Mưa, mạng yếu và phương án dự phòng

Những giọt mưa đầu tiên quất nghiêng qua mặt sông Hoài như hàng ngàn mũi kim bạc sắc lẹm, rạch nát mặt nước phẳng lặng của một buổi chiều muộn. Chỉ trong chưa đầy năm phút, bầu trời xám xịt phủ trùm lên những rặng dừa nước Cẩm Thanh đã biến thành một bức màn đen kịt, sà sát xuống từng mái ngói âm dương rêu phong của phố cổ. Gió biển từ phía Cửa Đại cuộn thốc vào lòng phố, gầm thét qua từng ngóc ngách, xé toạc những tấm bạt che tạm bên mép nước. Lối đi lát gạch đỏ ven sông nhanh chóng biến thành những vũng nước đục ngầu, cuộn theo lá bàng khô và những mảnh rác rưởi trôi dạt.

Ngay sau một luồng chớp ngoằn ngoèo xé toạc nền trời xám đục, một tiếng "rắc" giòn rụm và khô khốc vang lên từ phía đầu dãy gian hàng ngoài trời. Nhánh bàng cổ thụ bên hiên quán cà phê của anh Phan Văn Phúc bị gió giật gãy lìa, rơi ụp xuống đường dây dân sinh kéo dọc bờ kè, giật phăng luôn cả đường dây cáp quang tạm bợ vừa được đấu nối ban sáng.

Cùng lúc đó, cơn lốc xoáy từ phía cửa sông thốc ngược vào lòng phố cổ, giật bung hai cọc sắt cắm tạm dưới kẽ đá hộc. Góc bạt lớn che khu vực trưng bày đồ mây tre đan của chú Bảy và đồ đồng mỹ nghệ của chị Diệp chao đảo dữ dội trong không trung rồi đổ sụp xuống. Tiếng người la hét thất thanh hòa lẫn tiếng trẻ con giật mình khóc thét. Gió cuộn tròn như một chiếc phễu khổng lồ, thốc tháo tung những tấm rèm tre che nắng, tạt từng luồng mưa trắng xóa vào các dãy bàn bày hàng mẫu. Những chiếc lồng đèn lụa chưa kịp chằng chống bị gió cuốn bay là là trên mặt đường sũng nước, dập dềnh trôi ra mép sông.

Hân đứng sững lại bên bậc thềm đá của kho chung, hai bàn tay vô thức siết chặt quai ba lô chống nước trên vai. Màn hình chiếc điện thoại thông minh trên tay cô nhấp nháy liên hồi trong một sự bất lực lặng câm: biểu tượng wifi trên thanh trạng thái chuyển sang màu xám chết chóc, cột sóng 4G của nhà mạng viễn thông tụt dốc không phanh từ bốn vạch xuống một vạch, rồi trơ trọi hiện chữ "E" yếu ớt trước khi hoàn toàn biến thành vòng tròn xoay tít vô tận.

Cả dải ven sông Hoài lúc này có tới hàng trăm du khách và người dân địa phương đang tập trung dạo mát cuối tuần. Khi dông bão bất ngờ ập đến, phản xạ đầu tiên của đám đông là rút điện thoại ra: người vội vã gọi điện cho người thân để tìm chỗ trú, kẻ cuống cuồng chụp ảnh cảnh giông gió cuộn trên sông, người lại cố gắng mở ứng dụng ngân hàng để thanh toán vội món đồ vừa chọn. Hàng ngàn yêu cầu truyền dữ liệu phát sinh cùng một tích tắc đã đánh sập trạm thu phát sóng di động khu vực phường Minh An, đẩy toàn bộ dải phố vào tình trạng nghẽn mạch viễn thông hoàn toàn.

Ứng dụng web Chợ Nhà Mình trên màn hình của Hân đứng khựng lại ở trạng thái đang tải. Vòng tròn quay đều vô vọng trên nền trắng xóa. Toàn bộ dữ liệu giỏ hàng, bảng giá cập nhật theo thời gian thực và số lượng tồn kho của hơn ba mươi tiểu thương bốc hơi khỏi tầm mắt, để lại một khoảng trống hoác vô cảm.

Đỗ Mỹ Linh từ trong lều điều hành hớt hải che đầu bằng một tấm bìa carton ướt sũng rách tả tơi, vừa chạy bổ về phía bậc thềm nơi Hân đứng vừa gào to qua tiếng sấm ì ầm đang rung chuyển mặt đất:

"Chị Hân ơi! Mất mạng hoàn toàn rồi! Cáp quang của quán anh Phúc bị nhánh cây bàng quật đứt lìa rơi xuống đường, còn sóng 4G thì nghẽn cứng ngắc không gửi nổi một tin nhắn văn bản! Khách du lịch đang đứng chật cứng ở sạp chú Bảy với sạp thím Sáu, họ quét mã QR thanh toán nhưng máy cứ báo lỗi kết nối mạng hoài! Khách sốt ruột đòi bỏ đi, mấy cô chú tiểu thương bắt đầu cuống cuồng cả lên, không ai biết phải tính tiền hay ghi sổ ra làm sao nữa rồi!"

