Không phải chiếc đẹp nhất

Trời hửng nắng sau chuỗi ngày mưa dầm dề trút nước từ cửa biển vào sâu trong đất liền. Mặt sân sau của tiệm cô Mai đã ráo nước từ sớm tinh mơ, chỉ còn đọng lại vài vệt phù sa mỏng manh xam xám sát mí rãnh thoát nước và mùi hơi đất ngai ngái, nồng đượm vị mặn bốc lên dưới làn nắng non đầu ngày. Gió chướng thổi qua rặng dừa nước ngoài bờ mương, làm xao động những tán lá ướt sũng, rọi từng đốm sáng nhảy nhót xuống nền xi măng loang lổ. Gian sân sau thường nhật vốn ngổn ngang khung sườn rỉ sét, vỏ lốp mòn vẹt và những chậu thau ngâm phụ tùng cáu bẩn, sáng nay bỗng trở nên thoáng đãng, ngăn nắp lạ thường.

Sáu chiếc xe đạp đã qua đại tu nằm ngay ngắn thành một hàng thẳng tắp sát mép tường hoa xây gạch đinh. Khung sắt sẫm màu tuy không có lấy một giọt sơn bóng loáng hay lớp véc-ni hào nhoáng nào phết lên để phô trương, nhưng từng vệt vảy cá ở các mối hàn đều sạch bong dầu mỡ cáu cặn. Đĩa xích, líp tầng sáng ánh thép lạnh lùng sau khi được ngâm rửa kỹ lưỡng trong dầu hôi, chải sạch từng hạt cát li ti rồi quét lên một lớp mỡ kháng mặn mỏng tang, sắc nét và thơm nồng mùi mỡ cơ khí mới. Những chiếc nan hoa bằng thép mạ bóng mờ căng đều tăm tắp, phản chiếu ánh mặt trời le lói qua kẽ lá bưởi.

Tiếng lách cách kim loại vang lên giòn giã bên góc hiên. Bảo đang cúi mình bên chiếc bàn gỗ tạp kê sát vách, tay cầm giẻ lau vắt kiệt dầu chùi lại đầu mỏ-lết và chiếc kìm bấm chết. Đôi tai cậu dỏng lên nghe tiếng mở Then cài lách cách từ gian kho chứa phụ tùng dự trữ phía sau.

Cô Mai bước ra, dáng đi hơi khập khiễng vì cái khớp gối trở trời sau mấy ngày ngâm nước lũ. Chiếc cổ tay phải của bà quấn chặt một dải băng thun màu cháo lòng, giấu khéo léo bên dưới tay áo vải bảo hộ lao động màu xanh công nhân cài kín cúc cổ tay. Dù vết thương do trượt cờ-lê mấy hôm trước còn sưng tấy, nét mặt bà vẫn phẳng lặng, đôi mắt nâu sẫm đượm vẻ nghiêm cẩn của một người thợ đã dành trọn nửa đời người gắn bó với từng vòng bi, thước ngắm. Tay trái bà kẹp một tấm bìa hồ sơ các-tông cứng cáp, bên trên kẹp sáu tờ bảng kiểm định kỹ thuật theo mẫu chuẩn mực mà Bảo đã cặm cụi căn chỉnh, in bằng máy in kim trên giấy bãi bằng từ chiều hôm trước.

Không một tiếng thở dài, không một lời giục giã thừa thãi, bà đặt tách trà đặc quánh bốc khói nghi ngút lên mặt bàn kê đồ nghề bằng gỗ mun trầy xước, rồi chậm rãi bước tới bên chiếc giá đỡ chuyên dụng đang kẹp chặt ống đứng của cỗ xe đầu tiên.

— Bảo, đứng qua mé này. Cầm bút chì theo dõi, tao đọc tới đâu tích tới đó. Không sót một gạch đầu dòng nào nghe chưa.

— Dạ cô.

Bảo kéo chiếc ghế đẩu bằng gỗ mít thấp lè tè lại gần, ngồi xuống một góc thuận sáng. Tay cậu cầm sẵn chiếc bút chì 2B đã được gọt chuốt nhọn hoắt, đầu ngón tay lật dứt khoát đến trang kiểm định mang mã hiệu X02.

