Bản vẽ và công thức

Tiếng sột soạt của mép bìa cứng chạm xuống mặt bàn gỗ vang lên khô khốc giữa không gian tĩnh mịch của dãy bàn cuối thư viện, nơi những tia nắng sớm xiên qua khung cửa kính bám một lớp bụi mỏng, rọi rõ từng vết gập gãy nham nhở nơi góc tập hồ sơ A3.

Bảo đang cắm cúi ghi chép lại các công thức chuyển đổi đơn vị vận tốc góc từ độ sang radian và giây cung cho bản nhật ký quan sát thì giật mình ngẩng lên. Cậu chưa từng thấy Mai Anh trong bộ dạng này bao giờ. Mọi ngày, cô bạn học cùng khối lớp mười luôn xuất hiện với vẻ chỉn chu, mực thước đến sắc sảo. Mái tóc đen của Mai Anh lúc nào cũng được buộc gọn gàng sau gáy bằng một chiếc kẹp tóc kim loại đơn giản, áo sơ mi đồng phục thẳng nếp không một nếp nhăn, và chiếc túi vải đựng đầy đủ các cỡ bút kim kỹ thuật cùng hộp chì màu nước lúc nào cũng nằm ngăn nắp bên hông cặp. Nhưng sáng nay, vài lọn tóc mai buông xõa lộn xộn bên thái dương, viền mắt sưng mọng ửng đỏ, đôi con ngươi mệt mỏi vằn lên những tia máu nhỏ li ti, và đôi môi mím chặt đến mức tái nhợt như đang cố hết sức ghìm giữ một cơn chấn động tâm lý vừa mới quét qua căn nhà mình đêm qua.

Bảo buông chiếc bút bi xuống trang giấy kẻ ô li, khẽ đẩy chiếc ghế gỗ đối diện ra một khoảng vừa đủ:

“Cậu ngồi đi đã. Có chuyện gì xảy ra thế này? Tập bản vẽ... sao lại bị gập nát hết cả mép bìa thế kia?”

Mai Anh nặng nề buông mình xuống ghế. Tiếng khớp gỗ rên khẽ dưới sức nặng của cô bạn. Hai bàn tay Mai Anh đan chặt vào nhau đặt trên mặt bàn sần sùi vết xước thời gian, các đầu ngón tay siết mạnh đến mức khớp xương trắng bệch ra. Cô hít một hơi thật sâu, cố gắng làm đầy buồng phổi bằng không khí thoang thoảng mùi giấy cũ và dung môi lau kính của thư viện, nhưng lồng ngực gầy vẫn run lên từng hồi nghẹn ứ, kéo theo một tiếng nấc cụt chìm sâu trong cuống họng:

“Tối qua... bố phát hiện ra tập bản vẽ trong cặp tớ.” Giọng cô khàn đặc, đứt quãng và khô ráp như thể vừa trải qua nhiều giờ gào khóc trong phòng kín khóa trái cửa. “Bố lục cặp để kiểm tra tập đề cương Toán nâng cao phần hình học không gian và xấp bài tập Hóa chuẩn bị cho kỳ khảo sát chất lượng giữa học kỳ hai. Thay vì thấy tài liệu ôn thi khối A như bố kỳ vọng, bố lôi toàn bộ xấp giấy can, bảng màu nước, mấy cây bút kim Sakura và tập infographic giải thích cơ chế che khuất của hệ sao Algol ra ngoài.”

Bảo nín thở, ngực thắt lại trong một cảm giác đồng cảm buốt nhói. Cậu nhớ rất rõ cảm giác ngột ngạt khi đối diện với sự phán xét và kiểm soát gắt gao của phụ huynh. Mới tối hôm qua thôi, mẹ cậu cũng đã cau mày trước bài kiểm tra 6,5 điểm môn Vật lý, buông ra những lời so sánh cay nghiệt và suýt chút nữa đã vò nát tờ lịch trực quan sát sao biến quang mà cậu dán ngay ngắn bên góc bàn học. Nỗi sợ hãi, cảm giác tội lỗi và sự bế tắc tột cùng ấy, Bảo hiểu rõ hơn bất kỳ ai trong căn phòng này. Cậu khẽ nghiêng người về phía trước, ánh mắt dõi theo từng cử động nhỏ của bạn mình.

“Bố cậu... đã nói những gì?” Bảo hỏi khẽ, hạ thấp giọng xuống mức tối thiểu để không phá vỡ bầu không khí tĩnh lặng xung quanh.

“Bố nổi trận lôi đình.” Mai Anh cắn chặt môi dưới, hai mắt lại ngấn nước, nhưng cô bướng bỉnh ngửa đầu nhìn lên trần nhà bằng thạch cao ố vàng để ngăn những giọt nước mắt chực trào ra. “Bố đập bàn mạnh đến mức làm đổ cả tách trà mạn. Bố bảo tớ là đồ dối trá, vô trách nhiệm với tương lai của chính mình. Bố bảo suốt mấy tháng qua tớ viện cớ học nhóm ở trường, tham gia cái gọi là ‘câu lạc bộ học thuật’ thực chất chỉ là trò che mắt đê tiện để vẽ bậy, đàn đúm vô bổ với những đứa viển vông. Bố vò nát mấy tờ phác thảo mặt cắt quỹ đạo, giật phăng xấp giấy can trên tay tớ ném thẳng xuống sàn gạch men...”

Cô dừng lại, hơi thở dồn dập và run rẩy:

“Bố ra tối hậu thư rồi, Bảo ạ. Bố bảo nếu kỳ thi giữa kỳ hai này, điểm trung bình ba môn khối A gồm Toán, Lý, Hóa của tớ không lọt vào nhóm dẫn đầu của lớp—chính xác là không đạt từ 8,5 trở lên cho từng môn—thì bố sẽ lập tức đến trường nộp đơn xin rút tên tớ khỏi mọi hoạt động ngoại khóa. Toàn bộ cọ vẽ, bảng vẽ điện tử và màu vẽ ở nhà sẽ bị tống hết vào thùng rác. Bố bảo bố không cho phép tớ phí hoài một giây nào cho thứ nghệ thuật rác rưởi, không kiếm ra tiền ấy nữa.”

Nói đến đó, Mai Anh không kìm được nữa, gục đầu xuống hai cánh tay đang khoanh tròn trên mặt bàn, vai run lên bần bật theo từng tiếng khóc nghẹn ngào cố nén lại. Tập hồ sơ vẽ đồ họa nằm trơ trọi, xiêu vẹo giữa hai người.

Đó là kết tinh của biết bao đêm Mai Anh thức trắng sau khi đã hoàn thành toàn bộ bài tập văn hóa trên lớp: từng nét mực kim 0,1 milimét sắc lẹm mô tả hệ tọa độ cực, từng mảng màu nước phân tầng tinh tế thể hiện quang phổ hấp thụ của các nguyên tố trong bầu khí quyển sao, và đặc biệt là sơ đồ trực quan hóa đường cong ánh sáng dạng chữ U của hệ sao đôi Algol mà chính cô đã mày mò dùng thang xám đảo ngược để cứu cả nhóm khỏi cú bẫy sai số trắc quang ở khung ảnh số 54. Tất cả những lao động trí tuệ công phu, tỉ mỉ và đầy tính học thuật ấy, dưới lăng kính định kiến của một phụ huynh thực dụng, lại chỉ bị quy chụp thành hai chữ tàn nhẫn: “vẽ bậy”.

