Đường ngắn không dành cho vali

Đoàn tàu SE7 giật cục một cú khô khốc rồi trườn chậm dần vào sân ga Diêu Trì đúng giữa mười hai giờ trưa. Kim loại rít lên ken két dưới gầm sàn khi guốc phanh ép chặt vào vành bánh thép, nghiền nát lớp gỉ sét và làm dấy lên một mùi khét lẹt đặc trưng của dầu mỡ cháy lẫn mạt sắt nóng ran.

Thư đứng ở bậc lên xuống của toa xe số năm, hai tay bám chặt vào thanh vịn bằng inox đã xỉn màu vì mồ hôi của hàng trăm lượt hành khách. Khi cánh cửa sắt nặng nề mở ra, khối nhiệt lượng khổng lồ tích tụ suốt buổi trưa miền duyên hải Nam Trung Bộ lập tức ùa vào khoang tàu như một luồng hơi bốc ra từ miệng lò sấy. Nắng chói chang đến lóa mắt. Mặt sân ga bê tông xám xịt phản chiếu ánh sáng gay gắt, rọi thẳng vào đáy mắt cô một cảm giác khô khốc, buốt nhức.

Cô thở hắt ra một hơi, gập người dùng hết sức nhấc chiếc vali kéo cỡ hai mươi tám inch qua ba bậc thép gồ ghề để đặt chân xuống thềm ke ga. Bánh xe cao su vừa chạm đất đã lạo xạo cọ vào lớp cát mịn và đá dăm văng ra từ nền đường ray. Trên lưng cô, chiếc balô chuyên dụng phồng căng, trĩu nặng gần mười lăm ký lô, bên trong chứa chiếc máy thu âm Marantz đang bất động cùng đủ thứ dây cáp, sạc dự phòng, chân đế kim loại và cuốn sổ tay thực địa bìa da quăn góc. Trọng lượng dồn ứ lên hai bờ vai khiến các thớ thịt ở gáy Thư co thắt lại từng cơn buốt nhói; bắp tay cô mỏi rã sau hành trình xuyên đêm từ Nghệ An vào Bình Định, cơ thể rệu rã như vừa bị vắt kiệt từng giọt nước.

Gió từ phía đồng khô thổi thốc qua bãi dồn toa không một bóng cây, quất thẳng bụi đất khô khốc vào mặt, bám thành một lớp nham nháp trên trán và hai bên gò má. Thư đưa mu bàn tay áo lau vội vệt mồ hôi đang rịn kín chân tóc, nheo mắt nhìn quanh khoảng sân ke ga thênh thang.

Cách đó chừng mười lăm mét, nép mình dưới bóng đổ hẹp của cây cột đèn bằng thép đã tróc sơn từng mảng lớn, một cô gái đang đứng tựa lưng vào yên chiếc xe số Wave Alpha màu đỏ bám đầy bụi đất bazan. Cô gái đội chiếc mũ bảo hiểm nửa đầu màu xám mờ, mặc chiếc áo khoác gió công nhân màu xanh công trình sờn rách ở cùi chỏ, chiếc quần bò ống đứng bạc phếch và đôi dép tổ ong màu cháo lòng. Dưới gầm xe máy, chiếc chân chống nghiêng cày sâu vào lớp đất mềm mép bê tông.

"Phạm Minh Thư đúng không?"

Cô gái cất tiếng khi Thư vừa kéo chiếc vali lộc cộc tiến lại gần. Giọng nói mang âm sắc Bình Định đặc sệt, dứt khoát, âm vực khô ráo và sắc lẹm như tiếng một nhát dao vừa chém dứt khoát xuống mặt thớt gỗ xà cừ. Cô không tháo khẩu trang vải hoa ra mà chỉ dùng một ngón tay gạt nhẹ mép trên để lộ sống mũi gầy và khóe miệng mỏng, đôi mắt một mí híp lại nhìn xoáy thẳng vào đống đồ đạc kềnh càng đang đặt dưới chân Thư.

"Dạ, chào Lan. Em là Thư, bạn của Vy đây." Thư cố nặn ra một nụ cười xã giao, vội vàng chìa bàn tay phải còn vương bụi than ra phía trước.

Lan không bắt tay. Ánh mắt cô gái giao hàng quét một đường lạnh lùng từ quai xách chịu lực bằng nhựa ABS của chiếc vali, lướt qua lớp vỏ nhựa bóng lộn màu ghi xám đã trầy xước vài vệt dài sau các chặng trung chuyển, rồi dừng lại ở bốn bánh xe xoay đa chiều đang dính đầy cát mịn. Đoạn, Lan ngước mắt lên nhìn chiếc balô đen thùi lùi, căng phồng trên lưng Thư. Đôi lông mày rậm của Lan nhíu chặt lại thành một nếp gấp sâu hoắm giữa trán.

"Chị tính kéo cái của nợ này đi bộ theo đường tắt hả?" Lan hất hàm, đầu ngón tay trỏ đen nhẻm vì dính dầu xích xe máy chỉ thẳng vào chiếc vali.