Bảo hiểu tính cô Mai quá rõ. Suốt những đêm mưa vừa qua, chính tay cậu và bà đã thức trắng dưới ánh bóng đèn dây tóc đỏ quạch, cặm cụi ráp từng cụm chi tiết, rà từng con ốc chén cổ dưới ánh mắt giám sát khắt khe đến từng phần mười milimét của người thợ cả. Từng vòng bi đã được đếm đủ số lượng, từng chút mỡ bò bôi trơn được tra đúng cữ định vị. Thế nhưng, trước khi đặt bút ký vào lệnh xuất xưởng cho đợt bàn giao đầu tiên này, quy trình kiểm định độc lập vẫn là một lằn ranh bất di bất dịch, không có chỗ cho sự xuề xòa tình cảm hay thói chủ quan nghề nghiệp. Đối với cô Mai, một cỗ xe đạp chỉ thật sự an toàn khi người thợ đặt nó vào tình huống chịu tải khắc nghiệt nhất, rà soát lại bằng chính năm giác quan trần trụi của mình, rũ bỏ hoàn toàn sự tự mãn tích lũy trong suốt quá trình lắp ráp.

Cô Mai bắt đầu từ cụm tay lái. Bà đứng đối diện với đầu xe, hai đùi kẹp chặt lấy vành trước bằng một lực ghì vững chãi như gọng kìm sắt. Hai bàn tay gân guốc nắm chắc hai đầu ghi-đông bọc cao su đen, dùng toàn bộ sức nặng của nửa thân trên lắc mạnh theo phương ngang sang hai bên, rồi đột ngột đẩy giật tới lui theo phương dọc. Âm thanh cọ xát cơ khí truyền qua khung thép vang lên trầm đục. Đôi mắt sắc lẹm của bà nheo lại, lắng nghe từng tiếng rung vi mô truyền qua ống cổ phốt.

— Chén cổ: không rơ lắc, không sượng bi. Góc lái mở trơn tru chín mươi độ hai bên không vướng dây cáp phanh. Đánh dấu đạt.

Bảo lia đầu bút chì, đánh một dấu tích dứt khoát vào ô kiểm tra đầu tiên trên mặt giấy nháp ráp.

Cô Mai khom lưng xuống, hai ngón tay cái to bè, chai sần vì dầm dầu mỡ ấn mạnh vào từng cặp nan hoa đối xứng trên bánh trước. Những sợi nan hoa này vừa được rút từ những xác xe rã nát trong xóm bãi, đã qua bàn tay cân vành thiện nghệ của chú Phúc với độ đảo ngang đo bằng mắt thợ chưa đầy một milimét. Dưới lực bấm dứt khoát của bà, các nan hoa phát ra những tiếng "boong... boong" đanh gọn, trong trẻo và đều tăm tắp như những sợi dây đàn đáy vừa được so dây đúng cữ cung bậc.

— Độ căng căm xe: đều. Bát moay-ơ siết đủ vòng ren chết, không rơ trục. Bạc đạn kín khít, nắp chắn bụi ôm sát không lọt cát.

Tiếp đó, bà bước vòng ra phía sau, một tay nắm lấy gióng đứng nhấc bổng đuôi xe lên khỏi mặt đất. Cánh tay trái khỏe khoắn vung mạnh bàn đạp, truyền lực qua đĩa xích lớn khiến bánh sau quay tít mù, cuốn gió vù vù thổi bay những hạt bụi li ti bám trên thành vè chắn bùn. Đột ngột, bàn tay phải bà bóp mạnh vào cần gạt phanh sau gắn trên ghi-đông.

Má phanh cao su mới toanh, loại có rãnh thoát bùn chuyên dụng đúc sâu, lập tức ngoạm chặt lấy vành thép sáng bóng. Một tiếng "khực" vang lên khô khốc và dứt khoát; bánh xe đang quay với vận tốc tối đa bỗng đứng khựng ngay tức khắc. Thân xe không hề rung giật trượt lết dù chỉ nửa vòng líp, sợi xích truyền động nằm im phăng phắc, không có lấy một gợn sóng hay hiện tượng văng khỏi mép đĩa. Cô Mai cúi rạp người xuống sát lốp xe, ngón tay trỏ miết thử mép cao su má phanh xem có cọ quẹt vào thành lốp hay không:

— Cự ly má phanh cách mép vành đúng hai ly, không cạ má lốp. Độ rơ tự do của cáp phanh vừa vặn một đốt ngón tay trỏ. Khóa cọc yên siết đủ lực mười lăm Niu-tơn mét, bảo đảm không tụt khi dằn xóc qua mố cầu.

Bà nhấc tấm giẻ trên vai xuống lau bàn tay dính chút muội than, rồi lần lượt lặp lại toàn bộ các thao tác kiểm tra khắc nghiệt ấy trên từng chiếc một trong số sáu cỗ xe đang xếp hàng. Từ chiếc xe mang khung đầm uốn lượn màu xanh nhạt mang mã số X01, chiếc cào cào gióng ngang đôi X02, cho đến bốn chiếc xe sườn thép mini và cào cào nam nữ còn lại.