“Tớ ghét cái cảm giác này...” Tiếng Mai Anh lầm bầm qua kẽ tay, cay đắng và uất ức. “Tại sao lúc nào cũng phải là kỹ thuật, xây dựng, kinh tế mới được coi là đàng hoàng? Tại sao những gì tớ làm cho câu lạc bộ, những hình vẽ giúp mọi người hiểu được số liệu khoa học khô khan lại bị xem như rác rưởi? Tớ không muốn về nhà nữa. Chiều nay tớ sẽ không về. Tớ muốn dọn đồ lên hẳn phòng gác mái của trường ở luôn cho xong!”

Bảo ngồi im lặng, nhẫn nại lắng nghe trọn vẹn từng câu chữ uất nghẹn của bạn mình. Cậu nhìn góc tập hồ sơ A3 bị gập gãy nham nhở, nhìn đôi vai gầy guộc đang run rẩy của cô gái vốn luôn kiên cường, sắc sảo nhất nhóm dự án. Nếu là Bảo của ba tháng trước, cậu chắc chắn sẽ hùa theo sự bất mãn đầy bột phát ấy. Cậu sẽ khuyên Mai Anh tiếp tục giấu giếm, lén lút vẽ ở trường, hoặc nổi loạn cãi tay đôi với cha mẹ như chính cậu từng vùng vằng đập cửa bỏ lên sân thượng sau những bữa cơm ngột ngạt.

Nhưng cuộc trò chuyện đêm qua với anh trai Minh Quân đã dạy cho Bảo một bài học sâu sắc về sự trưởng thành. Phản kháng mù quáng bằng cảm xúc không bao giờ mang lại sự tự do thật sự; nó chỉ đào sâu thêm khoảng cách thế hệ và biến những người thân yêu thành đối thủ trong một cuộc chiến không có kẻ chiến thắng. Cơn thịnh nộ của các bậc phụ huynh, suy cho cùng, phần lớn đều bắt nguồn từ nỗi sợ hãi—nỗi sợ con cái họ sẽ lạc lối giữa một cuộc đời bấp bênh, sẽ chật vật mưu sinh, sẽ phải trả một cái giá quá đắt cho những con đường mờ mịt thiếu đi một bản đồ định hướng rõ ràng.

Bảo vươn tay qua mặt bàn, nhẹ nhàng kéo tập hồ sơ A3 về phía mình. Cậu dùng phần thịt mềm nơi đầu ngón tay cẩn thận miết phẳng lại từng nếp gấp bị gãy ở góc bìa các-tông, động tác chậm rãi, kiên nhẫn như thể đang phục chế một cổ vật quý giá.

“Đừng trốn chạy, Mai Anh,” Bảo cất giọng, âm sắc điềm tĩnh và chắc nịch khác thường. “Và cậu cũng đừng nghĩ đến chuyện phản kháng tiêu cực bằng cách cãi vã hay bỏ nhà đi. Làm thế chẳng giải quyết được gì cả, nó chỉ càng chứng minh cho bố cậu thấy rằng cậu vẫn chỉ là một đứa trẻ bốc đồng, làm mọi việc theo cảm tính và chưa hề sẵn sàng chịu trách nhiệm cho cuộc đời mình.”

Mai Anh từ từ ngẩng đầu lên. Gương mặt cô ướt đẫm nước mắt, đôi mắt đỏ hoe nhìn Bảo với vẻ ngỡ ngàng xen lẫn chút thất vọng, như thể người đồng đội thân thiết nhất vừa phản bội lại mình:

“Cậu nói vậy là ý gì? Cậu bảo tớ phải cam chịu à? Cậu muốn tớ vứt hết cọ vẽ, dẹp hết đam mê rồi cắm đầu vào giải mấy bài toán tích phân, bài tập este vô hồn theo đúng cái khuôn đúc sẵn của bố sao?”

“Không, hoàn toàn không,” Bảo lắc đầu dứt khoát, ánh mắt kiên định nhìn thẳng vào đôi mắt đang dao động của Mai Anh. “Tớ muốn cậu đối thoại. Nhưng không phải bằng những giọt nước mắt uất ức hay những lời hờn dỗi trẻ con, mà bằng chính thứ ngôn ngữ mà bố cậu quen thuộc nhất, tin cậy nhất và tôn trọng nhất: tính kỷ luật của quy trình và logic chặt chẽ của khoa học.”

Mai Anh ngơ ngác chớp mắt, hàng mi còn đọng nước:

“Ngôn ngữ của bố tớ?”

“Bố cậu là kỹ sư xây dựng, đúng không?” Bảo hỏi lại, giọng nói rành rọt.

“Ừ... Bố làm chỉ huy trưởng công trình cho một tổng công ty xây dựng dân dụng.”

“Vậy thì một người chỉ huy trưởng công trình sẽ lắng nghe điều gì?” Bảo bắt đầu phân tích, từng luận điểm tuôn ra mạch lạc như thể cậu đã nghiền ngẫm điều này suốt cả đêm qua. “Những người làm kỹ thuật kết cấu không bao giờ đặt niềm tin vào những lời hứa mơ hồ hay những cảm xúc nghệ sĩ bộc phát. Họ làm việc với bản vẽ thiết kế kỹ thuật, bảng bóc tách khối lượng vật tư, tiến độ thi công từng giai đoạn và hệ số an toàn chịu lực của từng khối bê tông. Bố cậu nổi trận lôi đình vì bố nhìn thấy tranh vẽ của cậu như một mối nguy cơ tiềm ẩn làm đổ vỡ ‘công trình học tập’ khối A mà ông đã dày công tính toán cho tương lai của cậu. Bố nghĩ vẽ vời là sự lãng phí thời gian cảm tính, không tạo ra bất kỳ giá trị nghề nghiệp thực tế nào và chỉ khiến cậu xao nhãng việc chính.”

Bảo đẩy tập hồ sơ đã được vuốt phẳng mép bìa lại ngay ngắn trước mặt Mai Anh:

“Chiều nay, ngay sau giờ tan học, tớ sẽ cùng cậu đến gặp bố. Nhưng chúng ta không đến để van nài sự thương hại hay xin một sự nhân nhượng vô điều kiện. Chúng ta sẽ mang đến một bản thuyết trình nghiêm túc. Chúng ta sẽ chứng minh cho một kỹ sư lão thành thấy rằng những gì cậu đang làm ở câu lạc bộ không phải là vẽ tranh trang trí tùy tiện, mà là Thiết kế Truyền thông Khoa học—một lĩnh vực đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối về số liệu, tư duy không gian đa chiều và tính logic không thua kém gì một bản vẽ kết cấu thép. Và quan trọng nhất, chúng ta sẽ đặt lên bàn làm việc của bố một bản kế hoạch phân bổ thời gian học tập chi tiết, có cam kết điểm số cụ thể để chứng minh rằng cậu hoàn toàn làm chủ được việc học khối A mà không cần ai phải giám sát.”