Tiếng ồn ào hỗn loạn bắt đầu lan nhanh như một vết dầu loang khắp dãy chợ ven sông. Mùi bùn đất ẩm ướt bốc lên nồng nặc, ngai ngái hòa cùng mùi khói than ướt xì xèo bốc lên từ những xe đẩy ẩm thực vỉa hè. Một vài đoàn khách nước ngoài co ro nép dưới những mái hiên chật hẹp chỉ vừa đủ che nửa người, gương mặt lộ rõ vẻ bối rối, ngơ ngác khi chiếc điện thoại cầm tay liên tục báo lỗi giao dịch. Góc rạp số hai sụp xuống đè bẹp một góc sập trưng bày lồng đèn giấy của chú Bảy, tiếng kim loại va đập leng keng chói tai giữa tiếng gió hú rít tạo nên một khung cảnh hỗn độn đến nghẹt thở.

Trong một khoảnh khắc chớp nhoáng, ký ức kinh hoàng của đêm livestream định mệnh sáu tuần trước ùa về như một cơn sóng ngầm, bóp nghẹt lồng ngực Hân. Đó cũng là một buổi tối mưa phùn ẩm ướt, hệ thống máy chủ đột ngột quá tải, đường truyền đứt gãy, các dòng tiền giao dịch bị tắc nghẽn giữa chừng khiến tiểu thương nghi kỵ, du khách phàn nàn, và cả khu chợ chìm trong nỗi hoang mang tột độ. Đêm đó, cô đã từng ngồi sụp xuống sàn gạch lạnh ngắt, nhìn dòng thông báo đỏ lòm trên màn hình mà cảm thấy bản thân bất lực đến mức muốn buông tay từ bỏ tất cả.

Nhưng lần này, những ngón tay của Hân không hề run rẩy.

Cô không cuống cuồng lao vào bàn phím gõ những dòng lệnh cưỡng bức vô nghĩa, cũng không cố chấp bấm nút làm mới trang web trong tuyệt vọng như người bước hụt chân cố bám víu vào một nhánh cành mục. Sự hoảng loạn của sáu tuần trước đã được trả giá bằng những đêm thức trắng vắt kiệt sức lực bên bàn làm việc cùng Lâm Đức An, bằng những sơ đồ luồng dữ liệu vẽ đi vẽ lại hàng chục lần trên bảng mica, và bằng những buổi thảo luận căng thẳng về sự mong manh của hạ tầng số trước thiên tai miền Trung.

Hân hít một hơi thật sâu. Luồng không khí ẩm ướt, lạnh buốt mang theo vị mặn mòi của gió biển và hơi nước sông Hoài tràn sâu vào buồng phổi, làm dịu đi cơn căng thẳng và khiến đầu óc cô trở nên sáng suốt lạ thường. Cô đưa tay kéo chiếc khóa kéo tráng cao su của chiếc túi vải dù dày chống thấm nước đeo chéo bên hông, quay sang nhìn thẳng vào mắt Đỗ Mỹ Linh. Giọng nói của Hân phát ra không hề cao giọng nhưng dứt khoát, vững vàng và trầm ổn:

"Linh, bình tĩnh lại! Hít thở sâu vào, không có gì phải hoảng loạn cả. Chúng ta đã lường trước kịch bản này từ buổi họp vận hành hôm thứ Hai rồi. Mưa bão miền Trung là chuyện thường ngày của đất trời, Chợ Đèn Lồng này tồn tại mấy trăm năm nay bằng ngọn đèn dầu và cuốn sổ tay gối đầu giường thì tuyệt đối không thể vì mất vài vạch sóng mạng mà tê liệt được. Kích hoạt ngay Kịch bản vận hành ngoại tuyến!"

Mỹ Linh ngẩn người ra trong một phần giây ngắn ngủi, những sợi tóc ướt bết vào trán cô gái trẻ như giật mình tỉnh thức. Rồi hai mắt cô sáng rực lên:

"Dạ... kích hoạt ngoại tuyến? Ý chị là những tập phiếu đơn in mã tĩnh?"

"Đúng! Chính là những tập phiếu đó," Hân mở toang nắp túi dù, rút ra từng tệp tài liệu dày dặn. "Em cầm lấy nửa số này, chạy ngay sang dãy ẩm thực và hàng khô của mẹ chị với bà Tư. Chị phụ trách dãy đồ thủ công mỹ nghệ và sạp gia dụng của chị Diệp. Quân! Anh Quân đâu rồi?"

Từ phía sau góc lều điều hành bị gió quấn rách một mảng, Lê Minh Quân lao ra như một mũi tên. Chiếc áo khoác gió sũng nước dính chặt vào bờ vai vạm vỡ của anh, những giọt nước mưa chảy ròng ròng trên cằm, nhưng hai cánh tay anh vẫn ôm khư khư trước ngực chiếc bọc ni-lông dày bảo vệ thân máy ảnh và ống kính bên trong:

"Anh đây! Góc rạp số hai sập nhưng anh với chú Bảy đã kịp kê giàn mây tre vào sát chân tường nhà cổ của tiệm thuốc bắc rồi, hàng hóa không ướt món nào cả! Tình hình mạng thế nào Hân? Có cứu được đường truyền không?"

"Mạng viễn thông sập rồi, nhưng chợ của mình thì không!" Hân dõng dạc trả lời, giọng nói át cả tiếng sấm rền từ phía biển. Cô giơ cao những xấp tài liệu được chuẩn bị vô cùng kỹ lưỡng lên trước mặt Quân và Linh.

