Mảnh giấy nợ thuốc và giọt nước mắt của mẹ

Tiếng thở dốc nghẹn ngào của Lâm Tú Nương hòa lẫn trong mùi thuốc sắc khét lẹt bốc lên từ chái bếp tăm tối, quẩn quanh không dứt giữa bốn bức vách đất trát rơm đã nứt nẻ chằng chịt.

Khói bếp đặc quánh mùi lá ngải cứu khô, gừng già giã dập và bã vỏ quýt nồng gắt cuộn tròn từng lọn xám xịt dưới mái tranh ám muội than đen kịt. Gió đồng ẩm ướt từ triền sông thổi thốc qua khe liếp rách tả tơi, lùa từng luồng hơi lạnh buốt xộc thẳng vào gian buồng chật hẹp, khiến ngọn đèn dầu lạc leo lét trên bệ cửa sổ chao qua đảo lại, hắt những bóng đen méo mó, giật dờ lên mặt vách.

Trên chiếc chõng tre ọp ẹp lót manh chiếu cói đã sờn rách hết mép viền, Lâm Tú Nương nằm nghiêng người về một phía. Một bàn tay gầy guộc, nổi đầy những đường gân xanh tím bấu chặt lấy vạt ngực chiếc áo vải thô màu nâu sồng đã bạc phếch và đơm đầy những miếng vá chằng chắp. Những đầu ngón tay của bà run rẩy dữ dội, bấu chặt đến mức các khớp xương nhô lên trắng bệch dưới lớp da mỏng manh. Từng cơn ho khan rũ rượi từ sâu trong lồng ngực xé toạc cuống họng, khiến cả tấm thân mảnh khảnh, tiều tụy giật thắt từng chặp liên hồi. Mỗi lần ho rũ ra, bà lại phải gập gập người lại, hai hàm răng cắn chặt vào môi dưới để ngăn tiếng rên rỉ bật ra khỏi bờ môi khô nứt nẻ, nhưng nơi khóe trán đã túa ra từng giọt mồ hôi lạnh ngắt, nhớp nháp hòa vào những nếp nhăn sâu hoắm nơi thái dương.

"Mẹ, mẹ ráng mở miệng hớp một ngụm nước gừng ấm này cho giãn lồng ngực ra đã. Đừng gồng người như thế, khí nghịch sẽ càng tức nghẹn thêm."

Tiểu Mãn quỳ một bên mép chõng tre, đầu gối áp sát xuống nền đất nện ẩm lạnh. Hai bàn tay thô ráp đầy những vết chai sần vì làm lụng của nàng cẩn trọng nâng chiếc chén sành da lươn sứt một góc miệng, khói nóng từ chén bốc lên nghi ngút mang theo vị cay xè của gừng hòa cùng hơi thuốc đắng chát. Nàng ghé miệng khẽ thổi từng muộn nước thuốc, làn hơi ấm mỏng manh phả lên gò má trắng nhợt của mẹ, rồi dùng chiếc thìa sứt men nhẹ nhàng lách qua kẽ môi tím tái không còn lấy nửa giọt máu. Từng giọt nước thuốc màu nâu sẫm chậm rãi thấm vào khóe miệng khô khốc của Lâm Tú Nương.

Dưới chân chõng, Tam Nha ngồi sụp trên một tấm bao tải gai rách, hai con mắt tròn xoe sưng húp và đỏ hoe như hai quả nhót chín mọng. Đôi bàn tay nhỏ thó, non nớt của con bé không ngừng luồn vào trong gấu quần thô của mẹ, run rẩy xoa bóp đôi bàn chân khẳng khiu, lạnh ngắt như hai tảng đá ngâm dưới đáy giếng mùa đông. Vừa bóp chân cho mẹ, nước mắt Tam Nha vừa lăn tròn trên đôi má nhem nhuốc vệt tro bếp, rơi lã chã xuống mu bàn chân mẹ.

Ở sát góc cửa buồng, Tiểu Đậu nép mình sau lưng Diệp Nhị Hòa. Cậu bé năm tuổi sợ hãi túm chặt lấy vạt áo rách te tua của anh trai, chiếc mũi hếch thút thít liên hồi, hai bờ vai nhỏ run lên bần bật nhưng hai môi mím chặt không dám bật ra tiếng khóc to, đôi mắt ngây thơ đong đầy nỗi kinh hãi tột cùng khi nhìn mẹ mình oằn mình trên chõng.

Diệp Thành ngồi bệt trên chiếc ghế đẩu gỗ thấp tịt kê sát mép vách đất, chiếc nạng bằng gỗ mít bóng loáng vì mồ hôi tay dựng nghiêng bên đùi phải tàn phế. Bàn tay chai sần, thô kệch và đen đúa của người đàn ông trụ cột gia đình run rẩy không sao kìm nén nổi, năm ngón tay thô ráp siết chặt lấy ống tay áo vải nâu của vợ. Gương mặt vuông vức sạm đen vì nắng gió đồng bãi nay hằn sâu những nếp nhăn nheo co rúm lại trong nỗi thống khổ dằn xé. Đôi mắt ông đục ngầu, mờ đi vì một tầng sương nước mặn chát, chứa đựng một sự bất lực đến nghẹn thở, tàn nhẫn như nghìn mũi kim đâm thấu tâm can.

Vừa mới ban sáng ở chốn từ đường họ Diệp uy nghiêm, ông còn dồn hết tàn lực của một kẻ phế nhân, nghiến răng đứng thẳng lưng trước hương án tổ tiên và hàng chục cặp mắt dò xét của tộc nhân để đoạt lại quyền tự chủ sinh kế cho con gái lớn. Lúc ấy, nhìn thấy tấm thẻ tre bài nước được Trưởng thôn đích thân trao vào tay Tiểu Mãn, ngực ông đã đập rộn ràng một niềm hy vọng đổi đời. Cứ ngỡ tai ương họ tộc vừa tạm lắng xuống, gió mưa ngoài rào tạm ngưng gầm thét, thì gánh nặng bệnh tật của người bạn đời đầu ấp tay gối lại đột ngột ập xuống như đá tảng ngàn cân, đè nát lồng ngực người đàn ông tàn tật.

Vừa bước qua khỏi ngưỡng cổng tre của nhà mình, Lâm Tú Nương đã ôm ngực đổ ập xuống gốc cau, toàn thân tím tái, hơi thở đứt quãng tưởng chừng không qua nổi buổi trưa nay.

"Tú Nương à... Nàng ráng lên một chút... ráng hít một hơi sâu đi nàng... Nhị Hòa đã chạy sang tận điếm thuốc đầu thôn mời thầy lang Triệu rồi... Chỉ một lát nữa thôi là có thuốc tốt..."

Giọng Diệp Thành khản đặc, từng lời nói run rẩy như bị bóp nghẹn lại nơi cuống họng. Bàn tay ông muốn vuốt ve mái tóc xơ xác của vợ, nhưng lại sợ những vết chai ráp trên tay mình làm đau làn da tái ngắt của bà, cứ lơ lửng giữa không trung rồi buông thõng xuống đùi, bất lực nắm chặt thành quả đấm.

Lâm Tú Nương khó khăn nuốt xuống từng ngụm nước gừng cay nóng. Hơi ấm lan dần xuống lồng ngực giúp cơn co thắt dữ dội nơi khí quản hơi phập phồng giãn ra đôi chút. Đôi mí mắt nặng trĩu của bà run rẩy he hé mở, ánh nhìn lờ đờ, đục mờ vì kiệt sức đảo quanh căn buồng tối tăm. Khi nhìn thấy người chồng tàn tật mặt mày xám ngoét và bầy con nhỏ dại đang quây quần bên chõng tre với những gương mặt tái mét, kinh hoàng tột độ, nơi khóe mắt nhăn nheo của người mẹ bỗng trào ra hai dòng lệ đục ngầu.

