Cách trở lại làm bạn

Gió chiều cuối đông thổi từng đợt rát buốt qua vòm bàng cổ thụ nơi góc sân trường Đại học Nam Khê. Mặt sân tráng nhựa dẫn sang khu giảng đường C thưa thớt bóng người, lác đác những chiếc lá bàng già ngả sang màu đỏ ối rụng xuống, bị gió cuốn xoay tròn từng chặng ngắn rồi dạt vào mép bồn hoa cúc dại. Trên chiếc ghế đá phủ một lớp bụi mỏng dưới bóng cây, Đỗ Thảo Vy ngồi cúi đầu, hai đầu gối khép lại, trên đùi đặt chiếc nắp nhựa đen mang logo quen thuộc của ống kính 50mm. Trong tay cô, miếng vải nhung mềm màu xám tro chầm chậm miết quanh mép thấu kính ngoài cùng. Từng vòng xoay đều đặn, tỉ mẩn, nhưng khớp ngón tay hơi gồng lên để lộ sự đắn đo không thể giấu giếm khi thoáng thấy bóng Linh từ phía sảnh chính bước lại.

Linh đi chậm dần khi khoảng cách giữa hai người rút ngắn lại còn chừng ba bước chân. Cô không cố tình dậm gót dồn dập để bắt người khác phải ngẩng lên đón nhận sự hiện diện của mình, cũng không nấn ná ngập ngừng như kẻ lén lút tìm cớ thoái thác. Chiếc túi vải thô đeo chéo bên vai Linh trĩu nặng cuốn sổ tay bìa da màu nâu sẫm—nơi chứa kín những dòng ghi chép vừa hoàn thành trong phòng 302 chỉ nửa giờ trước đó. Ở đó có biên bản làm việc, có từng mốc thời gian đối chiếu rành mạch, những con số khô khốc không còn chừa lại một kẽ hở nào cho sự suy diễn cảm tính. Nhưng Linh hiểu rất rõ rằng, dù tập chứng từ ấy có thuyết phục đến đâu trước Hội đồng hay Ban Thư ký Đoàn trường, nó cũng không thể tự động hàn gắn lại vết nứt âm ỉ giữa cô và người bạn thân nhất của mình suốt mấy tuần qua.

Linh bước thêm một bước, nhẹ nhàng ngồi xuống đầu bên kia của chiếc ghế đá. Cô giữ một khoảng cách chừng hai gang tay—vừa đủ để không xâm phạm khoảng không riêng tư còn đầy phòng thủ của Vy, nhưng cũng đủ gần để từng câu chữ phát ra không cần phải cất cao giọng giữa gió chiều.

Vy khẽ dừng tay lau. Miếng vải nhung vẫn kẹp chặt giữa hai ngón tay trỏ và ngón cái, nhưng vòng xoay trên mặt kính đã ngừng hẳn. Đôi mắt Vy nhìn nghiêng về phía những khóm cúc dại vàng nhạt đang rung rinh dưới chân bồn xi măng. Hàng mi cô khẽ động đậy theo nhịp thở chậm, bờ môi mím chặt, kiên quyết không phải là người cất lời trước để phá vỡ sự im lặng ngột ngạt.

Linh đặt hai bàn tay lên đầu gối. Các ngón tay cô co lại một chút rồi từ từ duỗi ra, thả lỏng trên lớp vải quần bò sờn mép. Cô nhìn chăm chú vào chiếc nắp ống kính bằng nhựa đen nằm ngửa trên đùi bạn, hít vào một luồng không khí lạnh buốt thấm sâu vào lồng ngực rồi mở lời:

“Vy này. Tớ ra đây là để xin lỗi cậu.”

Âm thanh phát ra từ cổ họng Linh nhỏ, trầm nhưng rành rọt, không hề run rẩy và tuyệt nhiên không vướng một nét nài nỉ cầu may nào.

“Tớ xin lỗi vì hôm trước, trong bản thảo cảnh báo đầu tiên gửi cho Ban biên tập Góc Sân về dự án Cặp Sách Mở, tớ đã tự tiện ghi tên cậu vào phần cơ sở xác minh. Tớ đã viết nguyên văn rằng ‘theo nguồn tin xác thực từ phóng viên ảnh Thảo Vy — người am hiểu sâu sát địa bàn ven kênh’. Tớ đã mang uy tín nghề nghiệp của cậu, mang sự quen biết và mối liên hệ gắn bó đầy tin cậy mà cậu mất bao công sức mới xây dựng được với bà con xóm kênh Hạ ra làm tấm bình phong để bảo chứng cho một suy đoán hoàn toàn thiếu căn cứ của tớ lúc đó. Tớ muốn tạo sức nặng cho bài viết, muốn câu chữ của mình nghe đanh thép và thuyết phục hơn, và tớ đã vô trách nhiệm đẩy cậu ra làm tấm khiên chắn cho sự hồ đồ ấy.”

Vy vẫn không quay đầu lại. Nhưng qua lớp áo khoác gió mỏng màu xanh rêu, Linh nhận thấy bờ vai của bạn khẽ căng lên, bàn tay đang cầm miếng vải nhung siết chặt lấy viền kim loại của thân máy ảnh đến mức các khớp ngón trắng bệch.