Bà không bỏ qua một con tán nhỏ bắt vè chắn bùn phía sau, không châm chước cho một mắt xích nào còn gợn chút cặn cát sót lại sau khi luộc dầu. Dưới ánh nắng trưa bắt đầu gay gắt, mồ hôi túa ra lấm tấm trên trán, rịn qua cả lớp tóc mai hoa râm của cô Mai, nhưng nét mặt bà tuyệt nhiên không hề lộ vẻ vội vã. Bà làm việc như một chiếc đồng hồ quả lắc chính xác, lạnh lùng và đầy trách nhiệm.

Mất hơn một tiếng đồng hồ ròng rã, khi ngòi bút bi trong tay bà ký dứt khoát nét mực xanh đậm vào mục "Thợ cả xác nhận xuất xưởng" ở góc dưới bên phải của cả sáu biên bản kiểm định, Bảo mới khẽ thở phào một hơi dài, đặt chiếc bút chì xuống đùi.

— Xong phần tiệm mình, — cô Mai gấp tấm bìa hồ sơ lại, đưa mắt nhìn ra phía cổng ngõ. — Giờ thì phụ cha mày chất xe lên thùng, chêm lót bìa cho kỹ rồi chở sang trường. Bên đó cô Hạnh đang đợi từ đầu giờ. Liệu mà chạy cẩn thận, đường đê mới rút nước còn trơn như bôi mỡ.

— Dạ, con biết rồi cô.

Đúng mười hai giờ trưa, tiếng nổ bình bịch giòn giã của chiếc xe ba gác máy do ông Lâm cầm lái vang lên ngoài ngõ hẻm. Chiếc xe dừng xịch trước cổng tiệm, làn khói lam mỏng manh phả ra thơm mùi dầu máy cũ. Thùng xe bằng gỗ sến dày dặn đã được ông lót sẵn những tấm đệm cao su phế liệu và các lớp bìa các-tông dày dặn để chống trầy xước.

Bảo cùng cha cẩn thận khiêng từng chiếc xe đạp đặt lên thùng. Sáu cỗ xe đứng san sát vào nhau, khung sườn được quấn giẻ sạch ở các điểm tiếp xúc trực tiếp, dây thừng ni-lông chằng néo chéo góc tạo thành một khối vững như bàn thạch. Suốt đoạn đường dài ba cây số từ tiệm sang trường, chạy qua những đoạn đường đất lồi lõm rải rác vỏ sò và ổ gà sũng nước, sáu cỗ xe không hề rung lắc hay va quệt vào nhau một tiếng động nhỏ nào.

***

Buổi thử xe diễn ra trong một không gian kín đáo, tĩnh lặng tại góc trong cùng của nhà xe Trường THCS Hải An.

Khu vực này nằm khuất sau rặng phi lao chắn gió cao vút rì rào suốt bốn mùa, tách biệt hoàn toàn với khoảng sân lớn phía trước đang rộn rã cờ hoa, nơi các thầy cô giáo và học sinh đang tất bật quét dọn, kê bàn ghế chuẩn bị cho lễ khai giảng năm học mới vào sáng mai. Không hề có băng-rôn khẩu hiệu đỏ chói, không có loa phóng thanh giăng khắp các cành bàng, và tuyệt nhiên không có bất kỳ ống kính máy ảnh nào chực chờ ghi lại khoảnh khắc trao tặng, đúng như lời hứa chân thành mà Bảo đã quả quyết với Linh vào tuần trước.

Dưới mái tôn sóng xi măng râm mát phảng phất mùi rêu cũ, cô Hạnh đã kê sẵn một chiếc bàn gỗ nhỏ của phòng giám thị. Trên mặt bàn phủ tấm khăn trải bàn kẻ ca-rô xanh đã bạc màu, đặt ngay ngắn một chiếc kẹp hồ sơ mượn xe màu đen và sáu cuốn sổ tay theo dõi khổ nhỏ bọc giấy xi măng màu nâu nhạt, mép giấy được cắt gọt thẳng tắp.

Linh đến trường cùng một cô bạn cùng xóm trên chiếc xe đạp cọc cạch mượn tạm của người quen, xích chùng kêu lục cục theo từng vòng đạp. Cô bé bước vào nhà xe với chiếc cặp sách sờn rách căng phồng sau lưng, kéo trĩu đôi vai gầy guộc. Linh mặc chiếc áo sơ-mi đồng phục học sinh màu trắng đã ngả sang màu ngà của nước phèn, chiếc cổ áo được là phẳng phiu, mái tóc đen nhánh buộc túm gọn gàng phía sau gáy để lộ vầng trán cao và đôi mắt sáng. Đôi mắt em đảo nhanh một lượt qua hàng sáu chiếc xe đạp mới tinh tươm vừa được ông Lâm và Bảo dỡ xuống, dựng chân chống nghiêng thành một hàng ngay ngắn bên bờ tường rào.