Đó là những tập phiếu đơn ba liên được in sẵn trên chất liệu giấy than tự nhân bản, toàn bộ được bọc cẩn thận bên trong các bìa kẹp mica ép nhựa chống thấm nước tuyệt đối. Trên mỗi tờ phiếu, Hân đã cùng Lâm Đức An thiết kế một bảng danh mục mặt hàng cốt lõi của từng quầy hàng kèm theo một mã QR tĩnh độc lập cho từng sạp. Khác hoàn toàn với mã QR động đòi hỏi máy chủ phải tính toán giỏ hàng trực tuyến thông qua kết nối internet liên tục, mã QR tĩnh này chứa sẵn thông tin tài khoản thụ hưởng của sạp hàng kèm mã định danh ngoại tuyến của từng món ăn, từng món đồ thủ công mỹ nghệ. Chuỗi dữ liệu được nén lại ở dạng ký tự tinh gọn nhất, cho phép bất kỳ camera điện thoại hay máy quét nào của khách cũng có thể đọc và lưu giữ vào bộ nhớ tạm cục bộ dù máy đang ở chế độ ngắt mạng hoàn toàn.

Hân dằn từng cọc phiếu chắc nịch vào tay Quân và Linh, ánh mắt ánh lên ngọn lửa của sự kiên định:

"Mỗi sạp nhận một tập mười lăm phiếu ép nhựa và hai cây bút dạ dầu không phai. Khi khách chọn đồ, tiểu thương tích vào ô hàng, viết số lượng, xé liên vàng trao cho khách cầm mã hàng, liên hồng giữ lại cài vào kiện, liên trắng ghim vào sổ cuống. Trên phiếu có in sẵn số tài khoản ngân hàng và mã QR tĩnh thanh toán sau: khách nào có tiền mặt thì thu tiền mặt, khách nào hết tiền mặt thì bảo họ chụp lại phiếu hoặc cầm liên vàng về khách sạn, khi nào máy bắt lại wifi thì quét mã chuyển khoản theo đúng mã đơn in trên giấy! Ứng dụng web cục bộ của chúng ta trên máy tính mini đặt ở kho vẫn đang chạy mạng nội bộ ngoại tuyến (Local-First Storage) qua bộ phát pin dự phòng, không cần cáp quang internet vẫn lưu được dữ liệu vào bộ nhớ IndexedDB."

"Rõ rồi!" Quân gật phắt đầu dứt khoát, nụ cười rạng rỡ quen thuộc lại bừng sáng trên gương mặt dạn dày gió bụi. "Thời tiết khắc nghiệt mới là đặc sản Hội An, chuyển sang buôn bán thời kháng chiến thôi!"

Không chần chừ một giây, ba người lập tức chia làm ba ngả, lao mình vào màn mưa trắng xóa đang bao phủ con đường ven sông.

Tại dãy nhà cổ sát mép đường Bạch Đằng, nơi mái ngói âm dương rêu phong nhô ra tạo thành một khoảng hiên rộng rãi lát đá tảng, bà Lành đang cùng chị Diệp và bà Tư đứng che chắn cho một toán khách bộ hành gồm cả người lớn lẫn trẻ nhỏ đang ướt lướt thướt vì cơn dông ập đến quá nhanh.

"Vô đây, vô sâu trong này mấy cháu ơi! Đừng đứng ngoài mép hiên gió quất lạnh dữ lắm!"

Tiếng bà Lành rổn rảng, nồng hậu và ấm áp vang lên át cả tiếng mưa gầm rú trên mái ngói rêu phong. Bà nhanh nhẹn kéo bung mấy cánh cửa gỗ lim nặng trịch của gian nhà cổ mở rộng sang hai bên. Căn nhà này vốn là gian kho cũ chứa nông cụ và vật liệu xây dựng mà ông Đặng Quốc Vinh đại diện Ban điều phối bàn giao cho dự án Chợ Nhà Mình từ đầu tháng trước. Mấy ngày qua, đội thanh niên đã quét dọn sạch sẽ bụi bặm, lau bóng sàn gạch hoa cổ và kê sẵn những bộ bàn ghế gỗ mộc mạc làm nơi dự phòng. Thay vì để dòng người chen chúc, co ro run rẩy dưới những mái hiên chật hẹp ngoài trời, bà Lành và chị Diệp đã chủ động biến không gian kín gió này thành một trạm trú mưa dã chiến cho du khách.

Chị Trương Ngọc Diệp tay xách chiếc đèn măng-sông cổ bằng đồng thau sáng bóng, rút que diêm dài quẹt mạnh vào mép hộp. Ngọn lửa phụt sáng qua ống kính thủy tinh tròn trịa, tỏa ra thứ ánh sáng vàng óng ả, ấm sực và tiếng xì xèo reo vui của tim đèn nén khí. Ánh sáng vàng ấm áp tức thì xua tan đi cái lạnh lẽo, xám xịt của cơn dông ven sông.

"Mấy đứa nhỏ ướt hết áo rồi nè, lại đây cô lau cho!" Bà Tư bán bánh mì nhanh tay quấn vội chiếc khăn rằn sọc xanh lên cổ, hai cánh tay thoăn thoắt kéo chiếc lò than nướng bánh bằng đất nung đặt ngay ngắn ở góc hiên có mái che cao ráo, nơi nước mưa không thể hắt tới.

