Lô hàng thứ hai gặp giá mới

Tiếng gió mùa khô thốc từng đợt hơi mặn chát qua khe cửa sổ gỗ lim của phòng làm việc nhỏ, cuốn theo bụi cát mịn và hơi ẩm nồng nặc từ bãi bồi ven sông Cà Ty. Trên mặt bàn gỗ tạp kê sát góc tường, hai thông báo điều chỉnh đơn giá nằm sóng đôi dưới bóng cây đèn tuýp chập chờn: một bản fax từ cơ sở sản xuất bao bì thủy tinh Nguyễn Thị Quyên ở Bình Dương và một tờ giấy báo giá từ vựa muối Cà Ná. Cả hai đều ấn định mức tăng mười lăm phần trăm, hiệu lực áp dụng thẳng thừng ngay từ đầu tháng thứ tám của chu kỳ kinh doanh.

Mép giấy fax của xưởng bao bì Nguyễn Thị Quyên quăn queo, vệt mực nhiệt lem nhem một màu tím than cũ kỹ, chữ in kim rỗ từng chấm nhỏ li ti nhưng từng con số thì sắc lạnh như dao cạo. Tờ báo giá của chủ vựa muối Cà Ná lại hằn rõ con dấu tròn đỏ chót đóng đè lên chữ ký xiêu vẹo bằng bút mực xanh, giấy mộc thô ráp còn vương vài hạt bụi khoáng trắng lấp lánh dưới ánh đèn. Hai tờ giấy mỏng manh ấy như hai gọng kìm bất ngờ siết chặt lấy cổ họng của cơ sở nước mắm Hải Thành.

Lan ngồi bất động trước màn hình máy tính xách tay ThinkPad cũ kỹ, hai ngón tay miết chặt lấy sống mũi cay xè. Mắt cô mỏi nhừ sau nhiều giờ nhìn chằm chằm vào các bảng biểu chi phí. Bên cạnh cô, bà Bùi Thu Vân khẽ đẩy gọng kính lão đồi mồi lên sát sống mũi, ngón tay trỏ thoăn thoắt gõ phím trên chiếc máy tính cầm tay Casio JS-120 tróc sơn nham nhở ở bốn góc. Tiếng cạch cạch khô giòn của các phím nhựa vang lên đều đặn, nhịp nhàng như tiếng đồng hồ quả lắc giữa gian phòng nồng đượm mùi chượp chín từ dãy nhà thùng phía sau dội tới. Đó là thứ mùi đạm cá ủ muối qua ba trăm ngày nắng gió, vừa ngậy béo, vừa mặn mòi, ngấm sâu vào từng thớ gỗ bàn ghế, từng trang chứng từ và từng sợi tóc của những con người sống bám vào nghề mắm truyền thống này.

“Cháu nhìn thật kỹ vào cột chi phí định suất này đi, đừng nhìn vào tổng doanh thu dự phóng nữa,” bà Vân đặt chiếc bút bi Thiên Long xuống mép tờ giấy kẻ ô ly, giọng bà trầm, đều và dứt khoát như thói quen của một kế toán trưởng đã kinh qua hàng chục năm sổ sách thương nghiệp. “Hợp đồng khung nhãn riêng Bếp Bờ Biển mà cháu ký với bên tập đoàn Nam Lộ hồi tháng trước hoàn toàn không có điều khoản bù trượt giá tự động. Lúc ký, bên phòng mua hàng của họ cài chặt điều khoản đơn giá cố định suốt kỳ thực hiện. Đơn giá gia công khóa chết ở mười bốn ngàn bảy trăm hai mươi đồng một chai năm trăm mi-li-lít. Lúc trước, khi mọi thứ còn đứng yên, chi phí sản xuất trực tiếp tính sát sạt từng tép tỏi, từng hạt muối đã là mười bốn ngàn năm trăm đồng. Mỗi chai cháu xuất khỏi cửa xưởng chỉ dôi ra đúng hai trăm hai mươi đồng biên lãi gộp. Hai trăm hai mươi đồng đó phải cõng bao nhiêu thứ: từ khấu hao nhà xưởng, điện ba pha, đến rủi ro sứt mẻ dọc đường. Bây giờ vỏ chai thủy tinh và nút rót định lượng tăng mười lăm phần trăm, muối tinh bến bãi tăng mười lăm phần trăm. Hai khoản đó cộng dồn lại lập tức đội giá thành trực tiếp lên thêm hơn sáu trăm đồng trên mỗi đơn vị sản phẩm.”

Lan thở ra một hơi dài, kéo rê chuột để đưa bảng tính Excel trên màn hình về vùng dữ liệu gốc. Con trỏ nhấp nháy ở dòng tổng chi phí biến đổi. Từng hàng số chi tiết hiện ra rành rọt, trần trụi dưới ánh sáng xanh le lói của màn hình: giá vỏ chai thủy tinh tròn dày chịu lực va đập từ mức ba ngàn tám trăm đồng nhảy vọt lên bốn ngàn ba trăm bảy mươi đồng mỗi vỏ; nắp nhôm dập màng seal nhiệt tích hợp van rót định lượng chống tràn tăng thêm gần hai trăm đồng; còn muối hạt tinh khiết Cà Ná dùng cho các công đoạn kéo rút nước bổi, lắng lọc và dằn mặt thùng lều thì tăng từ hai ngàn hai trăm đồng lên hơn hai ngàn năm trăm đồng một ký tại chân bến bãi.

“Nghĩa là biên lợi nhuận mỏng như cánh ve của lô hàng thứ hai không những bị cạo sạch sành sanh, mà còn bị âm ngược thẳng vào giá vốn sản xuất,” Lan khẽ nói, giọng cô chùng xuống nhưng từng âm sắc vẫn giữ được sự chuẩn xác lạnh lùng. Ngón tay cô gõ nhẹ theo nhịp lên phím cách. “Nếu cứ nhắm mắt chạy theo định mức cũ để làm tròn hợp đồng mười ngàn chai, mỗi chai mắm giao cho hệ thống Nam Lộ chúng ta sẽ lỗ ròng gần bốn trăm đồng ngay tại cửa xưởng. Đó là chưa tính tới rủi ro hao hụt đóng chai rơi vỡ trên đường trường, phí lưu kho bãi, và khoản chiết khấu thương mại thanh toán chậm.”