Trong số đó, chiếc xe mang mã số X01 đập vào mắt người nhìn đầu tiên. Đó là một chiếc xe sườn đầm kiểu dáng mềm mại, thanh thoát. Nước sơn xanh nhạt nguyên bản của nó đã được Bảo dùng sáp cana đánh bóng kỹ lưỡng đến mức ánh lên sạch sẽ dưới bóng râm nhà xe. Ghi-đông xe uốn cong duyên dáng như cánh chim hải âu, và phía trước mũi xe có gắn một chiếc giỏ mây bằng nhựa trắng đan khít khao, viền giỏ gắn dải phản quang màu cam nổi bật. Mấy đứa học sinh lớp sáu đi ngang qua cửa sổ nhà xe đều phải dừng chân liếc nhìn trầm trồ, xì xào khen chiếc xe xanh trông xinh xắn chẳng khác nào xe nhập khẩu mua mới toanh ở các cửa hàng lớn trên thị xã.

Cô Hạnh mỉm cười hiền từ, bước lại gần Linh rồi chỉ tay về phía chiếc xe màu xanh thanh lịch ấy:

— Linh thử chiếc này trước xem sao nhé em? Xe này khung nhẹ lắm, gióng xe lại võng thấp thế này các bạn nữ mặc áo dài hay mặc váy đồng phục lên xuống rất tiện lợi, lại có chiếc giỏ rộng tha hồ đựng cặp sách và áo mưa.

Linh bước chậm rãi tới bên chiếc xe, nhưng em không vội vã trèo lên yên như những đứa trẻ khác cùng trang lứa khi thấy đồ mới. Đôi bàn tay gầy gò, sạm đen vì nắng gió đồng muối của cô bé nắm lấy hai đầu ghi-đông, khẽ nhấc bổng đuôi xe lên khỏi mặt đất để ước lượng sức nặng toàn phần của khung thép. Sau đó, em tháo chiếc cặp sách nặng trĩu những sách giáo khoa lớp tám mới mượn của thư viện cùng hai chai nước lọc loại một lít rưỡi, cẩn thận đặt lọt thỏm vào trong lòng chiếc giỏ nhựa phía trước.

Sức nặng của chiếc cặp lập tức đè nén khiến chiếc giỏ hơi chùng nhẹ xuống, đầu xe trĩu nặng rõ rệt về phía trước. Linh đẩy chiếc xe đi bộ vài bước trên nền xi măng, đôi mày thanh tú hơi nhíu lại. Em thử chống chân, leo lên bàn đạp, nhún mạnh người cho bánh xe lăn qua một gờ xi măng gồ ghề cao chừng ba phân ngăn cách giữa sân nhà xe và lối đi rải sỏi.

Khung xe hơi rung nhẹ một nhịp bất thường, chiếc tay lái chao đảo sang mạn trái khiến bàn chân Linh phải vội vàng buông khỏi bàn đạp, chống gấp xuống mặt đất để giữ thăng bằng cho cả người lẫn xe. Cô bé lập tức dừng lại, dắt chiếc xe quay trở về vị trí ban đầu, đưa mắt nhìn cô Hạnh rồi khẽ lắc đầu từ tốn:

— Dạ, em cảm ơn cô Hạnh nhiều lắm, nhưng em xin phép không lấy chiếc này đâu ạ.

Bảo đứng cạnh chiếc bàn gỗ, đang cầm chiếc cờ-lê tròng trên tay, ngạc nhiên hỏi dồn:

— Sao vậy Linh? Chiếc sườn đầm này bạc đạn moay-ơ cô Mai chọn loại của Nhật êm nhất trong sáu chiếc đấy, trớn bánh rất dài, đạp ngoài đường nhựa nhẹ hẫng như không luôn.