Thư hơi sững lại trước thái độ xẵng giọng bất ngờ ấy. Cô lúng túng rút chiếc điện thoại thông minh từ túi quần ra, bấm sáng màn hình rồi chìa giao diện ứng dụng bản đồ vệ tinh đã được cô cẩn thận đánh dấu lộ trình bằng các chấm tròn màu xanh từ đêm hôm trước:

"Em xem kỹ trên định vị rồi Lan. Từ cổng sau của ga này, cắt ngang qua dải mương thủy lợi rồi đi thẳng xuyên qua mấy con ngõ xóm là chỉ mất chừng tám trăm mét để ra đến khu chợ ăn uống của đội xe kho vận. Em đo theo đường chim bay lẫn đường kẻ bộ hành, vừa đi vừa kéo vali chỉ mất chưa đầy mười phút. Đi bộ như vậy vừa nhanh, vừa không phải tốn tiền gọi xe thồ chở đồ cồng kềnh..."

"Nực cười," Lan cắt ngang bằng một tiếng tặc lưỡi khô khốc, mắt thậm chí không thèm liếc lấy một giây vào màn hình điện thoại đang lóa trắng dưới nắng trưa. "Mấy đứa ngồi phòng lạnh ngoài Bắc dòm cái chấm tròn xanh lè trên bản đồ rồi tưởng dưới đất chỗ nào người ta cũng láng xi măng phẳng lì như ngoài sân bay Nội Bài chắc? Cái đường tắt tám trăm mét của chị, thực chất là một bờ mương đất lở lói đầy cỏ gai với đá hộc. Rãnh nước nó xẻ dọc xẻ ngang, bề ngang mặt bờ chỉ vừa khít một bánh xe Wave lách qua. Mấy bữa nay bão ngoài khơi tan, nước dềnh lên, mé bờ đất bùn ngập tới mắt cá chân. Chị xách cái vali bốn bánh này bước xuống đó chừng ba bước là bùn sét nó nhét nghẹt cứng ngắc mấy cái ổ bi, chưa kể trượt chân một cái là lộn cả người lẫn của nợ rớt mẹ xuống mương nước thải của xóm lò mổ phía dưới. Đi bộ bằng niềm tin à?"

Lời nhận xét trần trụi, sỗ sàng và thực tế đến tàn nhẫn giáng xuống khiến Thư chết trân tại chỗ. Gáy cô nóng bừng lên vì sượng sùng. Cô cúi đầu nhìn lại hình ảnh vệ tinh mờ ảo trên màn hình điện thoại—ở tỷ lệ phóng to tối đa, quả thực vệt màu nâu xám ngoằn ngoèo kia không hề có nét liền của một con đường dân sinh hoàn chỉnh, mà chỉ là một dải đất chắp vá kẹp giữa lòng mương tù đọng và những bờ rào dây kẽm gai lam lũ.

Sự thiếu thực tế của một người làm báo chỉ quen xử lý không gian qua các thuật toán số học, qua góc nhìn phẳng lì của màn hình máy tính bỗng chốc hiện nguyên hình là một sự ngây thơ kệch cỡm trước ánh mắt của một kẻ ngày ngày dùng bánh xe máy cày xới từng tấc đường sắt, ngõ chợ để kiếm sống.

"Thế... thế giờ mình đi sao cho tiện hả Lan?" Thư ngập ngừng hỏi, hai tay nắm lấy quai balô kéo mạnh lên để chia bớt lực tì đè đang nghiến rát hai vai.

"Đi đường vòng. Chạy vòng qua đường liên thôn trải nhựa phẳng phiu, xa hơn hai cây số nhưng xe máy chở đồ được. Tôi chở chị ra tiệm tạp hóa người quen gửi cái của nợ này lại, tốn năm mười ngàn tiền gửi đồ nhưng người ngợm nguyên vẹn, rồi mới vô quán cơm tính tiếp."

Lan không đợi Thư trả lời. Cô bước tới một bước, bàn tay gầy guộc nhưng gân guốc nắm chặt lấy quai xách chiếc vali, dùng một cú giật dứt khoát nhấc bổng khối hành lý nặng nề lên không trung rồi đặt gọn ghẽ vào khoảng sàn hẹp giữa gác-ba-ga và yếm xe phía trước. Đôi chân dài khẳng khiu của cô quặp lấy thân xe Wave để giữ thăng bằng một cách thuần thục, cơ bắp ở bắp chân gồng cứng dưới lớp vải bò thô.

"Lên xe. Ngồi cho vững, balô ôm chặt trước ngực, đừng để lắc lư làm lạc tay lái."

Thư răm rắp nghe theo như một cái máy. Cô trèo lên yên sau chiếc Wave cũ kỹ có lớp đệm mút đã lún xẹp. Lan nhấn nút đề, chiếc xe rung lên bần bật rồi nhả ra một làn khói xám mỏng trước khi vọt đi, băng qua barie của chắn đường ngang đang mở hé.

Gió trưa quạt rát mặt, mang theo hơi nóng hầm hập của đất đá và mùi hăng nồng của rơm rạ khô ven đường. Lan lái xe cực kỳ bạo dạn nhưng tay lái lại có một độ đầm chắc đáng kinh ngạc. Cô lách qua từng ổ gà, nhấp nhả chân phanh trước những gờ giảm tốc bằng trực giác chuẩn xác của một kẻ đã thuộc lòng từng khiếm khuyết trên mặt đường.