“Đúng vậy,” bà Vân ngả lưng vào thành chiếc ghế gỗ gõ đỏ đã lên nước bóng lộn, với tay nhấp một ngụm trà xanh Phan Thiết đã nguội ngắt từ đầu giờ sáng. Vị chát đậm của lá trà đọng lại trên đầu lưỡi người phụ nữ luống tuổi. “Lô đầu năm ngàn chai nghiệm thu trót lọt làm người nhà cháu phấn khởi, ai cũng ngỡ mở được cánh cửa lớn vào hệ thống bán lẻ hiện đại là cầm chắc đường sống. Nhưng thương trường không bao giờ có chỗ cho cảm giác hưng phấn kéo dài quá hai mươi tư tiếng đồng hồ. Khi nguyên liệu đầu vào đồng loạt dậy sóng vì bão giá mà giá đầu ra bị khóa cứng bởi cơ chế thu mua của tập đoàn bán lẻ, đứa nào càng cố làm nhiều để lấy doanh số báo cáo, đứa đó càng chết chìm nhanh nhất. Bà Quyên bên xưởng chai điện thoại cảnh báo từ tuần trước không phải để dọa chơi đâu. Đợt này các lò thủy tinh ngoài Bình Dương siết công nợ dữ lắm, cát thạch anh tăng giá, dầu đốt lò tăng giá, xe bốc hàng lên bánh là thủ quỹ phải chuyển khoản tiền tươi ngay tại bến, không cho nợ gối đầu một ngày nào nữa.”

Lan không đáp lời ngay. Cô lặng lẽ mở một tab tính toán mới trên phần mềm, đặt tên tệp là “Kịch bản 10k chai – Điều chỉnh biến phí”. Bàn tay cô gõ phím thoăn thoắt, nhập từng biến số kinh tế vào từng ô dữ liệu với sự tỉ mỉ của một cựu nhân viên phân tích tài chính từng lăn lộn ở các công ty lớn: chi phí mắm cốt thô thu mua từ nhà thùng Hai Trọng ở Phú Hài theo giá mười hai ngàn năm trăm đồng một lít; chi phí nước cốt nhĩ Hải Thành ba mươi tám độ đạm rút từ thùng số sáu dùng để phối trộn nâng hương vị; công nhật thợ chiết rót hạ mức của tổ chị Liên tại điểm Phong Nẫm; phụ cấp trách nhiệm kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm; và khoản chi phí kiểm nghiệm bắt buộc từng chỉ tiêu vi sinh, kim loại nặng, hàm lượng histamin và tổng nitơ tại Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 3 (Quatest 3) mà chuyên viên Phạm Đức Tín bên Nam Lộ yêu cầu cho từng đợt xuất xưởng.

Đặc biệt, dòng chi phí xe tải thùng kín chuyên dụng chuyển hàng từ bến sông Cà Ty lên tổng kho Nam Lộ ở quận Bình Tân đập thẳng vào mắt cô như một vết mực loang. Giá dầu diesel đường dài vừa điều chỉnh tăng hai đợt liên tiếp, kéo theo cước vận tải mỗi chuyến tăng vọt thêm mười tám phần trăm. Để chở trọn vẹn mười ngàn chai thành phẩm đóng trong các thùng carton tiêu chuẩn năm lớp có vách ngăn chống va đập, xưởng bắt buộc phải thuê ít nhất hai chuyến xe tải trọng tải lớn mười tấn, có bạt cách nhiệt và hệ thống kiểm soát độ ẩm thùng xe để tránh hiện tượng sốc nhiệt làm xì mắm, ố vàng tem nhãn như sự cố kỹ thuật từng gặp phải ở giai đoạn thử nghiệm ban đầu.

Mắt Lan lướt dần xuống ô kết quả cuối cùng ở góc dưới bên phải màn hình. Con số hiển thị bằng phông chữ đậm, đóng khung màu đỏ thẫm: âm hai mươi mốt triệu sáu trăm ngàn đồng.

Đó không phải là một con số tượng trưng trên giấy tờ kế toán quản trị. Đó là số tiền dòng tiền mặt thực tế của Hải Thành sẽ bị bốc hơi khỏi két sắt sau khi hoàn tất toàn bộ chu trình sản xuất và giao nhận: nhận hai mươi phần trăm tiền tạm ứng theo tiến độ, xuất tiền túi mua đứt bao bì vỏ chai thủy tinh theo giá mới cắt cổ, gánh trọn chi phí cước xe vận tải đường dài, rồi phải cắn răng chờ đợi chu kỳ công nợ Net 45 ngày làm việc theo hợp đồng khung. Nghĩa là cơ sở phải tự móc túi bù lỗ hơn hai mươi mốt triệu đồng tiền tươi thóc thật chỉ để đổi lấy việc hoàn thành chỉ tiêu số lượng cho kệ hàng của một tập đoàn phân phối đa quốc gia, trong khi đồng vốn liếng còm cõi của xưởng sẽ nằm chết dí ngoài thị trường suốt gần hai tháng ròng rã.

“Không thể làm theo cách này được,” Lan buông con chuột quang, tựa trán vào hai lòng bàn tay đan chặt. Hơi nóng từ trán cô hầm hập. “Giao trọn mười ngàn chai trong tình cảnh này là hành vi tự sát dòng tiền. Chúng ta vừa ký văn bản thỏa thuận trả góp năm triệu đồng mỗi tháng cho cô Út Dung để giải quyết dứt điểm món nợ thừa kế, tiền thuốc men và vật lý trị liệu phục hồi chức năng của ba mỗi tuần ba triệu đồng vẫn phải thanh toán đều đặn cho bệnh viện phục hồi chức năng tỉnh. Nếu chôn thêm hai mươi mốt triệu đồng vào lô hàng này, đến cuối tháng chín xưởng sẽ mất trắng khả năng thanh toán tiền điện ba pha và tiền công nhật cho thợ.”

Bà Vân gật đầu, ánh mắt ánh lên nét tán đồng kín đáo sau tròng kính lão dày cộp: “Cháu nhìn ra được chỗ thắt nút đó là đầu óc còn tỉnh táo, chưa bị cái danh làm hàng cho siêu thị lớn làm cho mờ mắt. Người đời làm ăn thường mắc cái bệnh sĩ diện, sợ mất lòng đối tác lớn, sợ mang tiếng bội tín nên cứ cắn răng gánh lỗ, ôm hy vọng hão huyền rằng lô sau sẽ gỡ gạc lại được lô trước. Nhưng các tập đoàn bán lẻ như Nam Lộ, họ vận hành bằng thuật toán và báo cáo tài chính quý, không bao giờ có khái niệm thương tình bù lỗ cho những nhà xưởng gia đình nhỏ lẻ. Muốn sống sót qua vùng nước xoáy này, cháu phải dứt khoát chặt đứt phần thịt thối trước khi vết hoại tử ăn sâu vào tận xương tủy.”

Lan hít một hơi thật sâu, luồng không khí khô hanh mang theo vị mặn của gió biển lấp đầy lồng ngực cô, xua bớt cơn nhức đầu đang âm ỉ nơi thái dương. Cô với tay lấy chiếc điện thoại di động Samsung đã trầy xước viền đặt trên tập hồ sơ nghiệm thu. Màn hình điện thoại hiển thị mười giờ ba mươi lăm phút trưa. Đây là khung giờ vàng theo thói quen làm việc của Trần Mai Chi, chuyên viên phụ trách thu mua ngành hàng gia vị của Nam Lộ: buổi giao ban nội bộ buổi sáng tại trụ sở chính trên đường Điện Biên Phủ vừa kết thúc, và Chi thường có khoảng ba mươi phút giải lao trước khi bước vào các cuộc họp điều độ kho vận buổi chiều.