Linh ngước đôi mắt trong veo lên nhìn Bảo, ánh mắt bình thản nhưng dứt khoát lạ thường. Em đưa ngón tay trỏ chỉ thẳng vào phần gióng xe uốn cong võng sâu xuống sát trục giữa:

— Chiếc này đẹp và nhẹ thật, nhưng gióng xe võng thấp quá anh Bảo ơi. Sườn nó chỉ có một ống thép tròn đơn độc chịu lực chính từ cổ phốt xuống đáy trục giữa. Em đi học từ Xóm Cồn lên đây hơn năm cây số, đoạn đường đê biển toàn là đá dăm sắc cạnh với ổ gà sống trâu lở lởm chởm, mấy bữa triều cường dâng lên còn có hai khúc lầy lội ngập tới bắp chân. Cặp sách của em nặng, về chiều em còn phải chở thêm một bao phân bón mười ký hoặc bao gạo cho mẹ ở sau ba-ga nữa. Khung võng thế này mà tải nặng qua ổ gà thì nó bị nhún và sàng lắc ghê lắm, cổ xe cứ quẹo qua quẹo lại rất khó ghì tay lái. Đi đường bằng phẳng trong phố thị thì êm ru, chứ mang về đường cồn cát gồ ghề ngoài mé biển thì chạy chừng vài tháng là cong queo sườn hoặc sút mối hàn cổ phốt liền.

Lời nhận xét chân thực, sắc sảo và am tường kết cấu cơ khí đến kinh ngạc từ một đứa trẻ mới mười ba tuổi khiến Bảo sững sờ trong giây lát. Cậu đứng chết trân nhìn cô bé, rồi một cảm giác khâm phục chân thành tự đáy lòng dâng trào trong lồng ngực.

Cậu nhớ lại những ngày đầu tiên khi mới bắt tay vào dự án xe đạp này, bản thân từng mang nặng tư duy bốc đồng của một kẻ làm công tác phong trào: cứ ngỡ hễ sơn phết cho thật đẹp, gắn thêm cái giỏ xinh xắn, lau chùi bóng loáng là đã làm trọn vẹn việc giúp đỡ những đứa trẻ nghèo. Cậu đã quên mất một điều cốt tử: chính người trực tiếp đạp xe hàng ngày qua hàng ngàn cây số gió muối, ổ trâu và cát lún mới là người thấu hiểu sâu sắc nhất cỗ máy cơ khí ấy cần những phẩm chất gì để có thể tồn tại bền bỉ cùng năm tháng.

— Em nói chí lý lắm, — Bảo gật đầu quả quyết, gương mặt rạng rỡ hẳn lên mà không hề có chút phật ý hay tự ái nghề nghiệp nào. — Đi đường gồ ghề tải nặng thì tuyệt đối không thể dùng sườn võng đơn, nó chịu không nổi lực vặn xoắn đâu. Đổi sang chiếc này ngay cho anh.

Bảo bước nhanh sang bên cạnh, dắt chiếc xe mang mã định danh X02 ra khoảng đất trống giữa nhà xe.

Đây là cỗ xe cào cào sườn thép gióng ngang đôi cứng cáp, các gióng thép hộp hàn kín liên kết với nhau thành một hệ khung tam giác chịu lực vững chãi như một bộ giàn giáo thu nhỏ. Toàn bộ thân xe mang màu sơn xám chì mộc mạc, không hề dán bất kỳ loại tem mác xanh đỏ nào để trang trí, nhưng từng chi tiết trên xe đều toát lên vẻ rắn rỏi, kiên cường: vành xe là loại vành thép dập ba đường gân tăng cứng dày dặn, đôi lốp Sao Vàng gai to bám đường sâu hoắm chuyên trị cát lún, và giá đèo hàng phía sau được ông Phúc gia cố bằng hai thanh giằng bằng thép đặc đường kính mười ly, bắt thẳng tắp từ cọc yên xuống hai đầu trục moay-ơ sau.

Linh bước lại gần, bàn tay nhỏ nhắn đặt lên gióng ngang trên của chiếc X02. Em ấn mạnh toàn bộ sức nặng nửa thân trên xuống khung xe; chiếc xe đứng sững sững, lì lợm và vững chãi như một khối thép đúc nguyên khối. Khi Linh nhấc chiếc cặp sách nặng trịch máng chắc chắn vào chiếc kẹp lò xo của ba-ga sau, trọng tâm của chiếc xe vẫn ghì sát mặt đất một cách đầm chắc, đầu xe nhẹ nhàng mà không hề có hiện tượng bốc bổng hay tròng trành.

Linh bước một chân qua gióng xe, ngồi thử lên yên nệm bọc da simili đen. Chân phải em với xuống bàn đạp ở điểm chết dưới cùng; mũi dép tổ ong chỉ hơi chạm nhẹ vào mép ngoài của bàn đạp, khớp đầu gối phải duỗi thẳng đuột ra một cách gượng gạo và căng cứng. Hai cánh tay em phải rướn hết cỡ về phía trước để nắm lấy hai đầu ghi-đông, khiến hai bả vai co rút lại, tấm lưng cong gập một cách thiếu tự nhiên.