Mai Anh nhìn trân trân vào Bảo. Cơn giận dữ và nỗi cay đắng trong mắt cô dần nhường chỗ cho sự kinh ngạc tột độ. Cô nhìn sâu vào gương mặt bình thản nhưng ngời sáng ý chí của người bạn cùng tuổi. Lần đầu tiên, cô nhận ra Bảo không còn là cậu học sinh lớp mười hay lúng túng, bối rối trước những bài toán quang sai phức tạp hay rụt rè trước đám đông. Cậu đang đứng ở vị trí của một người điều phối thực thụ—người biết cách nhìn thấu bản chất của một cuộc xung đột và dùng tư duy hệ thống để kết nối những mảnh ghép tưởng chừng đối nghịch thành một cấu trúc vững vàng.

“Cậu... cậu thật sự tin là bố tớ sẽ chịu ngồi yên để nghe chúng ta nói sao?” Mai Anh ngập ngừng hỏi, giọng nói đã bớt run, lồng ngực cũng dần lấy lại nhịp thở đều đặn.

“Nếu chúng ta dùng logic của một người làm kỹ thuật để đối thoại sòng phẳng với một kỹ sư, ông ấy sẽ buộc phải nhìn nhận lại,” Bảo mỉm cười, một nụ cười ấm áp đầy khích lệ. “Giờ thì lau nước mắt đi. Chúng ta có năm tiếng đồng hồ từ bây giờ cho đến cuối buổi chiều để chuẩn bị toàn bộ hồ sơ báo cáo. Mau lên, thư viện có sẵn máy tính kết nối mạng và máy in văn phòng.”

***

Suốt cả buổi trưa và trọn vẹn tiết sinh hoạt ngoại khóa buổi chiều hôm ấy, góc bàn cuối cùng sát dãy cửa sổ hướng đông của thư viện trường Hải Vân biến thành một xưởng làm việc khẩn trương và đầy tập trung.

Bảo kéo chiếc ghế xoay lại gần chiếc máy tính để bàn dùng chung của thư viện. Cậu mở phần mềm bảng tính, cùng Mai Anh vạch ra một biểu đồ Gantt chi tiết đến từng giờ cho toàn bộ lịch trình học tập và sinh hoạt từ nay cho đến ngày kết thúc kỳ thi khảo sát giữa học kỳ hai. Từng khối thời gian trong ngày được bóc tách và phân chia rành mạch không một kẽ hở: từ 6 giờ sáng đến 11 giờ 30 trưa dành trọn cho các tiết học chính khóa trên lớp; từ 13 giờ 30 đến 16 giờ 30 chiều là các buổi tự học chuyên sâu ba môn Toán, Lý, Hóa tại phòng đọc thư viện; từ 17 giờ đến 18 giờ 30 chiều dành cho hoạt động nghiên cứu của câu lạc bộ thiên văn, với quy định ngặt nghèo là tuyệt đối không vượt quá ba buổi mỗi tuần; buổi tối từ 19 giờ 30 đến 22 giờ dành toàn bộ thời gian cho việc giải các chuyên đề nâng cao hình học không gian, dao động cơ và cân bằng hóa học.

Trong bản kế hoạch ấy, Bảo thiết lập hẳn một bảng theo dõi tiến độ điểm số với các mốc kiểm tra thử định kỳ vào mỗi sáng Chủ nhật, đặt ra mục tiêu định lượng cụ thể: điểm môn Toán không được phép dưới 8,5, Hóa học duy trì ở mức 9,0 và Vật lý phải đạt từ 8,5 trở lên. Đặc biệt, Bảo còn soạn thảo một điều khoản chế tài nghiêm khắc: nếu trong bất kỳ bài kiểm tra một tiết nào mà Mai Anh để điểm số rơi xuống dưới 8,0, cô sẽ tự động bị đình chỉ mọi hoạt động tại câu lạc bộ thiên văn trong hai tuần để tập trung củng cố lỗ hổng kiến thức.

Ở phía bên kia bàn, Mai Anh đã hoàn toàn lấy lại sự sắc sảo và tập trung cao độ vốn có. Cô cẩn thận mở tập hồ sơ A3, lấy từng tờ bản vẽ ra, dùng băng dính giấy cố định bốn góc lên mặt bàn gỗ phẳng phiu rồi sắp xếp lại toàn bộ theo một trình tự logic khoa học chặt chẽ.

Trang tài liệu đầu tiên là bản vẽ phối cảnh ba chiều và mặt cắt quang học của ống kính thiên văn phản xạ Newton 150/750mm. Từng đường truyền của chùm tia sáng song song đi từ vô cực qua cửa thu sáng, hội tụ tại gương sơ cấp parabol, phản xạ góc vuông 90 độ qua gương thứ cấp phẳng đặt nghiêng 45 độ và đi vào tiêu cự của thị kính đều được cô kẻ bằng bút kim 0,2 milimét màu mực đen, chuẩn xác đến từng góc độ hình học. Bên dưới bản vẽ là bảng thông số kỹ thuật chi tiết: khẩu độ hữu dụng $D = 150\,\text{mm}$, tiêu cự $F = 750\,\text{mm}$, tỉ số tiêu cự $f/5$, độ phân giải lý thuyết theo tiêu chuẩn Rayleigh đạt $0,92$ giây cung.

Trang thứ hai là chuỗi 120 điểm dữ liệu trắc quang của hệ sao đôi biến quang Algol mà nhóm đã kiên trì thu thập trong đêm quan sát giá rét trên đỉnh bán đảo Sơn Trà. Mai Anh không chỉ đơn thuần vẽ đồ thị; cô đặt bảng số liệu đo đạc thông lượng photon từ 120 tệp FITS đối chiếu trực tiếp song song với hệ trục tọa độ Descartes biểu diễn đường cong ánh sáng dạng chữ U. Từng điểm dữ liệu thực nghiệm được chấm bằng mực đen li ti kèm theo thanh biểu diễn sai số chuẩn hóa, làm nổi bật đường cong suy giảm cấp sao từ 2,1 xuống cực tiểu chính 3,4 một cách trực quan và thuyết phục.

Đặc biệt nhất là trang thứ ba—tờ tài liệu then chốt mà Mai Anh dành nhiều tâm huyết nhất. Cô in phóng to hình ảnh khung ảnh FITS số 54 ở chế độ hiển thị thang xám đảo ngược (inverted grayscale), nơi nền trời vũ trụ mang màu trắng và các đốm sao mang màu đen đậm nhạt tùy theo mật độ photon. Bên cạnh bức ảnh, Mai Anh vẽ sơ đồ phân tích khẩu độ trắc quang thủ công với ba vòng tròn đồng tâm: vòng đo khẩu độ sao bán kính đúng 5 pixel, vòng đệm cách ly 2 pixel và vòng đo nền trời ngoài cùng bán kính 10 pixel. Cô dùng mực đỏ chỉ rõ vị trí của ngôi sao nền lân cận nằm lọt thỏm ngay sát mép đĩa sáng của sao chuẩn Rho Persei—thủ phạm vô hình đã làm sai lệch thuật toán đo tự động và tạo ra một chiếc gai nhọn bất thường trên đồ thị dữ liệu ban đầu. Bên cạnh đó là các công thức tính toán thông lượng photon thuần túy sau khi đã trừ khử nền trời và loại bỏ tạp âm quang học.

Từng nét vẽ, từng dòng chữ chú thích viết tay theo kiểu chữ in kỹ thuật thẳng đứng, nắn nót, không hề có một nét gạch xóa hay một chi tiết hoa mỹ thừa thãi. Toàn bộ tập tài liệu toát lên một vẻ đẹp lạnh lùng, chuẩn xác và chuẩn mực của một công trình nghiên cứu nghiêm túc.