Lan không ngần ngại bấm số gọi đi. Tiếng chuông tút dài vang lên đều đặn. Đến hồi chuông thứ tư, đầu dây bên kia mới có tiếng bấm nhận cuộc gọi, kèm theo đó là mớ âm thanh hỗn tạp đặc trưng của một văn phòng mở: tiếng máy in laser chạy rầm rập, tiếng gõ phím lách cách và giọng nói lao xao của các nhân viên điều phối đơn hàng.

“A lô, Chi nghe đây Lan. Có chuyện gì gấp không em? Chị đang chuẩn bị duyệt lịch điều độ kho lạnh với bên ngành hàng tươi sống cho tuần tới đây.” Giọng Mai Chi nhanh gọn, dứt khoát, mang ngữ điệu sắc sảo nhưng không giấu nổi sự căng thẳng và mệt mỏi thường trực của một người làm khâu mua hàng cho hệ thống bán lẻ có hàng trăm siêu thị thành viên.

“Dạ chị Chi, em gọi về tiến độ sản xuất lô hàng thứ hai của hợp đồng nhãn riêng Bếp Bờ Biển,” Lan mở thẳng vào trọng tâm vấn đề, giữ cho chất giọng của mình hoàn toàn điềm tĩnh, rõ ràng và chừng mực. “Cách đây mười phút, em vừa gửi qua email cá nhân và hòm thư công việc của chị bảng cân đối chi phí thực tế cập nhật sáng nay, kèm theo bản sao hai thông báo tăng giá mười lăm phần trăm của bên cung ứng bao bì thủy tinh Nguyễn Thị Quyên và vựa muối khoáng Cà Ná.”

Đầu dây bên kia đột ngột rơi vào im lặng trong vài giây ngắn ngủi. Tiếng lật giở tài liệu sột soạt ở đầu cầu Thành phố Hồ Chí Minh dừng bặt.

“Tăng giá vật tư đầu vào à?” Mai Chi thở dài một hơi, giọng chùng xuống đôi chút nhưng lập tức dựng lên hàng rào phòng thủ quen thuộc của dân thu mua chuyên nghiệp. “Chị có nghe bên ngành hàng lương thực khô xôn xao vụ đồng muối ngoài duyên hải Nam Trung Bộ bị ngập lũ bất thường làm hỏng sản lượng, nhưng Lan ơi, chị nói trước để em nắm tinh thần làm việc: quy chế tài chính và kiểm soát ngân sách của tập đoàn Nam Lộ đã khóa cứng đơn giá thu mua mười bốn ngàn bảy trăm hai mươi đồng cho toàn bộ quý này rồi. Hội đồng duyệt giá tập đoàn không bao giờ chấp nhận chuyện mở lại hợp đồng để điều chỉnh tăng đơn giá gia công giữa kỳ cho một mặt hàng nhãn riêng cả. Nếu em gọi điện để xin bù trượt giá vật tư thì chị nói thẳng luôn là vô phương giải quyết, nộp tờ trình lên chỉ tổ bị ban giám đốc gạt phắt ngay từ vòng thư ký.”

“Em hiểu rất rõ quy định ngặt nghèo của Nam Lộ, chị Chi,” Lan bình thản đáp lời, ánh mắt cô không rời khỏi những con số trên bảng tính. “Em không gọi điện để xin tăng đơn giá thu mua. Em hoàn toàn hiểu vị trí chịu trách nhiệm của chị cũng như quy chế phê duyệt của tập đoàn. Em chủ động liên hệ là để đề xuất một phương án điều chỉnh sản lượng giao hàng khả thi nhất, nhằm bảo đảm tuyệt đối chất lượng sản phẩm chuẩn AQL và an toàn dòng tiền vận hành cho cả hai bên.”

“Điều chỉnh sản lượng thế nào? Em nói cụ thể nghe xem?” Giọng Mai Chi thoáng vẻ thận trọng, cảnh giác cao độ trước bất kỳ thay đổi nào có thể ảnh hưởng đến chỉ tiêu hàng hóa.

“Trong hợp đồng khung tổng số mười ngàn chai chia làm ba đợt giao, đợt một ba ngàn chai chúng ta đã hoàn tất nghiệm thu và nhập kho tổng Bình Tân an toàn,” Lan trình bày rành rẽ từng luận điểm mà cô và bà Vân đã cân nhắc kỹ lưỡng suốt đêm qua. “Theo tiến độ ban đầu, đợt hai là bốn ngàn chai và đợt ba là ba ngàn chai. Nhưng theo điều khoản phụ lục điều độ đính kèm, phần ba ngàn chai của đợt ba thuộc diện hạn mức linh hoạt, chưa hề khóa lịch ấn định ngày nhập kho cụ thể bằng văn bản giao nhận. Em đề xuất Hải Thành sẽ chỉ chốt sản xuất và giao đúng bốn ngàn chai của đợt hai, tức là tổng sản lượng thực tế thực hiện của toàn bộ hợp đồng này sẽ dừng lại ở mức bảy ngàn chai. Phần ba ngàn chai linh hoạt còn lại, chúng ta lập biên bản tạm hoãn hoặc cắt giảm hoàn toàn khỏi kế hoạch vụ mùa này.”

“Cắt giảm ba ngàn chai?” Giọng Mai Chi đột ngột cất cao lên, không giấu được sự gay gắt và bức xúc. “Lan có biết là toàn bộ hệ thống siêu thị đang bước vào giai đoạn cao điểm chuẩn bị nguồn hàng cho mùa Tết Dương lịch không? Nhà máy bên thị xã La Gi vừa dính phốt phẩm màu công nghiệp và chất bảo quản vượt ngưỡng, bị đội quản lý thị trường niêm phong cả dây chuyền, chị đang phải gồng mình phân bổ lại toàn bộ chỉ tiêu phủ sóng kệ hàng gia vị. Cắt ba ngàn chai mắm của em là bên chị thiếu hụt định mức trưng bày của cả một cụm siêu thị khu vực miền Tây đấy!”