Bà khẽ lắc đầu, những sợi tóc mai bết dính mồ hôi cọ xát vào manh chiếu cói phát ra tiếng xột xoạt yếu ớt. Bàn tay khẳng khiu run rẩy cố sức nâng lên khỏi ngực áo, lần mò nắm lấy cổ tay Tiểu Mãn, giọng nói thều thào đứt quãng như tiếng gió rít qua khe nứa:

"Mãn nhi... mẹ không sao đâu con... chỉ là... cơn gió độc... khí huyết nghịch lên... nghẹn thở một chút thôi... Đừng... đừng tốn tiền gọi thầy lang làm gì... trong nhà... một đồng một cắc cũng không được tiêu bậy... Còn phải để dành mua chỉ dệt vải... mua hạt giống đậu xanh..."

"Mẹ đừng nói gở nữa!"

Tiểu Mãn gắt khẽ, nhưng thanh âm của nàng run rẩy đến nghẹn ngào. Nàng vội vã đặt chiếc chén sành da lươn sang mép chiếc chõng con kê bên cạnh, hai tay kéo lại góc chăn bông cũ nát đã lòi cả xơ vải, cẩn thận đắp kín tận cằm cho mẹ, rồi áp hai lòng bàn tay ấm áp của mình lên mu bàn tay gầy trơ xương của bà. Ánh mắt nàng nhìn sâu vào đôi mắt mệt mỏi của Lâm Tú Nương, vừa kiên nghị vừa xót xa:

"Tiền bạc là vật ngoài thân, con tự khắc có cách kiếm được. Con còn đôi bàn tay, còn khối óc, không thể để mẹ chịu khổ được. Thân thể mẹ là trên hết, nếu mẹ có mệnh hệ nào thì cha con con sống làm sao nổi giữa cái thôn Thanh Khê đầy rẫy hiểm ác này? Mẹ phải sống, phải khỏe mạnh để nhìn thấy chúng con nên người!"

Lời nói của nàng vừa dứt, chưa kịp để Lâm Tú Nương mấp máy bờ môi đáp lại, thì từ ngoài con ngõ đất bỗng vang lên tiếng then cài cổng tre bị lay giật dữ dội.

"Rầm! Rầm! Xoảng!"

Tiếng bước chân huỳnh huỵch nện trên nền đất ẩm ướt lầy lội sau trận mưa sáng. Cánh cổng tre đan đơn sơ vốn đã lỏng lẻo bị ai đó dùng chân đá văng sang hai bên kêu "két" một tiếng chói tai, đập chan chát vào bờ rào dâm bụt trút xuống một trận lá khô và những hạt nước mưa còn đọng lại xào xạc khắp mặt sân.

"Thím Ba đâu rồi? Đừng có giở cái thói giả chết trốn chui trốn lủi trong buồng mà thoát được với ta nhé! Cả cái thôn Thanh Khê này từ trên xóm Thượng xuống dưới xóm Đoài đều biết chuyện nhà chú Ba vừa làm rùm beng ở từ đường họ Diệp ban sáng rồi! Oai phong lẫm liệt gớm nhỉ! Lấy được cái thẻ bài lấy nước mương, được Trưởng thôn Phạm khen ngợi cho vài câu trước mặt bô lão là tưởng cái đuôi chổng ngược lên trời, hóa thành phượng hoàng đầu cành cả lũ chắc?"

Một giọng nói the thé, đay nghiến và the thé như tiếng phèn la vỡ vụn xé tan bầu không khí ẩm ướt, ngột ngạt của buổi trưa muộn. Chu Kim Quế sấn sổ bước những bước chân nặng nề qua khoảng sân đất nện lầy lội, tà áo nhuộm chàm thùng thình quét phành phạch vào những bụi cỏ gai mọc ven lối đi.

Ả dừng lại giữa sân, đôi mắt ti hí đảo như rang lạc quanh khoảng sân phơi. Nhìn thấy mấy vỉ tre muối dưa cải xếp ngay ngắn dưới mái hiên chái bếp, khóe môi ả giật giật, lộ rõ vẻ thèm thuồng xen lẫn nỗi căm hận ngùn ngụt bốc lên tận óc.

Hồi sáng ở từ đường họ Diệp, vợ chồng ả cùng Diệp Đại Phúc bị Trưởng thôn Phạm Đức Thuận mắng cho vuốt mặt không kịp, bẽ bàng trước mặt toàn thể tộc nhân. Diệp Đại Phúc tức tối đến tím gan tím ruột, vừa về đến nhà đã đóng chặt then cửa, ôm vò rượu gạo uống ừng ực để giải sầu rồi lăn ra phản gỗ chửi đổng. Nhưng Chu Kim Quế thì nuốt không trôi cục tức nghẹn nơi cổ họng. Miếng mồi béo bở là xưởng dệt và mối làm ăn với nhà họ Tiền trên trấn vuột khỏi tầm tay, thẻ bài nước lại rơi vào tay đứa cháu gái ranh con mà ả vốn coi như cỏ rác.

Đang lúc hậm hực đi quanh hàng rào thì ả nghe ngóng được tin Lâm Tú Nương vừa về đến cổng đã ngã quỵ lên cơn co thắt ngực thập tử nhất sinh. Chu Kim Quế lập tức nhận ra đây chính là thời cơ ngàn năm có một do ông trời ban tặng. Nhà chú Ba đang lúc rối ren như tơ vò, mẹ ốm liệt giường chờ chết, cha tàn tật què cụt chẳng làm nên trò trống gì, mấy đứa em thì nhỏ dại ngơ ngác. Đứa con gái lớn dù có mồm mép lanh lợi đến đâu thì chung quy cũng chỉ là một con ranh mười bảy tuổi chưa ráo máu đầu, bụng dạ còn non nớt. Ả không nhân lúc dầu sôi lửa bỏng này xông vào đè bẹp dí bọn họ, ép giao nộp thứ ả muốn thì còn đợi đến bao giờ nữa?

"Bác dâu cả!"

Diệp Nhị Hòa vừa từ ngõ chạy sộc vào sân, lồng ngực phập phồng thở không ra hơi sau khi chạy đôn chạy đáo khắp xóm tìm thầy lang. Thấy Chu Kim Quế xắn tay áo hùng hổ định xông thẳng vào chái buồng của mẹ, thằng bé mười lăm tuổi liền dang thẳng hai cánh tay gầy guộc chắn ngang trước bậc thềm hiên, ánh mắt tóe lửa:

"Bác dâu cả dừng lại! Mẹ cháu đang ốm nặng nằm trong buồng, không tiếp khách được! Bác không được vào làm ồn!"

"Tránh cái xác mày ra, cái ngữ ranh con vắt mũi chưa sạch mà cũng học đòi người lớn đứng chắn đường ta à?"

Chu Kim Quế trừng mắt, vung cánh tay hộ pháp đẩy mạnh một cái. Nhị Hòa tuy có sức vóc của đứa trẻ làm nông nhưng sức vóc chưa đủ, bị cú đẩy thô bạo làm lảo đảo lùi lại hai bước, trượt chân va lưng vào cột hiên đau điếng.

Không thèm liếc nhìn đứa cháu trai lấy nửa con mắt, Chu Kim Quế ngoe nguẩy cái hông đẫy đà, một tay thô bạo giật phắt tấm rèm liếp rách nát treo trước cửa buồng, bước tọt vào trong gian buồng đất tăm tối. Mùi ngải cứu và gừng già nồng nặc phả vào mặt khiến ả khẽ nhăn mũi khinh bỉ, ánh mắt sắc như dao cau quét thẳng một đường từ chân chõng lên đến gương mặt trắng bệch của Lâm Tú Nương.