Chiếc lò than đỏ rực tàn hoa hồng bốc lên hơi nóng hôi hổi, tỏa ra mùi bơ thơm lừng, mùi pate gan ngầy ngậy và tiêu đen cay nồng ngào ngạt. Bà Tư dùng kẹp sắt gắp từng ổ bánh mì con đặt lên vỉ sắt bên trên lò, xoay đều tay thoăn thoắt:

"Trời này mà đứng ngoài dầm mưa là trúng gió như chơi nghen. Mỗi người cầm tạm một khúc bánh mì nóng hổi mới nướng giòn rụm này nhai cho ấm bụng đã, tiền bạc tính sau!"

Một cặp vợ chồng du khách người Pháp dắt theo cô con gái nhỏ trạc bảy tuổi đang run rẩy vì ướt lạnh, nhìn thấy ổ bánh mì nóng bốc khói nghi ngút thì đôi mắt sáng lên mừng rỡ. Người mẹ ngập ngừng rút chiếc ví ướt sũng trong túi xách ra, bối rối xua tay chỉ vào màn hình điện thoại đen ngòm không có chút tín hiệu:

"Sorry... no internet, no cash... card only!"

Đúng lúc đó, Hân chạy vụt qua làn nước mưa vào tới hiên nhà, giũ nhẹ những giọt nước đọng trên mái tóc rồi nở nụ cười tươi tắn, cất giọng tiếng Anh lưu loát, trầm tĩnh:

"Đừng lo lắng ạ! Mọi người cứ vào sưởi ấm và dùng bánh đi. Khu chợ chúng tôi có kịch bản phục vụ ngoại tuyến, không cần mạng internet vẫn mua sắm bình thường!"

Hân đưa ngay tập phiếu đơn ép nhựa chống nước cho bà Lành và chị Diệp. Vừa nhìn thấy những tờ phiếu màu sắc rõ ràng, có sẵn từng ô tích chữ to tướng và mã QR sắc nét ép trong lớp màng nhựa bóng loáng giọt nước mưa rơi vào chỉ trượt đi chứ không thể thấm, bà Lành thở phào một hơi nhẹ nhõm, đôi mắt giãn ra:

"Tổ cha bây, mẹ cứ tưởng mất cái sóng mạng chi đó là chịu chết đứng nhìn chớ! Hóa ra con bé in sẵn mấy thứ ni rồi hả?"

"Dạ! Con đã tính hết rồi. Mẹ cứ dùng cây bút dạ dầu này, khách chọn món nào mẹ tích vào ô đó. Mực dạ dầu này viết lên giấy ép nhựa gặp nước mưa không bao giờ bị lem nhòe đâu mẹ," Hân giải thích cặn kẽ, giọng nói đầy sức truyền cảm, ngón tay chỉ vào từng cột mục rõ ràng. "Liên vàng mẹ đưa khách cầm, liên hồng mẹ giữ lại để lát nữa đối chiếu. Ai có tiền mặt mẹ thu bỏ vào túi vải, ai không có tiền mặt thì bảo họ cứ giữ liên vàng, trên đó có mã tài khoản tĩnh của quầy An Lành, tối về khách sạn có mạng họ quét trả sau!"

Bà Lành lập tức rút chiếc kính lão cài trên ngực áo đeo lên sống mũi, ngón tay thô ráp vốn quen vuốt từng tờ tiền giấy qua hàng chục năm buôn bán thoăn thoắt cầm lấy cây bút dạ:

"Được rồi! Để đó cho mẹ. Mấy cái vụ ghi chép tay với nhớ mặt khách này thì phần mềm của bây chưa chắc đã lanh bằng mẹ đâu!"

Chị Diệp nhìn Hân, ánh mắt sắc sảo thường ngày giờ đây tràn ngập sự khâm phục:

"Con bé này chu đáo thiệt! Chị Diệp nhận sạp kim khí với đồ đồng mỹ nghệ nghen. Bên trong kho này có mấy cái ấm đồng với chảo gang, chị mang ra trưng luôn trên mấy cái sập gỗ, khách vừa sưởi ấm vừa ngắm nghía!"

Chẳng mấy chốc, không gian gian nhà cổ bỗng chốc biến đổi kỳ diệu. Tiếng mưa rào xối xả đập rầm rập trên mái ngói rêu phong không còn là mối đe dọa làm gián đoạn việc buôn bán, mà trở thành bản nhạc nền thiên nhiên tôn lên vẻ ấm cúng đến lạ thường bên trong gian nhà cổ.

Dưới ánh sáng vàng rực của hai chiếc đèn măng-sông treo trên xà nhà gỗ, bà Lành mở chiếc rương thiếc nhỏ, lấy ra bình trà gừng thảo quả nóng hổi mà bà luôn mang theo mỗi ngày chợ. Từng bát nước trà gừng vàng sánh, bốc khói cay nồng thơm ngát mùi quế chi và đại hồi được chuyền tận tay từng vị khách đang trú mưa.

Bà Tư thoăn thoắt xẻ từng ổ bánh mì giòn tan, nhét đẫm thịt xá xíu đậm đà, chả lụa thái mỏng và chan thứ nước sốt thịt gia truyền thơm nức mũi. Du khách vừa cắn miếng bánh giòn rụm rôm rả, vừa hít hà hơi ấm từ lò than nướng. Chị Diệp thì sang sảng giới thiệu những chiếc chảo gang đúc thủ công làng Cẩm Hà, gõ nhẹ chiếc muôi đồng tạo ra những âm thanh lanh lảnh vui tai, rồi dùng chính chiếc chảo gang vừa tôi mỡ nóng hổi để rán mấy mẻ bánh đập giòn rụm chia cho khách ăn thử.