Linh không vội vàng lấp đầy khoảng im lặng bằng những lý lẽ mà trước đây cô từng rất quen miệng mang ra để tự bào chữa. Cô không nói rằng lúc ấy mạng xã hội Bảng Phố đang sục sôi từng giờ khiến cô mất kiên nhẫn. Cô không thanh minh rằng bản thân xuất phát từ sự lo lắng chân thành cho các gia đình nghèo ven kênh khi nghe tin họ có thể bị biến thành công cụ đánh bóng tên tuổi. Cô cũng không đem áp lực bài vở, sự sốt ruột muốn chứng minh năng lực trước chị Mai An hay những đêm mất ngủ ra để xin một sự cảm thông dễ dãi. Những điều ấy, dù có thực hay không, rốt cuộc cũng chỉ là nỗ lực yếu ớt nhằm tự biến mình thành nạn nhân của hoàn cảnh để trốn tránh trách nhiệm cốt lõi. Linh đã thấm thía bài học đắt giá đó qua từng phiên làm việc căng thẳng tại Góc Sân, qua từng lời nhắc nhở lạnh lùng nhưng chính xác của chị An, và cay đắng hơn cả là qua sự im lặng dài đằng đẵng suốt ba tháng trời của cô Hòa cùng ánh mắt buồn bã của những người thợ làm bánh ở tiệm Mẻ Sớm.

“Tớ biết việc tớ làm sai ở đâu,” Linh nói tiếp, ánh mắt vẫn nhìn thẳng vào chiếc nắp ống kính, giọng nói giữ vững một nhịp điệu bình thản và dứt khoát. “Sai là ở chỗ tớ đã không tôn trọng sự thật khách quan, và tệ hại hơn cả là tớ đã không tôn trọng chính cậu. Tớ đã trượt lại đúng vào thói quen xấu xí và nguy hiểm nhất của mình: ngộ nhận rằng hễ mục đích của mình mang danh nghĩa tốt đẹp thì mình có quyền tùy tiện bước qua ranh giới và nguyên tắc của người khác. Tớ không có bất kỳ lời nào để biện minh cho sự lạm quyền đó cả. Cậu giận tớ là hoàn toàn chính đáng. Và nếu bây giờ cậu vẫn tiếp tục giận, nếu cậu thấy chưa thể thoải mái nói chuyện hay làm việc bình thường với tớ, tớ hoàn toàn chấp nhận và tôn trọng điều đó. Tớ không hề ảo tưởng rằng chỉ cần nói ra một lời xin lỗi là có thể lập tức xóa sạch mọi chuyện như thể chưa từng có vết nứt nào.”

Một cơn gió mạnh thốc qua tán bàng, kéo theo tiếng xào xạc khô khốc của những chiếc lá úa cọ vào nhau trên nền trời nhá nhem. Tiếng chuông đồng hồ báo hết tiết từ giảng đường A vọng lại từng hồi trầm đục, tan dần vào không gian tĩnh mịch của buổi chiều muộn.

Vy đặt miếng vải nhung xuống ngăn phụ của chiếc ba lô máy ảnh đặt bên cạnh. Cô cầm chiếc nắp nhựa đen lên, cẩn thận căn đúng khớp ren rồi xoay nhẹ vào đầu ống kính cho đến khi một tiếng “tách” khô giòn vang lên gọn gàng. Vy không nhìn Linh bằng ánh mắt giận dữ bùng phát như cái hôm cô đập mạnh tập hồ sơ xuống bàn gỗ trong phòng bản tin, nhưng trong đôi mắt đen láy ấy vẫn còn nguyên sự nghiêm cẩn, dò xét của một người từng bị tổn thương niềm tin sâu sắc.

“Linh này,” Vy cất tiếng. Giọng cô hơi khàn đi vì gió lạnh, từng chữ buông ra chậm rãi nhưng nặng trĩu. “Hôm đó tớ không chỉ giận vì cậu lôi tên tớ, chức danh của tớ vào bản thảo mà không hỏi trước một lời. Tớ giận, nhưng tớ sợ nhiều hơn. Tớ sợ rằng suốt ba tháng qua, sau tất cả những vấp váp ở tiệm Mẻ Sớm, cậu thực ra chẳng thay đổi chút nào cả. Tớ sợ rằng cái cảm giác muốn làm một ‘người hùng vạch trần bóng tối’, cái khao khát được thấy bài viết của mình gây chấn động dư luận lại tiếp tục cuốn cậu đi. Và trong cơn say ấy, cậu sẵn sàng biến tất cả những người xung quanh—kể cả tớ, kể cả bé Bống hay chị Cúc dưới xóm kênh—thành những quân cờ, thành bàn đạp phục vụ cho sự thỏa mãn ngòi bút của riêng cậu.”

Linh cúi thấp đầu xuống một chút. Từng lời Vy nói như những nhát cắt gọn gàng, chạm thẳng vào phần tối tăm nhất trong tâm lý làm nghề mà cô từng cố tình che đậy. Cảm giác đau nhói dâng lên nơi cuống họng, nhưng Linh không né tránh, cũng không chớp mắt. Cô đón nhận sự phán xét ấy bởi cô biết bạn mình đã nhìn thấu tận đáy lòng mình.

“Tớ hiểu,” Linh khẽ đáp, giọng kiên định. “Cậu sợ điều đó là hoàn toàn có cơ sở. Và chính vì thế, hôm nay tớ muốn nói rõ với cậu về bài điều tra tổng hợp mà nhóm chúng ta sắp hoàn thiện tối nay.”

Linh kéo khóa chiếc túi vải bên hông, cẩn thận rút ra một tờ giấy A4 gấp tư. Đó là bản dàn ý phân công công việc chi tiết mà nhóm đã vạch ra từ trước buổi giải trình chiều nay tại phòng 302. Linh không đẩy tờ giấy sang sát người Vy như một sự ép buộc, cô chỉ mở phẳng nó ra trên hai đầu gối của mình, ngay trong tầm mắt để Vy có thể đọc được từng dòng nếu muốn.

