Một giá đường, hai câu chuyện

Tiếng gậy nha trượng nện đều xuống nền đá hoa cương của công đường phủ Vân Kinh tạo nên những nhịp trầm đục, dội vang giữa bốn bức tường vôi trắng đã ngả màu rêu mốc. Từng hồi gõ khô khốc điểm vào không gian một trật tự thị uy nghiêm ngặt, răn đe mọi manh tâm xảo trá. Giữa sảnh đường thênh thang, hai dãy bàn dài bằng gỗ trắc đen bóng kê song song, bên trên chất tầng tầng lớp lớp những chồng sổ sách, trát lệnh và giấy tờ đối chứng.

Ánh ban mai mùa thu vàng hanh như mật ong chiếu xiên qua khung cửa lớn của nha môn, rọi rõ từng hạt bụi li ti cuộn xoáy trong luồng sáng, đậu xuống mép những thếp giấy bản vàng ố vì sương gió thời gian. Những phong bì lưu trữ đóng dấu triện son đỏ chót của Ty Khảo Sổ xếp ngay ngắn cạnh hai chiếc tráp hồ sơ bằng gỗ lim thẫm màu, bản lề đồng sáng loáng. Không khí trong sảnh đường đặc quánh mùi mực nho mới mài, mùi ẩm mốc của xơ giấy cũ lưu kho nhiều năm và cái ngột ngạt ghê gớm của một cuộc chạm trán pháp lý đã bị dồn đến bước đường cùng, không còn bất kỳ kẽ hở nào để thỏa hiệp.

Trên công tọa đặt ở vị trí cao nhất gian chính sảnh, Quan thẩm khế Hoàng Minh Khuê ngồi ngay ngắn trong phẩm phục quan tứ phẩm dệt bằng gấm lam sẫm thêu chim nhạn, cổ áo viền bạch ngọc chỉnh tề. Gương mặt bà ngoài tứ tuần, những nếp nhăn nơi khóe mắt không giấu được sự khắc nghiệt của năm tháng tra cứu án từ, nhưng nét mặt phẳng lặng như mặt nước giếng cổ không một gợn sóng. Ánh mắt trầm sâu, sắc bén của nữ thẩm phán chậm rãi quét qua từng gương mặt đang hiện diện dưới sảnh đường.

Bên tả là Đặng Thu Vân, nữ kiểm toán viên của Ty Khảo Sổ. Nàng đứng thẳng tắp bên tập hồ sơ trích lục dán kín tiêu đề mật, tà áo xanh lục phẳng phiu không vương một vết nhăn, hai bàn tay đặt ngay ngắn trên mép tráp, toát lên sự điềm tĩnh lạnh lùng của người nắm giữ chân lý trong những con số. Cách nàng vài bước chân về phía sau, tại khu vực rào gỗ dành riêng cho những người tự nguyện thoái thác thẩm quyền trực tiếp để bảo toàn tính minh bạch tư pháp, Lục Hoài Cẩn lặng lẽ đứng quan sát. Chàng vận một bộ thường phục bằng lụa mộc màu nguyệt bạch, không mang đai ngọc quan chức, mái tóc buộc gọn bằng dải lụa đen; gương mặt tuấn lãng khẽ nghiêng, đôi mắt sáng như sao dõi theo từng chuyển động nhỏ nhất trên công đường nhưng tuyệt nhiên không can dự nửa lời.

Ở dãy bàn bên hữu, đối diện với Ty Khảo Sổ, là Tạ Vinh – đại diện thương đoàn Liên hiệu Vạn Phúc. Gã khoác trên mình bộ cẩm bào dệt bằng lụa xanh thẫm viền kim tuyến lấp lánh, vóc dáng béo tốt đẫy đà, lưng thẳng tắp. Trên gương mặt bóng nhẫy của gã thường trực một nụ cười hòa nhã, cởi mở – vẻ mặt điển hình của một thương gia lão luyện đã nhẵn mặt chốn nha môn cửa quyền, kẻ tin rằng bạc vàng và miệng lưỡi uốn éo có thể san phẳng mọi khe nứt của luật pháp. Thế nhưng, đứng sát cạnh gã, viên quản kho Đỗ Kính của Bếp Đông lại là một hình ảnh hoàn toàn trái ngược. Lão co rúm người lại trong bộ áo thụng xộc xệch, sắc mặt xám ngoét như tro tàn dưới đáy lò, đôi bàn tay gầy guộc run rẩy không ngừng bấu chặt vào vạt áo, mắt dán chặt xuống sàn đá như thể sợ hãi một cái bẫy vô hình sắp sập xuống dưới chân mình.

