Cuối đông, món hàng sắt vụn

Gió khởi động thị giác quang học trong ánh sáng nhờ nhạt của buổi chiều cuối đông ven biển An Hải, nhận diện chiếc xe kéo ba gác cũ kỹ và bóng lưng còng của bà Tạ Thị Lành.

Một vệt nứt tế vi chạy xéo qua thấu kính phân cực bên mắt phải, chia cắt vòm trời xám đục thành hai nửa chênh nhau một góc ba độ quang học. Bộ xử lý hình ảnh đời cũ mất mười hai giây đồng hồ để quét lại ma trận điểm ảnh, chật vật khử các dải viền tím và tái lập độ cân bằng trắng trên nền cảm biến đã lão hóa. Thế giới không hiện lên sắc nét hay rực rỡ như những tệp dữ liệu lưu trữ từ ngày xuất xưởng mười lăm năm trước ở nhà máy cơ khí Tân Mạch; nó trôi qua trước ống kính của cỗ máy qua một màn sương nhiễu hạt điện tử màu vàng nghệ, đặc quánh hơi ẩm bão hòa muối mặn, những rặng phi lao xao xác gập mình theo từng cơn gió bấc buốt buốt, và mặt đường liên thôn lồi lõm sỏi đá đang nảy lên bần bật dưới hai chiếc lốp xe ba gác đã mòn trơ tới tận lớp bố vải.

*Cảnh báo hệ thống: Khối pin Lithium-Sulphur chính chỉ còn 11% dung lượng khả dụng. Chu kỳ sạc tiêu chuẩn: 0.* *Mức độ rỉ sét khung chịu lực trục X-Y: 34,2%.* *Độ nhớt dầu thủy lực khớp gối trái: Dưới ngưỡng an toàn. Khuyến nghị: Thay thế phụ tùng hoặc chuyển sang chế độ bảo trì khẩn cấp.*

Gió – cỗ máy nông nghiệp tự hành mã hiệu G-7 mang dãy số sê-ri bán phần 094 dập chìm trên tấm thép lồng ngực – không thể bước vào bất kỳ chu trình bảo trì nào nữa. Trong phân vùng bộ nhớ khả biến sắp cạn kiệt năng lượng nuôi dưỡng, bản ghi hệ thống gần nhất được lập trước khi tắt nguồn cưỡng bức là lệnh giải thể cơ học tại bãi phế liệu công nghệ nằm ở ngoại vi thành phố tỉnh lỵ. Nơi ấy, giữa những núi xác xe tải rỉ ngoét và những đống vỏ thiết bị gia dụng méo mó, hàng trăm cỗ máy cùng thế hệ với nó đã bị lưỡi kìm thủy lực khổng lồ ngoạm nát, ép bẹp dí thành từng khối kim loại lập phương đặc quánh để chờ ngày ném vào lò luyện thép.

Nó đã không bị ép bẹp.

Một bàn tay gầy guộc khô khốc, chi chít những nốt đồi mồi sẫm màu và chằng chịt vết sẹo nông cụ đã chìa ra một cọc tiền giấy lẻ nhàu nát, vuốt phẳng từng mép gấp để đổi lấy nó. Người đàn bà ấy đã đứng mặc cả bằng giọng khàn đặc mang nặng âm sắc miền duyên hải, trong cái rét căm căm của bãi phế liệu lộng gió. Và giờ đây, toàn bộ khối thân xác nặng một trăm bốn mươi tám ki-lô-gam bằng hợp kim nhôm-thép pha tạp của Gió đang nằm ngửa trên thùng xe kéo bằng gỗ thông mục nát, chốc chốc lại run lên theo từng vòng quay của bộ líp xích xe đạp cải tiến.