“Trong bài điều tra tổng hợp về Hội chợ Cầu Nối và dự án Cặp Sách Mở, toàn bộ phần tư liệu hình ảnh và quy trình xác thực hiện trường, tớ đã đề xuất với chị Mai An trao toàn quyền quyết định độc lập cho cậu,” Linh chỉ tay vào phần khung được đóng khung cẩn thận ở nửa dưới trang giấy. “Cậu là người chụp, là người duy nhất trực tiếp làm việc với cô Ánh ở trường THCS Đồng Mây và gia đình em An Nhiên. Bức ảnh nào được phép sử dụng, bức ảnh nào bắt buộc phải làm mờ khuôn mặt hay góc chụp, và bức ảnh nào tuyệt đối không được đưa lên hệ thống vì chưa có đủ sự đồng thuận kép bằng văn bản từ cả nhà trường lẫn người giám hộ—toàn bộ đều thuộc quyền phê duyệt cuối cùng của cậu. Tớ cam kết sẽ không bao giờ can thiệp, không hối thúc, và không bao giờ đưa ra bất kỳ đòi hỏi nào ép cậu phải dùng một bức ảnh chỉ vì nó có tính giật gân, bắt mắt hay dễ lấy nước mắt độc giả. Nếu có bất kỳ khung hình nào mà cậu thấy ranh giới đạo đức chưa thật sự an toàn, dù bài viết của tớ có bị khuyết minh họa hay thiếu đi một điểm nhấn thị giác, tớ cũng sẽ đứng về phía cậu để bảo vệ quyết định rút ảnh đó trước Ban biên tập.”

Vy im lặng. Ánh mắt cô hạ xuống, dừng lại rất lâu trên tờ giấy A4 đặt trên đùi Linh. Ở đó, dưới nét bút bi mực đen nắn nót quen thuộc của Linh, những dòng ghi chú chuyên môn hiện lên rành mạch:

*“Mảng tư liệu ảnh: Đỗ Thảo Vy phụ trách độc lập — Kiểm tra biểu mẫu đồng thuận người giám hộ và học sinh trước khi xuất bản — Tuyệt đối không dùng ảnh nhận diện trực diện trẻ em xóm kênh Hạ và học sinh nhận học bổng — Ưu tiên tài liệu văn bản, không gian lớp học và biên bản bàn giao.”*

Khoảng lặng giữa hai người kéo dài thêm một lúc lâu. Lần này, bầu không khí không còn sự căng thẳng ngột ngạt của sự đối đầu, mà chùng xuống trong sự suy ngẫm thận trọng. Tiếng gió lùa qua kẽ lá bàng khô rào rào, hòa lẫn với tiếng bước chân rộn rã, tiếng cười đùa của tốp sinh viên khóa dưới vừa tan ca học thực hành bắt đầu ùa ra từ cửa sảnh nhà C.

Vy ngả lưng ra sau, tựa vào thành ghế đá lạnh ngắt, thở ra một hơi dài dường như đã bị nén chặt nơi đáy ngực suốt nhiều ngày qua. Làn khói mỏng từ hơi thở cô tan nhanh vào nền không khí xám xịt.

“Hôm qua,” Vy nói, mắt nhìn thẳng ra phía cổng trường nơi ánh đèn đường đầu tiên vừa bật sáng, hắt những vệt sáng vàng vọt lên mặt đường, “tớ có đọc bài đính chính của cậu trên trang Bảng Phố.”

Linh khẽ giật mình, ngước mắt lên nhìn sang góc nghiêng gương mặt của bạn.

“Tớ thấy bài viết đó vào khoảng mười giờ đêm, ngay lúc chị Tạ Quỳnh duyệt và ghim nó lên đầu diễn đàn,” Vy tiếp tục, khóe môi khẽ nhúc nhích tạo thành một đường cong rất mờ, gần như không thể nhận ra nếu không nhìn thật kỹ. “Tớ đã bấm vào và đọc từng chữ một, đọc rất chậm. Tớ cố tình để ý xem cậu có viết một tràng dài lê thê kể lể rằng suốt ba tháng qua cậu đã dằn vặt ra sao, cậu đã mất ngủ thế nào, hay cậu lại dùng cái giọng điệu muôn thuở của mấy kẻ trên mạng rằng ‘chúng tôi chỉ là những người trẻ thiếu kinh nghiệm mong được bao dung’. Nhưng cậu không làm thế. Cậu trích nguyên văn câu nói sai mà chính cậu đã gõ ba tháng trước: ‘Tiệm quen mà dùng bột mốc, thất vọng thực sự’. Rồi cậu đính kèm bản scan công văn giải trình của Công ty Tinh Hoa Á Châu, giải thích cặn kẽ về vết ố dầu máy trên bao bì mẫu, và nhận hoàn toàn phần lỗi chuyên môn về mình vì đã cắt cúp thông tin khi chưa có kết luận kiểm định. Cậu che mờ số tài khoản, che đơn giá xuất xưởng theo đúng cam kết bảo mật mà cô Hòa yêu cầu. Cậu không hề có một câu nào cầu xin người ta phải tha thứ cho cậu ngay lập tức.”

Vy quay hẳn mặt sang. Lần đầu tiên trong suốt buổi chiều muộn, cô nhìn thẳng vào mắt Linh. Ánh mắt ấy không còn vẻ lạnh lùng xa cách, nhưng cũng không hề có sự nhượng bộ dễ dãi của một sự xuề xòa tình cảm.