Đúng như lời Lan cảnh báo, con đường vòng tuy dài hơn nhưng mặt đường rải nhựa tương đối êm ả, chạy dọc qua những hàng rào dâm bụt phủ đầy bụi xi măng trắng xóa và những dãy nhà cấp bốn lợp mái fibro-xi măng xám xịt. Đi hết đoạn đường nhựa, Lan rẽ vào một tiệm tạp hóa nhỏ nằm nép bên ngã ba đường liên xã. Sau mấy câu trao đổi cộc lốc bằng thứ thổ ngữ địa phương dồn dập mà Thư chỉ nghe bập bõm được vài từ "đồ đạc", "gửi nhờ", "chút lấy", Lan đã quẳng chiếc vali vào góc kho chứa những két vỏ chai bia rỗng kềnh càng của bà chủ tiệm. Xong xuôi, cô ngoắc tay bảo Thư trèo lại lên xe, tiếp tục luồn sâu vào một con ngõ hẹp hun hút nằm ngay sát nách khu chợ ga Diêu Trì.

Càng vào sâu, không gian càng đặc quánh lại bởi đủ thứ mùi vị hỗn tạp: mùi mắm kho cá mặn chát, mùi mỡ lợn rán cháy khét lẹt, mùi dưa cải muối chua bắt đầu lên men gắt và mùi khói củi ẩm bốc lên từ những gian bếp phía sau nhà trọ. Quán cơm bình dân mang tấm biển tôn gỉ sét ngoằn ngoèo dòng chữ sơn đỏ đã bạc phếch: "Cơm Má Bảy" nằm lọt thỏm giữa hai khối nhà trọ thấp lè kè lợp tôn fibro-xi măng cũ nát. Phía trước cửa quán, hàng chục chiếc xe máy đủ chủng loại, từ những chiếc Dream nát trơ khung sắt chở theo giá chở hàng cồng kềnh đến những chiếc xe ba gác máy và xe đẩy tự chế, dựng ngổn ngang chiếm trọn hơn nửa lòng ngõ đất lầy lội.

Bên trong gian nhà chật chội chưa đầy ba mươi mét vuông, bầu không khí đặc quánh hơi nóng bốc lên từ hai chiếc quạt công nghiệp cỡ lớn gắn trên vách tường gạch thô không trát vữa. Cánh quạt bằng sắt rỉ sét quay tít mù với tiếng rền rĩ chói tai, liên tục phả ra những luồng gió khô nóng rát mặt.

Bốn dãy bàn inox dài xỉn màu kê sát nhau, không còn lấy một chỗ trống tử tế: cánh tài xế giao hàng công nghệ mặc áo khoác đồng phục ướt đẫm mồ hôi sau lưng tạo thành những mảng muối trắng loang lổ; thợ bốc vác từ bãi hàng ga xe lửa cởi trần trùng trục, vắt ngang cổ những chiếc khăn mặt cáu bẩn; vài người phu xe thồ đứng tuổi đang cắm cúi và từng miếng cơm to tướng vào miệng một cách vội vã. Tuyệt nhiên không có tiếng cười đùa hay những cuộc trò chuyện rôm rả thường thấy ở các quán xá ven đường. Không gian chỉ tràn ngập tiếng muôi kim loại va lách cách vào đáy khay nhôm, tiếng nhai cơm thô bạo, tiếng húp canh soàn soạt và tiếng còi tàu hàng vọng lại từng chặp từ bãi dồn toa xa xa qua bức tường tôn mỏng.

Bữa ăn trưa ở đây hoàn toàn không phải một dịp thảnh thơi để thưởng thức phong vị ẩm thực hay hàn huyên tâm sự; nó là một quãng nghỉ ngắn ngủi, căng thẳng—một cữ nạp nhiên liệu sinh tồn thô ráp giữa hai ca lao động nặng nhọc đến kiệt cùng thể lực.

Lan lách người qua một khe hẹp giữa hai chiếc ghế nhựa, tìm được một góc bàn còn trống gần chân cầu thang gỗ dẫn lên căn gác xép tối om. Cô hất hàm bảo Thư:

"Ngồi đây. Đặt balô nép sát vô chân tường, đừng có để chường ra lối đi người ta đá trúng."

Thư cẩn thận luồn chiếc balô nặng trịch xuống dưới gầm bàn inox, kê sát vào góc vách tường bám đầy bồ hóng. Lan không buồn hỏi Thư muốn ăn món gì, cô thoăn thoắt bước thẳng ra quầy kính múc đồ ăn phía trước, cất giọng sang sảng át cả tiếng ồn ào xung quanh:

"Má Bảy, cho hai đĩa cơm trắng vun ngọn, một đĩa cá nục kho dưa chua, một tô canh chua đầu cá bớp, với đĩa rau muống luộc chấm kho quẹt!"

Chưa đầy hai phút sau, Lan đã quay lại bàn, hai tay bưng chiếc khay nhôm méo mó đựng hai đĩa cơm trắng nghi ngút khói. Cô ngồi phịch xuống chiếc ghế nhựa màu xanh đã nứt một đường ở lưng tựa, đưa tay giật hẳn chiếc khẩu trang vải xuống cằm, để lộ gương mặt góc cạnh sạm nắng với những vệt mồ hôi chảy ròng ròng từ hai bên thái dương xuống tận hõm cổ.