“Chị Chi, em hoàn toàn thấu hiểu áp lực chỉ tiêu phủ kệ mà chị đang phải gánh,” Lan vẫn giữ vững ngữ điệu đĩnh đạc, từng câu từng chữ đều có sức nặng nội tại, không hề tỏ ra nao núng trước sự gay gắt của đối tác. “Nhưng chị hãy mở bảng tính chi tiết em vừa gửi ra xem. Con số bảy ngàn chai chính là giới hạn an toàn tối đa mà Hải Thành có sẵn nguồn mắm cốt thô đã qua kiểm định đạt chuẩn tại Phú Hài và toàn bộ lượng vỏ chai, nắp nút dự trữ mua theo đơn giá cũ trước ngày bão giá. Với bảy ngàn chai này, em cam kết bằng danh dự và uy tín của xưởng: toàn bộ sản phẩm xuất xưởng sẽ giữ vững độ đạm ba mươi lăm độ đạm chuẩn chỉ như mẫu thử nghiệm Quatest 3 mà anh Phạm Đức Tín đã ký duyệt. Không sai lệch một ly nào về chỉ số cảm quan lẫn hóa lý, tỷ lệ lỗi nắp và nhãn dưới không phẩy ba phần trăm, hàng giao đúng từng giờ lên sàn kho Bình Tân. Nhưng nếu ép Hải Thành phải gồng mình chạy tiếp ba ngàn chai cuối bằng nguồn vật tư mua mới với giá tăng mười lăm phần trăm, xưởng của em sẽ lỗ ròng hơn hai mươi mốt triệu đồng. Một cơ sở gia công đang phải cắn răng gánh lỗ thì không thể nào bảo đảm được tính ổn định của quy trình vận hành. Khi dòng tiền đứt gãy, rủi ro suy giảm chất lượng hoặc trễ hạn giao hàng sẽ đổ ngược hoàn toàn lên đầu bộ phận mua hàng của chị.”

Một khoảng lặng kéo dài qua ống nghe. Tiếng thở dài của Mai Chi truyền qua đường dây điện thoại, theo sau là tiếng nhấp chuột dồn dập khi cô duyệt mở các tệp đính kèm trong thư điện tử của Lan. Tiếng giấy tờ lật roạt roạt vang lên ngắt quãng.

“Em làm cái bảng tính chi tiết và chặt chẽ quá,” Mai Chi lên tiếng sau gần một phút cân nhắc, giọng điệu đã dịu đi rõ rệt nhưng vẫn giữ nét nghiêm nghị của người nắm quyền sinh sát. “Có cả thông báo tăng giá đóng dấu đỏ của cơ sở bà Quyên lẫn hóa đơn đối chiếu giá muối Cà Ná... Được rồi, Lan giữ máy đó hoặc chờ chị khoảng ba mươi phút. Chị phải cầm tập hồ sơ này bước thẳng vào phòng họp của ông Huỳnh Khắc Cương bên ban giám đốc mua hàng để giải trình trực tiếp. Chuyện này không dễ nuốt đâu Lan, ông Cương nổi tiếng là người sắt đá, chuyên ép số nhà cung ứng để giữ biên lợi nhuận cho tập đoàn đấy.”

“Dạ, em cảm ơn chị Chi. Em sẽ túc trực điện thoại chờ tin chị.”

Lan nhẹ nhàng đặt ống nghe xuống mặt bàn. Gian phòng làm việc nhỏ lại chìm vào tiếng quạt trần ba cánh quay tít mù, phả từng luồng gió hanh hao xuống xấp giấy tờ chi chít số liệu.

Bà Vân tháo cặp kính lão xuống, dùng vạt áo bà ba lau nhẹ mặt kính rồi nhìn Lan với một nụ cười khẽ khàng: “Cháu nói chuyện có lý có tình, biết đem số liệu thật và rủi ro vận hành ra chặn trước mũi người ta thay vì ngồi than thân trách phận hay kể lể chuyện gia đình khó khăn. Dân mua hàng chuyên nghiệp họ chỉ sợ mất hàng đạt chuẩn và sợ trách nhiệm liên đới, chứ họ không sợ nước mắt của nhà sản xuất. Nhưng con bé Chi đó chưa chắc đã thuyết phục nổi cấp trên của nó đâu. Huỳnh Khắc Cương là tay kỳ cựu từ hệ thống siêu thị nước ngoài chuyển sang, khét tiếng là người chỉ nhìn vào biểu đồ tăng trưởng.”

“Cháu hiểu điều đó, bà Vân,” Lan khẽ tựa lưng vào ghế, mắt nhìn qua khung cửa sổ ra khoảng sân nắng chói chang. “Nhưng thà mình thẳng thắn đối diện từ đầu để họ giận vì mình chủ động cắt giảm sản lượng một cách minh bạch, còn hơn là cắm đầu làm liều rồi sau đó bị họ lập biên bản phạt vi phạm hợp đồng, phạt trễ hạn hoặc tệ hơn là vì túng quẫn mà làm ẩu, đánh mất luôn uy tín ba mươi năm gầy dựng của xưởng.”

Trong khoảng thời gian ba mươi phút chờ đợi căng thẳng, Lan cùng bà Vân rà soát lại cuốn sổ quỹ tiền mặt viết tay của cơ sở. Tình hình tài chính hiện tại của Hải Thành giống như một con thuyền gỗ mỏng manh đang chòng chành giữa hai đợt sóng lớn: tổng quỹ tiền mặt khả dụng còn nằm trong tài khoản ngân hàng và két sắt chỉ vỏn vẹn hơn ba mươi mốt triệu đồng. Khoản tiền tạm ứng hai mươi phần trăm cho đợt giao hàng thứ hai, nếu Nam Lộ giải ngân đúng tiến độ theo định mức điều chỉnh bốn ngàn chai, sẽ vào khoảng mười một triệu bảy trăm ngàn đồng.

Số tiền tạm ứng đó, khi được cộng dồn với dòng tiền lẻ thu gom từ các quán ăn, quán bánh canh chả cá nội thành do Phúc phụ trách thu về mỗi ngày, sẽ vừa khít để thanh toán dứt điểm lô vỏ chai bốn ngàn cái của bà Quyên, chi trả tiền cước xe tải và phụ cấp trách nhiệm cho tổ đóng chai. Bánh xe vận hành sẽ tiếp tục quay mà không bị khựng lại giữa chừng, và quan trọng nhất là cơ sở không phải đi vay nóng bên ngoài với lãi suất cắt cổ.

Đúng bốn mươi phút sau, khi kim dài đồng hồ chỉ sang số mười một, chuông điện thoại của Lan réo vang dữ dội.

Cô nhấc máy ngay hồi chuông đầu tiên: “Dạ, em nghe đây chị Chi.”

Ở đầu dây bên kia, giọng Mai Chi khàn đi trông thấy, xen lẫn tiếng thở dốc như thể cô vừa trải qua một cuộc tranh luận nảy lửa:

“Xong rồi Lan. Chị vừa bước ra khỏi phòng họp riêng của ông Huỳnh Khắc Cương.”

Lồng ngực Lan thắt lại, cô nín thở: “Kết quả thế nào hả chị?”