“Lúc đọc xong bài đó, tớ mới dám tin là cậu thực sự muốn thay đổi,” Vy nói, từng từ ngữ rõ ràng và dứt khoát. “Cậu không còn tìm cách trốn chạy lỗi lầm bằng những lời ngụy biện bóng bẩy nữa. Và đêm qua, tớ cũng đã chia sẻ lại bài viết ấy về trang cá nhân của mình, tự viết lời xin lỗi công khai vì phần trách nhiệm liên đới của tớ khi đã chia sẻ bức ảnh bao bột lúc ban đầu mà không kiểm chứng nguồn gốc. Tớ đồng ý cùng cậu và Góc Sân tiếp tục làm cho xong bài điều tra tổng hợp này.”

Linh cảm thấy một tảng đá vô hình đè nặng nơi lồng ngực mình suốt bao tuần qua dường như vừa được nhấc bổng lên. Hốc mắt cô nóng rực, sống mũi cay xè, khóe môi run run toan thốt lên lời cảm ơn. Nhưng Vy đã nhanh chóng đưa bàn tay lên, khẽ lắc đầu ngăn lại:

“Đừng vội nói lời cảm ơn tớ, Linh. Tớ đồng ý quay lại làm việc tiếp, nhưng sự tin tưởng không phải là thứ cứ đứng ra xin lỗi một lần là lập tức quay trở lại nguyên vẹn như trước. Nó không giống như việc bật một công tắc điện, bấm một cái là bừng sáng ngay. Niềm tin giữa hai đứa mình, và cả uy tín của cậu trước độc giả, từ nay về sau phải được đo lường bằng từng việc làm cụ thể mỗi ngày. Bằng cách cậu cẩn trọng đối chiếu một con số trong sổ sách, bằng cách cậu biết dừng đầu bút lại trước một đời tư nhạy cảm, và bằng việc cậu giữ trọn lời hứa không bao giờ vượt qua ranh giới đạo đức của người khác. Tớ sẽ quan sát cậu, rất kỹ và rất khắt khe đấy.”

“Tớ biết,” Linh mỉm cười. Đó là nụ cười nhẹ nhõm, thanh thản và chân thành nhất của cô sau chuỗi ngày dài ngột ngạt vừa qua. “Tớ muốn cậu làm đúng như thế. Cứ giám sát tớ thật chặt, bất cứ khi nào thấy tớ có dấu hiệu chủ quan hay nóng vội, cậu cứ thẳng thắn kéo tớ lại.”

Vy bật cười thành tiếng—tiếng cười giòn tan quen thuộc xua tan hoàn toàn cảm giác ngượng ngùng cuối cùng giữa hai người. Cô cúi xuống nhặt chiếc ba lô máy ảnh, khoác một bên quai lên vai rồi đứng dậy:

“Được rồi, đứng lên thôi cô nương. Chị An với Huy chắc đang sốt ruột đợi trên phòng bản tin rồi đấy. Nghe nói chiều nay anh Trần Gia Phúc vừa bước ra khỏi phòng họp sau khi bị tước toàn bộ quyền điều hành truyền thông hả?”

“Ừ, anh Tâm bên Ban Thư ký Đoàn trường đã lập biên bản gửi thẳng lên Ban Thường vụ, còn chị Hoàng Diệu thì yêu cầu sáng mai Phúc phải nộp bản dự thảo đính chính chính thức,” Linh đứng dậy, gập cẩn thận tờ dàn ý nhét lại vào túi xách, vừa sánh bước bên Vy hướng về phía cầu thang nhà C vừa tóm tắt lại diễn biến căng thẳng của phiên giải trình. “Trước khi rời phòng 302, Phúc còn cố kéo chị An với tớ lại ở hành lang để đề xuất một thỏa hiệp ngầm. Anh ta muốn tự ý sửa bài trên fanpage câu lạc bộ trong im lặng, đổi lại Góc Sân sẽ không nêu đích danh vai trò của anh ta trong bài tổng hợp. Nhưng chị An và tớ đã từ chối thẳng thừng.”

“Từ chối là hoàn toàn chuẩn xác,” Vy gật đầu quả quyết khi hai người bước lên những bậc thang xi măng dẫn lên tầng hai. “Sửa sai trong bóng tối không bao giờ là đính chính. Kẻ nào đã lừa dối công chúng ở nơi sáng sủa thì bắt buộc phải cúi đầu nhận lỗi ở đúng nơi có ánh sáng soi vào.”

***

Căn phòng nhỏ mang biển hiệu “Bản tin Góc Sân” ở góc tầng hai đón hai cô gái bằng ánh hoàng hôn vàng ruộm hắt chéo qua khung cửa sổ kính mở hé. Tiếng quạt thông gió cũ kỹ gắn trên tường chạy ro ro đều đặn, hòa lẫn với tiếng lách cách liên hồi của bàn phím cơ. Mùi giấy in mới, mùi mực máy photo và thoang thoảng hương cà phê hòa tan quen thuộc tạo nên một không khí làm việc vừa căng thẳng vừa ấm cúng.