Đúng bốn giờ ba mươi phút chiều, tiếng chuông báo hiệu kết thúc buổi học vang lên giòn giã từ tháp chuông trung tâm của trường. Bảo cẩn thận kẹp toàn bộ các bản in biểu đồ Gantt, bảng cam kết tiến độ và tập hồ sơ đồ họa khoa học của Mai Anh vào một chiếc cặp tài liệu bằng da màu đen cứng cáp, thẳng thớm mà cậu đã mượn từ phòng văn phòng đoàn.

Hai người sóng bước rời khỏi cổng trường THPT Hải Vân. Bầu trời thành phố Đà Nẵng lúc cuối chiều bàng bạc một màu mây mùa đông xám nhạt, gió từ hướng cửa sông Hàn thổi thốc qua các ngã tư mang theo hơi lạnh ẩm ướt và se sắt. Dọc con đường Bạch Đằng, những hàng cây xà cừ rụng lá trơ cành nghiêng mình trong gió. Bảo liếc mắt nhìn sang bên cạnh, nhận thấy những ngón tay của Mai Anh đang siết chặt lấy quai cặp da đến mức đỏ ửng lên. Cậu khẽ nghiêng đầu, cất lời động viên:

“Tự tin lên, Mai Anh. Cậu không làm gì sai cả. Cậu không phải là một kẻ trốn tránh hay lừa dối. Cậu đang bước vào căn nhà của mình để bảo vệ con đường tương lai bằng những sự thật có thể kiểm chứng được.”

Mai Anh hít một hơi thật sâu làn gió lạnh buốt, cảm giác run rẩy dần biến mất, nhường chỗ cho một sự điềm tĩnh lạ kỳ. Cô gật đầu thật mạnh:

“Ừ, tớ sẵn sàng rồi. Dù kết quả thế nào, tớ cũng sẽ không lùi bước nữa.”

***

Căn nhà hai tầng của gia đình Mai Anh nằm sâu trong một con ngõ rộng và yên tĩnh trên đường Nguyễn Chí Thanh. Ngôi nhà được xây dựng bằng những khối bê tông kiên cố, tường sơn màu ghi xám lạnh lùng, các đường gờ chỉ và ban công đều vuông vức, chuẩn mực theo đúng phong cách kiến trúc công năng thuần túy, hoàn toàn vắng bóng những chi tiết hoa văn uốn lượn hay cây cảnh rườm rà.

Khi Mai Anh tra chiếc chìa khóa kim loại vào ổ khóa, cánh cửa sắt nặng nề kêu lên một tiếng “ken két” trầm đục rồi mở ra. Bảo bước theo sau cô bạn, cẩn thận tháo giày đặt ngay ngắn lên kệ gỗ trước khi bước vào phòng khách.

Không gian bên trong căn phòng phảng phất một mùi hương đặc trưng: mùi giấy can mới hòa lẫn với mùi mực in bản vẽ kỹ thuật nồng nồng, điểm thêm hương vị chát đắng của trà mạn được ủ lâu trong ấm gốm. Chiếc bàn trà lớn bằng gỗ mun dày dặn kê ở vị trí trung tâm, nhưng một nửa mặt bàn đã bị chiếm trọn bởi những cuộn bản vẽ thi công khổ A0 được buộc dây cao su cẩn thận, một chiếc nón bảo hộ lao động màu trắng đã sờn rách lớp sơn phản quang cùng cây thước cuộn thép năm mét có vỏ bọc cao su đen. Phía sau bàn trà, chiếc giá sách bằng gỗ sồi cao chạm trần nhà xếp chật kín những cuốn giáo trình bìa da dày cộp: *Cơ học kết cấu*, *Sức bền vật liệu*, *Thiết kế kết cấu bê tông cốt thép*, *Nền móng công trình*, và trọn bộ tuyển tập *Tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam*.

Một người đàn ông trạc năm mươi tuổi, vóc người cao lớn, vạm vỡ với bờ vai rộng và mái tóc hoa râm cắt ngắn sát chân tóc đang ngồi tựa lưng vào ghế sofa bọc da, chăm chú đọc tập hồ sơ dự toán công trình dày hàng trăm trang. Đó chính là ông Nguyễn Văn Dũng. Gương mặt ông vuông vức, làn da ngăm đen và thô ráp vì dãi dầu nắng gió nơi các đại công trường ven biển, khóe miệng hằn sâu hai nếp nhăn nghiêm nghị, và đôi mắt sắc lạnh ẩn sau cặp kính lão gọng đồi mồi toát lên vẻ uy quyền của một người đã quen chỉ huy hàng trăm công nhân và kỹ sư hiện trường.

Nghe thấy tiếng bước chân lạ, ông Dũng hạ tập hồ sơ dự toán xuống mặt bàn, từ từ ngẩng đầu lên. Ánh mắt nghiêm khắc của ông quét qua gương mặt vẫn còn vệt ửng đỏ của con gái, rồi dừng lại trên người Bảo với vẻ ngạc nhiên xen lẫn sự cảnh giác rõ rệt:

“Mai Anh về rồi đấy à? Còn cậu này là ai?”

Bảo bước lên phía trước nửa bước, đứng thẳng lưng, hai tay buông tự nhiên bên hông và cúi đầu chào một cách lễ phép, mực thước:

“Cháu chào chú Dũng ạ. Cháu tên là Lý Gia Bảo, bạn học cùng khối mười với Mai Anh ở trường Hải Vân và hiện là thành viên phụ trách điều phối của Câu lạc bộ Thiên văn học trường ạ.”

Hai hàng lông mày rậm rạp của ông Dũng lập tức nhíu chặt lại, tạo thành một vệt hằn sâu hoắm giữa trán. Bầu không khí trong căn phòng khách dường như lập tức chùng xuống, đặc quánh và ngột ngạt như áp suất không khí trước một cơn dông biển. Ông đặt chiếc bút máy kim loại xuống mặt kính của bàn trà, phát ra một tiếng “cạch” khô khốc, đanh gọn:

“Câu lạc bộ Thiên văn? Chẳng phải tối hôm qua tôi đã nói rất rõ ràng với con gái tôi rồi sao? Tôi không cấm đoán các cô các cậu giao lưu bạn bè lành mạnh, nhưng năm nay là năm lớp mười, là cái móng của cả ba năm cấp ba. Móng không vững thì nhà cao tầng làm sao mà đứng được? Không lo tập trung toàn lực vào ba môn tự nhiên khối A để sau này thi vào Đại học Bách khoa hay Khoa Xây dựng công trình, lại suốt ngày tụ tập làm mấy trò ngắm sao ngắm trăng viển vông. Mai Anh, bố đã nói dứt khoát là con phải dẹp hết mấy cái thứ vẽ vời vớ vẩn, không ra tiền ra bạc ấy đi rồi cơ mà? Sao hôm nay con còn đưa cả bạn về nhà để làm cái gì?”