Bên ngoài lối đi phụ thông ra mép sông Hoài, tình hình giao vận cũng căng thẳng không kém, nhưng hoàn toàn nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ của Ngô Thành Lộc.

Mười hai chiếc xe máy và xe đạp thồ của "Tổ tài xế tự quản Chợ Đèn Lồng" đã được Lộc tập kết gọn gàng dưới mái hiên dài có giàn hoa giấy che chở của quán cà phê Bờ Hiên. Phan Văn Phúc từ trong quầy đã chuẩn bị sẵn hai phích nước sôi lớn và một chồng khăn bông khô cho các anh em tài xế lau người.

Lộc đứng giữa sân hiên, chiếc áo mưa cánh dơi màu xanh bộ đội phanh ngực, để lộ thân hình vạm vỡ ướt đẫm mồ hôi và nước mưa. Anh cầm loa pin cầm tay, chỉ đạo đội ngũ với tác phong của một người chỉ huy dạn dày sương gió:

"Anh em nghe rõ đây! Mạng 4G tê liệt cục bộ, nhưng tuyệt đối không được để ướt một kiện hàng nào của bà con! Nguyên tắc đóng gói mùa dông bão: bọc túi chống nước hai lớp cho từng kiện hàng! Lớp trong là túi zip miết mép kín mít, lớp ngoài trùm túi nilon đen dày quấn băng keo vàng ba vòng chữ thập!"

Các tài xế trẻ thoăn thoắt làm theo mệnh lệnh. Băng dính kêu xoèn xoẹt trong tiếng gió rít. Từng gói nấm hương khô, từng phong bánh in, những hộp mứt quất An Lành và những xấp vải lụa tơ tằm của cô Ba được bọc kín như những khối bưu kiện quân sự, nước mưa xối vào chỉ trượt dài trên mặt túi bóng loáng mà không thể ngấm một giọt vào bên trong.

"Còn cái vụ ghi địa chỉ thì sao anh Lộc? Ứng dụng tài xế trắng xóa rồi, không xem được bản đồ số!" Một tài xế trẻ tên Tuấn lo lắng hỏi, tay cầm chiếc điện thoại màn hình chập chờn.

Lộc rút phắt cây bút dạ dầu màu xanh lục đậm từ túi áo ra, gõ nhẹ lên nón bảo hiểm của Tuấn:

"Bản đồ số cái con khỉ mốc! Mấy cái ngõ hẻm phố cổ này tụi bây chạy từ hồi cởi truồng tắm sông Hoài tới giờ mà còn cần GPS chỉ đường à? Nhìn vào phiếu đơn giấy ép nhựa Hân vừa phát đây này! Góc trên bên phải có ghi rõ mã sạp: 'AL-01' là Tạp hóa An Lành, 'TM-03' là Tiệm Thảo Mộc. Phía dưới có số nhà viết tay bằng mực dầu: Kiệt 48 Trần Phú, ngõ Giếng Bá Lễ! Ứng dụng cục bộ trên máy tụi bây có phần 'Ghi nhận ngoại tuyến' Hân đã cài sẵn trong bộ nhớ đệm rồi. Cứ bấm số hóa đơn, bấm nút 'ĐÃ NHẬN HÀNG TẠI SẠP' màu xanh lá, ứng dụng sẽ lưu tạm vào bộ nhớ máy, không cần mạng internet một giây nào hết! Khi nào giao tận tay người nhận, nhờ họ ký một chữ lên góc phiếu liên hồng rồi cất vào túi đeo bụng. Sau cơn mưa có mạng trở lại, hệ thống sẽ tự động đồng bộ hóa toàn bộ một lượt!"

"Rõ rồi đội trưởng!" Cả đội tài xế đồng thanh hô vang.

Từng chiếc xe thồ gắn giỏ mây lót xốp dày, phủ bạt cao su chống thấm cẩn thận bắt đầu nổ máy giòn giã. Không một chút hoang mang, không một tiếng cãi vã hay phàn nàn về thuật toán phạt tiền như thời còn chạy cho các sàn công nghệ vô cảm. Họ phân chia nhau các tuyến ngõ nhỏ: hai người chạy xe đạp thồ len lỏi qua trục đường cấm xe ngập nước quanh Chùa Cầu, bốn xe máy luồn sâu vào các kiệt hẻm Cẩm Phô, số còn lại túc trực nhận hàng trung chuyển ra điểm hẹn quán nước mía bà Chín bên kia cầu Cẩm Nam.

Bên trong gian nhà cổ, không khí mua bán lúc này đã trở nên ấm áp và sôi nổi lạ thường. Sự cố giông bão bất ngờ không hề dập tắt phiên chợ, mà ngược lại, đã vô tình tạo nên một không gian trải nghiệm văn hóa truyền thống vô cùng độc đáo mà không một sự kiện du lịch dàn dựng nào có thể sánh được.

Ánh đèn măng-sông hắt lên những bức tường vôi vàng cổ kính đã bong tróc vài mảng rêu phong, phản chiếu bóng của những người khách bộ hành đang quây quần bên sập gỗ. Tiếng cười nói râm ran, tiếng xuýt xoa khen ngợi vị giòn rụm của chiếc bánh mì kẹp thịt xá xíu hòa cùng tiếng mưa gõ nhịp đều đều trên mái ngói.