— Em thấy với tay và với chân quá đúng không? — Bảo hỏi, bàn tay đã nhanh nhẹn rút chiếc cờ-lê tròng số 13 và một cây lục giác chữ L sáng bóng từ chiếc túi đồ nghề bằng vải bạt đeo bên hông.

— Dạ, yên xe hơi cao quá so với chân em, với lại cái tay lái nó chúc xuống dưới nhiều quá, em bóp phanh thử thấy hai cổ tay mỏi nhừ và bị tức ạ.

— Đứng xuống đây đợi anh ba phút. Đừng có ngại ngùng gì hết, xe chưa vừa người thì mình phải chỉnh cho bằng vừa, bao giờ đạp thật êm, thật thoải mái mới thôi.

Bảo khom lưng quỳ một gối xuống nền xi măng, tra đầu cờ-lê tròng vào con ốc siết cọc yên nằm ngay dưới háng sườn xe. Cậu dùng lực cổ tay nới lỏng nửa vòng ren, nghe tiếng "tách" giòn tan của kim loại nhả khớp. Bảo dùng lòng bàn tay vỗ nhẹ lên mũi yên, từ từ hạ cọc yên xuống chừng hai phân rưỡi, mắt nheo lại căn chỉnh cho sống mũi yên thẳng tắp với trục gióng ngang của khung sườn rồi siết chặt lại từng nấc ren một. Cậu siết đủ độ căng mười lăm Niu-tơn mét đúng theo lời căn dặn nghiêm ngặt của cô Mai sáng nay, bảo đảm cọc yên không bao giờ bị tụt lún khi xe lao qua ổ gà sống trâu.

Tiếp đó, cậu dùng cây lục giác nới lỏng pát kẹp cổ phốt trên ghi-đông. Đôi bàn tay khéo léo của người thợ trẻ khẽ xoay ghi-đông ngửa lên trên một góc chừng mười lăm độ, đồng thời nới ốc hai cùm tay phanh, kéo dịch hai cần gạt phanh lại gần tầm với tự nhiên của các ngón tay Linh hơn độ tám milimét. Xong xuôi, cậu dùng lục giác khóa chặt các điểm liên kết lại, kiểm tra độ rơ một lần nữa bằng cách dùng sức bẻ thử.

— Rồi đó Linh, lên thử lại xem nào. Đặt gót chân lên bàn đạp, đạp ngược nửa vòng xem khớp gối có bị gập quá hay căng quá không.

Linh trèo lên lại chiếc yên xe. Lần này, khi gót chân em đặt vào bàn đạp ở vị trí thấp nhất, khớp gối của em hơi chùng nhẹ một góc khoảng hai mươi lăm độ rất tự nhiên, thoải mái. Hai bàn tay em đặt hờ lên hai tay nắm cao su, các ngón tay thả lỏng buông thẳng xuống cần gạt phanh mà không cần phải rướn bả vai hay gập ngược cổ tay lên trên. Lực bóp thử cần phanh nhẹ nhàng, dứt khoát và chuẩn xác nhờ góc đòn bẩy đã được căn chỉnh đúng theo tỉ lệ nhân trắc học của cơ thể em.

— Vừa khít luôn rồi anh Bảo ơi! Cầm lái chắc tay lắm, không bị cấn khớp vai hay mỏi lưng nữa! — Ánh mắt Linh bừng sáng lên một niềm vui rạng rỡ, giọng nói trong trẻo lộ rõ vẻ phấn khởi không thể giấu giếm.

Đúng lúc đó, tiếng dép rọ cao su lẹp xẹp vang lên dồn dập từ phía cổng ngách của nhà xe.

Chị Duyên bước vào, chiếc nón lá cũ rách méo mó kẹp bên nách, chiếc tạp-dề ni-lông màu xanh thẫm dính đầy vảy cá trích và ướt sũng nước mặn còn chưa kịp tháo ra sau buổi tan chợ trưa vất vả. Gương mặt người đàn bà buôn cá hằn sâu những nếp nhăn nhọc nhằn, đôi mắt trũng sâu vì thiếu ngủ đảo nhanh một lượt quanh gian nhà xe vắng lặng. Thấy con gái mình đang ngồi ngay ngắn trên một chiếc xe đạp màu xám chì mộc mạc, tuyệt nhiên không có ai cầm máy ảnh hay giăng phông màn chụp hình như chị từng lo sợ, nét mặt căng thẳng, cảnh giác thường ngày của chị mới dịu bớt đôi phần.