Trước giọng nói trầm vang đầy uy lực của người cha, Mai Anh khẽ giật mình, bờ vai hơi co lại theo phản xạ quen thuộc của một đứa trẻ bị quở trách. Nhưng chỉ một tích tắc sau, nhìn thấy ánh mắt kiên định của Bảo đang đứng bên cạnh, cô lấy lại sự tự chủ. Cô bước thẳng tới mép bàn trà, đối diện trực tiếp với ánh nhìn của ông Dũng. Đôi mắt cô không cụp xuống, cũng không ngấn lệ hờn dỗi như đêm qua, mà sáng lên một vẻ bình thản, kiên quyết:

“Thưa bố, chiều nay con và Bảo đến đây không phải để xin bố bỏ qua chuyện tối qua, cũng không phải để xin bố nhân nhượng cho con được tiếp tục vẽ theo cảm xúc. Con chỉ muốn xin bố đúng mười lăm phút đồng hồ. Con muốn trình bày cho bố thấy những gì con đang thực sự làm ở câu lạc bộ bằng một bản báo cáo khoa học nghiêm túc. Nếu sau mười lăm phút này, bố vẫn thấy những việc con làm là thứ viển vông, vô bổ và làm tổn hại đến việc học khối A của con, con sẽ tự tay mang toàn bộ cọ vẽ, màu vẽ và bảng vẽ nộp lại cho bố và tuyệt đối chấp hành mọi sắp đặt của bố mà không phàn nàn một lời nào nữa.”

Ông Dũng thoáng sững sờ. Đôi mắt người kỹ sư xây dựng khẽ mở lớn phía sau tròng kính lão. Suốt mười sáu năm nuôi nấng con gái, ông đã quá quen với sự vâng lời tuyệt đối, hoặc những lần lầm lũi khóc thầm trong phòng mỗi khi bị ông áp đặt kỷ luật công trường vào nếp sống gia đình. Đây là lần đầu tiên trong đời, đứa con gái nhỏ bé đứng trước mặt ông với tư thế đĩnh đạc của một người trưởng thành, dùng những từ ngữ rành mạch như “báo cáo khoa học”, “đối thoại sòng phẳng” và đưa ra một giao kèo có điều kiện rõ ràng như thể một đối tác đang đàm phán hợp đồng.

Sự tò mò mang tính nghề nghiệp kết hợp với chút ngỡ ngàng trước phong thái khác lạ của con gái đã khiến cơn giận dữ trong lòng người đàn ông trung niên tạm thời hạ nhiệt. Ông ngả người ra sau lưng ghế sofa, hai tay khoanh lại trước ngực, giọng nói trầm xuống nhưng vẫn giữ nguyên vẻ nghiêm nghị:

“Được. Mười lăm phút. Để tôi xem các cô các cậu học sinh lớp mười dùng những lý lẽ gì để thuyết phục một người kỹ sư đã có hai mươi lăm năm lăn lộn, tính toán từng khối bê tông ngoài công trường gió bão.”

Không để lãng phí một giây nào, Bảo bước tới, đặt chiếc cặp tài liệu da màu đen lên khoảng trống trên bàn trà, ngay cạnh cuộn bản vẽ A0 của ông Dũng. Cậu kéo khóa, nhẹ nhàng lấy ra tập hồ sơ được đóng gáy cẩn thận. Bảo không vội vàng mở tập tranh vẽ, cậu biết rất rõ tâm lý của một người làm quản lý kỹ thuật: họ quan tâm đến kỷ luật và sự kiểm soát rủi ro trước khi bàn đến vẻ đẹp của sản phẩm.

“Thưa chú Dũng,” Bảo cất giọng trầm tĩnh, khiêm tốn nhưng đĩnh đạc và rành rọt từng từ. “Cháu hiểu rất rõ nỗi lo lắng chính đáng của chú. Chú sợ rằng việc tham gia hoạt động ngoại khóa sẽ chiếm dụng thời gian tự học của Mai Anh, làm suy giảm kết quả của ba môn Toán, Lý, Hóa và làm chệch hướng mục tiêu thi cử khối A. Để chứng minh với chú rằng chúng cháu không hoạt động theo cảm tính hay sở thích bộc phát, cháu xin phép được trình bày trước về bản kế hoạch kiểm soát tiến độ và phân bổ tài nguyên thời gian mà chúng cháu đã thống nhất xây dựng.”

Bảo trải tờ biểu đồ Gantt khổ A3 được in sắc nét ra trước mặt ông Dũng.

“Đây là bảng tiến độ học tập chi tiết từ ngày hôm nay cho đến ngày kết thúc kỳ thi khảo sát chất lượng giữa học kỳ hai của Mai Anh. Toàn bộ quỹ thời gian trong tuần đã được chúng cháu bóc tách chi tiết thành các phân kỳ cụ thể. Tổng thời lượng tự học ba môn Toán, Lý, Hóa tại thư viện trường và ở nhà được cố định ở mức 28 tiếng mỗi tuần. Hoạt động tại câu lạc bộ thiên văn chỉ được phép diễn ra tối đa 4,5 tiếng mỗi tuần, tương đương với ba buổi chiều muộn sau giờ tan học và tuyệt đối không bao giờ xâm lấn vào khung giờ tự học buổi tối từ 19 giờ 30 đến 22 giờ.”

Bảo đưa ngón tay trỏ chỉ vào bảng cam kết chỉ số đo lường hiệu quả (KPI) đặt ở góc dưới của trang giấy:

“Mai Anh cam kết duy trì điểm trung bình ba môn khối A từ 8,5 trở lên, trong đó mục tiêu cụ thể của môn Toán và Hóa học là 9,0, môn Vật lý không dưới 8,5. Cả nhóm dự án của chúng cháu đã cùng ký vào một biên bản thỏa thuận nguyên tắc có chế tài ràng buộc: nếu trong bất kỳ bài kiểm tra định kỳ nào ở lớp mà Mai Anh đạt điểm dưới 8,0 ở bất kỳ môn nào trong ba môn này, bạn ấy sẽ tự động bị đình chỉ quyền tham gia mọi hoạt động của câu lạc bộ trong vòng hai tuần để tập trung bổ khuyết kiến thức. Bản cam kết này có chữ ký xác nhận của Mai Anh và của cháu với tư cách là người điều phối dự án.”

Ông Dũng khẽ chớp mắt. Đôi mắt tinh tường của người chỉ huy trưởng công trình lướt nhanh qua các cột mốc thời gian, các thanh ngang biểu thị tiến độ công việc, các bảng tính tỷ lệ phần trăm phân bổ thời gian được kẻ khung, căn lề và đánh số thứ tự một cách cực kỳ khoa học, chuẩn mực. Là người cả đời lập tiến độ thi công và quản lý nhân lực, ông không thể không ngạc nhiên khi thấy một cậu học sinh mười sáu tuổi lại có thể xây dựng được một kế hoạch điều phối nguồn lực chặt chẽ, mạch lạc và có tư duy quản trị rủi ro bài bản đến như vậy. Nó hoàn toàn không phải là trò chơi con trẻ; nó mang đầy đủ cấu trúc của một bản kế hoạch triển khai dự án nghiêm túc.