Một nhóm bạn trẻ từ Hà Nội vào du lịch, ban đầu chỉ định tấp vào hiên để tránh ướt đôi giày vải, nhưng sau nửa tiếng ngồi sưởi ấm bên bình trà gừng của bà Lành và nghe cô Ba say sưa giải thích về cách phân biệt sợi tơ tằm tự nhiên với sợi tổng hợp bằng cách đốt thử một mẩu chỉ thừa, họ đã hoàn toàn bị chinh phục.

"Trời ơi, ấm áp quá cô ơi! Tụi cháu đi du lịch bao nhiêu nơi, chưa bao giờ thấy cảnh trú mưa nào mà tình cảm như thế này," một cô gái trẻ trong nhóm thốt lên, tay cầm cốc nước trà thơm phức. "Mất mạng thế này lại hay, không ai cắm mặt vào lướt mạng xã hội nữa. Cho cháu mua ba hộp hạt sen sấy An Nhiên với hai xấp khăn lụa tơ tằm màu hoa cúc này nhé cô Ba!"

Cô Ba cười tươi như hoa, chiếc răng khểnh duyên dáng lấp lánh dưới ánh đèn dầu:

"Có liền con gái ơi! Để cô lựa cho mấy đứa những xấp lụa dệt kỹ nhất của làng Mã Châu nghen. Cứ cầm lấy tờ phiếu liên vàng này, mã sản phẩm MC-CUC-01 có in sẵn giá quầy sạp sòng phẳng một trăm tám mươi ngàn một chiếc, không bớt một cắc mà cũng chẳng thách thêm một đồng nào của khách phương xa đâu!"

Bà Lành ngồi bên cạnh, chiếc bút dạ dầu trên tay bà di chuyển nhịp nhàng, thuần thục trên mặt giấy ép nhựa bóng loáng. Tích một cái vào ô hạt sen, ghi số lượng "03", tích một cái vào ô khăn lụa, ghi số lượng "02", rồi cộng nhẩm thoăn thoắt trong đầu:

"Của mấy đứa tất cả là bảy trăm hai mươi ngàn. Có tiền mặt thì đưa mẹ gom giùm cô Ba, hổng có tiền mặt thì cứ cầm tờ phiếu vàng ni về khách sạn, quét cái ô vuông đen đen in góc dưới là tiền tự động chạy thẳng vô tài khoản sạp Ba Mùa, khỏi lo chi hết trơn!"

Chàng trai trong nhóm lập tức rút ví lấy ra mấy tờ tiền giấy còn mới tinh:

"Cháu gửi tiền mặt luôn cho tiện cô ạ! Mua bán giữa cơn bão thế này mới đúng là cái tình của người Hội An!"

Bà Lành đón lấy những tờ tiền giấy, cẩn thận vuốt thẳng thớm rồi kẹp vào cuốn sổ bìa da sờn góc, miệng nở nụ cười đôn hậu làm rạng rỡ cả những nếp nhăn nơi khóe mắt. Bà nhìn con gái đang đứng đối chiếu danh mục hàng hóa ở góc bàn với Lâm Đức An, ánh mắt ngập tràn niềm tự hào không giấu giếm.

Suốt hai mươi năm buôn bán bên dòng sông Hoài, bà Lành đã chứng kiến không biết bao nhiêu trận bão lũ làm tan hoang quầy sạp, từng nếm trải cảm giác bất lực nhìn hàng hóa trôi theo dòng nước ngập. Nhưng hôm nay, giữa cơn dông lốc quất rát mặt bờ sông, bà thấy một sức sống mới đang trỗi dậy mạnh mẽ từ chính sự kết hợp giữa kinh nghiệm buôn bán truyền thống của thế hệ bà và tư duy bài bản, khoa học của con gái. Công nghệ của con bé không hề xóa bỏ chiếc bàn gỗ, ngọn đèn dầu hay cái bắt tay xởi lởi xóm giềng, mà nó trở thành một tấm khiên vô hình che chắn, giúp khu chợ đứng vững vàng trước những giông gió bất trắc nhất của đất trời.

Ở góc bàn làm việc dã chiến, Hân mở chiếc máy tính xách tay chạy bằng pin dự phòng kết nối với chiếc máy chủ mini cục bộ nhỏ bằng bàn tay đặt trên kệ gỗ cao ráo. Lâm Đức An ngồi bên cạnh, cặp kính trắng phản chiếu ánh sáng dịu nhẹ của màn hình quản trị.

"Tiến độ tiếp nhận phiếu đơn thế nào rồi An?" Hân hỏi, mắt không rời bảng theo dõi dữ liệu cục bộ.

An nhấp một ngụm trà mạn nguội, đẩy gọng kính, ngón tay gõ nhịp nhàng trên bàn phím:

"Rất ấn tượng, Hân à. Mô hình Local-First Storage (Lưu trữ cục bộ ưu tiên) kết hợp với hàng đợi bất đồng bộ tuần tự đang chứng minh giá trị sống còn của nó. Từ lúc mất kết nối cáp quang đến giờ, đã có đúng một trăm mười bốn phiếu đơn được ghi nhận qua tay các tiểu thương. Toàn bộ thông tin từ mã hàng, số lượng, sạp xuất kho cho đến phương thức thanh toán tiền mặt hay chuyển khoản sau đều được ghi lại trọn vẹn vào cơ sở dữ liệu IndexedDB của máy tính nội bộ thông qua mạng LAN không dây cục bộ của kho. Không có hiện tượng tranh chấp luồng (deadlock), không có đơn hàng nào bị ghi đè hay mất dấu."