Thấy thím Ba nằm thở dốc thoi thóp, ngực phập phồng từng cơn yếu ớt, Chu Kim Quế không những chẳng có lấy nửa phần ái ngại hay thương xót tình máu mủ họ hàng, mà ngược lại, khóe môi ả nhếch lên một nụ cười mỉa mai đầy đắc ý. Ả khoanh hai tay trước ngực, giọng điệu sắc nhọn chọc thẳng vào tai người bệnh:

"Ôi dào ôi! Ta cứ tưởng chuyện gì kinh thiên động địa, hóa ra lại giở cái trò mèo lăn đùng ra ốm để ăn vạ họ hàng đấy à? Thím Ba ơi là thím Ba, thím tưởng giả vờ ngất xỉu, nằm rên hừ hừ trên chõng tre là xong hết nợ nần với ta chắc? Lúc sáng ở từ đường, cha con nhà thím oai phong lắm cơ mà! Khinh khỉnh từ chối mối làm ăn góp vốn của bác cả mày, rồi còn cấm tiệt cửa không cho gả con Mãn vào hiệu ngũ cốc họ Tiền danh giá trên trấn huyện. Được lắm! Nhà này đã giàu sang, đã cứng cỏi không cần nhờ vả đến chi trưởng này như thế, thì hôm nay đem tiền bạc sòng phẳng ra đây trả cho ta! Một xu một cắc cũng không được thiếu!"

Diệp Thành vịn vào mép vách đất, chống chiếc nạng gỗ mít run rẩy gượng đứng dậy. Toàn thân ông run bần bật, gương mặt sạm đen đỏ bừng lên vì nỗi uất nghẹn dâng trào trong lồng ngực:

"Chị dâu cả! Chị... chị nói năng hồ đồ gì thế? Nhà tôi tuy nghèo, túng quẫn trăm đường nhưng từ trước tới nay vay mượn bạc thóc của nhà địa chủ Lương ngoài đồng, chứ có vay của vợ chồng chị một đồng cắc nào đâu mà chị xông vào tận buồng đòi nợ giữa lúc vợ tôi đang cơn nguy kịch thế này? Chị có còn chút lương tâm nào của con người không hỡi chị dâu?"

"Không vay à? Chú Ba, chú há mồm nói câu đấy mà không biết ngượng cái mặt già à?"

Chu Kim Quế cười khẩy một tiếng the thé, âm thanh chói tai khiến Tiểu Đậu sợ hãi ôm chặt lấy chân Nhị Hòa khóc nấc lên. Ánh mắt ả đảo tròn đầy vẻ đắc thắng tàn độc. Ả chậm rãi thò bàn tay mập mạp vào sâu trong bọc áo trong, cẩn thận rút ra một mảnh giấy bản đã ố vàng vì thời gian, bốn mép giấy sờn rách, nhăn nhúm vì bị vuốt đi vuốt lại nhiều lần. Chu Kim Quế giơ cao mảnh giấy trước mặt mọi người, lắc lắc phát ra tiếng sột soạt đanh gọn:

"Mở to hai con mắt ra mà nhìn cho rõ! Đây là cái gì? Giấy trắng mực đen rành rành ra đây, có điểm chỉ dấu vân tay đỏ chót của chính thím Ba đây này! Chú Ba quên rồi hay chú giả vờ mất trí nhớ? Năm ngoái, vào cái cữ đông lạnh cắt da cắt thịt, cái chân thối tha của chú bị cây gỗ nghiến trên núi Thanh Lĩnh lăn đè dập nát bét, thịt thối xương lòi ra ngoài, sốt hâm hấp mê man suốt bảy ngày bảy đêm nằm chờ chết mục xương ra đấy! Lúc ấy, trong bồ nhà chú không còn một hột cám, ngoài cửa thì gia đinh nhà họ Lương chực siết nhà! Là ai? Là ai đã phải đội mưa rét, lén lút sang dập đầu quỳ lạy lục trước cổng nhà ta suốt hai canh giờ? Ai đã cắn rơm cắn cỏ van xin ta mở tráp đồng cho vay ba lượng bạc trắng để chạy vạy lên hiệu thuốc lớn trên huyện bốc thuốc cầm máu, cứu cái mạng quèn của chú về? Hả?!"

Không gian trong căn buồng đất bỗng chốc đông cứng lại như một hồ nước đóng băng giữa mùa đông giá rét.

Tiếng gió rít qua khe nứa bên vách nghe rợn người như tiếng thở dài ai oán từ cõi u minh thổi về. Mùi thuốc ngải khét lẹt trên bếp dường như cũng nghẹn lại giữa bầu không khí ngột ngạt đến mức khiến người ta nghẹt thở.

Tiểu Mãn sững sờ chết lặng. Đôi mắt nàng trừng lớn, con ngươi co rút lại nhìn chằm chằm vào mảnh giấy bản màu vàng ố đang rung rinh trên những ngón tay mập mạp của Chu Kim Quế. Nàng quay phắt đầu lại nhìn mẹ mình.

Trên chiếc chõng tre ọp ẹp, Lâm Tú Nương run rẩy co rúm người lại như một chiếc lá khô úa tàn trước cơn bão lớn. Hai dòng nước mắt nóng hổi tuôn rơi lã chã làm ướt đẫm manh chiếu cói mục nát bên dưới má. Đôi môi tím tái của bà run bần bật, mấp máy liên hồi nhưng không thể thốt nên lời trọn vẹn, chỉ phát ra những tiếng nghẹn ứ nơi cổ họng. Ánh mắt bà đong đầy nỗi nhục nhã ê chề, sự thống khổ tột cùng và nỗi sợ hãi đen tối bấy lâu nay bà cố công chôn chặt dưới đáy lòng, nay bỗng bị phơi bày trần trụi ra trước ánh sáng ban ngày.

Ba lượng bạc trắng!

Đó là một số tiền khổng lồ, một gia tài đối với một gia đình nông dân bần hàn ở cái thôn Thanh Khê cằn cỗi này! Ba lượng bạc, đủ để mua được hai con trâu đực khỏe mạnh cày bừa, đủ để một nhà năm miệng ăn dè sẻn sống sót qua non nửa năm trời giáp hạt!

Ký ức của mùa đông năm ngoái như một cuốn phim đẫm máu và nước mắt ùa về trong tâm trí Tiểu Mãn.

Khi ấy, cha nàng gặp nạn trên núi Thanh Lĩnh, người ta khiêng ông về trên chiếc cáng tre đầy máu tươi rỉ qua kẽ đan. Chiếc chân phải của cha gãy giập, sưng to như cột đình, tím bầm rồi dần chuyển sang màu đen thẫm, bốc mùi tanh hôi nồng nặc. Cơn sốt cao khiến cha mê man, miệng liên tục nói lảm nhảm. Giữa lúc ấy, gia đinh nhà địa chủ Lương lại hùng hổ cầm gậy gộc đến đập cửa đòi nợ cũ của vụ mùa thất bát trước. Hàng xóm láng giềng trong thôn ai nấy đều nghèo xơ xác, người có chút của ăn của để thì ngoảnh mặt làm ngơ, đóng chặt cổng vì sợ dính vào cái hạn chết chóc của nhà họ Diệp.

Tiểu Mãn nhớ như in, vào một đêm mưa phùn gió bấc lạnh buốt thấu xương, mẹ nàng đã một mình đội chiếc nón rách bước ra khỏi cửa. Gần sáng hôm sau, mẹ trở về với thân hình ướt sũng, bùn đất bám đầy ống quần, đôi bàn tay run rẩy ôm chặt ba thang thuốc đắt đỏ cùng một bọc thuốc bột màu xám dán kín miệng vết thương cho cha. Nhờ những thang thuốc cứu mạng ấy mà vết thương của cha mới ngừng hoại tử, giữ lại được cái mạng tàn phế này.