Hoàng Minh Khuê nhấc ngọn bút lông đầu bọc ngọc chuốt nhọn, chấm nhẹ vào nghiên mực son đỏ tươi, điểm một nét son dứt khoát lên mép tờ công văn thụ lý đặt trước án thư. Động tác của bà dứt khoát đến mức chỉ phát ra một tiếng "tách" khe khẽ, nhưng cả sảnh đường lập tức nín thở. Bà ngẩng đầu lên, giọng nói vang lên rõ ràng, đanh gọn và không chút gợn cảm xúc:

"Hôm nay, phủ nha Vân Kinh thừa mệnh mở phiên đối chất tư pháp kinh tế nhằm làm rõ các khiếu nại, phát hiện sai phạm và tập hồ sơ phúc trình chuyển tiếp từ Ty Khảo Sổ. Vụ việc liên quan trực tiếp đến những sai lệch nghiêm trọng về đơn giá hàng hóa, định mức vật tư và các chuyến xe vận chuyển lương phẩm vào Kho Bếp Đông cùng điện Ngọc Chiếu trong suốt hai mươi bốn tháng qua. Bản nha phụng hành điển lệ, chỉ căn cứ trên khế ước thành văn có chữ ký giáp lai, sổ nhật trình kiểm chứng được từ các trạm dịch cửa thành và lời khai độc lập của các bên liên quan. Kẻ nào nói sai sự thật, làm sai lệch hồ sơ sổ sách hay có hành vi xảo trá trước công đường, điển lệ triều đình sẽ nghiêm trị không tha, dẫu có công danh hay tiền của cũng không dung thứ."

Bà khẽ dừng lại một nhịp thở, ánh mắt sắc như lưỡi dao găm chuyển dịch về phía dãy bàn bên hữu, dừng lại trên thân hình đẫy đà của Tạ Vinh:

"Đại diện Liên hiệu Vạn Phúc, Tạ Vinh. Ngươi đã đệ trình bản trần tình giải trình về việc đơn giá đường cát trắng thượng phẩm nhập vào Kho Bếp Đông tăng vọt từ ba mươi đồng lên đến chín mươi đồng một cân trong các kỳ quyết toán gần đây. Trước công đường tôn nghiêm, ngươi hãy tự mình trình bày căn cứ của mức giá đó."

Tạ Vinh không hề nao núng. Gã thong thả bước lên nửa bước, vạt cẩm bào khẽ lay động theo từng nhịp chân khoan thai. Gã chắp hai tay lại, khom mình hành lễ theo đúng quy chuẩn mực thước của giới thương gia ngoại thành khi diện kiến quan thẩm phán, không hề tỏ ra thất lễ dù chỉ nửa phần. Khóe môi gã thoáng nở một nụ cười tự tin, chất giọng hào sảng, truyền cảm vang lên khắp gian sảnh:

"Bẩm Hoàng thẩm khế đại nhân anh minh, thảo dân là kẻ làm ăn buôn bán nhỏ, may mắn được triều đình tin cậy giao phó việc cung ứng lương phẩm phục vụ nội cung nhiều năm qua. Phường buôn Vạn Phúc xưa nay luôn lấy hai chữ tín nghĩa làm gốc rễ dựng nghiệp, phụng sự hoàng gia tận tụy đêm ngày, chưa từng dám tơ hào một đồng tiền thuế của công gia. Xin đại nhân rủ lòng thương xót, xét cho nỗi khốn khó khôn cùng của giới thương nhân chúng thảo dân trong thời buổi phong ba bất trắc hai năm vừa qua."

Gã thở dài một hơi đầy vẻ xót xa, nét mặt lộ rõ sự ưu tư như thể một kẻ chịu oan ức lớn lao:

"Việc đơn giá đường cát trắng thượng phẩm cung ứng cho Bếp Đông và điện Ngọc Chiếu có sự điều chỉnh tăng cao, hoàn toàn không phải do lòng tham của thảo dân, mà là kết quả tất yếu từ những biến động khách quan của thời cuộc và thời tiết. Thứ nhất, đường cát trắng thượng phẩm là sản vật đặc biệt, không thể sản xuất tùy tiện ở các lò đường quanh kinh kỳ vốn chỉ làm ra đường phèn thô ráp. Loại đường tinh luyện này phải thu gom và vận chuyển từ tận các đồn điền xứ Nam xa xôi, vượt hàng trăm dặm đường rừng đèo dốc hiểm trở, qua biết bao bến đò thác ghềnh hung dữ. Suốt hai năm qua, trời đất không chiều lòng người, bão lũ triền miên làm sạt lở quan lộ, cầu sập phà trôi, phu xe đòi tăng tiền công gấp ba gấp bốn lần mới chịu giong xe đi trong mưa gió."