“Chị phải mang toàn bộ hồ sơ kiểm định lô thử nghiệm bốn ngàn tám trăm tám mươi chai đạt chuẩn AQL của anh Tín ra đập thẳng lên bàn làm việc của ông ấy,” Mai Chi nói, giọng vừa mang vẻ bực bội vì cuộc khẩu chiến vừa xen lẫn sự nhẹ nhõm rõ rệt. “Chị chỉ thẳng vào biên bản cho ông Cương thấy: cơ sở bên La Gi nhận đơn vị giá rẻ hơn nhưng vừa bị trả về ba xe tải nguyên đai nguyên kiện vì dính đạm giả và hóa chất tạo màu, còn Hải Thành tuy quy mô hộ kinh doanh gia đình nhưng tỷ lệ hàng lỗi thực tế dưới không phẩy ba phần trăm, hồ sơ truy xuất nguồn gốc thùng chượp rõ ràng, sạch bóng. Chị bảo thẳng với sếp: nếu cứ ép Hải Thành ôm trọn mười ngàn chai trong bối cảnh giá thủy tinh với giá muối nhảy múa thế này, họ bỏ cọc phá hợp đồng hoặc vì áp lực lỗ mà pha trộn tạp chất thì thiệt hại uy tín của thương hiệu Bếp Bờ Biển còn lớn hơn gấp mười lần. Cuối cùng ông Cương cũng chịu đặt bút ký duyệt phương án: chốt đợt hai bốn ngàn chai và đóng hợp đồng ở mốc bảy ngàn chai thành phẩm.”

Lan thở phào một hơi dài, cảm giác như một khối đá tảng vô hình vừa được nhấc khỏi lồng ngực mình: “Em cảm ơn chị Chi nhiều lắm. Thật sự cảm ơn chị đã đứng ra bảo vệ phương án thực tế của tụi em trước ban giám đốc.”

“Khoan vội mừng, Lan,” giọng Mai Chi đanh lại, kéo Lan trở về với thực tế khắc nghiệt của cơ chế thương mại hiện đại. “Quy chế tài chính của tập đoàn là bất di bất dịch: không tăng một cắc nào vào đơn giá thu mua mười bốn ngàn bảy trăm hai mươi đồng cả. Nam Lộ chỉ chấp nhận giảm sản lượng giao hàng để chia sẻ rủi ro quy mô chứ tuyệt đối không chịu gánh chi phí trượt giá thay cho nhà xưởng. Văn bản phụ lục cắt giảm ba ngàn chai sẽ được gửi qua email cho em nội trong chiều nay, ký số đóng dấu rồi scan gửi ngược lại cho chị ngay lập tức. Và em phải nhớ cho thật kỹ: bốn ngàn chai của đợt hai này bắt buộc phải có mặt tại cửa kho Bình Tân đúng ngày mùng năm tháng Chạp. Trễ một giờ đồng hồ là hệ thống ERP tự động kích hoạt mức phạt hai mươi phần trăm giá trị lô hàng theo đúng điều khoản chậm trễ, lúc đó dù chị có muốn cứu cũng không thể can thiệp vào hệ thống được đâu!”

“Dạ, em hiểu rất rõ điều đó. Chị yên tâm, một khi Hải Thành đã nhận số lượng nào thì chắc chắn sẽ giao chuẩn chỉ từng chai, đúng từng giờ hẹn.”

Sau khi kết thúc cuộc gọi, Lan quay sang nhìn bà Vân. Người phụ nữ lớn tuổi khẽ mỉm cười, tháo cặp kính đặt lên mặt bàn rồi chậm rãi gấp cuốn sổ cái lại:

“Thế là thoát được cái bẫy âm hai mươi mốt triệu đồng. Một nước cờ lùi rất đắt giá nhưng bảo toàn được sinh mạng cho xưởng. Bây giờ thì cháu xuống điểm đóng chai Phong Nẫm đi cô quản lý. Dưới đó chắc thằng Phúc với chị Liên đang chuẩn bị súc rửa bồn inox để vô mẻ mới rồi đấy.”

***

Buổi trưa ở điểm đóng chai Phong Nẫm oi ả và ngột ngạt đến nghẹt thở. Gió biển không thổi tới được vùng trũng này, chỉ có cái nóng hầm hập của vùng đồng bằng ven nội thị dội xuống mái tôn fibro-xi măng. Hơi mắm cá cơm lên men nồng đượm quyện chặt với mùi cồn y tế bảy mươi độ dùng để khử trùng và mùi xà phòng diệt khuẩn bốc lên ngùn ngụt từ sàn gạch men trắng toát vừa được xịt rửa sạch bóng. Rãnh thoát nước bê tông lót màng chống thấm HDPE mà An cùng thợ thi công hồi tuần trước đã phát huy tác dụng rõ rệt: toàn bộ dòng nước rửa chai và nước thải vệ sinh chảy êm ru qua hệ thống ba ngăn lắng lọc kỵ khí, không còn một giọt nước tù đọng hay mùi xú uế chua nồng nào bốc ngược ra con ngõ xóm như những tháng trước.

Bên trong gian phòng chiết rót có vách kính cách ly khép kín, tiếng máy nén khí hai đầu piston chạy xình xịch đều đặn, rung bần bật trên bệ cao su giảm chấn.

Võ Minh Phúc mặc trọn bộ đồ bảo hộ lao động màu xanh công nhân, đầu đội mũ trùm kín chân tóc, miệng đeo khẩu trang than hoạt tính bốn lớp dày cộp. Anh đang đứng tựa vào thành cụm bồn inox 304 dung tích một ngàn lít, tay trái cầm chiếc khúc xạ kế quang học đo độ mặn, tay phải giữ chặt ống đong thủy tinh khắc vạch dung tích. Đứng đối diện anh, bên cạnh băng chuyền con lăn mini, chị Trần Thị Liên trong chiếc tạp dề cao su sẫm màu chống hóa chất đang thoăn thoắt dùng khăn vi sợi vô trùng kiểm tra từng đầu vòi chiết rót bằng inox 316.

“Độ mặn của mẻ phối trộn số bốn này đạt hai mươi tư phẩy năm độ Baumé,” Phúc ngẩng đầu lên, nói thật to qua lớp khẩu trang để át đi tiếng ồn cơ khí của máy nén khí. “Mắm cốt Phú Hài ba mươi độ đạm thu mua của chú Hai Trọng được trộn với mắm nhĩ rút từ thùng số sáu của xưởng mình đạt ba mươi tám độ đạm, tỷ lệ đúng boong bảy - ba theo công thức chú Bảy Hòa đã chỉ dẫn. Em vừa lấy mẫu nhỏ cồn thử hàm lượng đạm amin, kết tủa lắng rất đẹp, đạm formol chiếm năm mươi hai phần trăm tổng đạm, thử máy đo nhanh nitơ toàn phần ra ba mươi lăm phẩy một độ đạm. Chuẩn xác theo barem của Nam Lộ.”

Chị Liên với tay lấy một vỏ chai thủy tinh sạch bóng từ khay nhựa khử trùng, đặt ngay ngắn dưới đầu vòi chiết rót số hai, rồi dùng chân đạp nhẹ bàn đạp gạt cần bán tự động. Dòng nước mắm màu cánh gián đậm, trong suốt không một gợn cặn, sánh đặc như mật ong rừng từ từ chảy thành dòng êm ả vào lòng chai, dâng lên đều đặn cho đến khi chạm đúng ngấn cổ chai khắc chìm dung tích năm trăm mi-li-lít thì rơ-le ngắt dòng tự động đóng phập lại. Chị Liên nhấc chai mắm lên, đưa ngang tầm mắt soi qua bóng đèn huỳnh quang công suất lớn để kiểm tra độ trong và các hạt cặn lơ lửng, sau đó đặt nhanh lên mặt cân điện tử để bàn.