Mỹ Linh chạy vào, trên tay ôm một xấp phiếu liên hồng đã được ghim thành từng tệp ngay ngắn theo sạp:

"Chị Hân ơi, chú An ơi! Toàn bộ mười lăm đơn hàng ăn liền của sạp bà Tư và thím Sáu đã được đội anh Lộc bọc túi chống nước hai lớp và giao xong xuôi cho các khách trú mưa dọc phố Bạch Đằng và Trần Phú rồi ạ! Tiền mặt thu về được bốn triệu hai trăm năm mươi ngàn đồng chẵn, em đã đối soát khớp từng cắc với liên hồng đây!"

Lâm Đức An mỉm cười kín đáo, đưa tay nhận lấy xấp phiếu từ tay Linh:

"Tốt lắm. Đưa tiền mặt đây tôi khóa vào két sắt dã chiến. Một đồng cũng không được để lẫn lộn giữa tiền hàng của sạp và tiền quỹ dự phòng."

Bên ngoài, tiếng gió rít qua các kẽ ngói bắt đầu dịu dần. Cơn dông lốc từ biển Cửa Đại sau hơn một tiếng đồng hồ thị uy dữ dội đã bắt đầu rút dần về phía rặng núi mờ xa phía tây. Những hạt mưa thưa dần, rồi chuyển thành làn mưa bụi giăng mắc mờ ảo trên dòng sông Hoài phẳng lặng.

Gió ngưng bặt. Mặt nước sông Hoài lấp lánh phản chiếu những vệt sáng đầu tiên le lói xuyên qua những tầng mây xám đang tan biến nhanh chóng. Bầu trời phố cổ quang đãng trở lại với một sắc xanh thẳm kỳ ảo của buổi chiều tà sau mưa. Mùi hương ngai ngái của rêu phong ướt nước quyện chặt với mùi hoa sứ, hoa giấy thơm nồng nàn lan tỏa khắp các nẻo đường ngõ ngách.

"Mưa tạnh rồi bà con ơi!" Tiếng ông Đặng Quốc Vinh sang sảng vang lên từ đầu bờ kè.

Vị Trưởng ban điều phối xắn cao ống quần, cùng mấy thanh niên trong ban quản lý chợ đang tích cực chống lại góc rạp bị sụp và dọn dẹp cành cây gãy đổ trên lối đi lát gạch. Nhìn thấy gian nhà cổ sáng rực ánh đèn măng-sông với hàng chục du khách đang vui vẻ cầm bánh mì, tay xách nách mang những gói quà bọc nilon cẩn thận bước ra ngoài dạo mát, ông Vinh không giấu nổi nụ cười hài lòng nơi khóe miệng.

Đúng lúc đó, chiếc bóng đèn tròn trên xà nhà chớp sáng hai lần rồi bừng lên rực rỡ: điện lưới thành phố đã được khôi phục. Cùng lúc, tín hiệu cáp quang internet nối lại; cột sóng viễn thông trên điện thoại của Hân đồng loạt nhảy vọt lên bốn vạch căng đét với biểu tượng 4G sáng loáng.

Một chuỗi âm thanh báo hiệu giòn giã, dồn dập vang lên liên hồi từ chiếc máy tính mini và điện thoại của các tiểu thương: "Ting! Ting! Ting!..."

Hân nín thở nhìn vào màn hình điều hành trung tâm.

Mô-đun đồng bộ dữ liệu tự động kích hoạt. Từng gói dữ liệu đơn hàng ngoại tuyến lưu trữ trong bộ nhớ đệm suốt cơn dông bắt đầu được đẩy tuần tự, nhịp nhàng lên máy chủ đám mây. Không một tiếng còi báo lỗi, không một thông báo xung đột hệ thống.

Một trăm mười tám đơn hàng phát sinh trong hơn một tiếng đồng hồ dông bão được cập nhật trơn tru vào cơ sở dữ liệu thời gian thực. Tồn kho của từng sạp nhảy số chính xác tuyệt đối: sạp An Lành giảm đúng ba mươi lăm hộp hạt sen và mười hai gói nấm đông cô; sạp Ba Mùa trừ chính xác bốn mươi mét lụa hoa cúc và sen hồng; sạp kim khí của chị Diệp xuất kho hai mươi chiếc chảo gang đúc; xe bánh mì của bà Tư cập nhật đủ sáu mươi lăm ổ bánh nóng đã bán sạch bách không còn thừa một mẩu vụn.

Về mặt tài chính, tổng doanh thu của phiên chợ trong mưa bão đạt con số ấn tượng: mười sáu triệu tám trăm bốn mươi ngàn đồng. Trong đó, hơn mười một triệu đồng tiền mặt đã nằm gọn gàng trong két sắt dã chiến có chữ ký xác nhận của chú An; số còn lại là các khoản thanh toán chuyển khoản qua mã QR tĩnh đã bắt đầu đổ dồn dập về tài khoản của từng chủ sạp khi du khách kết nối lại wifi của khách sạn.