Tạ Vinh liếc mắt nhìn quanh công đường, thấy mọi người chăm chú lắng nghe, gã càng thêm phần đắc ý, giọng nói mỗi lúc một thêm trơn tru:

"Thứ hai, và cũng là điều hệ trọng nhất: đường cát là mặt hàng cực kỳ nhạy cảm với phong thổ ẩm ướt. Mùa mưa kéo dài từ hạ sang thu khiến độ ẩm trong không khí cao ngút ngàn, tỷ lệ đường bị chảy nước rữa nát, mốc hỏng ngay tại các kho trung chuyển ngoại thành lên tới ba phần mười, thậm chí có đợt hỏng non nửa. Để giữ được những bao đường trắng ngần dâng lên nội cung, Liên hiệu Vạn Phúc đã phải tự bỏ hàng trăm quan tiền túi để bắc sàn tre cách đất, dùng sáp ong hảo hạng bọc kín đáy kho, thuê thêm nhân công thức đêm hong quạt. Chưa kể, thảo dân còn phải chịu rủi ro ứng vốn bạc hàng ngàn quan trước hàng tháng trời để giữ nguồn hàng, ròng rã chờ đợi thủ tục thanh toán phức tạp của Hộ Bộ. Khoản phụ thu chênh lệch đó thực chất chỉ là chi phí bảo quản thực tế, bù đắp rủi ro mùa vụ và hao mụt trên đường thiên lý, tuyệt đối không có chuyện nâng khống để mưu cầu tư lợi. Xin đại nhân mở lượng xét soi, chớ để kẻ ngay phải chịu nỗi hàm oan!"

Lập luận của Tạ Vinh nghe qua vô cùng chặt chẽ, lớp lang rành mạch, đánh trúng vào tâm lý của bất kỳ ai từng am hiểu sự gian nan của nghề buôn đường dài. Những người dự thính ở phía ngoài rào gỗ bắt đầu xì xào to nhỏ, một vài viên dịch lại khẽ gật đầu đồng tình với lý lẽ thời tiết khắc nghiệt.

Thế nhưng, từ phía bàn đối diện, Đặng Thu Vân vẫn đứng bất động. Khóe môi nàng khẽ nhếch lên thành một đường cong mỏng manh, lạnh lẽo. Tà áo xanh lục của viên kiểm toán viên Ty Khảo Sổ không hề lay chuyển, ánh mắt nàng trong vắt, sắc lẻm như một lưỡi dao rọc giấy bằng thép nguội vừa rút ra khỏi bao.

"Bẩm Hoàng thẩm khế," Thu Vân cất tiếng. Giọng nàng không quá lớn nhưng đanh gọn, sắc sảo, cắt ngang bầu không khí xì xào trong sảnh đường bằng sự lạnh lùng của một người chỉ tin vào những chứng cứ không thể chối cãi, "lời biện giải của Tạ chưởng quầy nghe qua thì vô cùng thấu tình đạt lý, dường như chan chứa cả mồ hôi và nước mắt của kẻ kinh doanh vì nước vì dân. Đáng tiếc thay, những con số vô hồn và sổ sách kế toán độc lập lại kể một câu chuyện hoàn toàn trái ngược."

Thu Vân giơ nhẹ tay phải lên. Lập tức, hai lại dịch của Ty Khảo Sổ kính cẩn bước tới, nâng một cuộn giấy biểu đồ đối chiếu dài tới ba thước, giấy bồi dày dặn có đóng dấu sáp đỏ niêm phong của Ty Khảo Sổ, trải rộng trên mặt chiếc bàn dài trước mặt Hoàng Minh Khuê.

"Ty Khảo Sổ chúng tôi đã không dựa vào bất kỳ suy đoán mơ hồ nào," Thu Vân bước lên một bước, ngón tay thon thả nhưng cứng cỏi chỉ thẳng vào cột mốc đầu tiên trên biểu đồ, "mà đã tiến hành một cuộc khảo sát thực địa toàn diện, lập nên Bảng đối chiếu giá thị trường độc lập trên cùng phẩm cấp hàng hóa trong suốt hai mươi bốn tháng qua. Nguồn số liệu đối soát được thu thập đồng thời từ ba nguồn độc lập, có giá trị pháp lý tuyệt đối: Thứ nhất là sổ xuất xưởng của các lò đường xứ Đoài và thương thuyền xứ Nam cập bến Liễu ngoài chợ Nam Thành; thứ hai là sổ thu thuế quan bến sông Hồng do Ty Đạc Điền ấn định từng ngày; và thứ ba là đơn giá mua buôn thực tế mà Hội nữ quan Đồng Công đã chi trả khi nhập đường trực tiếp tại mạn thuyền."

Thu Vân lật mở trang tài liệu đính kèm, giọng đọc rành rọt từng chữ vang lên như tiếng chuông đồng gõ nhịp:

"Xin mời thẩm khế đại nhân cùng công đường nhìn vào tháng Hai và tháng Ba của năm ngoái. Theo ghi chép của Khâm Thiên Giám và Ty Đạc Điền, đó là hai tháng mùa khô hạn nhất trong vòng mười năm qua tại kinh kỳ: trời nắng ráo chan hòa, đường sá khô cứng phẳng lỳ, hoàn toàn không có một cơn mưa giông hay bất kỳ trận sạt lở nào trên các tuyến đường thiên lý. Thế nhưng, trên hóa đơn xuất bán số 412 và 415 giao cho Kho Bếp Đông, Liên hiệu Vạn Phúc vẫn ngang nhiên áp đơn giá đường cát trắng thượng phẩm là tám mươi lăm đồng một cân!"