Nhớ lại lời Vy đã dặn dò cẩn thận trước chuyến đi về tính khí sòng phẳng, dứt khoát đến mức gai góc của Lan, Thư không chần chừ thêm một giây nào. Cô mở ngăn ngoài của chiếc ví vải dù đã sờn rách, rút ra tờ tiền hai trăm nghìn đồng mới cứng, dùng hai ngón tay miết phẳng nếp gấp rồi đặt ngay ngắn sang phía mặt bàn trước mặt Lan, kèm theo một lời nói nhỏ nhẹ, chân thành:

"Lan này, đây là tiền công dẫn đường và chạy xe buổi trưa nay theo đúng thỏa thuận chị em mình đã nhắn qua Vy nhé. Cảm ơn Lan nhiều vì đã chịu khó ra tận ga đón và chở chị đi gửi đồ lòng vòng."

Lan liếc mắt nhìn tờ tiền màu xanh lơ nằm nổi bật trên mặt bàn inox bám mỡ, không hề có chút biểu cảm ngượng ngùng, e dè hay những điệu bộ từ chối đãi bôi như người ta vẫn thường thấy trong những màn xã giao lịch thiệp của dân thành thị. Bàn tay rám nắng của cô thò ra, kẹp lấy tờ tiền, lật mặt sau kiểm tra góc mép rồi gấp đôi lại, nhét thẳng vào túi trong của chiếc áo khoác gió, kéo khóa rột một tiếng dứt khoát.

Lan gật đầu cộc lốc:

"Sòng phẳng vậy là được. Tôi nhận tiền công đưa đón, chạy xe tốn xăng với mất đứt ba cuốc giao hàng buổi trưa của tôi ngoài bến bãi. Chị trả đủ thì tôi có trách nhiệm dẫn chị đến đúng chỗ, bảo đảm an toàn cho đồ đạc. Nhưng nói trước nghen, tôi không phải hướng dẫn viên du lịch, cũng không rảnh để ngồi trả lời mấy câu hỏi điều tra phỏng vấn dài dòng về đời tư hay hoàn cảnh gia đình đâu đó. Mấy chuyện nghèo khổ rách việc đó tôi không có nhu cầu khoe lên báo đài cho thiên hạ thương hại."

Thư khẽ thở phào, một cảm giác nhẹ nhõm len lỏi vào tâm trí cô trước sự sòng phẳng không màu mè của cô gái miền Trung:

"Lan yên tâm. Chị hiểu nguyên tắc nghề nghiệp mà. Chị chỉ ghi nhận không khí sinh hoạt, bữa ăn và cách bà con quanh ga xoay xở chuyện đi lại mưu sinh thôi, tuyệt đối không khai thác đời tư của Lan đâu."

Nhắc đến việc ghi nhận tư liệu thực địa, Thư sực nhớ ra nhiệm vụ của mình. Cô cúi xuống, kéo khóa ngăn chính chiếc balô, cẩn thận lôi chiếc máy ghi âm Marantz màu đen dày cộp ra đặt lên đùi. Vỏ máy bằng kim loại nhám lạnh ngắt bám đầy bụi đường. Thư nhấn và giữ nút nguồn màu đỏ ở cạnh bên. Màn hình tinh thể lỏng LCD hắt ra thứ ánh sáng xanh lơ quen thuộc, các thông số kỹ thuật hiện lên đầy đủ, nhưng hai dải đèn LED báo tín hiệu âm thanh đầu vào của kênh micro ngoài vẫn hoàn toàn câm bặt, không hề nhấp nháy dù tiếng ồn xung quanh quán cơm đang vang lên đinh tai nhức óc.

Lẫy tiếp xúc ngầm bên trong cổng cắm ba chân canon XLR đã gãy rời sau cú va chạm mạnh vào thành toa tàu sắt ở ga Đà Nẵng hai hôm trước. Đúng như lời chẩn đoán qua điện thoại của Sơn—người thợ kỹ thuật ở xưởng sửa chữa Gia Lâm—nếu không có mỏ hàn thiếc chuyên dụng và linh kiện thay thế chuẩn xác từ Hà Nội gửi vào, chiếc cổng canon ấy coi như phế thải. Giờ đây, cắm bất kỳ chiếc micro định hướng Sennheiser đắt tiền nào vào cổng, máy cũng chỉ thu về những dải sóng âm phẳng lì cùng tiếng xì rè tĩnh điện vô hồn.

Thư nén một tiếng thở dài ngao ngán đến thắt ruột. Chiếc máy thu âm chuyên nghiệp trị giá hàng chục triệu đồng—niềm tự hào về mặt tác nghiệp kỹ thuật số của cô—chính thức trở thành một cục sắt nặng trịch, vô dụng cho việc thu âm hiện trường lúc này. Không còn cách nào khác, cô đành ngậm ngùi cất chiếc Marantz vào ngăn sâu nhất của balô, kéo khóa lại, rồi rút chiếc điện thoại thông minh cá nhân ra khỏi túi áo.