Tuy nhiên, nét mặt ông Dũng vẫn chưa hề giãn ra. Ông gõ nhẹ đầu ngón tay lên mặt bàn:

“Kế hoạch trên giấy thì ai cũng vẽ ra cho đẹp được. Dân công trường chúng tôi nhìn dự án là nhìn vào năng lực thực thi và sản phẩm thực tế, chứ không nhìn vào mấy cái bảng biểu lý thuyết. Còn cái thứ mà các cô cậu gọi là ‘nghiên cứu khoa học’ kia kìa? Tối qua tôi thấy trong cặp Mai Anh toàn là tranh vẽ trăng sao, vẽ màu nước lem nhem. Mai Anh, con nói đi! Vẽ mấy cái thứ hoa lá cành ấy thì giúp ích được gì cho tư duy hình học không gian, cho cơ học hay cho nghề nghiệp kỹ thuật tương lai của con?”

Đến lượt Mai Anh. Cô bước lên, nhận lấy tập hồ sơ từ tay Bảo. Nhìn vào những nếp giấy can mỏng manh đã được vuốt phẳng, cô cảm nhận được sự vững chãi và niềm tin mà Bảo đã truyền cho mình suốt cả ngày hôm nay. Mai Anh lật mở trang tài liệu đầu tiên, đặt ngay ngắn dưới ánh đèn tuýp sáng trắng của phòng khách.

“Thưa bố, những gì tối qua bố nhìn thấy không phải là vẽ tranh trang trí giải trí tùy tiện,” Mai Anh bắt đầu, giọng nói run nhẹ trong giây đầu tiên rồi nhanh chóng trở nên đanh thép, tự tin. “Đây là bản vẽ kỹ thuật ba chiều phân tích hệ thống quang học của kính thiên văn phản xạ Newton. Bố hãy nhìn vào đường đi của các tia sáng: chùm sáng song song từ vật thể ở xa đi qua khẩu độ 150mm, phản xạ trên bề mặt gương sơ cấp parabol có tiêu cự 750mm. Theo định luật phản xạ ánh sáng, các tia này hội tụ về tiêu điểm nhưng được chặn lại bởi một gương thứ cấp phẳng đặt nghiêng đúng một góc 45 độ so với trục quang học chính, bẻ hướng chùm sáng vuông góc 90 độ đi vào thị kính.”

Cô chỉ tay vào từng đường gióng kích thước và các ký hiệu quang sai:

“Để dựng được bản vẽ này, con phải tính toán chính xác tỉ số tiêu cự $f/5$, độ dài đường truyền quang học và góc lệch phản xạ. Từng đường nét này đều tuân thủ nghiêm ngặt các tiên đề của hình học không gian lớp mười một và định luật truyền thẳng của ánh sáng trong chương trình Vật lý. Nó không hề có một nét vẽ nào là tùy tiện hay tưởng tượng vô căn cứ cả.”

Mai Anh dứt khoát lật sang trang thứ hai, trải rộng biểu đồ trắc quang của sao biến quang Algol bên cạnh bảng số liệu 120 điểm đo:

“Còn đây là sản phẩm nghiên cứu cốt lõi của con trong dự án quan sát thiên văn đợt này. Bố nhìn vào đồ thị tọa độ Descartes này: trục hoành là trục thời gian thực tính bằng giờ phối hợp quốc tế (UT), trục tung biểu diễn tỉ số thông lượng photon ánh sáng chuẩn hóa. Đồ thị này thể hiện quá trình một ngôi sao mờ hơn che khuất ngôi sao sáng hơn trong hệ sao đôi Algol, khiến độ sáng tổng cộng của hệ sụt giảm từ cấp 2,1 xuống cực tiểu chính 3,4 theo một đường cong hình chữ U rất đặc trưng. Nhưng thưa bố, để có được một đường cong thực nghiệm chuẩn xác như thế này, không phải chỉ ngồi bấm máy chụp tự động là xong.”

Mai Anh lật tiếp trang thứ ba—tờ giấy in hình ảnh khung ảnh FITS số 54 ở chế độ thang xám đảo ngược, nơi có những vòng tròn trắc quang màu đỏ sắc nét:

“Bố hãy nhìn kỹ vào bức ảnh thiên văn thô này. Đây là khung ảnh số 54 chụp lúc nửa đêm trên đỉnh Sơn Trà. Do ảnh hưởng của nhiễu động khí quyển và gió biển, thuật toán tự động nhận diện tâm sáng của phần mềm xử lý số liệu đã bị lỗi lệch tâm. Máy tính đã vô tình gộp chung tín hiệu của một ngôi sao nền mờ nằm ngay sát cạnh vào đĩa sáng của ngôi sao so sánh Rho Persei. Kết quả là thông lượng photon bị tính vọt lên bất thường, tạo ra một chiếc gai nhọn sai lệch hoàn toàn trên đồ thị. Nếu cứ mù quáng tin vào thuật toán tự động của máy móc và cách làm thuần túy của các bạn chỉ quen giải bài tập trên giấy, toàn bộ công trình của nhóm sẽ bị hội đồng khoa học đánh trượt vì dữ liệu bị nhiễm bẩn.”

Mai Anh ngước nhìn thẳng vào đôi mắt sâu thẳm của người cha, lồng ngực cô phập phồng vì xúc động nhưng ánh mắt ngời lên niềm tự hào rực rỡ:

“Chính con, bằng kỹ năng quan sát thị giác tinh tế và khả năng phân tích không gian thang xám của một người vẽ, đã phát hiện ra ngôi sao nền gây nhiễu bị nhòe đi ở độ phóng đại 400%. Con đã trực tiếp hướng dẫn chị Thư sử dụng phương pháp đo khẩu độ thủ công với bán kính cố định 5 pixel để cô lập hoàn toàn ngôi sao nền đó, loại bỏ tạp âm và đưa đường cong ánh sáng trở lại độ chính xác khoa học thực tế. Bố ơi, những gì con đang làm không phải là vẽ bậy theo cảm xúc nghệ sĩ mơ hồ! Đây là Thiết kế Truyền thông Khoa học—Scientific Visualization. Nó đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối về số liệu, tư duy logic về không gian của một người làm kỹ thuật, kết hợp với khả năng biểu đạt thị giác của một người làm đồ họa để biến những con số khô khan, vô hồn thành tri thức sống động mà bất kỳ ai cũng có thể thấu hiểu được.”

Mai Anh đặt bàn tay thon thả của mình lên trang giấy, giọng nói tha thiết, chân thành nhưng chứa đựng một sức mạnh nội tâm ghê gớm:

“Con không hề từ bỏ các môn tự nhiên khối A, con cũng không bao giờ coi thường những định hướng thực tế mà bố đã vạch ra cho con. Nhưng con muốn chứng minh cho bố thấy rằng: hình ảnh và hội họa không phải là kẻ thù của khoa học hay kỹ thuật. Nó chính là công cụ đắc lực nhất, là đôi cánh giúp cho những phép tính toán khô cứng chạm được vào trái tim và khối óc của con người. Con muốn theo đuổi một con đường kết hợp giữa tư duy kỹ thuật chuẩn xác và năng lực mỹ thuật trực quan. Đó là con đường riêng của con, do chính con lựa chọn, và con xin chịu trách nhiệm tuyệt đối trước bố về quyết định này!”

Từng lời nói của Mai Anh vang lên đanh gọn, dứt khoát và rung ngân giữa bốn bức tường phòng khách, lấn át cả tiếng quạt trần quay đều đều trên cao.

Không gian bỗng chốc chìm vào một sự im lặng tuyệt đối.