Nàng ngước mắt lên, nhìn thẳng vào đôi mắt đang bắt đầu dao động của Tạ Vinh:

"Trong khi đó, cùng thời điểm ấy, ngay tại bến Liễu – nơi chỉ cách cổng thành Vân Kinh chưa đầy mười dặm đường bằng phẳng – các thuyền buôn xứ Nam bán lẻ loại đường cát trắng này với giá dao động từ hai mươi tám đến ba mươi đồng một cân. Thậm chí, bước sang tháng Bảy mùa mưa ngâu ròng rã, giá bán buôn của tư thương ngoài thành sau khi đã tính trọn gói tiền thuê bạt phủ sáp và cước phu bốc vác chỉ nhích lên tối đa ba mươi tư đồng một cân. Vậy mà đơn giá của Vạn Phúc xuất cho Bếp Đông vẫn giữ nguyên mức chín mươi đồng! Mức giá của các ngươi luôn cao gấp gần ba lần thị trường tự do, và điều kỳ lạ nhất là nó duy trì bất biến qua mọi mùa trong năm, không hề tăng khi bão bùng và cũng tuyệt nhiên không hề giảm một đồng khi trời quang mây tạnh! Xin hỏi Tạ chưởng quầy, chi phí bảo quản mùa mưa và rủi ro sạt lở đò giang của ngươi vì sao lại phát sinh đều đặn, chuẩn xác đến từng đồng kẽm giữa những ngày nắng chang chang như thiêu như đốt?"

Nụ cười trên môi Tạ Vinh lập tức đông cứng lại. Cơ mặt gã giật giật, hai bàn tay chắp trước ngực siết chặt vào nhau đến mức các khớp ngón tay trắng bệch. Dẫu vậy, là một con cáo già nơi thương trường, gã vẫn cố gượng gạo cất giọng chối cãi:

"Đặng kiểm toán viên chỉ ngồi phòng giấy tra sổ sách ngoài chợ, làm sao thấu hiểu được nghiệp vụ cung ứng hoàng cung! Đường bán trôi nổi ở bến Liễu là hàng xô bồ của tiểu thương bến bãi, phẩm cấp lẫn lộn, làm sao dám đem so sánh với đường ngự dụng thượng hạng đã qua tuyển lựa ngặt nghèo của Vạn Phúc? Chưa kể, chi phí vận chuyển bằng xe đặc chủng từ bến sông vượt qua ba tầng cổng cấm để vào tận nội viện là một khoản chi phí khổng lồ..."

"Nếu Tạ chưởng quầy đã muốn nhắc tới cước xe vận chuyển, vậy thì xin mời nghe tiếp về cước xe!"

Một giọng nói thanh thoát nhưng sắc bén như dao cạo vang lên từ hàng ghế nhân chứng phía sau Thu Vân. Hà Tú, nữ quan phụ trách đặt hàng của điện Ngọc Chiếu, dứt khoát bước lên phía trước vành móng ngựa. Nàng kính cẩn quỳ một gối hành lễ với Hoàng Minh Khuê, rồi hai tay dâng lên một thếp hóa đơn bằng giấy bản đã ngả màu ố vàng, mép giấy có vết gấp sờn rách vì được lật đi lật lại nhiều lần, nhưng những dòng chữ son và triện ấn vuông vức bên trên vẫn còn nguyên vẹn.

"Bẩm thẩm khế đại nhân," Hà Tú ngẩng cao đầu, ánh mắt rực lửa giận dữ chĩa thẳng về phía Tạ Vinh, "đây là toàn bộ các bản hóa đơn thanh toán cũ mà điện Ngọc Chiếu chúng tôi còn lưu giữ cẩn thận trong hai năm qua. Tất cả đều do chính tay Liên hiệu Vạn Phúc phát hành để làm căn cứ lĩnh bạc trực tiếp từ Ty Ngân Khố. Trong các biên bản kê khai chi phí này, Tạ Vinh luôn nại lý do rằng mỗi chuyến xe tải năm mươi bao đường từ bến Liễu qua Cửa Tây Dịch vào cung tiêu tốn đến mười hai quan tiền cước phí! Gã giải trình rằng phải thuê loại xe ngựa có lò xo đệm chống xóc, thuê phu phen lực lưỡng có võ nghệ đi kèm bảo hộ cẩn mật suốt ngày đêm để hàng không bị ẩm ướt hay hao hụt."