“Năm trăm linh hai gam, trừ bì vỏ chai vừa khít định lượng sai số cho phép,” chị Liên gật đầu hài lòng, nhưng ánh mắt chị khi nhìn sang Phúc lại thoáng vẻ ưu tư trĩu nặng. “Máy dập nắp đợt này áp suất giữ vững ở mức năm phẩy hai bar, piston hơi kín mít không còn hiện tượng xì mép màng seal như đợt trước nữa. Nhưng mà Phúc này, ban nãy chị đi chợ ngang qua vựa muối, nghe mấy bà bên cơ sở bạn kháo nhau là giá muối Cà Ná với giá vỏ chai thủy tinh ngoài Bình Dương đội lên dữ lắm có phải không em?”

Phúc dừng tay ghi nhật ký vận hành mẻ bồn, ngước đôi mắt đeo kính bảo hộ lên nhìn người nữ tổ trưởng: “Dạ, đúng rồi chị Liên. Bên xưởng chai với bến muối họ gửi thông báo tăng mười lăm phần trăm từ đầu tuần này rồi.”

Chị Liên thở dài sườn sượt, kéo góc tạp dề lau vội những giọt mồ hôi đang túa ra trên trán: “Sáng sớm nay, con Thắm với thằng Hùng bên tổ rửa chai cứ xúm lại thắc mắc với chị hoài. Tụi nó xót ruột, bảo hay là chị em mình lựa lời thưa với cô Lan... mình lén châm thêm một xíu nước bổi loãng của mấy cái thùng chượp phụ phía sau vào? Châm chừng năm mươi lít nước bổi nhạt vô cái bồn một ngàn lít này thì độ đạm tổng thể nó chỉ tụt xuống tầm ba mươi ba hoặc ba mươi bốn độ chứ mấy. Mắt thường nhìn màu cánh gián vẫn y nguyên, còn cái lưỡi nếm của mấy ông thủ kho kiểm hàng trên Sài Gòn thì làm sao mà phân biệt nổi độ mặn lạt chênh nhau chút đỉnh đó. Làm vậy dôi ra được cả trăm chai mắm cốt, bù đắp ngay vô cái phần tiền vỏ chai tăng giá. Chứ cứ làm sát rạt, chuẩn chỉ từng ly từng tí vầy, xưởng lấy đâu ra đồng lời mà duy trì tiền phụ cấp trách nhiệm cho tụi tui?”

Bàn tay đang cầm chiếc bút bi bấm của Phúc khựng lại giữa không trung. Các cơ trên gương mặt anh đanh lại sau lớp khẩu trang y tế.

Đúng lúc đó, cánh cửa kính cách ly của phòng chiết rót trượt mở sang một bên. Lan bước vào bên trong, trên người cô đã trang bị đầy đủ áo choàng blouse trắng tiệt trùng, tóc búi gọn gàng dưới mũ vải và chân mang bọc giày nylon xanh. Cô đã đứng ngoài hành lang và nghe trọn vẹn từng câu từng chữ trong lời đề xuất của chị Liên.

Không khí bên trong phòng chiết rót bỗng chốc chùng hẳn xuống, trở nên căng thẳng và đặc quánh. Tiếng piston máy nén khí gầm gừ dưới chân bệ máy càng làm tăng thêm vẻ ngột ngạt.

Phúc quay đầu nhìn chị gái một thoáng, rồi lập tức quay ngoắt sang đối diện với chị Liên. Giọng người thanh niên trẻ vang lên đanh thép, dứt khoát, không còn chút rụt rè hay ngập ngừng của người em trai từng quen sống phụ thuộc, nhún nhường trước biến cố gia đình:

“Chị Liên nói với con Thắm với thằng Hùng dẹp ngay cái suy nghĩ gian dối đó đi!” Phúc gõ mạnh đầu bút bi xuống mặt bàn thao tác bằng inox phát ra tiếng keng khô khốc. “Hải Thành ba mươi năm nay đứng chân ở bến sông Cà Ty này chưa bao giờ làm cái trò bẩn thỉu là châm nước bổi loãng để bán lận đạm, lừa dối người tiêu dùng! Chị tưởng chuyên viên kiểm định bên Nam Lộ là mấy đứa con nít cầm que thử nước mắm ngoài chợ chắc? Chai mẫu rút ngẫu nhiên từ mẻ bồn này sẽ được niêm phong kẹp chì gửi thẳng lên Trung tâm Quatest 3 trên Sài Gòn để họ chạy máy phân tích đạm toàn phần bằng phương pháp chưng cất Kjeldahl. Chỉ cần tụt nửa độ đạm so với tiêu chuẩn công bố thôi, hệ thống ERP của tập đoàn họ sẽ tự động hủy toàn bộ đơn hàng bốn ngàn chai, kích hoạt điều khoản phạt hợp đồng hai mươi phần trăm và tịch thu sạch tiền ký quỹ. Lúc đó xưởng phá sản, đóng cửa bến bãi, thì lấy đâu ra tiền mà trả lương nhật, trả tiền công cho tổ của chị?”

Chị Liên chớp mắt liên hồi, hai má đỏ ửng vì ngượng ngùng và bất ngờ trước phản ứng gay gắt ngoài dự liệu của người thanh niên mà thường ngày chị vẫn xem như đứa em nhỏ trong xóm: “Thì... thì chị cũng chỉ nghe tụi nhỏ bàn tán rồi đánh tiếng hỏi thử coi có cách nào gỡ gạc cho xưởng đỡ thiệt thòi thôi mà, Phúc làm gì mà nổi nóng dữ dằn vậy em...”

Lan bước chậm rãi lại gần bàn thao tác kiểm nghiệm, đưa tay vỗ nhẹ lên vai em trai, ra hiệu cho Phúc hạ hỏa. Ánh mắt Lan nhìn thẳng vào mắt chị Liên, một ánh nhìn điềm đạm, thấu suốt nhưng ẩn chứa sức nặng tuyệt đối của người đang nắm quyền sinh sát và điều hành toàn bộ cơ sở:

“Chị Liên, em hiểu công nhân lo cho xưởng và lo cho khoản thu nhập phụ cấp của gia đình mình. Nhưng hôm nay em đứng ở đây để nói rõ một lần cho chị và toàn thể anh chị em trong tổ đóng chai nắm quán triệt: Hải Thành tuyệt đối không bao giờ pha loãng một giọt mắm nào để bù đắp vào phần giá vật tư tăng. Không bao giờ có chuyện đó xảy ra dưới mái xưởng này.”