Nhìn Lan đang so đũa, Thư cất giọng dè dặt, cố giữ âm sắc thật nhã nhặn và tôn trọng:

"Lan ơi, cái máy thu âm lớn chuyên dụng của chị bị hỏng mất cổng cắm rồi. Chị xin phép dùng điện thoại để ghi âm lại một vài quan sát ngắn thôi nhé. Chủ yếu là Lan nói giúp chị mấy câu ngắn gọn về cách dân giao hàng tụi em tính toán các tuyến đường ngõ ngách nối từ ga ra chợ, làm sao né được mấy chỗ ngập úng với mé mương lở như lúc nãy ấy. Chị chỉ lấy đúng phần thông tin kỹ thuật đường sá đó cho bài viết thôi, không lấy thêm gì khác."

Lan vừa tách đôi đũa tre dùng một lần phát *tách*, ngước mắt nhìn chiếc điện thoại trên tay Thư bằng một ánh nhìn sắc sảo, cảnh giác cao độ:

"Ghi âm bằng điện thoại cũng được, nói mấy cái đường sá quanh ga thì tôi không tiếc lời. Nhưng có hai điều kiện: tuyệt đối không được để lộ số điện thoại nhận đơn hàng của tôi, và không được nhắc tên cái kho hàng với khu vực giao hàng thường nhật tôi phụ trách. Quanh cái ga Diêu Trì này phức tạp lắm, giành giật địa bàn từng mét đường, chị mà để lộ thông tin đó lên mạng là bữa sau tôi khỏi làm ăn với mấy đội xe khác luôn đó. Dân ở đây họ nhớ dai lắm."

"Chị hứa chắc chắn. Chị chỉ ghi âm tiếng động hiện trường và ghi chú kỹ thuật luồng tuyến, toàn bộ thông tin cá nhân của Lan chị cắt bỏ hoàn toàn," Thư cam đoan một cách quả quyết. Ngón tay cái của cô chạm vào biểu tượng chấm tròn đỏ trên màn hình cảm ứng để kích hoạt chế độ ghi âm, rồi đặt ngửa chiếc máy lên mặt bàn inox, giữ một khoảng cách chừng hai gang tay đối với đĩa thức ăn để tránh dính dầu mỡ.

Lan bắt đầu nói, giọng đều đều, khô khốc nhưng chứa đựng một lượng thông tin thực tế đáng kinh ngạc. Cô chỉ cho Thư cách quan sát những ngấn bùn non đóng trên các chân cột điện hạ thế ven đường để đoán biết ngõ nào vừa bị nước lũ dềnh lên chưa rút hết; cách nhận biết những bờ mương bị cấm xe thồ qua lại bằng những thanh tre vắt ngang hình chữ X cắm sâu vào lòng đất; và lý do vì sao cánh cửu vạn bốc vác hàng rời chỉ ăn cơm trưa trong vỏn vẹn mười lăm phút vào đúng khung giờ đổi ca của các đoàn tàu hàng lúc mười hai giờ trưa. Những chi tiết đời sống trần trụi, chuẩn xác và không hề gợn một chút màu mè hoa mỹ nào của một kẻ thực sự dùng xương máu và mồ hôi để cày xới mặt đất quanh những thanh ray.

Đúng lúc đó, má Bảy bước tới, đặt mạnh chiếc khay thức ăn xuống giữa bàn phát *rầm* một tiếng khô khốc.

"Ăn đi bây! Cá nục vừa dỡ từ ghe cảng Quy Nhơn lên lúc sáng sớm đó, kho với dưa cải muối chua trong vại sành ngõ ga, ăn cho chắc bụng đặng chiều chạy hàng," bà chủ quán với cánh tay trần núng nính mỡ xởi lởi nói một câu rồi lại vội vã quay ngoắt về phía chảo mỡ đang sôi réo xèo xèo ở góc bếp.

Đĩa cá nục kho mang một màu nâu cánh gián đậm đà, óng ánh dưới ánh đèn tuýp vàng vọt. Từng con cá nục tròn lẳn, da bóng nhẫy, nằm xếp lớp chen chúc bên những bẹ dưa cải muối chua đã ngấm đẫm mỡ cá và ớt bột đỏ tươi. Nước kho sánh lại, thơm nồng mùi tiêu sọ đập dập và hành tím phi thơm.

Lan xắn một khúc cá nục nạc thịt dầm thẳng vào đĩa cơm trắng, và một miếng lớn ngon lành. Thư cũng cầm đũa gắp một đọt dưa chua đưa vào miệng; vị chua thanh rực rỡ của men dưa cải quyện chặt với vị béo ngậy, mằn mặn của mỡ cá biển tươi lập tức đánh thức vị giác đang khô khốc của cô, tạo nên một cảm giác ấm nóng lan tỏa khắp khoang miệng, phần nào xua đi sự rệu rã tích tụ sau chuyến tàu dài dằng dặc.

Hai người đang lặng lẽ chia nhau đĩa cá kho trong tiếng quạt công nghiệp rền rĩ thì đột nhiên, chiếc điện thoại của Thư đặt trên bàn rung lên bần bật.