Hà Tú xoay người lại, giơ cao tập hồ sơ trước mặt toàn thể nha lại và người dự thính, giọng nàng vang lên đanh thép:

"Thế nhưng, vào chiều ngày hôm qua, Ty Khảo Sổ phối hợp cùng Đô Úy Ty đã tiến hành lấy lời khai đối chất độc lập từ thợ xe Trương Lực cùng ba chủ xe vận tải đường dài khác đang hành nghề tại trạm dịch ngoại thành. Biên bản thẩm vấn có điểm chỉ chỉ dấu tay của các chủ xe, kèm theo trọn vẹn các cuống vé đò ngang qua sông Tô và vé qua phà bến Liễu còn lưu trong ống tre của phu xe, đã xác nhận một sự thật trần trụi: Suốt hai năm qua, đối với mỗi chuyến xe chở năm mươi bao đường từ bến Liễu vào cổng Cửa Tây Dịch, phường buôn Vạn Phúc chỉ trả cho cánh thợ xe đúng sáu mươi đồng tiền kẽm! Mười hai quan tiền dự toán mà các ngươi bòn rút từ ngân khố cho mỗi chuyến xe thực chất chỉ chi trả chưa đầy một phần trăm cho mồ hôi nước mắt của người lao động! Hơn mười một quan tiền chênh lệch còn lại của mỗi chuyến xe rốt cuộc đã chảy vào túi ai? E rằng điều này chỉ có Tạ chưởng quầy và người đã nhắm mắt ký duyệt các phiếu kho nhập hàng mới có thể trả lời trước pháp luật!"

Cả công đường rộ lên một làn sóng xôn xao kinh ngạc. Những lời bàn tán rì rầm nổi lên như ong vỡ tổ khiến hai viên nha lại phải dằn mạnh gậy trượng xuống sàn đá để vãn hồi trật tự.

Đỗ Kính đứng bên cạnh Tạ Vinh lúc này như bị sét đánh ngang tai. Toàn thân lão run rẩy dữ dội, mồ hôi lạnh toát ra như tắm, chảy ròng ròng từ hai bên thái dương xuống làm ướt đẫm cả cổ áo thụng. Đôi chân lão mềm nhũn, nếu không có mép bàn công đường để bấu víu, có lẽ lão đã ngã quỵ xuống nền đá lạnh ngắt.

Tạ Vinh nghiến chặt răng đến mức phát ra tiếng ken két, sắc mặt gã chuyển từ đỏ gay sang tím tái. Dẫu đã bị dồn vào thế bí, bản tính ngoan cố và kinh nghiệm luồn lách chốn quan trường vẫn thúc đẩy gã cất giọng giãy giụa:

"Vu khống! Lời khai của mấy tên phu xe thô lậu, thất học ngoài chợ làm sao có thể dùng làm căn cứ pháp lý để định tội một thương nhân có môn bài như ta? Hơn nữa, đường đưa vào nội cung phục vụ các bậc tôn quý đòi hỏi độ tinh khiết tuyệt đối! Các ngươi là lũ thư lại chỉ biết gõ bàn tính, nào có hiểu được quy trình chế biến ngự thiện phức tạp dường nào! Hao hụt trong quá trình sơ chế, tinh luyện lại đường thô tại bếp cung đình là cực kỳ lớn! Các ngươi chưa từng nhóm bếp, chưa từng cầm muôi nấu nướng, làm sao biết được một cân đường cát đưa vào nồi thực tế còn lại bao nhiêu phần thanh khiết? Sự hao hụt ba mươi hay năm mươi phần trăm là chuyện bình thường của nghề bếp!"

Lời ngụy biện trơ trẽn của Tạ Vinh vừa dứt, một sự im lặng kỳ lạ bỗng bao trùm lên gian phòng xử. Mọi ánh mắt đều đổ dồn về phía hàng ghế nhân chứng, nơi một bóng hình mảnh khảnh nãy giờ vẫn đứng lặng lẽ trong góc khuất.

Hoàng Minh Khuê không vội vàng đập kinh đường mộc. Bà khẽ tựa lưng vào ngai gỗ, ánh mắt thâm trầm dừng lại trên người thiếu nữ đang mặc bộ áo vải màu xanh chàm mộc mạc – y phục giản dị của một nữ quan phụ trách việc ẩm thực.

"Triệu nhân chứng nghiệp vụ, Nguyễn An Trà." Giọng Hoàng thẩm khế vang lên, xóa tan sự ngột ngạt.

An Trà hít một hơi thật sâu, tà áo chàm khẽ lay động khi nàng bước ra giữa sảnh đường. Nàng dừng lại trước vành móng ngựa, chắp hai tay trước ngực rồi cúi đầu hành lễ theo đúng quy chuẩn điển lệ cung đình, cử chỉ đoan trang, mực thước và ung dung lạ thường. Nàng không hề mang vẻ mặt giận dữ của kẻ đi vạch trần tội ác, cũng không có vẻ đắc thắng của người nắm đằng chuôi. Nàng đứng đó với phong thái của một người thợ thủ công lành nghề, lấy sự chính xác của số đo, sự mẫn cảm của vị giác và công thức định lượng làm điểm tựa duy nhất cho sinh mệnh của mình.