Khi ấy, gặng hỏi mãi, mẹ chỉ gạt nước mắt bảo rằng bà đã bán đứt chiếc vòng bạc trơn – kỷ vật hồi môn duy nhất mà bà ngoại Lâm Thu Bà để lại trước lúc lâm chung – cho một người lái buôn qua đường lỡ độ đường trên trấn. Nào ngờ đâu... sự thật cay đắng lại tàn nhẫn đến nhường này!

Chiếc vòng bạc trơn ấy, thực chất từ ba năm trước đã bị đem đi cấn trừ tiền thuê trâu cày ruộng khi Tiểu Đậu sinh non đau ốm triền miên. Còn số tiền thuốc men ba lượng bạc cứu mạng cha năm ngoái, hoàn toàn là do một thân một mình mẹ cắn răng, giấu giếm cả nhà, đi quỳ gối van xin, cắn rơm cắn cỏ chịu nhục trước cửa nhà Chu Kim Quế để vay mượn!

Tiểu Mãn bỗng hiểu ra tất cả. Nàng hiểu vì sao suốt hơn một năm qua, mỗi lần Chu Kim Quế sang nhà xỉa xói, mỉa mai, bóng gió cạnh khóe điều này điều nọ, mẹ nàng chỉ biết cắn môi cúi đầu nhẫn nhục, chưa từng dám lớn tiếng nửa lời. Nàng hiểu vì sao mỗi bận Chu Kim Quế tiện tay mượn rổ rá, cuốc xẻng hay vơ vét mấy quả bí đao, mớ rau non ngoài vườn mà không bao giờ trả lại, mẹ đều gạt đi, nén tiếng thở dài khuyên các con phải nhường nhịn bác dâu cả để giữ hòa khí trong tộc.

Nỗi nhục nhã vì phải quỳ lạy kẻ hẹp hòi, sự đè nén của một món nợ quá lớn đè nặng trên lưng, và nỗi sợ hãi tột cùng rằng bí mật này sẽ bị phơi bày khiến cha đau lòng... tất cả đã như những con mọt gặm nhấm tâm can người phụ nữ hiền lành, nhu nhược ấy suốt bốn trăm ngày đêm. Để rồi hôm nay, sau những căng thẳng nghẹt thở ở từ đường, uất khí tích tụ lâu ngày đã bùng phát, hóa thành cơn bạo bệnh quật ngã bà ngay trước ngưỡng cửa nhà mình!

"Thím Ba à, thím đừng có nằm đấy mà giở cái thói khóc lóc gạt người thiên hạ!"

Chu Kim Quế tiến thêm một bước, dí thẳng tờ giấy nợ ố vàng sát tận sống mũi Lâm Tú Nương, thanh âm chát chúa như mảnh sành cứa vào da thịt:

"Ba lượng bạc trắng tiền gốc này, theo đúng lệ làng Thanh Khê từ trước tới nay, một năm tiền lãi phải tính ba phần! Tròn một năm trời qua rồi, cả gốc lẫn lãi nay đã cộng dồn thành đúng bốn lượng rưỡi bạc! Nhà các người thử mở mắt ra nhìn quanh xem, cái chái nhà tranh rách nát này, bán hết cả nồi niêu xoong chảo, bán cả cái nạng gỗ của chú Ba đi thì đào đâu ra bốn lượng rưỡi bạc trắng để trả cho ta ngay lúc này? Hả? Nhưng Chu Kim Quế này không phải kẻ cạn tình cạn nghĩa! Ta niệm tình chú Ba tàn tật, thím Ba ốm đau, không nỡ dồn ép ruột thịt vào đường cùng không có lối thoát. Hôm nay ta chỉ ra cho nhà chú thím một con đường sống duy nhất, vừa êm đẹp cửa nhà, vừa giữ được thể diện cho nhau!"

Chu Kim Quế hơi híp đôi mắt ti hí lại, khóe miệng nhếch lên nụ cười đầy vẻ toan tính bẩn thỉu và lòng tham lam tột độ không hề che giấu:

"Giao nộp ngay cuốn sổ tay ghi chép công thức muối dưa cải giòn, cách ủ tương hạt không bị màng mốc và bí quyết ướp giữ rau củ tươi non của bà ngoại Lâm Thu Bà lại đây! Chỉ cần thím Ba đưa cuốn sổ gia truyền ấy cho ta, mảnh giấy nợ bốn lượng rưỡi bạc này ta lập tức xé nát ngay trước mặt cả nhà, coi như ân đứt nghĩa đoạn, nợ nần xóa sạch sành sanh! Bằng không... đừng trách ta độc ác! Ngay trưa nay ta sẽ lên thẳng điếm canh làng, gọi cả lý trưởng lẫn tuần đinh đem gông cùm xích sắt đến đây, lôi cái xác rách của thím Ba lên công đường mà phạt trượng vì cái tội quỵt nợ họ tộc, để cho cả họ Diệp này phỉ nhổ vào mặt!"

"Bà... bà im mồm đi!"

Diệp Thành gầm lên một tiếng đau đớn đến xé ruột xé gan. Hai mắt ông đỏ ngầu như rách toạc ra, những tia máu vằn vện nổi cộm. Người đàn ông cả đời lam lũ, nhẫn nhục, dù bị gỗ đè gãy chân cũng chưa từng rơi một giọt nước mắt van xin, bỗng buông rơi chiếc nạng gỗ mít trong tay.

"Choảng!"

Chiếc nạng gỗ đập mạnh xuống nền đất nện ẩm ướt, bật nảy lên rồi lăn lóc sang một bên. Toàn bộ trọng lượng của Diệp Thành mất điểm tựa, thân hình tàn phế của ông lảo đảo rồi đổ ập xuống nền đất lạnh buốt. Ông không buồn gượng dậy, mà ngồi thụp dưới đất, hai bàn tay thô kệch vung lên thụi thình thịch vào chiếc đùi phải teo tóp, tàn phế bất động của mình. Tiếng gào khóc nghẹn ngào, uất ức tột cùng xé toạc không gian tĩnh lặng của buổi trưa muộn:

"Trời ơi là trời! Đều tại cái chân thối tha này! Đều tại cái thân xác vô dụng, tàn phế này làm khổ vợ, hại chết con ta! Tú Nương ơi là Tú Nương... sao nàng lại dại dột giấu ta chuyện tày trời như thế này hả nàng? Sao nàng không để mặc cho ta chết quách đi từ mùa đông năm ngoái cho xong chuyện? Cái mạng tàn của ta đáng giá ba lượng bạc sao? Việc gì nàng phải đi quỳ lạy, dập đầu van xin cái ngữ lòng lang dạ thú, mất hết tính người ấy để rước nhục nhã vào thân thế này hỡi trời cao đất dày ơi?!"

"Cha! Cha ơi đừng đập chân nữa mà cha! Con xin cha!"

Diệp Nhị Hòa và Tam Nha hoảng hốt lao tới, hai đứa trẻ quỳ rạp xuống đất, dùng hết sức bình sinh ôm chặt lấy hai cánh tay đang đấm thình thịch vào chân của Diệp Thành. Nước mắt đầm đìa, hòa lẫn vào bụi đất trên gương mặt non nớt của hai đứa nhỏ. Trên chiếc chõng tre ọp ẹp, Lâm Tú Nương cũng quằn quại, hai tay cào xước cả manh chiếu cói, cố rướn nửa thân mình muốn lao xuống đất đỡ lấy chồng, miệng nấc nghẹn từng cơn tưởng chừng như hơi thở sắp đứt lìa khỏi cuống họng.

Cả gian buồng đất ngập tràn trong tiếng khóc xé lòng, thê lương và tuyệt vọng đến cùng cực.

