra một hơi dài, lẩm bẩm một mình giữa không gian tĩnh mịch:

“Giấy tờ có thể bị nhét vào xó tối bảy năm, nhưng sự thật thì không mục nát được. Cuối cùng cũng xong một món nợ.”

Tàn thuốc đỏ rực trong bóng tối mờ mờ của tầng hầm, như một đốm lửa nhỏ sưởi ấm hàng vạn trang tài liệu vừa tìm lại được ánh sáng mặt trời.

***

Lên đến tầng bốn, tại phòng họp kỹ thuật của Vụ Chuẩn Hóa Thực Tại, một bầu không khí làm việc khẩn trương nhưng trật tự đang diễn ra.

Cửa kính cách âm đóng kín ngăn tiếng ồn từ hành lang. Trên mặt bàn lớn trải rộng tập tài liệu dày cộp mang tiêu đề: *Đề án vận hành thay thế: Thí điểm mô hình gom chuyến tập trung và quy chuẩn an toàn phân tầng trên bốn mươi bảy tuyến ngoại vi dân sinh thiết yếu*. Trang bìa của đề án nổi bật dòng chữ phê duyệt chính thức của Thường trực Ban Giám đốc Cục, cho phép triển khai thí điểm trong thời hạn sáu tháng kể từ ngày ký.

Đề án do An chủ trì xây dựng đã trở thành một văn bản pháp quy hoàn chỉnh. Không còn là những khẩu hiệu chung chung hay những con số ảo, đề án phân chia ranh giới rõ ràng giữa hai tầng kiểm định: Tầng một là an toàn vật lý bất khả xâm phạm, tuyệt đối không du di dung sai; Tầng hai là tính tương thích hành chính, cho phép áp dụng các giải pháp thay thế phù hợp với luật nền địa phương—như bảng cảnh báo chữ viết và đèn LED quang học cho Vũ Trụ Vần Vè VV-09, hay dữ liệu vi phim thay cho giấy tờ tự phân rã của Vũ Trụ Mọi Thứ Đều Tạm Thời TT-103.

Ở Tầng một, bất kỳ sự sai lệch nào về độ trôi dạt trường hấp dẫn hay biến dạng cấu trúc không-thời gian vượt quá ngưỡng không phẩy không không ba phần trăm đều sẽ kích hoạt cơ chế ngắt cổng tự động để bảo vệ tính mạng con người. Không một ai, kể cả cấp Cục trưởng, có quyền can thiệp hay ký lệnh bỏ qua bước kiểm tra vật lý này. Nhưng ở Tầng hai, thay vì áp đặt cứng nhắc quy tắc chữ ký số hay bắt buộc mọi văn bản phải tồn tại vĩnh viễn trên giấy sợi xenluloza, đề án cho phép các nhân viên tiếp nhận chấp nhận các bằng chứng tương đương có thể xác thực được.

Quan trọng hơn cả là bảng dự toán ngân sách và phương án phân ca trực. Bản kế hoạch gom chuyến cố định ba ngày một tuần vào các khung giờ thấp điểm đã chứng minh trên thực tế khả năng tiết kiệm ba trăm bốn mươi ngàn Liên Phiếu mỗi quý cho ngân sách Cục, đồng thời giảm bốn mươi mốt phẩy hai phần trăm phụ tải nền của hệ thống phát xung lượng tử.

Dương Tiến Đạt đứng cạnh chiếc máy chiếu mô phỏng luồng tải, trên mặt không còn vẻ gắt gỏng thường ngày dù quầng thâm mắt vẫn chưa tan hết. Chiếc áo kỹ thuật viên màu xám của anh xắn cao đến khuỷu tay, ngón tay thô ráp lướt trên bảng điều khiển cảm ứng. Anh chỉ tay vào bản phân công ca trực ba người độc lập:

“Quy chế ba chữ ký số hoạt động hoàn hảo. Cấp một tiếp nhận ở quầy, Cấp hai kiểm tra thực địa của Vy, Cấp ba là nút mở xung của kỹ thuật viên trực ca. Giờ giấc quy định rõ ràng: mở đúng giờ, đóng đúng phút, không ai có quyền ép kỹ thuật viên chúng tôi mở cửa liều mạng lúc hai giờ sáng nữa. Ngân sách bảo dưỡng dự phòng cho bốn mươi bảy tuyến cũng đã được cấp mã riêng, không bộ phận nào được phép tự tiện cắt giảm để lấy thành tích tinh gọn.”