Chỉ còn nghe thấy tiếng tích tắc khô khốc, đều đặn của chiếc đồng hồ quả lắc bằng gỗ treo trên tường và tiếng thở nhè nhẹ đầy căng thẳng của Bảo.

Ông Dũng ngồi bất động trên ghế sofa. Gương mặt sạm đen vì nắng gió của người kỹ sư già như đông cứng lại. Đôi mắt sau cặp kính lão chăm chú nhìn trân trân vào những bản vẽ trải dài trên bàn trà.

Một giây... năm giây... rồi mười giây trôi qua nặng nề như một thế kỷ.

Bàn tay to lớn, thô ráp với những vết sẹo dài và những khớp ngón tay chai sần vì hàng chục năm cầm thước thép, cầm bay chỉ huy công trường của ông khẽ run run vươn ra. Những ngón tay thô cứng ấy chạm thật khẽ vào bề mặt tờ giấy can A3 mỏng manh. Ông cúi thấp người xuống, lật giở từng trang, từng trang một cách vô cùng cẩn trọng.

Dưới ánh đèn huỳnh quang sáng rõ, những đường mực kim đen nhánh hiện lên sắc sảo, thẳng tắp, không hề có lấy một vết run tay, một giọt mực nhòe hay một đường tẩy xóa. Từng đường gióng kích thước, từng mũi tên chỉ phương vị, từng con số ghi chú sai số đo lường đều mang một sự chuẩn mực kỳ lạ—thứ chuẩn mực khắt khe mà chỉ những người có một tình yêu mãnh liệt, một sự tôn kính tuyệt đối đối với tính chính xác mới có thể kiên nhẫn ngồi hàng giờ dưới ánh đèn bàn để khắc họa nên.

Trong khoảnh khắc ấy, ký ức của ba mươi năm về trước bất ngờ ùa về trong tâm trí người đàn ông trung niên như một dòng nước lũ phá tung bờ đê ngăn cách.

Năm mười tám tuổi, ông Dũng cũng từng có những đêm dài thức trắng bên chiếc bàn gỗ ọp ẹp trong khu tập thể, say mê nắn nót từng nét vẽ phối cảnh nhà ga, cầu vượt. Ngày ấy, ông ấp ủ giấc mơ cháy bỏng được thi vào trường Đại học Kiến trúc, từng chắt bóp từng đồng tiền ăn sáng ít ỏi để lén giấu gia đình đi mua những cây bút vẽ kỹ thuật Rotring đắt đỏ của Đức và những tập giấy can trong suốt phẳng lì. Nhưng rồi, ông nội của Mai Anh—một người lính công binh già với nếp nghĩ quân sự sắt đá và khắc nghiệt—đã thẳng tay xé nát toàn bộ những bức vẽ kiến trúc phối cảnh ấy ngay trước mắt ông. Ông nội đã đập bàn, quát mắng ông là kẻ mơ mộng hão huyền, bắt ông phải nộp hồ sơ vào ngành Xây dựng công trình dân dụng để có một cái nghề thực tế, chắc chắn, ra trường là có việc làm ngay để phụ giúp gia đình thoát nghèo.

Ông Dũng đã cúi đầu tuân lệnh. Ông đã chôn chặt giấc mơ hội họa và kiến trúc ấy sâu thẳm dưới đáy lòng suốt ba mươi năm qua, vùi lấp nó sau những khối bê tông mác 300 xám xịt, những giàn giáo thép rỉ sét và những bảng thanh quyết toán công trình khô khốc. Để rồi theo năm tháng, trong vô thức, vì nỗi sợ hãi con gái mình sẽ phải đối mặt với những bấp bênh, trắc trở của một con đường nghệ thuật thiếu thực tế, ông đã vô tình dùng đúng cái khuôn mẫu áp đặt nghiệt ngã năm xưa mà cha ông từng giáng xuống đời ông để áp đặt lên đứa con gái duy nhất của mình.

Nhưng đứa con gái mười sáu tuổi đang đứng trước mặt ông lúc này không hề giống ông của ba mươi năm trước. Cô bé không cam chịu cúi đầu buông xuôi. Cô bé không lén lút khóc thầm rồi chấp nhận từ bỏ ngọn lửa bên trong mình. Cô bé đứng thẳng lưng, ngẩng cao đầu, dùng chính những công thức vật lý, những định luật quang học và những bản vẽ chuẩn mực đến từng milimét để bảo vệ con đường của mình trước sự phán xét của người cha.

Ánh mắt ông Dũng dừng lại thật lâu ở bản vẽ mặt cắt quang học của kính thiên văn Newton. Ông đưa ngón tay trỏ miết nhẹ qua đường gióng tiêu cự nối từ gương thứ cấp ra ngoài cửa thị kính. Ông khẽ hắng giọng, đẩy nhẹ cặp kính lão lên sống mũi, cất giọng trầm trầm, đều đều:

“Chỗ này... đường gióng kích thước từ tâm gương thứ cấp ra đến tiêu cự của thị kính, nét vẽ của con còn hơi mảnh so với quy chuẩn bản vẽ kỹ thuật. Nét trục tâm quang học theo tiêu chuẩn TCVN phải là nét gạch chấm mảnh, còn đường bao thấy của thân ống kính phải dùng nét đậm 0,5 milimét để tạo độ tương phản rõ ràng. Chỗ ghi chú sai số đo lường trắc quang bên góc phải, con dùng mực bút bi thường thế này thì sau một thời gian gặp độ ẩm không khí của miền Trung sẽ rất dễ bị phai nhòe.”

Mai Anh nín thở, hai mắt mở to nhìn cha mình, không dám tin vào tai mình nữa.

Ông Dũng từ từ ngẩng đầu lên. Ánh mắt nghiêm nghị, lạnh lùng thường nhật của người chỉ huy trưởng công trường giờ đây đã chùng xuống, nhường chỗ cho một nét ấm áp, bao dung và một niềm tự hào kín đáo đang lấp lánh sau tròng kính lão. Một nụ cười rất khẽ, dường như đã bị kìm nén quá lâu dưới những nếp nhăn khắc khổ, khẽ điểm nơi khóe môi người cha:

“Nhưng mà... nét vẽ rất có hồn. Bố làm chỉ huy công trường hai mươi lăm năm nay, cầm qua hàng ngàn bản vẽ thiết kế của các viện quy hoạch, nhìn qua một cái là bố biết ngay nét nào là nét vẽ đối phó, vẽ dối, nét nào là phải ngồi nắn nót, suy nghĩ nát óc cả đêm mới dựng được kết cấu chuẩn mực như thế này.”

Mai Anh vội đưa cả hai bàn tay lên che miệng. Một giọt nước mắt nóng hổi bất giác ứa ra nơi khóe mắt cô, lăn dài trên gò má, nhưng lần này không phải là nước mắt của sự uất ức hay tủi hờn, mà là những giọt nước mắt vỡ òa trong niềm hạnh phúc được thấu hiểu.

Ông Dũng cẩn thận khép tập hồ sơ A3 lại, đặt nó nằm ngay ngắn, trang trọng ngay trên đỉnh của những cuộn bản vẽ thi công A0 của công ty. Ông quay sang nhìn Bảo, gật đầu một cái thật dứt khoát:

“Cậu Bảo này.”

“Dạ, cháu nghe thưa chú!” Bảo vội vàng đứng nghiêm chỉnh đáp lời.