Chu Kim Quế đứng sừng sững bên cạnh bàn trà, hai tay khoanh trước ngực, cái cằm nọng ngửa lên tận trần nhà. Khóe môi ả nhếch lên nụ cười khinh bỉ, ánh mắt lạnh lùng, tàn nhẫn nhìn cảnh tượng cả gia đình người em trai khốn khổ đang quằn quại dưới chân mình. Với ả, sự suy sụp của gia đình chú Ba chính là chiếc đòn bẩy hoàn hảo nhất để ả đoạt lấy bí quyết gia truyền mà ả thèm khát bấy lâu.

Thế nhưng, giữa lúc bóng tối tuyệt vọng tưởng chừng như sắp bóp nghẹt tất cả mọi tia hy vọng của căn nhà rách nát ấy, một bóng người thanh mảnh bỗng dứt khoát bước lên phía trước.

Diệp Tiểu Mãn không khóc.

Nàng không hề rơi lấy nửa giọt nước mắt. Đôi mắt nàng trong veo, đen láy, nhưng sâu thẳm và lạnh buốt như làn nước dưới đáy giếng đá Thanh Lĩnh giữa những ngày tuyết phủ. Từng đường nét trên gương mặt mười bảy tuổi của nàng đanh lại, cứng cỏi như đá tảng ngàn năm chịu sóng gió.

Nàng cúi người xuống, vòng hai cánh tay dẻo dai đỡ lấy nách Diệp Thành, dùng sức nâng người cha tàn tật ngồi ngay ngắn lại trên chiếc ghế đẩu gỗ thấp, rồi nhặt chiếc nạng gỗ mít đặt ngay ngắn vào tay ông. Ánh mắt nàng nhìn thẳng vào mắt cha, thanh âm cất lên rành rọt, đanh thép và đầy uy lực:

"Nhị Hòa, giữ chặt lấy cha! Tam Nha, bưng ngay bát nước gừng ấm xoa bóp lồng ngực cho mẹ! Tiểu Đậu, đứng canh bên chõng tre! Có Diệp Tiểu Mãn này ở đây, trời chưa sập được đâu mà phải sợ!"

Từng lời nói của Tiểu Mãn thốt ra như những nhát búa nện thẳng vào bầu không khí hỗn loạn, lạnh lùng dập tắt cơn hoảng loạn đang bao trùm lấy gian buồng. Diệp Thành ngước nhìn con gái lớn của mình, bắt gặp ánh mắt kiên định, sắc bén như ánh thép lóe lên sau cơn bão tố, nỗi uất nghẹn dằn xé nơi đáy ngực ông bỗng chốc lắng xuống một cách kỳ lạ. Bàn tay đang run rẩy của người cha siết chặt lấy chiếc nạng gỗ, ngậm ngùi gật đầu rồi ngồi yên.

Tiểu Mãn chậm rãi xoay người lại. Đôi giày vải thô bước từng bước vững chãi trên nền đất nện, đứng sừng sững đối diện với Chu Kim Quế, chắn ngang tầm nhìn của ả về phía chiếc chõng tre nơi mẹ nàng đang nằm thở dốc.

Nàng nhìn thẳng vào đôi mắt ti hí đầy toan tính bẩn thỉu của người bác dâu cả, khóe môi khẽ cong lên một nụ cười lạnh lẽo thấu xương:

"Bác dâu cả tính toán sâu xa thật đấy. Kế sách giậu đổ bìm leo này, bác ủ trong bụng suốt cả năm trời rồi phải không? Nhân lúc mẹ cháu đổ bệnh nằm liệt giường sau cơn kích động ở từ đường, cha cháu thì chân cẳng tàn phế chưa lành lặn, bác liền cầm tờ giấy nợ xông thẳng vào buồng đòi cấn trừ công thức gia truyền của bà ngoại cháu? Bác nghĩ nhà họ Diệp này chết hết rồi, chỉ còn lại những kẻ hèn nhát để mặc cho bác muốn nắn tròn bóp méo sao cũng được chắc?"

Chu Kim Quế bất giác bị ánh nhìn sắc như dao cạo của Tiểu Mãn làm cho giật mình kinh hãi. Đôi mắt của con bé mười bảy tuổi này sao lại có thể lạnh lùng và đáng sợ đến thế? Ả chột dạ lùi lại nửa bước chân, nhưng nghĩ đến tờ giấy nợ đang cầm chắc trong tay, lòng tham và thói ngang ngược lại bùng lên, ả ưỡn cái ngực đẫy đà, giơ cao tờ giấy nợ lên huơ huơ:

"Mày... con ranh con ráo máu đầu này! Mày đừng có giở cái thói đanh đá, trơ tráo ấy ra đây dọa nạt ta! Giấy trắng mực đen, điểm chỉ dấu tay mẹ mày rành rành ra đấy! Nợ máu trả máu, nợ tiền trả tiền! Mẹ mày vay bạc thuốc men của ta để cứu sống cái xác tàn của cha mày thì phải có trách nhiệm trả! Không có bạc trắng thì phải lấy bí quyết muối dưa, làm tương ra mà đền nợ, đó là đạo lý thiên kinh địa nghĩa của trời đất từ xưa đến nay!"

"Đạo lý?"

Tiểu Mãn cười nhạt một tiếng, tiếng cười giòn tan nhưng buốt giá:

"Bác cả dâu mà cũng mở miệng nói ra được hai chữ đạo lý sao? Đạo lý họ hàng ruột thịt máu mủ tương tàn, thấy em trai ruột của chồng gặp nạn thập tử nhất sinh trên núi, không những không giúp đỡ nửa bát cháo mà lại lén lút cho em dâu vay ba lượng bạc với lãi suất cắt cổ? Đạo lý mà lại thừa cơ em dâu nguy kịch vì bạo bệnh để ép buộc giao nộp hương hỏa, sản nghiệp truyền thừa của tổ tiên nhà ngoại người ta? Bác nghĩ cuốn sổ tay công thức của bà ngoại Lâm Thu Bà chỉ đáng giá ba lượng bạc vụn của bác thôi sao?"

Nàng hít sâu một luồng không khí ẩm lạnh vào lồng ngực, ngẩng cao đầu, giọng nói vang lên dõng dạc, từng câu từng chữ rõ ràng, rành mạch, âm vang truyền qua khe liếp rách, bay thẳng ra ngoài khoảng sân đất và vọng đến tận bờ rào dâm bụt – nơi có dăm ba người chòm xóm đang hiếu kỳ lấp ló ngó nghiêng:

"Cháu nói cho bác biết, và nói cho cả cái thôn Thanh Khê này cùng nghe: Công thức muối dưa cải giòn, cách ủ tương không mốc hay bí quyết giữ rau non của bà ngoại cháu là máu thịt, là mồ hôi nước mắt, là gia tài truyền thừa đời đời kiếp kiếp của con cháu họ Lâm! Dù nhà cháu có phải đi ăn mày ăn xin, dù có phải cắn rơm cắn cỏ nhịn đói qua ngày, thì một chữ trong cuốn sổ ấy cháu cũng không bao giờ đem bán hay cấn trừ nợ nần cho bất kỳ kẻ nào! Bác muốn dùng mảnh giấy nợ này để tống tiền, cướp trắng nghề làm ăn của mẹ con cháu ư? Bác đừng có nằm mơ giữa ban ngày!"

"Mày... con ranh con vô giáo dục, mất dạy này!"

Chu Kim Quế tức tối dậm chân thình thịch xuống nền đất làm bụi đất bay mù mịt, mặt ả đỏ gay như gấc chín vì thẹn quá hóa giận. Ả vung ngón tay mập mạp chỉ thẳng vào mặt Tiểu Mãn:

"Mày dám bảo ta tống tiền à? Được lắm! Đã to mồm, đã cứng họng như thế thì nôn ngay bốn lượng rưỡi bạc ra đây! Trả ngay bây giờ, trả đủ từng đồng bạc trắng cho ta! Bằng không, ta lập tức lôi cổ mẹ mày lên công đường nha môn huyện, cho cả tổng này thấy cái ngữ quỵt nợ đốn mạt của chi Ba nhà chúng mày!"