"Nguyễn An Trà," Hoàng Minh Khuê điềm tĩnh cất lời, "ngươi là người trực tiếp chịu trách nhiệm pha chế tại Hiên Trà Sau Bếp, từng nhận đường từ kho lương Bếp Đông và cũng từng tự mình ra bến sông mua đường để hạch toán độc lập cho các công thức đồ uống mới. Trước công đường, ngươi hãy giải trình về định mức tiêu hao thực tế của đường cát trong quá trình chế biến và phương pháp kiểm chứng phẩm cấp nguyên liệu."

An Trà ngẩng đầu lên, ánh mắt nàng trong trẻo, bình thản nhìn thẳng vào vị thẩm phán:

"Bẩm thẩm khế đại nhân, kẻ hèn làm việc nơi bếp núc, vốn chỉ quen với củi lửa, nồi niêu và hương vị, không am hiểu sâu xa về luật pháp triều đình. Hôm nay đứng trước công đường, kẻ hèn chỉ xin phép được giải trình thuần túy dựa trên nghiệp vụ đong đếm, ghi chép định lượng và các thực nghiệm thực tế mà bất kỳ người thợ nào cũng có thể kiểm chứng, hoàn toàn không có nửa lời suy diễn võ đoán."

Nàng khẽ nghiêng mình ra hiệu. Hai tên nha dịch lập tức cẩn thận bưng lên một chiếc khay gỗ mun, bên trên đặt hai chiếc đĩa sứ trắng tinh không tì vết, một chiếc âu đồng nhỏ đựng nước giếng trong vắt và một chiếc thìa bạc cán dài. Chiếc khay được đặt trang trọng lên chiếc bàn đối chứng ngay giữa sảnh.

An Trà bước lại gần chiếc bàn, giọng nói trong trẻo nhưng rành mạch, từng âm tiết gãy gọn vang lên:

"Thứ nhất, kẻ hèn xin giải trình về cái gọi là 'hao hụt tự nhiên ba mươi đến năm mươi phần trăm' mà Tạ chưởng quầy vừa nêu. Trong quy trình chế biến các loại si-rô nền, nước mát và trà sữa phục vụ cung đình tại Hiên Trà Sau Bếp, chúng tôi luôn tuân thủ nghiêm ngặt định mức hao hụt chuẩn hóa đã được Nội Chánh Ty kiểm nghiệm thực tế và niêm yết công khai trên vách bếp. Đường mía cô đặc hay đường cát tinh luyện, khi nấu thành nước đường ở nhiệt độ tiêu chuẩn và khuấy đều tay, chỉ phát sinh độ hao hụt cơ học do dính vào thành nồi, dính muôi khuấy và sự bay hơi của nước. Tỷ lệ hao hụt thực tế tối đa không bao giờ vượt quá ba phần trăm trọng lượng nguyên liệu đưa vào! Bất kỳ một người đầu bếp nào có lương tri, hay một người thợ làm bánh lành nghề nào tại đất Vân Kinh này, đều nắm rõ định mức ba phần trăm ấy. Không một quy trình chế biến tử tế nào trên đời lại có thể làm bốc hơi đến một phần ba hay một nửa lượng đường đưa vào nồi, trừ phi kẻ đứng bếp cố tình xúc đường đổ xuống cống rãnh!"

Lời khẳng định chắc nịch của nàng khiến Tạ Vinh biến sắc, đôi môi run rẩy muốn ngắt lời nhưng ánh mắt uy nghiêm của Hoàng Minh Khuê đã ghim chặt gã vào vị trí.

An Trà không dừng lại ở đó. Nàng đưa ngón tay trỏ khẽ chỉ vào chiếc đĩa sứ bên tay trái:

"Thứ hai, xin thẩm khế đại nhân và các vị quan viên xem xét kỹ phẩm cấp và tạp chất của hai mẫu hàng hóa đang đặt trước mặt. Trên chiếc đĩa bên trái là mẫu đường cát trắng thượng phẩm thật sự, được trích xuất từ lô hàng mà Hiên Trà Sau Bếp trực tiếp thu mua từ các thuyền buôn xứ Nam cập bến Liễu: Hạt đường nhỏ mịn, đều đặn tăm tắp, mang sắc trắng ánh ngà tự nhiên của mật mía được lọc sạch, sờ vào thấy khô ráo, tơi xốp, hạt đường không hề kết dính. Khi nếm thử, vị ngọt thanh mát tan ngay nơi đầu lưỡi, hậu vị ngọt sâu và không hề vương chút vị khét hay đắng."

Nói đoạn, nàng bước sang nửa bước, ánh mắt hạ xuống nhìn chiếc đĩa sứ bên phải, nơi đang chứa một thứ bột màu vàng xỉn, xốp lỏng và vón lại thành từng tảng nhớp nháp:

"Còn đây là mẫu đường được trích xuất từ hai bao tải mang nhãn hiệu 'Bạch đường thượng phẩm – Phường buôn Vạn Phúc', do chính tay Đặng kiểm toán viên cùng nha lại niêm phong tại kho số ba của Bếp Đông vào sáng hôm qua. Xin đại nhân nhìn kỹ: loại đường này hạt to nhỏ không đều, sắc ngả màu vàng đục như đất cát, bết dính chặt vào nhau và bốc lên một mùi chua nồng rất đặc trưng – đó là mùi của mật mía lên men do bị nước mưa ngấm vào và ẩm mốc lâu ngày trong đáy kho ẩm thấp."