"Khớp một trăm phần trăm!" Lâm Đức An gập mạnh cuốn sổ ghi chép, ngước nhìn Hân với ánh mắt tràn đầy sự tán thưởng tuyệt đối. "Không sai lệch một hào tiền mặt, không vênh một đơn vị tồn kho nào cả. Thử nghiệm khả năng chịu tải ngoại tuyến thành công vượt bậc, cô kỹ sư à!"

"Tuyệt vời quá chị Hân ơi!" Mỹ Linh nhảy cẫng lên reo hò, ôm chầm lấy cô Ba và chị Diệp.

Chị Diệp cười tươi roi rói, vỗ mạnh vào vai Hân một cái đau điếng nhưng chứa chan tình cảm:

"Con bé này giỏi thiệt! Bão gió đùng đùng mà bán hàng còn đắt hơn ngày nắng ráo! Chị Diệp bán sạch trơn hai chục cái chảo gang, lại còn thu tiền tươi thóc thật cầm nặng cả túi áo đây nè!"

Bà Lành đứng tựa lưng vào cánh cửa gỗ lim, tháo chiếc kính lão xuống lau vào vạt áo. Bà không nói một lời đao to búa lớn nào, chỉ lặng lẽ múc thêm một bát nước chè xanh nóng hổi đưa cho con gái. Khi Hân đón lấy bát nước chè, bà Lành khẽ đưa bàn tay gầy guộc, thô ráp áp vào má cô, giọng run run nghẹn ngào:

"Con gái mẹ giỏi lắm... Uống miếng nước cho ấm bụng đi con."

Khoảnh khắc ấy, bao nhiêu mệt mỏi, căng thẳng dồn nén suốt những tuần lễ bươn chải vừa qua dường như tan biến hoàn toàn trong nụ cười rạng rỡ của mẹ. Hân cảm nhận được sự ấm áp lan tỏa từ lòng bàn tay mẹ, sâu sắc và vững chãi hơn bất kỳ thuật toán hay dòng mã nguồn phức tạp nào mà cô từng viết trên đời.

Không gian bên bờ sông Hoài lúc này trở nên rực rỡ lạ kỳ. Những dải đèn lồng lụa đỏ, vàng, cam sau cơn mưa như được gột rửa sạch bụi bặm, đồng loạt bừng sáng lung linh soi bóng xuống mặt nước sông phẳng lặng như một tấm gương khổng lồ. Du khách đổ ra đường ngày một đông, tiếng cười nói rộn rã hòa quyện cùng tiếng ghi-ta mộc mạc của một nghệ sĩ đường phố bên chân cầu An Hội.

Nhiều du khách thích thú giơ điện thoại lên chụp lại cảnh tượng ấm áp của gian nhà cổ, chia sẻ những bức ảnh chụp chiếc đèn măng-sông, lò nướng bánh mì đỏ lửa và nụ cười rạng rỡ của bà Lành, chị Diệp lên các mạng xã hội kèm theo những dòng trạng thái đầy ắp sự cảm phục về tinh thần thích ứng kiên cường, đượm nghĩa tình của con người phố cổ.

Hân, Quân và chú An cùng nhau thu dọn những chiếc bàn gỗ, kiểm tra lại hệ thống dây nối trước khi bàn giao lại không gian cho ban quản lý. Quân bước lại gần Hân, đưa cho cô một chiếc bánh mì nóng giòn còn sót lại:

"Ăn chút đi cô gái. Hôm nay em làm anh thực sự kinh ngạc đấy. Giữ được sự bình tĩnh trước một cơn dông làm sập rạp và nghẽn toàn bộ mạng viễn thông như thế, không phải ai ở tuổi hai mươi tư cũng làm được đâu."

Hân đón lấy chiếc bánh mì, cắn một miếng nhỏ. Vị ngọt đậm đà của thịt nướng và vị béo ngậy của pate quyện vào đầu lưỡi khiến cô cảm thấy trọn vẹn hơn bao giờ hết:

"Em không làm điều đó một mình, anh Quân. Nhờ có mẹ, có bà Tư, chị Diệp, anh Lộc và tất cả mọi người cùng chung tay gánh vác đấy chứ. Nếu chỉ có một mình em với cái máy tính xách tay này, chắc em đã sụp đổ ngay từ phút đầu tiên cơn gió quật ngã cái rạp rồi."

Quân nhìn sâu vào mắt cô, ánh mắt lấp lánh nụ cười ấm áp:

"Đó chính là câu trả lời cho sự bền bỉ của Chợ Nhà Mình. Chúng ta không chỉ xây dựng một phần mềm, chúng ta đang bảo vệ một cộng đồng."

Hai người cùng rảo bước đi về phía quán cà phê Bờ Hiên để ngồi lại tổng kết số liệu cuối ngày cùng anh Phan Văn Phúc. Không khí mát mẻ, trong lành sau mưa bao bọc lấy từng bước chân thong dong trên nền đá hoa cương ven sông.

Cửa quán Bờ Hiên khẽ đẩy ra; cô giáo Bùi Thanh Mai bước vào với chiếc ba lô ướt sũng, mở máy tính cá nhân đặt trước mặt Hân: "Tôi nghĩ đã đến lúc nhóm phản hồi cư dân Hội An chúng tôi ngồi lại làm việc nghiêm túc với các bạn".