Chị tiến lại gần chiếc bàn làm việc của cô Hạnh, khẽ gật đầu chào cô giáo rồi quay sang nhìn Bảo bằng một ánh mắt dò xét, sắc sảo đầy vẻ thực tế của một người đàn bà lam lũ kiếm sống từng đồng nơi đầu sóng ngọn gió:

— Chú Bảo, tôi là mẹ con Linh, tôi xin phép hỏi thật chú một câu này. Con Linh nhà tôi nó đạp chiếc xe này từ tút Xóm Cồn ra trường, đường đê vắng tanh vắng ngắt, chung quanh toàn đầm tôm với bãi sậy. Lỡ đang đi giữa đường giữa sá mà xe bị đứt xích, rớt líp hay bể bánh dọc đường thì cháu nó biết kêu ai cứu? Tiệm sửa xe của các người có chịu cử thợ chạy xe máy tới kéo xe về không, hay bắt con bé tự cong lưng dắt bộ năm sáu cây số giữa trời trưa nắng chang chang? Mà rồi tiền thay săm, thay xích lúc đó ai là người chịu? Tôi nói trước, nhà tôi buôn con cá mớ rau chạy ăn từng bữa toát mồ hôi hột, không có tiền chi trả cho mấy khoản sửa chữa lắt nhắt tiền chục tiền trăm vô cớ đâu đấy nhé!

Bảo đứng thẳng người, hai tay xuôi theo thân áo, bình tĩnh lắng nghe hết từng lời chất vấn gay gắt, thẳng thừng của chị Duyên mà không hề ngắt lời hay tỏ ra khó chịu. Cậu hiểu rất rõ nỗi âu lo, hoài nghi ấy là hoàn toàn có cơ sở đối với một người mẹ nghèo khó, cả đời phải bươn bải vật lộn với từng đồng bạc lẻ, sợ hãi những gánh nặng tài chính bất ngờ ập xuống gia đình.

Cô Hạnh mỉm cười điềm đạm, đứng dậy kéo chiếc ghế đẩu gỗ bên cạnh mời chị Duyên ngồi xuống, rồi nhẹ nhàng đặt vào đôi bàn tay thô ráp của chị một cuốn sổ mỏng bìa nâu có đóng dấu mộc tròn đỏ chót của Trường THCS Hải An:

— Chị Duyên cứ an tâm, nhà trường và tiệm cô Mai đã tính toán chu đáo hết tất cả những chuyện này từ trước rồi chị ạ. Chị mở trang đầu tiên của cuốn Sổ tay mượn xe này ra xem nhé.

Chị Duyên ngập ngừng, đưa bàn tay còn vương mùi tanh của biển lật mở từng trang giấy mỏng. Từng điều khoản được in ấn rõ ràng, rành mạch bằng phông chữ to, dễ đọc:

— Thứ nhất, — cô Hạnh chỉ ngón tay vào dòng chữ in đậm rõ ràng, — chiếc xe đạp này là tài sản công vụ do nhà trường đứng tên quản lý và lập hồ sơ cấp cho em Linh mượn sử dụng phục vụ việc học tập trong suốt năm học lớp tám này. Mọi hao mòn tự nhiên phát sinh trong quá trình sử dụng như mòn lốp, mòn má phanh, xích giãn hay đứt dây cáp phanh đều do Quỹ phúc lợi và dự phòng của trường chi trả toàn bộ, gia đình chị không phải tốn kém dù chỉ một đồng một cắc. Cứ vào sáng thứ Hai đầu tuần của mỗi tháng, tiệm cô Mai sẽ cử thợ mang đầy đủ đồ nghề sang tận nhà xe này để kiểm tra, châm dầu mỡ, siết ốc và cân chỉnh định kỳ cho xe của Linh.

Cô Hạnh lật tiếp sang trang thứ hai của cuốn sổ:

— Thứ hai, ở ngay trang này có in rõ ràng hai số điện thoại đường dây nóng hỗ trợ khẩn cấp: số máy bàn của phòng bảo vệ trường trực hai mươi tư trên hai mươi tư từ lúc năm giờ ba mươi sáng, và số máy bàn của tiệm cô Mai. Nếu không may Linh gặp sự cố kỹ thuật dọc đường đê, cháu chỉ cần gửi xe vào nhà dân ven đường gần nhất, gọi điện thoại nhờ báo về cho trường hoặc nhờ người đi đường nhắn lại. Tiệm cô Mai đã phân công tuyến hỗ trợ kỹ thuật lưu động chạy dọc cung đường Xóm Cồn vào các khung giờ tan học, hoặc thầy Nghĩa bên Đoàn trường sẽ lập tức có phương án chạy xe máy xuống hỗ trợ đưa đón cháu kịp thời. Nhà trường cam kết không bao giờ có chuyện để học sinh của mình phải bơ vơ, dắt bộ giữa đường vắng.