Mai An đang ngồi bên chiếc bàn gỗ dài ghép từ ba chiếc bàn học sinh cũ. Trước mặt chị là hai màn hình máy tính đặt song song: một bên mở bản thảo bài viết tổng hợp đang được biên tập dở dang, bên kia là thư mục chứa hàng chục tệp tài liệu chứng từ đã được quét sạch sẽ và sắp xếp theo thứ tự thời gian. Trên chiếc bảng trắng gắn sau lưng chị, những dòng chữ bằng bút dạ đỏ ghi các nghi vấn nhức nhối như “khoản chênh 12 triệu” và “nghi án lập quỹ đen” từng tồn tại suốt một tuần qua đã bị xóa sạch từ sáng sớm. Thay vào đó là một sơ đồ đối chiếu ba cột rành mạch được kẻ bằng bút dạ đen: cột thứ nhất ghi rõ ngân sách 48 triệu đồng thực nhận của dự án Hội chợ Cầu Nối kèm danh sách 24 suất học bổng; cột thứ hai là 18 triệu đồng độc lập của dự án Cặp Sách Mở cùng kế hoạch trao tặng đợt hai cho 20 học sinh trường Đồng Mây; và cột thứ ba ghi nhận trạng thái chấm dứt cam kết tài trợ đối với Công ty Trí Việt sau khi đối tác này vi phạm các điều khoản thương mại hóa.

Nghe tiếng cửa mở, Mai An ngẩng đầu lên khỏi màn hình. Ánh mắt người biên tập viên kỳ cựu dừng lại trên hai gương mặt trẻ, nhận ra khoảng cách ngập ngừng giữa Linh và Vy đã hoàn toàn biến mất, thay vào đó là sự đồng điệu tự nhiên quen thuộc. Chị khẽ gật đầu, một nụ cười kín đáo và nhẹ nhõm thoáng hiện trên đôi môi mỏng.

“Hai đứa về đúng lúc lắm,” Mai An nói, giọng điệu vẫn giữ vẻ điềm đạm, gãy gọn thường nhật. “Chị vừa dựng xong khung sườn chi tiết cho bài điều tra tổng hợp. Cấu trúc bài này sẽ gồm ba phần rạch ròi: Phần một làm rõ thực tế 24 suất học bổng Cầu Nối và việc gộp sai khái niệm truyền thông của bên phía Phúc; Phần hai chứng minh tính độc lập tuyệt đối của ngân sách 18 triệu đồng thuộc dự án Cặp Sách Mở cùng kế hoạch trao đợt hai cho 20 học sinh trường Đồng Mây; và phần ba phân tích trách nhiệm giải trình của các bên liên quan, đồng thời công bố cơ chế giám sát tài chính độc lập mà nhà trường sắp thiết lập.”

Vy kéo một chiếc ghế xoay lại gần bàn, đặt chiếc máy ảnh lên một tấm khăn lót nhung mềm chuyên dụng rồi mở máy tính xách tay của mình ra:

“Phần ảnh thực địa ở THCS Đồng Mây em đã rà soát và chọn lọc xong toàn bộ rồi chị An. Em chỉ giữ lại các góc chụp biên bản bàn giao có chữ ký tươi của cô Hiệu trưởng, ảnh chụp tủ sách và không gian phòng đọc cộng đồng vừa sửa sang. Toàn bộ các bức ảnh có mặt học sinh hay phụ huynh, dù là chụp nghiêng, chụp từ xa hay chụp bóng lưng, em đều đã chủ động loại bỏ hoàn toàn khỏi maket theo đúng cam kết đồng thuận kép.”

“Xử lý như vậy là rất chuẩn mực,” Mai An gật đầu tán thành. Chị với tay lấy tập tài liệu in nháp trên bàn, lật lật vài trang rồi bỗng nhiên dừng lại. Chị hướng ánh mắt ra phía khoảng sân trường bên ngoài khung cửa sổ, nơi bóng tối đang dần nuốt trọn những rặng cây xà cừ cổ thụ. Ngón tay trỏ của chị gõ nhẹ lên mặt bàn gỗ theo một nhịp điệu ngập ngừng—một biểu hiện hiếm thấy ở người đội trưởng vốn nổi tiếng là dứt khoát và lạnh lùng trong mọi quyết định chuyên môn.

Linh và Vy đưa mắt nhìn nhau, thoáng chút ngạc nhiên. Trong mắt các thành viên của Góc Sân, Mai An luôn là một bức tường thành vững chắc của sự chuẩn mực, một người chưa bao giờ để cảm xúc riêng tư chi phối quy trình nghiệp vụ và luôn đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối đến từng dấu chấm, dấu phẩy.

“Thực ra…” Mai An cất tiếng, âm lượng chùng xuống một tông, không còn vẻ sắc sảo thường ngày khi giao việc mà mang âm hưởng của một lời tự sự chân thành. “Chiều nay, khi chứng kiến Linh kiên quyết từ chối đề xuất sửa bài ngầm của Trần Gia Phúc ngay tại hành lang phòng 302, chị vừa thấy mừng cho sự trưởng thành của em, nhưng đồng thời… chị cũng cảm thấy hơi hổ thẹn với chính bản thân mình trong quá khứ.”

Linh mở to mắt nhìn chị: “Sao chị lại thấy hổ thẹn ạ?”

Mai An khẽ cười—một nụ cười tự giễu đầy cay đắng. Chị tháo cặp kính cận gọng kim loại đặt xuống mặt bàn, đưa hai ngón tay lên bóp nhẹ sống mũi:

“Hồi cuối năm nhất, khi chị mới chân ướt chân ráo được giao phụ trách chuyên mục tin nhanh học thuật của trường, có một bài viết về hội nghị nghiên cứu khoa học sinh viên do chính tay chị chấp bút. Trong bài viết đó, do vội vàng chạy theo giờ nộp bài, chị đã gõ nhầm số lượng đề tài tham gia từ bốn mươi lăm thành năm mươi tư, lại còn để sót một lỗi chính tả khá thô thiển ngay ở tiêu đề phụ. Bài đăng lên cổng thông tin được nửa ngày thì có một bạn sinh viên trong ban tổ chức gửi email phản ánh rất lịch sự vào hòm thư góp ý.”