Đó không phải là nhịp rung ngắt quãng của một tin nhắn văn bản thông thường, mà là một chuỗi rung dồn dập, kéo dài liên miên của ứng dụng Zalo, kèm theo chuông báo cuộc gọi nhỡ nhảy lên liên tục. Màn hình cảm ứng liên tục chớp sáng, hiện lên dòng tên người gọi cùng hình đại diện quen thuộc: *Nguyễn Thị Oanh (Cơm ga Vinh)*.

Tim Thư thắt lại một nhịp buốt nhói. Một linh cảm chẳng lành chạy dọc sống lưng, lạnh toát. Cô vội vàng bấm dừng chế độ ghi âm, bàn tay hơi run run khi chạm vào màn hình để mở ứng dụng tin nhắn.

Đập vào mắt Thư là ba bức ảnh chụp màn hình điện thoại được gửi liên tiếp trong vòng chưa đầy năm phút, theo sau là một đoạn tin nhắn thoại dài gần hai phút và những dòng tin nhắn chữ viết hoa không dấu đầy giận dữ:

*“CO THU! CO LAM AN KIEU GI THE NAY? CO LEN MANG BAO TOI AN BOT PHAN COM CUA THO A? KHACH QUEN TRUA NAY NGUOI TA DEM CA DIEN THOAI VAO QUAN CHAT VAN MAT TOI DAY NAY! CO CO CON DUC CO CON NGHIA NUA KHONG?”*

Bàn tay Thư run lên bần bật đến mức chiếc điện thoại suýt tuột khỏi kẽ tay rơi xuống sàn gạch bám đầy dầu mỡ. Cô bấm mở bức ảnh chụp màn hình đầu tiên mà bà Oanh gửi tới.

Đó là ảnh chụp trang chủ chuyên mục *Du ký & Đời sống* của tòa soạn cô, nơi bài teaser ba mươi giây giật gân mà biên tập viên Thu Hạnh bấm duyệt xuất bản đêm qua đang chễm chệ ở vị trí tiêu điểm trên cùng, được đẩy thuật toán nổi bật nhất.

Phía dưới dòng tiêu đề in đậm màu đỏ rực: *“TIÊU ĐIỂM: Bão giá qua những ga tàu miền Trung — ‘...Phải bớt đi một chút...’ — Lắng nghe tiếng lòng của người bán cơm ga Vinh”* là hàng trăm lượt tương tác, hàng chục lượt chia sẻ và một chuỗi bình luận gay gắt, phẫn nộ từ độc giả mạng:

*“Hóa ra quán cơm ga tàu thời nào cũng làm ăn chộp giật, gian dối như nhau cả!”* *“Thời buổi bão giá ai mà chẳng khổ, nhưng nhè vào mồ hôi nước mắt của mấy người thợ bốc vác để bớt xén đồ ăn thì thất đức quá!”* *“Tẩy chay quán cơm bà Oanh ở bãi dồn toa ga Vinh đi anh em ơi! Làm ăn bớt xén công khai thế này mà còn trơ trẽn lên báo đài thanh minh à?”*

Kèm theo bức ảnh bài báo là ảnh chụp màn hình tin nhắn từ một nhóm tài xế xe thồ và công nhân dồn toa quen thuộc của ga Vinh gửi thẳng vào số điện thoại của bà Oanh, dùng những lời lẽ nặng nề để chất vấn tại sao bao nhiêu năm trời họ tin tưởng, ăn gối đầu từng bữa cơm của quán mà nay bà lại lên mặt báo thừa nhận chuyện "phải bớt đi một chút" khẩu phần ăn của phu tàu để giữ lãi cho quán.

Thư thấy hơi thở của mình nghẽn ứ lại ngay nơi lồng ngực. Tai cô ù đi đặc quánh; tiếng quạt công nghiệp rít gầm, tiếng muôi thìa kim loại va chạm chan chát và tiếng ồn ào của đám đông thực khách xung quanh bỗng nhiên lùi xa tít tắp, biến thành một thứ âm thanh hỗn độn, nghẹt thở như thể cô đang bị dìm sâu dưới đáy nước lạnh buốt. Miếng cơm dưa chua vừa nuốt xuống bỗng trở nên đắng ngắt nơi cuống họng.

"Có chuyện gì vậy chị?" Lan dừng đũa, ngước mắt nhìn sắc mặt tái mét, không còn một giọt máu của Thư.

Thư không thể thốt nên lời. Bằng một phản xạ hoảng loạn, cô cắm vội một bên tai nghe có dây vào điện thoại, nhét vào tai trái, rồi run rẩy mở trình quản lý tệp tin âm thanh. Cô lướt ngón tay tìm lại tệp âm thanh gốc chưa qua cắt gọt của buổi phỏng vấn trưa hôm ấy tại ga Vinh—tệp ghi âm chuẩn WAV chất lượng cao mà cô đã thực hiện bằng máy Marantz trước khi nó bị chấn động làm hỏng chân giắc.

Đoạn băng gốc vang lên bên tai Thư, trong trẻo, chân thực và đầy ắp những tiếng động mộc mạc của gian bếp quán cơm bình dân ga Vinh: tiếng mỡ sôi liu riu trong chảo gang, tiếng còi tàu hàng rú lên từ xa, và tiếng thở dài mệt nhọc của người đàn bà cả đời bám trụ bên những thanh ray.