Đạt ngước nhìn An, gật đầu một cái dứt khoát:

“Cái hay nhất của cậu không phải là cứu tuyến QK-19, mà là nhét được chi phí bảo trì định kỳ vào danh mục chi tiêu bắt buộc. Khi nó đã nằm trong mục chi tiêu pháp định, bố bảo thằng nào dám cắt để làm đẹp báo cáo quý.”

Đặng Thảo Vy mỉm cười, gấp tập biên bản kiểm tra thực địa lại. Cô mặc bộ đồ dã ngoại chuyên dụng gọn gàng, đôi bốt cao cổ vẫn còn vương chút bụi đỏ của những vùng đệm biên giới:

“Tuyến QK-19 đã hoàn tất niêm phong an toàn sau khi xe cứu thương cuối cùng qua cổng. Các tuyến dân sinh còn lại đều đáp ứng trọn vẹn tiêu chuẩn ranh giới an toàn. Sáu tháng thí điểm này sẽ là bài kiểm tra thực tế nhất để chứng minh rằng quản lý liên vũ trụ không cần phải đánh đổi mạng sống lấy hiệu năng.”

Vy rút chiếc bút kỹ thuật số, ký xác nhận vào biên bản bàn giao:

“Chúng tôi đã thiết lập xong các trạm quan trắc tự động tại sáu điểm nút xung yếu. Dữ liệu thực địa sẽ truyền thẳng về phòng kỹ thuật, không đi qua máy chủ lọc trung gian nào nữa. Nếu có biến động dù chỉ nửa héc tần số, hệ thống sẽ cảnh báo ngay lập tức.”

Khang đứng ở đầu bàn, hài lòng ký tên vào biên bản bàn giao đề án. Ông đặt bút xuống, ngẩng nhìn mọi người với vẻ điềm tĩnh và tin cậy:

“Vụ Chuẩn Hóa sẽ bảo đảm tính pháp lý cho từng giải pháp thay thế tương đương. Cậu đã làm rất tốt, An. Cậu đã buộc cả cái guồng máy cứng nhắc này phải học lại cách đọc phần chữ nhỏ.”

An đón lấy tập đề án có đầy đủ chữ ký của Khang, Dung, Đạt và Vy. Anh cảm nhận được sức nặng hữu hình của tập giấy tờ trên tay—đó không chỉ là sức nặng của một đề án công tác, mà là sự an tâm của hàng vạn con người bên kia những cánh cổng không gian, những người từ nay sẽ biết chắc chắn chuyến xe chở thuốc, chở vải hay chở hàng nông sản của họ sẽ đến đúng giờ hẹn. Tập hồ sơ dày dặn ép chặt trong bìa kẹp cứng, phẳng phiu và thơm mùi giấy mới in, chính là tấm khiên vững chắc nhất bảo vệ những thế giới nhỏ bé trước những toan tính số học lạnh lùng.

***

Đúng mười một giờ ba mươi trưa, khi An trở về Bàn Tiếp Nhận Số 8 để thu xếp lại tài liệu, một nhân viên của Vụ Tổ Chức Cán Bộ bước đến, đặt lên mặt bàn anh một phong bì công văn màu nâu nhạt có dấu niêm phong bảo mật.

Người giao thư chào anh bằng một cái gật đầu lễ phép rồi lặng lẽ rời đi. An cầm phong bì lên, ngón tay cảm nhận mép giấy nhám dày dặn. Mặt trước in dòng chữ đỏ: *Tài liệu công vụ nội bộ - Kính gửi chuyên viên hợp đồng Nguyễn Minh An*.

An mở phong bì. Bên trong là một văn bản thông báo chính thức có chữ ký của Thường trực Ban Giám đốc Cục Quản Lý Các Vũ Trụ Rắc Rối:

*Về việc hủy bỏ phương án xét duyệt đặc cách và tái tổ chức Kỳ thi tuyển công chức biên chế chính thức.*

Từng dòng chữ in rõ ràng, mạch lạc: Toàn bộ quyết định phân bổ chỉ tiêu biên chế đặc cách trước đây giao cho Ban Tinh Gọn bị bãi bỏ do vi phạm quy chế tuyển dụng công vụ. Ba suất biên chế dành cho ngạch chuyên viên tiếp nhận và hướng dẫn sẽ được tổ chức thi tuyển công khai, minh bạch theo đúng quy định chung của Cục vào cuối quý này. Quy chế thi tuyển mới sẽ bao gồm phần thi xử lý tình huống thực tế tại bàn tiếp nhận, giải quyết khiếu nại quy luật nền và thẩm định hồ sơ dân sinh, đặt dưới sự giám sát trực tiếp của Hội đồng Giám sát Liên Chiều và đại diện công đoàn cơ sở.