Chị dừng lại một nhịp, hít vào một hơi sâu như thể đang phải đối diện lại với một ký ức mà bản thân từng muốn chôn vùi.

“Các em có biết lúc đó chị đã xử lý thế nào không? Chị đã không hề viết một dòng nhật ký cập nhật hay ghi chú biên tập nào ở chân trang cả. Chị đã lẳng lặng dùng tài khoản quản trị hệ thống, đăng nhập vào bài viết, sửa lại con số bốn mươi lăm, xóa chữ viết sai chính tả, rồi bấm lưu đè lên bài cũ như thể chưa từng có bất kỳ sai sót nào xảy ra trên đời. Thậm chí tệ hại hơn, chị còn bấm xóa vĩnh viễn bức email phản ánh của bạn sinh viên kia khỏi hộp thư đến để không ai có thể truy ra manh mối.”

Vy tròn mắt ngạc nhiên, còn Linh thì ngồi im phăng phắc, chăm chú lắng nghe từng lời của người đàn chị mà cô luôn lấy làm hình mẫu phấn đấu.

“Lúc đó, chị đã tự huyễn hoặc bản thân bằng những lý do rất êm tai,” Mai An tiếp tục, ánh mắt chị nhìn thẳng vào Linh, thẳng thắn và không hề né tránh. “Chị tự nhủ rằng đó chỉ là một lỗi kỹ thuật nhỏ, sửa nhanh thì không ai kịp để ý, và sửa như thế là để bảo vệ thể diện, bảo vệ uy tín chung của cả ban biên tập. Nhưng sự thật trần trụi phía sau là gì? Là chị hèn nhát. Chị sợ mất mặt. Chị sợ người ta nhìn vào sẽ thấy một đứa sinh viên luôn ra vẻ chỉn chu, nghiêm khắc như mình hóa ra cũng có lúc làm ẩu, cũng có lúc phạm sai lầm ngớ ngẩn. Chị đã chọn cách phi tang dấu vết trong bóng tối, y hệt như cái cách mà Trần Gia Phúc đã cố nài nỉ các em chiều nay.”

Chị cầm cặp kính đeo lại lên mắt, ánh nhìn trở lại vẻ kiên nghị vốn có:

“Mãi về sau, khi nhìn thấy một bài báo lớn ngoài đời bị dư luận bóc mẽ vì âm thầm sửa chữa nội dung nhằm chối bỏ trách nhiệm sau một vụ quy chụp sai sự thật, chị mới giật mình nhận ra hành động năm nhất của mình đê tiện đến mức nào. Một lỗi sai về mặt số liệu hay chính tả có thể chỉ làm giảm chất lượng kỹ thuật của bài viết một phần, nhưng hành vi cố tình che giấu sai sót sẽ hủy hoại hoàn toàn tư cách và phẩm giá của người cầm bút. Kể từ ngày tiếp nhận Góc Sân, chị tự đặt ra một quy tắc thép không bao giờ được phép vi phạm: bất kỳ bài viết nào đã xuất bản lên hệ thống, dù chỉ sửa một dấu phẩy hay một lỗi chính tả nhỏ nhất, cũng bắt buộc phải công khai dòng ghi chú cập nhật thời gian và nội dung chỉnh sửa ở cuối bài. Sự minh bạch với độc giả phải bắt đầu từ chính sự dũng cảm đối diện với những điều chưa hoàn hảo của bản thân mình.”

Không gian trong căn phòng nhỏ dường như lắng đọng lại sau lời bộc bạch của Mai An. Sự thật ấy không hề làm sứt mẻ hình tượng mẫu mực của chị trong mắt Linh, mà ngược lại, nó khiến Linh nhận thức sâu sắc hơn bao giờ hết về bản chất của đạo đức nghề nghiệp: sự liêm chính không phải là đặc quyền bẩm sinh của những người may mắn chưa từng vấp ngã, mà là kết quả của lòng dũng cảm biết nhìn thẳng vào vết nhơ của mình để kiên quyết không bao giờ tái phạm.

Đúng lúc đó, tiếng bước chân huỳnh huỵch cùng tiếng lộc cộc quen thuộc của đôi giày thể thao vang lên dồn dập ngoài hành lang. Cánh cửa phòng bật mở toang, và Đức Huy xuất hiện với nụ cười toe toét thường trực, hai tay xách lỉnh kỉnh bốn ly trà sữa cỡ lớn cắm sẵn ống hút bọc giấy kín đáo.

“Cứu trợ khẩn cấp đến rồi đây các đồng chí ơi! Trà sữa ô long bốn mươi phần trăm đường, nhiều đá, đúng chuẩn tiếp sức cho ca trực đêm hoàn thiện bản thảo lịch sử!” Huy vừa thở hổn hển vừa hồ hởi đặt túi đồ uống lên chiếc bàn phụ cạnh máy in.