Chị Duyên nhìn chăm chú vào con dấu mộc tròn đỏ tươi và chữ ký ngay ngắn của thầy hiệu trưởng trên trang giấy, rồi ngước lên nhìn cô giáo Hạnh và Bảo. Giọng chị chùng hẳn xuống, vẻ gay gắt, phòng thủ ban nãy hoàn toàn tan biến, thay vào đó là sự xúc động nghẹn ngào:

— Có giấy trắng mực đen, dấu đỏ rõ ràng thế này thì tôi yên cái bụng rồi cô giáo ơi. Ở đời tôi chỉ sợ người ta bày vẽ phong trào cho rình rang ngày khai trường để lấy tiếng rồi đem con bỏ chợ, chỉ khổ thân con bé phải gánh chịu. Cảm ơn cô giáo nhiều lắm, cảm ơn chú thợ tốt bụng.

— Dạ không có chi đâu chị, đây là trách nhiệm bảo dưỡng kỹ thuật mà tiệm tụi em đã ký cam kết với nhà trường, — Bảo mỉm cười chân thành đáp lời.

Bảo bước lại bàn làm việc, mở tập hồ sơ kiểm định ra. Cậu lấy chiếc thẻ kim loại nhỏ bằng đồng dập số chìm đang buộc lủng lẳng bằng dây đồng ở cổ phốt chiếc xe X02, đối chiếu cẩn thận từng con số với các dòng thông tin trên tờ phiếu bàn giao phương tiện:

— Mã phương tiện: X02. Chủng loại: Xe cào cào sườn thép gióng ngang đôi, vành 26 inch, lốp gai Sao Vàng chống trượt, phanh cơ kéo cáp có má phanh rãnh thoát bùn. — Mã số tiếp nhận học sinh: HS-08B-04. Họ và tên: Phạm Ngọc Linh. — Tuyến đường di chuyển: Xóm Cồn — Đê ngập mặn — THCS Hải An (Cự ly một chiều: 5,2 km). Địa hình: Đá dăm, cát lún, ngập mặn theo kỳ triều. — Tình trạng điều chỉnh cá nhân hóa: Hạ cọc yên 2,5 cm; ngửa ghi-đông 15 độ; hành trình tay phanh thu ngắn 8 mm vừa vặn với lực bóp bàn tay học sinh nữ.

Bảo đặt tờ biên bản kỹ thuật xuống bàn, ký tên nắn nót vào ô "Thợ phụ điều chỉnh", rồi nhẹ nhàng chuyển tờ giấy sang cho Linh và chị Duyên. Chị Duyên đón lấy cây bút bi từ tay cô Hạnh, cẩn thận ký từng nét chữ vụng về, nắn nót của một người lao động lam lũ cả đời ít khi cầm đến ngòi bút, bàn tay thô ráp còn vương mùi muối mặn của biển cả bãi ngang.

Khi mọi thủ tục giấy tờ bàn giao đã hoàn tất chu đáo, Linh hân hoan dắt chiếc xe mang mã hiệu X02 ra khoảng sân rộng thênh thang nằm giữa hai dãy phòng học hai tầng.

Trời về chiều bảng lảng, từng cơn gió mát rượi từ phía cửa biển thổi lồng lộng qua rặng phi lao, xua tan đi cái oi nồng, ngột ngạt tích tụ sau những ngày mưa bão.

Linh đặt chân lên bàn đạp, nhún nhẹ một nhịp dứt khoát. Bộ xích líp ăn khớp hoàn hảo phát ra tiếng kêu êm ru, không hề có một tiếng lách cách hay cọ xát thừa thãi nào. Chiếc xe lướt đi nhẹ nhàng, êm ái trên mặt sân trường láng xi măng, băng qua những gờ cống thoát nước một cách vững chãi, đầm chắc mà không hề rung lắc. Chiếc lưng áo đồng phục học sinh của em thẳng tắp, hai cánh tay thả lỏng đầy tự tin dẫn dắt bánh xe lượn một đường vòng cung mềm mại, thanh thoát quanh gốc bàng già rợp bóng mát xanh rì.

Nụ cười khẽ nở trên môi Linh khi đạp thử vòng quanh sân trường chứng minh giá trị của một chiếc xe vừa chân hơn vạn lời ca ngợi.