An cầm tờ thông báo trên tay, tim đập thình thịch trong lồng ngực. Từng nhịp đập rộn ràng, dồn dập vang lên bên tai.

Kỳ thi biên chế công khai mà anh từng nghĩ đã bị tước đoạt vĩnh viễn nay đã được trả lại vị trí vốn có của nó. Anh không phải nhận sự ban ơn của bất kỳ ai, không phải đánh đổi lương tri để đổi lấy một quyết định đặc cách, và cũng không còn phải nơm nớp lo sợ khoản tiết kiệm bốn trăm hai mươi Liên Phiếu cạn kiệt khi hợp đồng hết hạn. Anh và Bình, cùng tất cả các nhân viên hợp đồng khác, sẽ bước vào phòng thi bằng chính năng lực, sự am hiểu thủ tục và lòng trung thực trong nghiệp vụ của mình.

Khoản tiền bốn trăm hai mươi Liên Phiếu còm cõi gửi trong tài khoản ngân quỹ công vụ từng là nỗi ám ảnh treo lơ lửng trên đầu anh mỗi ngày trả tiền phòng, tiền ăn, tiền thuốc men. Nó từng là sợi dây thừng siết chặt lấy cổ họng anh, thúc ép anh phải nghĩ đến những con đường tắt, những sự thỏa hiệp đớn hèn để đổi lấy sự an toàn. Giờ đây, tờ thông báo này không hứa hẹn cho anh một chiếc ghế chắc chắn, nhưng nó cho anh một cơ hội công bằng—thứ duy nhất mà một người làm công chức chân chính cần để ngẩng cao đầu.

Bình từ Bàn Số 7 nhoài người sang, đọc lướt qua dòng tiêu đề thông báo rồi huých nhẹ vào tay An:

“Thế là sòng phẳng nhé, Nguyễn Minh An. Cuối quý này thi cùng một phòng, ngồi cùng một dãy bàn. Tôi sẽ cho cậu thấy kỹ năng gõ phím và thuộc lòng mã biểu mẫu của tôi không phải chuyện đùa đâu!”

Đôi mắt một mí của Bình sáng lên vẻ thách thức đầy hào hứng. Cậu xoay tròn chiếc bút bi trên ngón tay, điệu bộ vô cùng tự tin:

“Đừng tưởng mỗi mình cậu biết luật nền nhé. Tôi đã thuộc làu làu mười bốn chương của Nghị định điều phối rồi. Đợt này tôi quyết tâm lấy điểm tuyệt đối phần xử lý tranh chấp luồng hàng.”

“Được thôi,” An bật cười, gấp tờ thông báo cất cẩn thận vào ngăn kéo bàn. “Nhưng nhớ đọc kỹ phần chữ nhỏ ở cuối đề thi đấy. Tôi nghe nói năm nay đề thi xử lý tình huống sẽ hỏi rất kỹ về quy định lưu trữ cổ điển đấy.”

“Cái đó thì tôi phải xuống hầm bái ông Lộc làm sư phụ mới được,” Bình tặc lưỡi, nháy mắt hóm hỉnh.

Cả hai cùng cười, một tiếng cười sảng khoái và trong trẻo nhất sau bao nhiêu tuần căng thẳng tột cùng. Tiếng cười vang lên giữa dãy bàn tiếp nhận, xua tan đi những ngột ngạt của những tháng ngày oằn mình gánh vác chỉ số. Xung quanh họ, những nhân viên tiếp nhận khác cũng bắt đầu dọn dẹp bàn giao ca trưa, tiếng chuyện trò râm ran, ấm cúng như một buổi sáng bình yên thực sự.

***

Ở tầng sáu, trong căn phòng làm việc rộng rãi từng là trung tâm đầu não của Ban Tinh Gọn Liên Vũ Trụ, không gian chìm trong một sự vắng lặng nặng nề.

Ánh sáng rực rỡ từ cửa sổ kính tấm lớn hướng ra không gian đa chiều bên ngoài chiếu rọi vào từng ngóc ngách căn phòng, làm lộ rõ những vệt bụi mỏng bám trên mặt bàn gỗ gụ sang trọng. Những chiếc màn hình lớn hiển thị biểu đồ phân tích dữ liệu thời gian thực đã bị ngắt điện tối om. Những đồ thị hình sin uốn lượn, những cột số liệu tăng trưởng ảo tưởng từng chớp nháy kiêu hãnh ngày nào giờ chỉ còn là những tấm nền đen vô hồn, phản chiếu bóng hình cô độc của người đàn ông đứng giữa phòng.