Anh nhanh thoăn thoắt phân phát từng ly: đưa cho Mai An một ly, chuyển cho Vy một ly, rồi đặt ly cuối cùng trước mặt Linh kèm theo một cái nháy mắt đầy phấn khởi:

“Chị Diệu bên Phòng Công tác sinh viên vừa nhắn tin xác nhận với tớ qua Zalo rồi nhé. Biên bản kỷ luật nội bộ đối với Phúc đã được hoàn tất hồ sơ, sáng mai đúng tám giờ ba mươi anh Tâm sẽ đích thân mang bản thảo thông báo đính chính sang phòng 204 để chị Diệu duyệt từng câu chữ trước khi phát hành trên toàn hệ thống. Coi như chúng ta đã thắng một nửa chặng đường rồi!”

Vy cầm ly trà sữa lên, cắm ống hút uống một ngụm lớn rồi bật cười trêu chọc:

“Cậu đi mua trà sữa ở ngay căng-tin tầng một mà làm như vừa chạy việt dã vượt chướng ngại vật về vậy Huy. Nhìn mồ hôi nhễ nhại trên trán kìa.”

“Khổ lắm, tớ có được thong thả đi bộ đâu,” Huy vừa kéo vạt áo lau trán vừa lôi từ trong chiếc cặp tài liệu căng phồng ra một tập giấy A4 in chi chít các bảng biểu số liệu. Anh lật ngay trang đầu tiên—nơi có một bảng tính đầy những vết mực đỏ gạch chéo nham nhở—rồi giơ thẳng lên trước mặt cả nhóm. “Nhân tiện vừa nghe loáng thoáng chị An tự thú chuyện năm nhất, tớ cũng xin tự nguyện công khai bản án sơ thẩm của tớ ra đây cho thanh thản lương tâm!”

Linh tò mò nghiêng đầu nhìn vào những nét mực đỏ chi chít: “Bảng tính gì mà trông bi đát thế Huy?”

“Bản tính thử nghiệm đầu tiên của tớ trong vụ Hội chợ Cầu Nối đấy,” Huy gãi đầu, gương mặt lộ rõ vẻ ngượng ngùng xen lẫn buồn cười. “Hôm đầu tiên khi nhận được tập hồ sơ đối tác từ tay Phúc với con số sáu mươi triệu tròn trĩnh, tớ đã nhanh nhảu lập ngay một hàm tính tự động, gộp chung bốn mươi tám triệu thực nhận với mười hai triệu tiền cam kết trên giấy của bên Trí Việt vào cùng một cột mang tên ‘Tổng thu ngân sách’. Chưa hết đâu nhé, tớ còn hí hửng tính ra tỷ lệ giải ngân đạt chuẩn một trăm phần trăm, định bụng mang ngay đi nộp cho chị An để lấy điểm chuyên cần.”

Huy lắc đầu cười trừ, chỉ ngón tay vào một vết gạch mực đỏ đậm nét ở góc trang:

“May mà hôm đó chị Oanh—chuyên viên kiểm toán độc lập hỗ trợ nhóm mình—đã túm ngay lại. Chị ấy nhìn bảng tính rồi chỉ thẳng tay vào mặt tớ bảo: ‘Cậu mà học hành bảng biểu kiểu này thì sau này ra trường chỉ có nước đi làm báo cáo tài chính ma cho mấy công ty lừa đảo!’. Chị Oanh đã mắng tớ một trận nên thân và bắt tớ ngồi chép phạt nguyên tắc cơ bản: số liệu trong sổ sách không bao giờ được phép làm tròn hay đánh đồng về mặt bản chất; dòng tiền thực tế đã nằm trong tài khoản bảo trợ phải được phân tách rạch ròi bằng một bức tường kiên cố với những dòng tiền đang nằm trên giấy hẹn hay lời hứa tài trợ.”

Cả căn phòng bản tin cùng bật cười rộ lên. Tiếng cười sảng khoái, trong trẻo của bốn người trẻ tuổi vang vọng giữa không gian tĩnh mịch của tầng hai giảng đường C, xua tan đi toàn bộ những mệt mỏi, áp lực và bầu không khí nặng nề, căng thẳng đã đè nặng lên từng người suốt hơn hai tuần lễ qua.

Huy cẩn thận vuốt thẳng lại mép tờ giấy nháp đầy mực đỏ, đặt nó ngay ngắn vào một góc riêng trên bàn làm việc:

“Tớ quyết định giữ lại tờ giấy này làm kỷ niệm đời sinh viên, coi như một chứng tích sống động nhắc nhở mình về cái bẫy mang tên ‘sự sạch sẽ giả tạo của những bảng tính thiếu ngữ cảnh’. Sau này hễ có bạn nào nộp đơn ứng tuyển vào ban tài chính của Góc Sân, tớ sẽ đem đúng cái bảng tính lỗi này ra làm đề thi sát hạch đầu vào!”

“Thôi xin anh Huy,” Vy lắc đầu cười ngất. “Anh đừng mang cái vết xe đổ ấy ra dọa cộng tác viên mới kẻo người ta chạy mất dép từ vòng gửi xe. Cứ lo mà hoàn thiện cho xong bảng đối chiếu ba cột số liệu thực tế cho bài viết tối nay đi kìa.”

Mai An mỉm cười nhìn ba thành viên của mình, nhấp một ngụm trà sữa mát lạnh rồi vỗ nhẹ hai lòng bàn tay xuống mặt bàn để kéo sự tập trung của cả nhóm trở lại với công việc:

“Được rồi, giải tỏa tinh thần thế là đủ. Bây giờ chúng ta bắt tay vào giai đoạn nước rút. Mục tiêu đêm nay là phải ráp nối toàn bộ các mảnh ghép nghiệp vụ lại với nhau một cách chuẩn xác nhất: bảng cân đối số liệu tài chính của Huy, hệ thống tư liệu ảnh và quy trình xác thực đồng thuận của Vy, cùng phần ghi chép phân tích lời phát biểu giải trình của Linh để tạo thành một bản thảo hoàn chỉnh, không tì vết.”