“Bản kế hoạch phân bổ thời gian biểu và quản lý tiến độ của cậu làm rất bài bản. Rất có tư duy của người làm tổ chức dự án: biết lượng hóa các chỉ tiêu, biết dự liệu rủi ro và biết đặt ra chế tài kỷ luật tự giác. Trong bất kỳ công trình xây dựng nào, từ cây cầu vượt nhịp lớn cho đến một dự án nghiên cứu, yếu tố kỷ luật thực thi và điều phối tiến độ luôn quyết định đến tám mươi phần trăm sự thành bại, chứ không phải là sự hăng hái bột phát ban đầu. Tôi đánh giá rất cao tư duy này của cậu.”

Nói đoạn, ông Dũng quay lại nhìn con gái, gương mặt lấy lại vẻ nghiêm túc cần thiết của một người làm cha:

“Mai Anh, bố đồng ý cho con tiếp tục tham gia các hoạt động nghiên cứu của câu lạc bộ thiên văn trường.”

“Bố... bố nói thật ạ?” Mai Anh nghẹn ngào, giọng nói vỡ ra vì sung sướng.

“Bố là người chỉ huy công trường, đã nói ra lời nào là phải chuẩn như đổ bê tông, không bao giờ nói hai lời,” ông Dũng chỉ ngón tay dày dặn vào bản cam kết điểm số đang nằm trên bàn. “Nhưng với một điều kiện bất di bất dịch, đúng như những gì các con đã cam kết trong văn bản này: điểm thi khảo sát giữa kỳ hai sắp tới của con ở cả ba môn Toán, Lý, Hóa tuyệt đối không được môn nào dưới 8,5. Và mỗi tuần, bố sẽ đích thân kiểm tra tập bài tập tự học ba môn tự nhiên của con vào đúng tám giờ tối Chủ nhật. Nếu con vi phạm bất kỳ điều khoản nào đã ký kết, thỏa thuận chiều hôm nay lập tức bị hủy bỏ và con phải chấp hành mọi kỷ luật của bố. Con có làm được không?”

“Dạ! Con làm được! Con hứa với bố, con nhất định sẽ hoàn thành đúng cam kết!” Mai Anh reo lên, những giọt nước mắt vẫn còn đọng trên má nhưng nụ cười đã nở rộ rạng rỡ như ánh nắng mùa xuân xua tan đi màn mây u ám suốt cả ngày qua.

Ông Dũng đứng dậy khỏi ghế sofa, bước vòng qua mép bàn trà. Đôi bàn tay to lớn, thô ráp của ông vỗ nhẹ lên vai con gái một cái thật mạnh—cái vỗ vai đầy tin cậy, ấm áp của một người kỹ sư kỳ cựu dành cho một người cộng sự trẻ tuổi đầy nhiệt huyết vừa chứng minh được năng lực của mình:

“Được rồi. Đi vào nhà vệ sinh rửa mặt mũi đi, xem kìa, mắt mũi sưng vù cả lên như thế kia thì ra thể thống gì nữa. Cậu Bảo này, chiều muộn rồi, ở lại ăn bữa cơm tối đạm bạc với gia đình chú rồi hẵng về nhé?”

“Dạ, cháu cảm ơn chú Dũng rất nhiều ạ!” Bảo mỉm cười, lễ phép cúi đầu đáp lời. “Nhưng cháu xin phép chú cho cháu về nhà ạ, mẹ cháu đang đợi cháu về ăn cơm tối. Cháu thật sự cảm ơn chú đã lắng nghe chúng cháu!”

Khi Bảo và Mai Anh bước ra khỏi cánh cổng sắt nặng nề của ngôi nhà, màn đêm mùa đông của thành phố Đà Nẵng đã bắt đầu buông xuống. Gió biển từ ngoài vịnh thổi lồng lộng qua những tán cây bàng ven đường Nguyễn Chí Thanh, mang theo hơi lạnh mặn mòi của đại dương. Không khí xung quanh se sắt lạnh, nhưng trong lồng ngực của cả hai lúc này lại ngập tràn một luồng nhiệt ấm áp, rạo rực đến kỳ lạ.

Mai Anh dừng lại dưới ánh đèn đường vàng vọt, quay sang nhìn Bảo. Đôi mắt cô vẫn còn hơi hoe đỏ nhưng sâu thẳm bên trong lại long lanh, lấp lánh như những vì tinh tú trên nền trời quang đãng:

“Bảo này... Cảm ơn cậu. Thật sự cảm ơn cậu rất nhiều. Nếu sáng nay ở thư viện không có cậu kéo tớ lại, không có cậu định hướng cho tớ cách đối thoại bằng logic kỹ thuật, có lẽ chiều nay tớ đã phá hỏng tất cả mối quan hệ với bố rồi.”

“Cậu không cần phải cảm ơn tớ đâu,” Bảo nhìn bạn mình, nụ cười chân thành, ấm áp nở trên môi. “Chính cậu đã tự bảo vệ con đường của mình bằng tài năng, sự nghiêm túc và tình yêu đích thực với khoa học. Tớ chỉ đóng vai trò của một người điều phối, giúp cậu tìm ra đúng thứ ngôn ngữ mà bố cậu có thể lắng nghe thôi. Giờ thì mọi chuyện đã ổn rồi, cố lên nhé, nhà thiết kế khoa học của câu lạc bộ!”

***

Sáng hôm sau, một buổi sáng mùa đông tạnh ráo hiếm hoi ở miền Trung, ánh nắng sớm vàng óng như mật chan hòa chiếu qua những ô cửa kính lớn của thư viện trường THPT Hải Vân, sưởi ấm những dãy bàn gỗ quen thuộc đã gắn bó với nhóm nghiên cứu suốt bao tháng ngày qua.

Bảo vừa đẩy cửa bước vào góc học tập quen thuộc ở dãy bàn cuối, Mai Anh đã ngồi đợi sẵn ở đó tự bao giờ. Khác hẳn với bộ dạng suy sụp, mệt mỏi và đôi mắt sưng húp của buổi sáng ngày hôm qua, cô bạn lớp 10A1 sáng nay xuất hiện với một diện mạo hoàn toàn mới mẻ, tràn đầy năng lượng sống. Mai Anh mặc bộ đồng phục áo trắng tinh tươm thẳng nếp, mái tóc đen mượt mà được buộc cao gọn gàng để lộ vầng trán thanh tú và đôi mắt sáng ngời vẻ tự tin, bản lĩnh.

Thấy Bảo tiến lại gần, Mai Anh mỉm cười rạng rỡ. Cô trân trọng dùng cả hai tay nâng lên từ mặt bàn, trao cho cậu một tập tài liệu khổ A4 dày dặn vừa được đóng gáy xoắn cẩn thận bằng bìa mica trong suốt lấp lánh dưới ánh nắng sớm.

Đó chính là bản thảo hoàn chỉnh đầu tiên của tập Cẩm nang ngắm sao dành cho học sinh phổ thông do chính tay cô minh họa—nơi những công thức vật lý quang học khô khan, những phép tính toán góc độ phức tạp và những đường cong ánh sáng biến quang trắc trở đã được hóa thân trọn vẹn thành những vũ điệu kỳ ảo, sống động của vũ trụ, sẵn sàng bước vào cuộc phản biện khoa học đầy thử thách tại Trung tâm Khoa học Đà Nẵng.