"Ai bảo với bác là nhà này quỵt nợ?"

Tiểu Mãn lạnh lùng ngắt lời ả, thanh âm không một chút gợn sóng sợ hãi.

Nàng thong thả quay người bước lại góc chiếc bàn gỗ cũ kỹ mộc mạc kê sát vách đất. Trên mặt bàn, cuốn sổ thẻ tre năm cột được chuốt nhẵn bóng, các thanh tre được xâu lại bằng sợi dây gai bện chặt chẽ nằm ngay ngắn cạnh nghiên mực đá – cuốn sổ ghi chép kế toán đầu tiên mà chính Tạ Cảnh đã tỉ mỉ chỉ dẫn cho nàng từng nét bút, từng cách phân bổ các mục thu chi rành mạch.

Tiểu Mãn đưa tay rút ra một thanh thẻ tre mới tinh, nhẵn nhụi chưa vương một giọt mực nào. Nàng cầm ngọn bút lông thỏ cũ, chấm sâu vào nghiên mực đen sánh, rồi quay phắt người lại, ánh mắt sắc lẹm khóa chặt lấy gương mặt đang giật giật vì kinh ngạc của Chu Kim Quế.

"Mẹ cháu vì thương chồng, vì cứu lấy cái mạng tàn của cha cháu, vì muốn giữ lại cho mấy chị em cháu một gia đình trọn vẹn mà phải cắn răng, giấu giếm đi vay mượn món tiền này. Ơn cứu mạng của cha, phận làm con cái như chúng cháu ngàn vạn lần khắc cốt ghi tâm, dù có phải thịt nát xương tan cũng không dám quên! Món nợ ba lượng bạc này, hôm nay Diệp Tiểu Mãn cháu chính thức đứng ra gánh vác thay mẹ! Từ giờ phút này trở đi, nó không còn là món nợ riêng tư, lén lút bị bác dùng làm chiếc thòng lọng để đè nén, sỉ nhục mẹ cháu suốt hơn một năm qua nữa, mà là khoản nợ công khai, minh bạch của cả gia đình họ Diệp chúng cháu!"

Trước ánh mắt sững sờ của Chu Kim Quế và sự bàng hoàng nín thở của cả nhà, ngọn bút lông trong tay Tiểu Mãn lướt đi thoăn thoắt trên mặt thẻ tre nhẵn bóng. Từng nét chữ khải vuông vức, rắn rỏi và dứt khoát hiện ra dưới ngòi bút đen tuyền:

*Đại Lương quốc, phủ Hà Gian, huyện Thanh Lĩnh, thôn Thanh Khê. Ngày mười sáu tháng ba. Chi Ba thừa nhận nợ tiền thuốc của bác dâu Chu Kim Quế: Nguyên nợ đúng ba lượng bạc trắng.*

Viết xong nét chữ cuối cùng, Tiểu Mãn đặt mạnh thanh thẻ tre lên mặt bàn trà bằng gỗ, phát ra một tiếng "cạch" khô khốc, đanh gọn:

"Bác cả dâu mở to mắt ra mà nhìn cho rõ! Món nợ ba lượng bạc của bác đã được ghi thẳng vào sổ thu chi chính thức của nhà cháu. Nhà cháu tuy nghèo hèn rách rưới, nhưng sống có tôn nghiêm, có khí tiết của con nhà gia giáo! Có vay thì có trả, nhà cháu nhận nợ sòng phẳng, tuyệt đối không quỵt của bác một đồng một cắc nào! Nhưng..."

Tiểu Mãn đột ngột dừng lại, ánh mắt sắc như lưỡi dao găm thẳng vào đôi mắt chuột nhắt của Chu Kim Quế, thanh âm nâng cao thêm một bậc, vang dội khắp gian nhà:

"Bác đừng có hòng giở cái trò lươn lẹo, ăn không ăn hỏng của nhà này tiền lãi cắt cổ một năm bốn lượng rưỡi bạc phi pháp ấy!"

"Mày... mày nói cái gì? Giấy nợ trắng trợn ghi rõ ràng..." Chu Kim Quế lắp bắp, ngón tay run rẩy chĩa vào tờ giấy ố vàng trên tay mình.

"Mảnh giấy nợ này của bác chỉ ghi rõ thím Ba vay ba lượng bạc trắng để mua thuốc cứu chồng, dưới có điểm chỉ dấu tay, tuyệt đối không có lấy nửa dòng nào ghi thỏa thuận lãi suất ba phần hay bốn lượng rưỡi bạc như cái miệng bác vừa tự tiện đặt điều vu khống!"

Tiểu Mãn đanh thép vạch trần từng kẽ hở:

"Theo đúng Đại Lương Điển Lệ chương Hộ Hôn Điển Đương, và theo đúng Hương Ước thôn Thanh Khê do các cụ bô lão lập ra từ ba đời nay: Việc vay mượn cứu trợ ngặt nghèo trong nội tộc họ hàng, nếu không có khế ước lãi suất bằng văn tự được lý trưởng xác nhận, thì chỉ được phép tính nợ gốc theo tình nghĩa tương trợ thân tộc! Bác muốn tính lãi suất chợ đen cắt cổ như phường thảo khấu ư? Được thôi! Ngay bây giờ, cháu cùng bác ra thẳng từ đường họ Diệp, mời Trưởng thôn Phạm Đức Thuận và các cụ bô lão ba chi đến phân xử, xem họ Diệp này có chấp nhận cho một người dâu cả đem món tiền thuốc cứu mạng em trai ruột của chồng ra để bóp nặn, tính lãi cắt cổ hòng cướp đoạt sản nghiệp nhà người khác hay không!"

Nhắc đến hai chữ "từ đường" và cái tên "Trưởng thôn Phạm Đức Thuận", gương mặt Chu Kim Quế bỗng chốc biến sắc, từ đỏ bừng chuyển sang tái mét như gà cắt tiết.

Vết nhơ bị Trưởng thôn mắng nhiếc thậm tệ trước mặt toàn thể bô lão họ tộc ban sáng vẫn còn nóng ran trên mặt vợ chồng ả. Nếu bây giờ chuyện ả cho vay nặng lãi ba lượng bạc cứu mạng em trai lại bị con ranh này lôi ra ánh sáng giữa bàn dân thiên hạ, thì danh dự, mặt mũi của vợ chồng Diệp Đại Phúc coi như tan thành mây khói ở cái làng này. Không những thế, Trưởng thôn Phạm vốn là người chí công vô tư, rất ghét thói chèn ép kẻ yếu trong họ, có khi ông còn phạt vợ chồng ả tội bất nhân bất nghĩa với cốt nhục họ hàng!

Thấy bước chân của Chu Kim Quế bắt đầu chùn lại, ánh mắt lộ rõ vẻ hoang mang dao động, Tiểu Mãn biết mình đã nắm chắc phần thắng về mặt lý lẽ. Nàng không để cho ả kịp hoàn hồn hay tìm cớ thoái thác, lập tức tung ra đòn quyết định nhằm khóa chặt toàn bộ thế chủ động vào tay mình:

"Hôm nay, trước mặt cha mẹ cháu, trước mặt các em cháu và bà con lối xóm đang đứng ngoài rào, cháu đưa ra cách giải quyết phân minh, dứt khoát thế này: Ba lượng bạc tiền thuốc gốc của bác, nhà cháu nhận nợ và cam kết trả đủ không thiếu một phân! Nhưng gia cảnh nhà cháu ngặt nghèo, bác đừng mong ép người quá đáng đòi lấy ngay một lúc. Khoản nợ này phải chia làm hai kỳ hạn lớn, lập khế ước mới phân kỳ minh bạch đàng hoàng!"