An Trà cầm chiếc thìa bạc lên, múc một muỗng đường từ đĩa bên phải. Nàng đưa thìa lên cao để toàn thể mọi người trong sảnh đường cùng nhìn thấy, rồi chậm rãi đổ muỗng đường vào chiếc âu đồng đựng nước giếng trong. Nàng dùng thìa bạc khuấy nhẹ theo vòng tròn.

Cả công đường im phăng phắc, chỉ còn nghe thấy tiếng thìa bạc chạm khẽ vào thành âu đồng "lách cách, lách cách". Chỉ sau vài hơi thở, nước trong âu đồng lập tức chuyển sang một màu xám đục ngầu như nước phù sa sau cơn lũ. Khi chuyển động xoáy dừng lại, dưới đáy âu đồng bằng kim loại sáng bóng, một lớp cặn đen li ti và những hạt sạn lạo xạo lộ ra mồn một trước mắt mọi người.

"Đường cát thượng phẩm thực sự khi hòa vào nước lạnh sẽ tan biến hoàn toàn, để lại dòng nước trong suốt không một hạt cặn," An Trà cất giọng điềm tĩnh, chỉ tay vào đáy âu đồng, "nhưng mẫu đường của Vạn Phúc lại lắng xuống một lượng lớn cát mịn sông Hồng và vụn bã mía cháy khét. Đây hoàn toàn không phải là đường thượng phẩm ngự dụng! Đây thực chất là thứ đường thô loại ba mọc mầm, hỏng phẩm cấp, vốn chỉ được các lò nấu rượu phế phẩm mua lại ngoài chợ đen với giá chưa đầy mười đồng một cân. Phường buôn Vạn Phúc đã cho trộn thêm cát mịn và tạp chất để làm tăng trọng lượng, đóng vào bao bì mới, dán đè nhãn mác thượng hạng để xuất kho và thu về chín mươi đồng tiền ngân khố cho mỗi cân đường rác rưởi này! Kẻ hèn làm việc bếp núc, chỉ biết báo cáo trung thực những gì mắt mình đã thấy, mũi mình đã ngửi, tay mình đã cân đong và thực nghiệm xác nhận trước mắt bàn dân thiên hạ."

Từng câu, từng chữ của An Trà như những nhát búa ngàn cân nện thẳng vào sự dối trá trơ trẽn của phường buôn Vạn Phúc. Nàng không hề dùng một lời lẽ thóa mạ, không một tính từ hoa mỹ, cũng không hề đưa ra bất kỳ kết luận pháp lý nào vượt quá phận sự của một người làm bếp. Nhưng chính sự chuẩn xác tuyệt đối của nghiệp vụ, sự tỉ mỉ của một thợ pha chế chân chính và tang chứng rành rành hiển hiện trước mắt đã lột trần toàn bộ bức màn lừa dối một cách tàn nhẫn và triệt để nhất.

Ở góc rào gỗ quan sát, Lục Hoài Cẩn nhìn chăm chú vào bóng lưng mảnh mai nhưng kiên định như một ngọn trúc giữa gió đông của An Trà. Khóe môi chàng khẽ cong lên một nét cười kín đáo, trong đôi mắt sáng ngời lấp lánh một tia ấm áp cùng sự khâm phục khôn xiết. Chàng hiểu rằng, trước sự thật hiển nhiên và lương tri nghề nghiệp trong sạch ấy, mọi mưu mô toan tính chốn nha môn đều trở nên vô nghĩa.

Không gian sảnh đường rơi vào một khoảng lặng chết chóc. Đến một tiếng thở mạnh cũng không ai dám phát ra. Tạ Vinh đứng chôn chân tại chỗ, gương mặt bóng nhẫy giờ đây trắng bệch như xác chết, mồ hôi hột to bằng hạt ngô thi nhau lăn dài trên má, rơi lã chã xuống vạt cẩm bào lộng lẫy. Đôi môi gã mấp máy, run rẩy bần bật nhưng cổ họng khô khốc không thể thốt ra nổi một lời thanh minh nào nữa. Gã lấm lét quay sang nhìn Đỗ Kính với ánh mắt cầu cứu tuyệt vọng, nhưng viên quản kho lúc này đã run rẩy như một chiếc lá khô trước cơn bão lớn, hai hàm răng va vào nhau lập cập.

Chát!

Tiếng kinh đường mộc bằng gỗ lim nặng trịch nện mạnh xuống mặt bàn án thư vang lên một tiếng khô khốc, chát chúa, xé toạc bầu không khí nghẹt thở của công đường.