Giọng bà Oanh trong băng gốc vang lên, mộc mạc, hào sảng và đầy khẳng khái:

*“Thời buổi này vật giá leo thang, xe hàng kẹt lũ ngoài Bến Thủy, rau củ khan hiếm đắt đỏ gấp ba lần ngày thường. Nhưng làm cái nghề nấu cơm cho thợ dồn toa này, cái chữ tín nó nặng hơn đồng tiền bát gạo con à. Khi hàng khan hiếm, giá cả leo thang, mình phải bớt đi một chút số suất nhận trước chứ tuyệt đối không được bớt phần ăn của người đã nhận lời. Người ta lao động mười hai tiếng ngoài nắng gió, bớt của người ta một cọng rau, một miếng cá là mình mang tội...”*

*...Mình phải bớt đi một chút số suất nhận trước chứ tuyệt đối không được bớt phần ăn của người đã nhận lời...*

Từng con chữ nguyên vẹn, tròn trịa, sáng ngời đạo đức làm nghề và lòng tự trọng thiêng liêng của một người đàn bà lam lũ bỗng chốc vang lên như một cái tát trời giáng nện thẳng vào lương tâm Thư.

Thế nhưng, trong đêm muộn hoảng loạn tại căn phòng trọ ẩm mốc gần ga Vinh, dưới áp lực của hạn nộp bài 23 giờ 30 phút nghiệt ngã mà biên tập viên Thu Hạnh liên tục gọi điện hối thúc; trước nỗi sợ hãi tột cùng rằng chuyên mục thực địa của mình sẽ bị cắt toàn bộ kinh phí sản xuất nếu không đạt chỉ số người xem; và trước bóng ma cạnh tranh đầy đe dọa từ những tuyến bài giật gân, câu khách rẻ tiền của Đỗ Anh Quang... Thư đã làm gì?

Cô nhớ lại đôi bàn tay lạnh ngắt của mình khi ấy. Cô đã dùng con trỏ chuột trên phần mềm dựng âm thanh, lạnh lùng bôi đen một dải sóng âm dài trên màn hình laptop, nhấn phím xóa để cắt phăng toàn bộ vế giải thích đằng sau của bà Oanh. Cô chỉ giữ lại đúng bảy chữ ngắn ngủi: *“...Phải bớt đi một chút...”* rồi gắn nó vào đoạn teaser ba mươi giây mở màn, tạo nên một cái tít đầy kịch tính, khêu gợi sự tò mò rẻ rúng và phẫn nộ của đám đông hiếu kỳ trên mạng xã hội.

Cô đã biến một nguyên tắc kinh doanh đầy liêm sỉ—thà nhận ít đơn hàng đi, thà chịu thiệt thòi về doanh thu chứ không bao giờ ăn bớt miếng ăn của người thợ cực nhọc—thành một lời thú nhận trơ trẽn, bỉ ổi về hành vi gian lận, bớt xén khẩu phần ăn của những số phận khốn cùng.

Một sai lầm chết người. Một tội ác nghề nghiệp không thể chối cãi. Nó hoàn toàn không phải do một tai nạn kỹ thuật ngoài ý muốn, không phải do máy móc hỏng hóc hay đường truyền chập chờn, mà là hệ quả trực tiếp từ sự hèn nhát, cẩu thả và sự thỏa hiệp đạo đức nhơ nhuốc của chính bản thân cô.

Thư ngồi chết trân trên chiếc ghế nhựa, hai bàn tay buông thõng xuống đùi, run rẩy không kiểm soát. Mồ hôi lạnh toát ra ướt đẫm cả mảng lưng áo sơ mi. Đĩa cá nục kho dưa chua trước mặt vẫn còn bốc khói mỏng manh, nhưng cô cảm thấy một cơn buồn nôn cồn cào dâng lên bóp nghẹt lấy cuống họng.

Lan nhìn chằm chằm vào màn hình điện thoại của Thư đang sáng rực, nơi bức ảnh chụp lại những dòng bình luận ném đá, chửi rủa quán cơm ga Vinh vẫn còn hiện rõ từng con chữ. Bằng sự nhạy cảm bẩm sinh và kinh nghiệm của một kẻ từng lăn lộn đủ mọi ngóc ngách đầu đường xó chợ, Lan lập tức hiểu ra toàn bộ bản chất của bi kịch vừa xảy ra.

Cô gái giao hàng buông đôi đũa tre xuống mặt bàn inox phát *cạch* một tiếng khô khốc.

Ánh mắt Lan nhìn Thư lúc này không còn là vẻ bực bội, cảnh giác thông thường nữa. Nó đã biến thành một sự nghiêm khắc, sắc lạnh và khinh miệt đến rợn người:

"Chị cắt xén lời người ta để đăng bài giật gân câu view đúng không?"

Thư cắn chặt môi đến mức bật máu, hai mắt cay xè, nước mắt chực trào ra nơi khóe mi. Cô chỉ biết cúi gục đầu xuống trong nỗi tủi hổ cùng cực:

"Chị... đêm đó hạn bài gấp quá, biên tập giục liên tục, chị không nghĩ..."