Trên bàn làm việc bằng gỗ gụ bóng loáng, chỉ còn lại một chiếc thùng carton các-tông đựng đồ đạc cá nhân.

Vũ Thành Phúc chậm rãi xếp từng món đồ vào thùng. Động tác của ông chậm chạp, ngập ngừng, đôi bàn tay từng ký duyệt hàng trăm công điện sinh tử giờ đây khẽ run rẩy. Tấm biển chức danh mạ đồng sáng loáng ghi dòng chữ *Trưởng Ban Tinh Gọn Liên Vũ Trụ* được tháo xuống, đặt nằm nghiêng bên cạnh chiếc chặn giấy bằng pha lê in hình cổng không gian cách điệu. Chiếc chặn giấy lấp lánh khúc xạ ánh sáng mặt trời, nhưng bên trong khối pha lê trong suốt ấy chỉ là một khoảng chân không nhân tạo, lạnh lẽo và không có sự sống.

Chiếc máy tính bảng cá nhân lưu trữ các báo cáo hiệu năng từng được ông dùng để thuyết trình trước Hội đồng thẩm định nay nằm im lìm, sau khi toàn bộ dữ liệu quản trị đã bị Tổ Kiểm Tra độc lập trích xuất phục vụ điều tra. Màn hình của nó dán một mẩu giấy niêm phong màu vàng chéo góc, ghi rõ mã số vụ việc và chữ ký của thanh tra viên phụ trách.

Phúc với tay nhặt khung ảnh chụp lễ cắt băng khánh thành chương trình tinh giản mạng lưới một năm trước. Trong ảnh, ông đứng ở vị trí trung tâm, nụ cười rạng rỡ và tự tin, xung quanh là những tràng pháo tay tán thưởng cho bản báo cáo cắt giảm chi phí đầy ấn tượng. Ngày hôm ấy, ông tin rằng mình là người khai phá, là kiến trúc sư vĩ đại của một kỷ nguyên hành chính không độ trễ, nơi con người có thể được thay thế bằng những thuật toán tối ưu hoàn hảo.

Nhưng giờ đây, những tràng pháo tay ấy đã biến thành biên bản niêm phong của cơ quan thanh tra. Từng con số giảm tải, từng khoản kinh phí tiết kiệm được tôn vinh năm ngoái, hóa ra chỉ là máu và nước mắt bị bóp nghẹt của những thế giới ngoại vi không có tiếng nói. Bản báo cáo rực rỡ ấy không đo lường hiệu quả, nó chỉ đo lường sự tàn nhẫn của một cỗ máy đã tự cho mình quyền quyết định ai được tồn tại và ai phải biến mất.

Không có ai đến tiễn ông. Hành lang tầng sáu vắng tanh, chỉ có tiếng gió rít nhẹ qua khe cửa thông gió kỹ thuật. Những dãy ghế chờ bọc da đen dọc hành lang trống trơn. Những chuyên viên từng vây quanh ông để xin chỉ tiêu, những người từng nhiệt tình hưởng ứng thuật toán Mục 4.2 để làm đẹp số liệu báo cáo, nay đều đã lặng lẽ rút về các bộ phận chuyên môn, bận rộn đối chiếu lại hàng ngàn hồ sơ bị sai lệch. Không một lời chào, không một ánh mắt cảm thông, quyền lực hành chính một khi sụp đổ sẽ để lại một khoảng trống hoang tàn và lạnh lùng hơn bất kỳ nơi nào khác.

Phúc cúi đầu, đặt khung ảnh úp mặt xuống đáy thùng các-tông, bên dưới tấm biển chức danh bằng đồng. Ông khép hai nắp thùng lại, nghe tiếng băng dính cọ xát vào thớ giấy ráp khô khốc.

Dọn dẹp bàn làm việc trong tĩnh lặng, cựu Trưởng ban Tinh Gọn cay đắng nhận ra một hệ thống được xây trên những con số ảo sớm muộn cũng sụp đổ. Khi những chỉ số không còn gắn liền với mạng sống và hơi thở của con người, chúng chỉ là những con số vô hồn đang đếm ngược ngày tàn của chính kẻ tạo ra chúng.