Lan rút từ trong cặp tài liệu trên tay ra tờ biên bản thỏa thuận vừa in từ phòng làm việc: “Em vừa đàm phán xong với chị Mai Chi bên ban mua hàng Nam Lộ. Thay vì phải cắn răng giao trọn mười ngàn chai và gánh khoản lỗ hai mươi mốt triệu đồng vì trượt giá bao bì, chúng ta đã thống nhất cắt giảm dứt điểm ba ngàn chai thuộc hạn mức linh hoạt, chỉ tập trung chiết rót đúng bốn ngàn chai của đợt hai này. Số lượng gia công giảm xuống đồng nghĩa với việc áp lực kho bãi và tiến độ của tổ chị cũng nhẹ đi rất nhiều. Định mức mỗi ca làm việc vẫn giữ nguyên ở mức một ngàn một trăm chai một ngày để bảo đảm máy móc chạy ổn định, không ép thợ tăng ca đêm. Khoản phụ cấp trách nhiệm một triệu rưỡi của chị và ba trăm ngàn đồng của mỗi thợ phụ vẫn sẽ được thanh toán sòng phẳng, đủ từng đồng, trích thẳng từ nguồn thu tiền mặt của kênh bán lẻ truyền thống.”

Chị Liên thở phào một hơi nhẹ nhõm, hai vai chùng xuống, vẻ căng thẳng trên gương mặt biến mất: “Dạ, nếu cô Lan đã tính toán đường đi nước bước rành mạch, bảo đảm quyền lợi cho thợ như vậy thì tụi tui mừng quá rồi. Thiệt tình tụi tui chỉ sợ xưởng ôm đồm nhiều việc rồi đuối sức, giật gấu vá vai rồi nợ lương thì khổ cả đám con mọn.”

“Chính vì thế,” Lan đưa tay chỉ lên sơ đồ quy trình phân dòng công nghệ dán trên tấm vách kính ngăn, “chúng ta càng phải giữ nghiêm kỷ luật phân dòng tuyệt đối. Điểm Phong Nẫm này tổ chức hai dòng sản phẩm độc lập hoàn toàn, không được phép có bất kỳ sự nhập nhằng nào. Dòng Bếp Bờ Biển gia công cho Nam Lộ sử dụng nguồn bán thành phẩm mắm thô Phú Hài phối trộn có kiểm soát đạt chuẩn ba mươi lăm độ đạm, dán nhãn xanh. Dòng truyền thống mang thương hiệu cốt nhĩ Hải Thành chỉ được phép rút nỏ thuần túy từ nhà thùng Cà Ty với độ đạm tự nhiên ba mươi tám độ, dán nhãn đỏ. Hai nguồn mắm đi qua hai hệ thống đường ống inox riêng biệt, hai bồn lắng riêng biệt, tuyệt đối không được để lẫn lộn dù chỉ là một lít nước mắm. Phúc và chị Liên phải chia nhau ký tên độc lập vào biên bản giám sát của từng ca sản xuất.”

“Dạ, em hiểu rồi chị Hai,” Phúc gật đầu dứt khoát, ánh mắt ánh lên vẻ tự tin và quyết đoán. Anh với tay lấy chiếc kìm bấm chì chuyên dụng treo trên giá công cụ, bước nhanh về phía van xả đáy của bồn inox chứa dòng mắm nhĩ Hải Thành, luồn sợi dây cáp nhỏ qua chốt hãm rồi bấm tanh tách chiếc kẹp chì niêm phong. “Ca chiều hôm nay tổ tụi em sẽ tập trung chiết rót dứt điểm đúng một ngàn một trăm chai nhãn xanh Bếp Bờ Biển. Em sẽ trực tiếp rút đủ sáu chai mẫu đối chứng theo quy trình lấy mẫu ngẫu nhiên, niêm phong kẹp chì có chữ ký xác nhận của em và chị Liên, rồi gửi xe khách chất lượng cao vào Trung tâm Quatest 3 ngay trong chuyến xe chạy lúc ba giờ chiều nay.”

Đứng nhìn Phúc thoăn thoắt thao tác từng công đoạn kỹ thuật, cẩn thận ghi chép từng chỉ số áp suất máy nén khí, nhiệt độ mẻ bồn và tỷ trọng kế vào cuốn sổ nhật ký đóng chai bọc bìa mica chống nước, Lan cảm thấy một sự ấm áp và an tâm sâu sắc lan tỏa trong lòng. Người em trai của cô, người từng bế tắc, bất mãn đến mức muốn xé rào bỏ nghề truyền thống để đi nộp hồ sơ lái xe tải giao hàng cho bưu chính ngày nào, nay đã thực sự trưởng thành. Phúc đã trở thành một mắt xích kỹ thuật vững chãi, biết trân trọng giá trị giọt mắm gia truyền và có đầy đủ sự tự trọng nghề nghiệp để giữ gìn kỷ cương của nhà xưởng.

***

Bốn giờ chiều, cái nắng gắt gao của dải đất duyên hải miền Trung bắt đầu dịu dần, ngả sang sắc vàng sẫm trên những mái ngói rêu phong của dãy nhà thùng Cà Ty. Gió từ cửa biển thổi lồng lộng ngược dòng sông, mang theo vị mặn nồng nàn của biển khơi hòa cùng tiếng sóng vỗ ì ọp vào chân kè đá xám xịt.

Lan chậm rãi rảo bước trở về gian phòng làm việc nhỏ nằm nép bên hông nhà chính. Sau một ngày dài căng mình đối mặt với những bảng tính chi phí phức tạp và các cuộc đàm phán đầy áp lực với đối tác bán lẻ, toàn thân cô mỏi nhừ, các khớp ngón tay ê ẩm vì gõ phím liên tục, nhưng tâm trí cô đã lấy lại được sự thăng bằng cần thiết. Văn bản điều chỉnh phụ lục hợp đồng từ Nam Lộ đã được chuyển tới hộp thư điện tử, mang chữ ký số hợp lệ của Trần Mai Chi. Kế hoạch sản xuất bốn ngàn chai cho đợt hai đã đi vào quỹ đạo kiểm soát, dòng tiền thực tế được bảo toàn không bị rơi vào hố đen thâm hụt âm hai mươi mốt triệu đồng như dự tính ban đầu.

Cô cởi bỏ chiếc áo khoác mỏng, bước nhẹ qua gian buồng ngủ nằm ở chái đông của ngôi nhà cổ để thăm cha. Căn phòng thoang thoảng mùi dầu xoa bóp thảo dược và mùi lá ngải cứu khô. Ông Thành đang ngồi tựa lưng trên chiếc giường gỗ lim quen thuộc, cánh tay phải bị di chứng co quắp sau cơn tai biến đang được đặt ngay ngắn trên chiếc gối êm để tập bài co duỗi thụ động dưới sự hướng dẫn tỉ mỉ của điều dưỡng Hà.

Thấy bóng con gái bước vào qua ngưỡng cửa, ánh mắt đục mờ vì tuổi tác và bệnh tật của người cha già bỗng ánh lên những tia sáng rạng rỡ, vụng về nhưng tràn đầy tình cảm. Ông mấp máy khóe môi bị liệt nhẹ, cố gắng lấy hơi từ lồng ngực để phát âm từng tiếng đứt quãng nhưng rành rẽ:

“Lan... mắm... xong... chưa... con?”