Chu Kim Quế nheo đôi mắt hí lại đầy vẻ nghi kỵ. Trong lòng ả vừa tiếc hùi hụi món hời bí quyết muối dưa béo bở đã tuột khỏi tầm tay, vừa sợ mất trắng số tiền gốc ba lượng bạc kia, liền gằn giọng gặng hỏi:

"Chia làm hai kỳ hạn? Mày lại định giở cái trò khất lần khất lữa, kéo dài từ năm này qua tháng khác đến kiếp sau chắc? Nhà chúng mày rách rưới thế này thì đào đâu ra bạc trắng mà trả?"

"Bác dâu cả dỏng tai lên mà nghe cho rõ đây!"

Tiểu Mãn dõng dạc nói từng lời, rành rọt như đếm tiền:

"Kỳ hạn thứ nhất: Đúng ngày cuối tháng ba này, sau khi nhà cháu hoàn tất đợt dệt vải vụ xuân, bán hết toàn bộ số vải thô tự dệt cùng những túi vải gai đựng dưa chua ra phiên chợ lớn trên huyện, cháu sẽ thanh toán sòng phẳng cho bác đúng một lượng năm tiền bạc trắng!

Kỳ hạn thứ hai: Đúng ngày rằm tháng tư đầu mùa hạ, khi vụ đậu xanh trên ruộng gò Cồn Gió của nhà cháu thu hoạch xong, kết hợp với mẻ tương hạt đầu mùa tích lũy đủ hoa lợi bán ra, cháu sẽ trả nốt một lượng năm tiền bạc còn lại cho bác, tất toán trọn vẹn ba lượng bạc nợ gốc, không thiếu của bác nửa xu!"

Tiểu Mãn bước lên một bước, thân hình mảnh mai nhưng thẳng tắp như cây tùng trên vách đá, ánh mắt sắc lẹm ghim chặt lấy Chu Kim Quế:

"Để bảo đảm không ai lật lọng, tráo trở, ngay bây giờ cháu sẽ sang nhà trọ họ Lưu mời Tạ Cảnh đại ca – người có học vấn, hiểu biết điển lệ – đến phụng thảo bản khế ước phân kỳ trả nợ này bằng giấy trắng mực đen! Sau đó, đích thân cháu sẽ mang bản khế ước lên điếm làng nhờ Trưởng thôn Phạm Đức Thuận ký tên điểm chỉ và đóng dấu triện làm chứng! Mỗi lần trả tiền đều có giấy biên nhận và điểm chỉ của hai bên rõ ràng. Nếu bác đồng ý thì đưa mảnh giấy nợ cũ ra đây để đối chiếu rồi ký tên điểm chỉ vào khế ước mới. Bằng không, nếu bác vẫn khăng khăng ép mẹ cháu giao công thức, hay đòi tiền ngay trong buổi trưa hôm nay, vậy thì một đồng một cắc cháu cũng không trả! Bác cứ việc cầm tờ giấy nợ cũ ấy lên quan nha huyện mà đánh trống kêu oan, xem quan huyện xử cho bác hay xử phạt bác cái tội ức hiếp gia đình tàn phế nghèo khó!"

Từng lời lẽ của Tiểu Mãn kín kẽ như nước chảy mây trôi, trên dựa vào điển lệ triều đình, dưới hợp với hương ước làng xã, tình lý vẹn toàn không để lộ ra một chút sơ hở nào, chặt đứt hoàn toàn mọi mưu mô toan tính của Chu Kim Quế.

Chu Kim Quế đứng chết trân giữa gian buồng đất, miệng há hốc ra như muốn đớp không khí mà không thể thốt nên lời nào để cãi lại.

Ả đảo mắt nhìn quanh, chỉ thấy Diệp Thành tuy ngồi trên ghế đẩu nhưng ánh mắt đã lấy lại vẻ kiên định của người chủ gia đình, đang nhìn ả bằng ánh nhìn khinh bỉ. Bên cửa sổ, Nhị Hòa hai tay nắm chặt chiếc đòn gánh gộc, hai hàm răng nghiến chặt trừng trừng nhìn ả như sẵn sàng liều mạng nếu ả dám động thủ. Ngoài bờ rào dâm bụt, mấy người hàng xóm đã bắt đầu tụ tập đông hơn, tiếng xì xào bàn tán chỉ trỏ: "Gớm, ai đời bác dâu lại đi ép em dâu ốm liệt giường đòi công thức gia truyền", "Đúng là ngữ lòng lang dạ thú, cháu nó đã nhận trả nợ phân kỳ đàng hoàng thế kia còn muốn làm càn..."

Chu Kim Quế hiểu rõ, con ranh Diệp Tiểu Mãn này miệng lưỡi sắc sảo, gan to tày trời, lại có Tạ Cảnh và Trưởng thôn Phạm Đức Thuận chống lưng phía sau. Lời nàng nói ra chắc như đinh đóng cột, nếu ả còn tiếp tục làm ầm ĩ lên, chẳng những không moi được nửa chữ bí quyết muối dưa của nhà họ Lâm, mà tiếng tăm độc ác, tống tiền em dâu đang hấp hối sẽ lan khắp hang cùng ngõ hẻm. Đến lúc ấy, nếu lôi nhau ra trước mặt Trưởng thôn, có khi ba lượng bạc gốc kia còn bị xử cho khất nợ vô thời hạn vì tội bức hại thân tộc!

Chi bằng... cứ cầm chắc lấy ba lượng bạc trắng kia vào tay. Một lượng năm tiền cuối tháng này, rồi lại thêm một lượng năm tiền vào rằm tháng tư, có giấy trắng mực đen Trưởng thôn đóng dấu làm chứng thì nhà chú Ba có mọc cánh cũng không bay thoát được món nợ này.

Nghĩ đến món tiền một lượng năm tiền bạc trắng tinh tươm sẽ cầm được vào tay chỉ trong vòng nửa tháng nữa, lòng tham của Chu Kim Quế lại ngứa ngáy rạo rực. Ả nuốt nước bọt cái "ực", cố gượng gạo nở một nụ cười khẩy méo mó để vớt vát lại chút thể diện đã rơi rụng sạch sẽ:

"Hừ! Con ranh Diệp Tiểu Mãn... mày đúng là đồ mồm mép tép nhảy! Nhưng Chu Kim Quế này là bậc bề trên, là bác dâu trưởng trong họ, chẳng thèm chấp nhặt với cái ngữ con nít ranh chưa ráo máu đầu như mày! Được! Nể tình thím Ba đang ốm đau dở sống dở chết nằm trên chõng, ta rộng lượng chấp thuận cho nhà mày chia làm hai kỳ hạn để trả nợ! Nhưng mày nhớ lấy từng lời mày vừa thốt ra khỏi cái mồm mày đấy: Đúng ngày cuối tháng ba này, nếu không giao đủ một lượng năm tiền bạc trắng đợt đầu cho ta, thì đừng trách bác dâu này không nể nang tình máu mủ ruột rà!"

Nói đoạn, sợ Tiểu Mãn đổi ý lôi chuyện ra từ đường làm bẽ mặt, Chu Kim Quế vội vàng giật lấy thanh thẻ tre ghi nhận nợ trên bàn, thọc ngón tay cái dính đầy mực đen ấn mạnh một cái "bẹp" vào góc dưới thẻ tre làm dấu, rồi quay ngoắt người lại, xốc lại vạt áo chàm thùng thình bước thoăn thoắt ra khỏi cửa như người đang chạy trốn.