Hoàng Minh Khuê từ từ đứng dậy. Thân hình cao ráo trong bộ phẩm phục thêu chim nhạn toát ra một uy quyền trấn áp tuyệt đối. Đôi mắt sắc lẹm của bà như lưỡi gươm tuốt khỏi vỏ, chĩa thẳng xuống hai kẻ tội đồ đang đứng rúm ró bên dưới:

"Chứng cứ đa nguồn từ sổ sách đối soát, nhật trình đường sá, lời khai phu xe và thực nghiệm nghiệp vụ ẩm thực đã hoàn toàn khớp nối thành một chuỗi sự thật không thể chối cãi!" Giọng nữ thẩm phán vang rền khắp sảnh đường, âm vang dội vào từng vách đá. "Bản nha chính thức tuyên bố: Bác bỏ toàn bộ các khoản chi phí vận tải ngụy tạo và các lý do bù đắp hao hụt do thời tiết mà Liên hiệu Vạn Phúc đã kê khai trong suốt hai năm qua! Dựa trên sổ nhật trình Cửa Tây Dịch do Đội trưởng Lê Thuận ghi chép, lời khai và vé đò của thợ xe Trương Lực, bảng giá thị trường độc lập do Đặng Thu Vân thu thập, hóa đơn lưu trữ của Hà Tú và lời chứng nghiệp vụ đanh thép của Nguyễn An Trà, công đường đã khoanh vùng chính xác hành vi phạm pháp: Liên hiệu Vạn Phúc cùng kẻ nội ứng thoái hóa biến chất tại Kho Bếp Đông đã cố ý câu kết chặt chẽ, kê khống đơn giá đường cát gấp ba lần giá trị thực tế, chiếm đoạt hơn hai trăm quan tiền chênh lệch từ ngân khố quốc gia và điện Ngọc Chiếu, đồng thời tráo đổi đường phế phẩm loại ba ẩm mốc, độc hại vào kho lương ngự dụng!"

Ánh mắt Hoàng Minh Khuê chuyển từ Tạ Vinh sang Đỗ Kính, giọng bà lạnh buốt như băng tuyết:

"Kẻ chủ mưu và đồng phạm điều hành đường dây bòn rút này phải chịu hình phạt cao nhất của điển lệ triều đình! Đỗ Kính, ngươi là quản kho nội cung, mang thân phận quan viên ăn bổng lộc của triều đình, nắm giữ chìa khóa lương phẩm của hoàng gia, vậy mà ngươi dám nhắm mắt làm ngơ, ký khống hàng loạt phiếu nhập kho cho các chuyến xe rỗng, đồng lõa tráo đổi lương phẩm độc hại dâng lên các bậc tôn quý! Ngươi còn điều gì để chối cãi trước pháp luật?"

Bị dồn vào chân tường, Tạ Vinh hiểu rằng chiếc thòng lọng của vương pháp đã xiết chặt lấy cổ mình. Trong khoảnh khắc sinh tử ấy, bản năng sinh tồn đê tiện của một con buôn lọc lừa trỗi dậy. Gã đảo tròng mắt, lập tức lùi phắt lại một bước dài, phủi sạch mọi sự liên can, hai tay chắp lại run rẩy hướng về phía công tọa, giọng nói chuyển sang vẻ ai oán, đớn hèn:

"Bẩm thẩm khế đại nhân minh xét! Xin đại nhân rủ lòng thương tha mạng cho thảo dân! Thảo dân chỉ là một kẻ buôn bán nhỏ ngoài thành, quanh năm suốt tháng chỉ biết giao hàng theo đơn đặt! Việc xuất nhập hàng hóa vào cung cấm, kiểm tra phẩm cấp đường cát và xác nhận số lượng thực tế trong kho hoàn toàn do một tay Đỗ quản kho đây thụ lý, thẩm định và ký nhận! Các phiếu kho trùng số, việc lập chứng từ tiếp nhận cho các chuyến xe rỗng hay ghi nhận hư hỏng ba mươi phần trăm đều do một tay Đỗ Kính chủ mưu làm khống, rồi dùng quyền lực ép buộc thảo dân phải xuất hóa đơn cho khớp với sổ sách của Bếp Đông! Thảo dân vì miếng cơm manh áo, vì sợ mất mối làm ăn với triều đình nên mới buộc phải nghe theo lời sai khiến của lão! Thảo dân thực chất chỉ là nạn nhân bị liên đới, xin đại nhân soi xét bắt kẻ thủ ác đích thực!"

Lời nói tráo trở, đâm sau lưng một cách trắng trợn vừa dứt, một tiếng gầm phẫn nộ cùng cực bỗng chốc bùng nổ ngay giữa công đường tôn nghiêm.

Rầm!

Đỗ Kính bất ngờ đập bàn công đường, chỉ thẳng mặt Tạ Vinh: 'Chính ngươi là kẻ đưa bạc bảo ta chia nhỏ các chuyến xe rỗng!'