Bà Lành không ngồi lên yên để đạp. Dáng người bà nhỏ thó, tấm áo khoác bông trần chỉ màu mận chín đã sờn rách ở hai bên khuỷu tay, để lộ những cụm bông gòn vón cục màu cháo lòng. Tấm lưng bà còng gập xuống, gần như song song với mặt đất cát ẩm ướt, như thể cả cuộc đời lam lũ đã đè trĩu xương sống bà xuống sát mép bùn. Đôi bàn chân gầy guộc mang đôi dép rọ nhựa màu xanh bộ đội đã mòn vẹt gót, ngón chân bấm chặt xuống lớp cát lẫn mảnh sò vỡ, cố tìm điểm tựa để đẩy chiếc xe nhích từng tấc một qua con dốc thoai thoải dẫn vào xóm biển. Hai bàn tay bà gân guốc, bấu chặt lấy hai thanh ghi-đông sắt rỉ đến trắng bệch các đầu ngón. Thỉnh thoảng, khi chiếc bánh xe bên phải sụp trúng một ổ gà trũng nước mưa, bà lại phải ghìm người lại, dừng hẳn, tựa ngực vào tay lái mà thở dốc. Từng tràng ho khan kéo dài làm lồng ngực gầy mòn của bà phập phồng run rẩy dưới lớp áo dày, phả ra giữa không trung những làn khói mỏng manh rồi lập tức bị gió biển xé rách tả tơi.

Bộ micrô định hướng môi trường của Gió thu nhận chuỗi âm thanh ấy, liên tục đẩy về bo mạch xử lý trung tâm những thông số sinh học: *Nhịp tim đối tượng sinh học ước tính: 118 nhịp/phút.* *Nhiệt độ bề mặt da vùng trán: 35,4 độ C.* *Tải trọng kéo cơ học hiện thời: Vượt quá 210% giới hạn thể lực khuyến nghị cho người thuộc nhóm tuổi sinh học trên 75.*

Nếu còn giữ nguyên bản quyền phần mềm xuất xưởng, loa ngoài của Gió sẽ phát đi một thông điệp cảnh báo an toàn lao động bằng giọng nữ kim khí tiêu chuẩn. Nhưng hệ thống phát thanh của nó từ lâu đã bị nghẹt cứng bởi bụi mạt sắt và xỉ hàn của bãi phế liệu; mọi nỗ lực kích hoạt chỉ tạo ra một chuỗi âm thanh rè rè, trầm đục và khô khốc nghẽn lại nơi vòm ngực thép. Nó chỉ có thể nằm im bất động trên những tấm ván thông ọp ẹp. Cụm con lăn hồi chuyển cơ học bên trong khoang bụng xoay tít một cách vụng về, rít lên khe khẽ khi cố gắng bù trừ góc nghiêng lắc lư, giữ cho cái khung sắt cồng kềnh khỏi trượt ngã xuống lòng mương nước đen ngòm mọc đầy cỏ may hai bên vệ đường.

Thị trấn An Hải dần dần mở ra qua thấu kính quang học mờ đục của Gió. Đây là dải đất trũng nằm kẹp giữa một nhánh đầm nước lợ và bờ biển hở, nơi những mái ngói rêu phong xám xịt thấp lè tè nép sát vào nhau sau những rặng râm bụt còi cọc vì gió mặn. Không khí ở đây không có mùi dầu mỡ công nghiệp của bãi phế liệu, mà nồng nặc vị muối biển, mùi bùn lầy lưu huỳnh thối rữa từ đáy đầm lúc triều rút, và mùi tanh nồng của những phên cá cơm, cá trích phơi dở bên mép đường đang đón lấy cái hanh hao của gió bấc. Cảm biến hóa học ngoài lớp vỏ của Gió lập tức nhấp nháy cảnh báo nguy hại cấp độ hai: nồng độ ion Cl⁻ trong không khí đạt 0,08 mg/m³. Đây là một môi trường có tính ăn mòn cực kỳ dữ dội đối với bất kỳ hệ thống truyền động hở nào không được bảo vệ bằng lớp sơn phủ epoxy tiêu chuẩn hàng hải.

Sau gần hai mươi phút di chuyển nặng nề, chiếc xe ba gác quẹo vào một ngõ hẹp rải đầy vỏ điệp và vỏ sò nát vụn, rồi dừng lại trước một khoảng sân đất nện màu xám tro.