"Không nghĩ cái con khỉ!" Lan gằn giọng, thanh âm đè thấp xuống vừa đủ để hai người nghe thấy nhưng từng từ từng chữ thốt ra sắc bén như mũi đinh đóng thẳng vào cột gỗ. "Mấy người ngồi phòng máy lạnh gõ chữ, mấy người tưởng ba cái dòng chữ trên mạng của mấy người chỉ là trò chơi bời giải trí cho vui thôi hả? Chị có biết ở mấy cái xóm lao động nghèo quanh cái ga tàu này, người ta sống dựa vào nhau bằng cái gì không?"

Lan nghiêng hẳn người qua mặt bàn, ngón tay gầy guộc chỉ thẳng ra phía con ngõ đất trước cửa quán:

"Quanh mấy cái ga này, người ta sống dựa vào cái xóm nhỏ, dựa vào mấy ông thợ bốc vác, mấy chú dồn toa ăn chịu ăn gối đầu từng bữa cơm! Một lời đồn xấu lan ra ở cái xóm ga này nó chạy còn nhanh hơn tàu hỏa chạy hết tốc lực! Người ta kháo nhau một câu là cả xóm quay lưng lại, bạn hàng quen đổi quán, cái tiếng gian lận bớt xén miếng ăn nó dính chặt vào mặt người ta như một vết chàm mục, rửa ba năm mười năm không bao giờ sạch! Chị nghĩ chị về lại Hà Nội, chị ngồi gõ vài ba dòng đính chính qua loa trên cái trang mạng chết tiệt đó là xong chuyện hả? Là bà bán cơm ngoài kia lấy lại được danh dự với khách quen của bà ấy chắc? Nực cười!"

Từng lời Lan thốt ra như một lưỡi dao sắc lẹm nạo sạch chút tự trọng cuối cùng còn sót lại trong tâm hồn Thư.

Đúng vậy. Danh dự, uy tín và cả chén cơm nuôi sống một gia đình bằng xương bằng thịt ở bãi dồn toa ga Vinh đang bị chà đạp tơi bời, bị hủy hoại không thương tiếc chỉ vì ba mươi giây âm thanh bị bóp méo tàn nhẫn của cô. Những người phu tàu bốc vác áo ướt đẫm mồ hôi kia đâu có thời gian và sự kiên nhẫn để ngồi đọc những dòng đính chính chữ nhỏ dài dòng trên trang mạng; họ chỉ nghe thấy một đoạn cắt cúp giật gân, độc hại, và sự ngờ vực lập tức bén rễ, giết chết niềm tin mà người ta đã gom góp suốt mấy chục năm trời.

Lan cúi đầu nhìn chiếc đồng hồ điện tử đeo trên cổ tay đen nhẻm, rồi đứng bật dậy dứt khoát. Cô kéo phéc-mơ-tuya chiếc áo khoác gió lên tận cằm, che kín nửa khuôn mặt sạm nắng:

"Mười hai giờ mười lăm rồi. Hết giờ nghỉ trưa của tôi. Tiền cơm tôi trả phần tôi, còn chị tự lo liệu cái mớ bòng bong dơ dáy của chị đi."

Lan rút một tờ hai mươi nghìn đồng nhàu nát từ túi quần, dằn mạnh xuống mặt bàn ngay cạnh đĩa dưa chua cá kho, không buồn nhìn lại Thư lấy một lần. Cô quay lưng, rảo bước thoăn thoắt ra phía chiếc xe Wave đỏ dựng trước quán. Tiếng cần số đạp khô khốc, tiếng pô xe nổ giòn tan vang lên giữa con ngõ hẹp, rồi bóng lưng gầy guộc của người giao hàng nhanh chóng hòa lẫn vào dòng xe cộ bụi bặm ngoài đường liên thôn, để lại Thư ngồi trơ trọi một mình bên bàn ăn dở dang.

Cơn gió trưa từ phía bãi than lại thốc mạnh vào gian quán hẹp, mang theo cái nóng hầm hập rát bỏng. Đĩa cơm trước mặt Thư đã nguội tanh tự bao giờ. Lớp nước kho cá bắt đầu đông lại, kết thành một váng mỡ mỏng màu vàng đục lợn cợn quanh những con cá nục nằm bất động.

Đúng lúc Thư còn đang bàng hoàng, chết lặng trong cơn khủng hoảng đạo đức tột cùng, chiếc điện thoại trên mặt bàn lại tiếp tục rung lên bần bật một hồi dài.

Lần này, cái tên hiển thị trên màn hình cuộc gọi đến không phải là bà Oanh nữa.

Đó là một cái tên khiến toàn thân Thư run rẩy: *Nguyễn Thu Hạnh (Biên tập viên)*.

Kèm theo chuông gọi dồn dập là một dòng tin nhắn khẩn cấp nhảy ra trên thanh thông báo hệ thống: *“Thư, bắt máy ngay lập tức. Ban biên tập vừa nhận được thư khiếu nại gay gắt về teaser tập 4 ga Vinh. Yêu cầu một cuộc gọi họp khẩn cấp ngay trong tối nay!”*