Chị An ngưng lại một chút, ánh mắt lướt qua từng gương mặt trẻ trung đang tràn đầy quyết tâm trước mặt mình, rồi mỉm cười thông báo một tin tức quan trọng:

“Chị có một tin rất vui muốn chia sẻ với cả nhóm. Chiều nay, sau khi kết thúc phiên làm việc ở phòng 302, chị đã chủ động liên hệ và gửi toàn bộ đề cương chi tiết của bài viết cùng hồ sơ chứng từ cho nhà báo Phan Mỹ Duyên của báo điện tử *Nhịp An Lộc*. Chị Duyên đã dành thời gian xem qua và đánh giá rất cao phương pháp tiếp cận đa nguồn cũng như quy trình kiểm chứng chéo độc lập mà Góc Sân đang kiên trì áp dụng trong vụ việc phức tạp này. Chị ấy đã nhận lời sẽ tham gia nhận xét chuyên môn và phản biện độc lập cho bản thảo hoàn chỉnh của chúng ta vào sáng sớm mai, trước khi bài được chính thức bấm nút xuất bản.”

Đôi mắt Linh bừng sáng lên. Cái tên Phan Mỹ Duyên đối với những sinh viên yêu thích báo chí điều tra tại Đại học Nam Khê từ lâu đã là một biểu tượng mẫu mực về sự dũng cảm, sắc sảo và tính chuẩn mực nghề nghiệp. Những phóng sự điều tra xã hội của chị Duyên trên tờ *Nhịp An Lộc* luôn được xây dựng trên một hệ thống chứng cứ thép, không khoan nhượng với cái sai nhưng đồng thời luôn giữ được sự khách quan và nhân văn sâu sắc đối với số phận con người. Việc một cây bút điều tra kỳ cựu như chị đồng ý dành thời gian quý báu để đọc, phản biện và góp ý cho một bản tin sinh viên nội bộ là một sự bảo chứng chuyên môn vô giá, đồng thời cũng là một vinh dự lớn lao cho nỗ lực của cả nhóm.

“Chị Duyên đồng ý nhận xét thật hả chị An?” Linh khẽ hỏi lại, giọng nói không giấu nổi niềm háo hức và tự hào.

“Thật một trăm phần trăm,” Mai An gật đầu chắc nịch. “Nhưng chị cũng nói rõ để các em chuẩn bị tâm lý: chị Duyên nhận lời với điều kiện chị ấy sẽ đọc bản thảo dưới góc nhìn của một biên tập viên khắt khe nhất, khó tính nhất. Bất kỳ một câu văn nào mang tính quy chụp, một tính từ nào biểu đạt cảm xúc thái quá, hay bất kỳ một con số nào thiếu chứng từ đối chiếu chéo hợp lệ, chị ấy sẽ gạch thẳng tay không thương tiếc. Chị ấy sẽ không nương tay chỉ vì chúng ta là sinh viên. Cho nên đêm nay, từng câu, từng chữ, từng dòng chú thích trong bài viết này bắt buộc phải được cân đo đong đếm với sự cẩn trọng cao nhất.”

“Chị cứ yên tâm tuyệt đối!” Huy giơ ngón tay cái lên, tự tin nháy mắt. “Với sự kiểm tra chéo gắt gao của bốn cái đầu trong phòng này, cộng thêm sự rà soát số liệu của chị Oanh kiểm toán và sự thẩm định của nhà báo Phan Mỹ Duyên, em dám cá đây sẽ là bài điều tra chuẩn mực nhất, đanh thép nhất và thuyết phục nhất mà Góc Sân từng xuất bản từ đầu năm học đến giờ!”

Linh quay sang nhìn Vy, bắt gặp ánh mắt ấm áp, kiên định cùng cái gật đầu đầy khích lệ của cô bạn thân. Một sự gắn kết bền chặt mới dường như vừa được tái sinh giữa hai người—không phải sự gắn kết ngây thơ, bồng bột của những ngày đầu bước vào giảng đường, mà là sự thấu hiểu sâu sắc được tôi luyện qua những va vấp, những bài học cay đắng và ý thức tự giác về trách nhiệm.

Linh với tay kéo chiếc ba lô lại gần, mở cuốn sổ tay bìa da màu nâu sẫm đặt ngay ngắn bên cạnh bàn phím. Cô cầm lấy chiếc bút bi, lật từng trang ghi chép sắc nét, bắt đầu rà soát lại từng mốc thời gian, từng câu chữ phát biểu của các bên liên quan trong phiên giải trình chiều nay để khớp nối vào văn bản.

Bên ngoài khung cửa sổ kính, màn đêm sâu thẳm đã buông xuống bao trùm toàn bộ khuôn viên Đại học Nam Khê. Gió đông vẫn rít từng hồi qua những tàng cây bàng trơ trụi lá dưới sân trường, nhưng bên trong căn phòng nhỏ ở tầng hai nhà C, ánh đèn bàn vẫn tỏa ra một vầng sáng rực rỡ, ấm áp và kiên định.

Từng câu chữ được gọt giũa tỉ mỉ, từng con số được đặt về đúng vị trí khách quan của nó, mở đường cho những sự thật được phơi bày một cách trọn vẹn, công bằng và có trách nhiệm nhất trước công chúng. Bản thảo bài điều tra tổng hợp chính thức bước vào khâu biên tập cuối cùng trước ngày hội chợ.