Lan bước tới bên mép giường, ngồi xuống bên cạnh cha và nhẹ nhàng nắm lấy bàn tay gầy guộc, chằng chịt những vết sẹo do vỏ sò, miệng thùng cứa vào suốt mấy chục năm làm nghề. Bàn tay ông giờ đây đã bắt đầu ấm ráp trở lại, các khớp ngón tay đã có phản xạ siết nhẹ khi con gái nắm lấy:

“Dạ xong hết rồi ba. Đợt hàng gia công cho hệ thống siêu thị con đã thương lượng giảm bớt sản lượng để giữ an toàn giá thành. Dây chuyền chiết rót ở Phong Nẫm chạy êm lắm, thằng Phúc làm việc đâu ra đó, xưởng mình không lo bị lỗ nữa ba à. Ba cứ yên tâm tịnh dưỡng, tập co duỗi cho mau hồi phục, đừng bận lòng chuyện ngoài xưởng nữa nhé ba.”

Ông Thành khẽ gật đầu, bờ mi nhăn nheo rung rưng rồi một giọt nước mắt đục ngầu chậm rãi lăn dài trên gò má sạm đen vì nắng gió biển khơi. Suốt cả cuộc đời mình, người đàn ông này chỉ biết làm mắm bằng trực giác của đôi bàn tay, bằng cái lưỡi nếm vị mặn và bằng chữ tín truyền miệng mộc mạc giữa những bạn ghe với nhau. Ông chưa từng biết đến một bảng tính Excel trông ra sao, cũng chưa bao giờ hiểu được những thuật ngữ kinh tế lạnh lùng trong các hợp đồng thương mại hiện đại. Nhưng nhìn cách đứa con gái lớn chèo chống đưa xưởng mắm vượt qua từng khúc quanh hiểm nghèo mà không hề bán rẻ danh dự, không chịu đánh đổi phẩm cấp giọt mắm gia truyền để lấy đồng tiền trước mắt, ông biết rằng linh hồn của Hải Thành đã tìm được người kế thừa xứng đáng.

Lan giúp điều dưỡng Hà đỡ cha nằm xuống nghỉ ngơi rồi lặng lẽ bước trở lại bàn làm việc của mình. Cô mở cuốn sổ cái bọc da màu nâu sẫm, lật giở đến trang ghi chép kế hoạch dòng tiền tuần tới để cập nhật lại các đầu mục thu chi.

Mọi thứ dường như đã được dàn xếp vào một thế trận phòng thủ tương đối vững vàng: ngày mùng mười tới đây, xưởng sẽ trích đúng năm triệu đồng để thanh toán kỳ nợ thứ hai cho cô Út Dung theo đúng cam kết trong biên bản hòa giải phân chia di sản thừa kế; khoản tiền ba triệu đồng chi trả viện phí và thuốc men phục hồi chức năng của ông Thành đã được khoanh vùng an toàn trong Quỹ Sinh Hoạt Gia Đình; còn tiền điện ba pha phục vụ sản xuất và tiền phụ cấp trách nhiệm cho tổ thợ đóng chai sẽ được bù đắp trọn vẹn từ nguồn thu tiền mặt bán lẻ hàng ngày do Phúc trực tiếp đi thu gom từ các quán cơm tấm, quán bún cá, quán bánh canh trong nội thành Phan Thiết.

Lan khẽ thở phào nhẹ nhõm, ngả người ra lưng ghế, với tay định gập nắp chiếc máy tính xách tay lại để chuẩn bị xuống bếp phụ mẹ nấu bữa cơm chiều.

Bất chợt, tiếng chuông điện thoại bàn đặt trên nóc chiếc tủ hồ sơ bằng sắt réo vang. Âm thanh cơ học khô khốc, dồn dập và chói gắt vang lên giữa không gian tĩnh mịch của buổi chiều tà, phá tan bầu không khí yên bình vừa mới được thiết lập.

Lan giật mình, bước vội lại nhấc ống nghe: “Dạ, cơ sở nước mắm Hải Thành xin nghe ạ.”

“Cô Lan đó phải không cô?” Ở đầu dây bên kia, giọng nói rụt rè, ngập ngừng và đầy vẻ lúng túng của ông Bảy Cường vang lên. Ông là chủ của một đại lý hải sản khô kiêm quán ăn gia đình có tiếng ở khu vực ven biển Mũi Né, một mối hàng truyền thống đã gắn bó và tiêu thụ mắm nhĩ Hải Thành suốt hơn mười năm qua. “Tui... tui gọi điện báo với cô một tiếng... Về cái đợt tiền mắm hai mươi triệu đồng theo lịch hẹn thanh toán dứt điểm vào sáng thứ Sáu tuần này đó cô Lan...”

Trái tim Lan khẽ thắt lại. Một linh cảm chẳng lành quen thuộc, thứ linh cảm của người làm kinh doanh luôn phải đối mặt với sự bấp bênh của thị trường, lập tức trỗi dậy trong lồng ngực cô: “Dạ, chú Bảy Cường có chuyện gì khó khăn sao chú?”

“Thiệt tình là tui ngại với ba cô với cô dữ lắm, hổm rày tui ngủ không có được,” giọng ông Bảy Cường nghẹn lại, một tiếng thở dài đánh thượt truyền qua ống nghe như trút toàn bộ nỗi khổ tâm của một tiểu thương vùng du lịch. “Mấy đoàn khách tour lớn ngoài miền Bắc đặt ăn trưa với mua quà cáp ở quán tui tuần rồi bất ngờ hủy tour hàng loạt vì ngoài miền Trung có bão lớn, biển động dữ dội. Mấy ngày nay quán tui ế ẩm đìu hiu, bàn ghế trống trơn, tiền thu vô mỗi ngày không đủ trả tiền mua mớ mực tươi, cá tươi cho bạn ghe cập bến. Cô... cô làm ơn làm phước cho tui xin hoãn thanh toán khoản nợ hai mươi triệu tiền mắm này lại thêm một tháng nữa được không cô Lan? Chứ tình cảnh bây giờ kẹt cứng ngắt, tui thiệt tình không biết đào đâu ra cục tiền mặt hai mươi triệu để mang lên nộp cho cô nội trong tuần này hết...”

Lan lặng người đi bên bàn làm việc, các đầu ngón tay đang cầm chặt ống nghe bỗng chốc trở nên cứng đờ và lạnh ngắt.

Hai mươi triệu đồng. Đó chính là khoản công nợ bán lẻ lớn nhất, nguồn tiền mặt thực tế duy nhất mà cô đã cẩn thận ghi nhận vào cột thu khả dụng của tuần tới – chiếc phao cứu sinh dự phòng cốt tử được tính toán để trang trải kỳ trả nợ thứ hai cho cô Út Dung và chi trả các khoản viện phí phục hồi chức năng của cha – bỗng chốc tan biến thành một lời hứa hẹn mông lung giữa cơn bão biển.