Ả vừa bước vội qua sân vừa lầm bầm chửi rủa những câu thô tục trong kẽ răng. Bóng dáng béo lùn, thô kệch của ả khuất dần sau rặng dâm bụt ven ngõ trong tiếng xì xào khinh bỉ của những người hàng xóm đứng xem trò cười.

Khi tiếng bước chân vội vã của Chu Kim Quế hoàn toàn chìm nghỉm vào không gian tĩnh mịch của con ngõ nhỏ, sự im ắng đến ngột ngạt bỗng chốc bao trùm lấy căn nhà đất ba gian.

"Keng!"

Chiếc bút lông trên tay Tiểu Mãn rơi xuống mặt bàn gỗ, lăn tròn một vòng rồi dừng lại cạnh nghiên mực.

Đôi bờ vai gầy guộc của cô gái mười bảy tuổi khẽ run rẩy lên một thoáng. Cả thân hình nàng như vừa rút hết toàn bộ sức lực sau một trận tử chiến cam go. Nhưng chỉ trong một chớp mắt, Tiểu Mãn hít sâu một hơi dài, nén chặt mọi cảm xúc yếu mềm vào tận đáy lòng, lấy lại vẻ bình thản, chững chạc vốn có.

"Mẹ..."

Nàng vừa xoay người bước lại mép chõng tre, thì một vòng tay gầy guộc, khẳng khiu và run rẩy dữ dội đã bất ngờ vươn ra, ôm chầm lấy hông nàng.

Lâm Tú Nương òa khóc nức nở.

Tiếng khóc nghẹn ngào, xé ruột xé gan của người phụ nữ đã phải âm thầm cắn răng chịu đựng nỗi sợ hãi, sự đay nghiến và nỗi nhục nhã ê chề suốt hơn một năm trời rốt cuộc cũng vỡ òa ra như con đê vỡ tung trong mùa lũ dữ. Từng giọt, từng giọt nước mắt nóng hổi thấm đẫm qua lớp áo vải thô màu nâu của Tiểu Mãn, làm ướt đẫm cả mảng ngực áo nàng:

"Mãn nhi... con gái của mẹ ơi... Mẹ có lỗi với con... Mẹ có lỗi với cả cái nhà này nhiều lắm con ơi... Mẹ là người đàn bà vô dụng, mẹ hèn nhát đã giấu giếm cha con con để rồi hôm nay mang món nợ ngập đầu đè nát đôi vai gầy của con thế này... Trời cao đất dày ơi, sao cái số mẹ lại đày đọa con cái thế này..."

"Mẹ! Mẹ đừng khóc nữa, con xin mẹ đấy!"

Tiểu Mãn quỳ sụp hai đầu gối xuống nền đất nện, vòng hai tay ôm chặt lấy tấm lưng còng gầy yếu, trơ xương của mẹ. Nàng khẽ vỗ về từng nhịp lên bờ vai đang rung bần bật của bà. Thanh âm của nàng nghẹn lại trong nước mắt, nhưng ấm áp và vững chãi lạ kỳ:

"Mẹ vay món tiền ấy là để mua thuốc cứu sống cha, để giữ lại cho bốn chị em con một người cha, giữ lại cho căn nhà này một mái ấm trọn vẹn! Đó là đại ân đại đức của mẹ đối với cả gia đình này, sao mẹ lại có lỗi được hả mẹ? Người có lỗi, kẻ đáng xấu hổ là bọn người lòng lang dạ thú, nhẫn tâm đem tính mạng ruột thịt ra để trục lợi, ép bức người khác kia kìa! Từ nay về sau, có bất cứ chuyện gì, dù trời có sập xuống, mẹ cũng phải nói cho cha và chúng con biết. Nhà mình nghèo, nhưng cả nhà cùng chung lưng đấu cật, đồng lòng một dạ thì núi cao mấy chúng ta cũng san bằng được! Mẹ đừng bao giờ một mình ôm hết nỗi đau khổ, nhục nhã vào lòng nữa... con xin mẹ đấy..."

Diệp Thành lảo đảo chống nạng bước tới mép chõng tre, buông nạng rồi ngồi thụp xuống đất, vòng hai cánh tay hộ pháp chai sần ôm trọn cả hai mẹ con vào lòng ngực vạm vỡ của mình. Những giọt nước mắt nóng hổi lăn dài trên đôi gò má sạm đen đầy nếp nhăn của người đàn ông trụ cột gia đình:

"Tú Nương à, con Mãn nó nói đúng đấy... Lỗi là ở ta, tại ta tàn phế vô dụng làm khổ nàng suốt bao năm qua... Nhưng nàng hãy nhìn con gái chúng ta xem, nó đã trưởng thành, đã có thể đứng ra gánh vác cả gia đình này rồi! Từ nay về sau, cả nhà ta đồng tâm hiệp lực, ta dù có phải bò bằng hai tay đi làm thuê làm mướn, nhất định cũng không để ai chà đạp, làm nhục mẹ con nàng thêm một lần nào nữa đâu..."

"Mẹ ơi! Cha ơi!"

Diệp Nhị Hòa, Tam Nha và bé Tiểu Đậu cũng ùa tới. Bầy con nhỏ quây quần ôm chặt lấy cha mẹ. Năm con người nghèo khổ nép chặt vào nhau giữa gian buồng đất tăm tối nồng đượm mùi thuốc ngải. Những giọt nước mắt tủi nhục, đắng cay bấy lâu nay dường như đã hóa thành dòng suối ấm áp gột rửa sạch mọi u uất, sợ hãi đè nặng trong tâm can. Chưa bao giờ ngọn lửa gắn kết, tình thân và ý chí kiên cường trong gia đình họ Diệp lại bùng cháy mãnh liệt và bền chặt đến thế.

Sau khi khóc một hồi cho vơi đi nỗi uất nghẹn dồn nén bấy lâu, sắc mặt tái nhợt của Lâm Tú Nương dần dần hồng hào trở lại. Hơi thở của bà đã trở nên êm ái, đều đặn hơn, cơn co thắt thắt nghẹt nơi lồng ngực cũng dường như tan biến tự lúc nào không hay.

Tâm bệnh một khi đã được cởi bỏ, con người ta bỗng chốc như được tái sinh từ đống tro tàn.

Bà đưa bàn tay gầy gò lau khô những giọt nước mắt còn đọng trên má các con, ánh mắt nhìn Tiểu Mãn lúc này không còn sự yếu đuối, sợ hãi như trước nữa, mà ngập tràn niềm tin cậy tuyệt đối cùng một quyết tâm sắt đá chưa từng thấy.

Lâm Tú Nương khẽ đẩy nhẹ các con ra, vịn vào cánh tay vững chãi của Diệp Thành rồi chậm rãi ngồi dậy trên chõng tre. Đôi chân khẳng khiu của bà run rẩy chạm xuống nền đất lạnh, nhưng từng bước chân lại vô cùng kiên định. Bà vịn vai chồng, bước từng bước chậm rãi tiến về phía góc tối nhất của gian buồng – nơi kê chiếc rương gỗ long não cũ kỹ đã tróc hết lớp sơn đỏ, kỷ vật duy nhất mà người mẹ quá cố Lâm Thu Bà đã trao cho bà từ ngày bà xuất giá theo chồng về thôn Thanh Khê này.

Bà ngồi xổm xuống trước chiếc rương gỗ, run rẩy mở chiếc khóa đồng đã hoen gỉ. Bàn tay cẩn trọng lật giở từng lớp áo quần vải thô chắp vá được xếp ngay ngắn, phẳng phiu bên trên.

Đưa bàn tay lần sâu xuống tận đáy rương gỗ, chạm vào lớp ván lót bí mật đã bắt đầu mục rỗng vì năm tháng, Lâm Tú Nương lẳng lặng mở đáy rương gỗ, lấy ra một bọc vải dầu cũ kỹ đã phai màu sương gió.