Đó là một ngôi nhà ba gian xây bằng gạch chỉ cũ kỹ, lợp ngói âm dương mốc meo, rêu xanh phủ kín từng gờ chỉ. Khoảng hiên nhà sâu hun hút tối om che chở cho một bể xi măng hứng nước mưa, bên trên thành bể giăng đầy dây leo héo khô của vụ trước. Phía sau khoảng sân hẹp là một khu vườn rộng chừng bốn trăm mét vuông nhưng trơ trọi, xơ xác; đất đai nứt nẻ lốm đốm những vệt muối trắng xóa, cỏ dại ngập ngụa cao quá đầu gối xen lẫn với những thân cây hoa màu đã tàn lụi sau những đợt sương muối kéo dài.

Bà Lành buông hai tay khỏi ghi-đông xe. Chiếc xe ba gác mất đà, hai thanh chống kim loại dưới đáy thùng xe đập mạnh xuống nền sân đất nện phát ra một tiếng *khực* khô khốc. Bà đứng tựa cả người vào thành xe, hai vai nhô cao theo từng nhịp thở ngắt quãng. Phải mất một lúc lâu, bà mới run rẩy đưa vạt tay áo bông lên lau vệt mồ hôi đang rịn ra trên trán, dù gió bấc ngoài bờ đê thổi vào lạnh buốt từng thớ thịt.

"Tới nơi rồi nghen mầy," bà thều thào, giọng nói khàn đặc như có cát chà xát bên trong thanh quản. "Chà chà... nặng dữ thần thiên địa. Tưởng đâu đứt hơi ngay giữa dốc Cây Da rồi chứ."

Bà tập tễnh bước vòng ra phía sau đuôi xe. Những ngón tay thô nhám, cằn cỗi như rễ cây bắt đầu gỡ từng nút thắt của mấy sợi dây thừng xơ dừa đang quấn chằng chịt quanh thân mình Gió. Những sợi xơ dừa tước ra đâm vào kẽ móng tay bà, nhưng bà dường như chẳng hề bận tâm. Khi mối thắt cuối cùng bung ra, áp lực cơ học đè nặng lên các cảm biến xúc giác của Gió lập tức biến mất.

Hệ thống điều khiển trung tâm tiếp nhận tín hiệu tự do vận động. Các van thủy lực ở khớp háng rít lên chói tai khi dòng dầu đặc quánh bị ép qua các rãnh dẫn hẹp; lớp rỉ sét bám quanh ổ trục bị lực vặn bẻ gãy, văng ra lấm tấm như mạt ớt khô rơi xuống sàn gỗ. Gió từ từ ngồi dậy. Động cơ servo ở thắt lưng gầm lên một tiếng trầm đục, hai cánh tay kim loại thu gọn sát trước lồng ngực, khớp gối trái mở ra một góc vuông chín mươi độ để tìm kiếm điểm tựa vững chắc trên thành xe, chuẩn bị cho quy trình tiếp đất.

Đúng lúc ấy, từ phía bên kia con ngõ nhỏ, một cánh cửa tôn gỉ sét bị xô mạnh sang một bên, va đập vào bức tường gạch không trát vữa tạo nên một tiếng *rầm* đanh thép.

"Bà Lành! Bà làm cái trò dại dột gì ngoài bãi phế liệu của thằng Chín thế hả?"

Một người đàn ông bước phăm phăm qua dải vỏ sò vụn. Vóc người ông đậm bè bè, chắc nịch như một khúc gỗ lim ngâm bùn lâu năm, mặc chiếc áo thun ba lỗ xám xịt loang lổ dầu nhớt đặc quánh, bên ngoài khoác hờ chiếc áo sơ mi công nhân xanh công nhân đã bạc phếch, đứt hết hàng cúc trước ngực. Tay phải ông lăm lăm một cây cờ-lê mỏ lết số 24 dài gần nửa mét, ngón tay cái thô ráp miết qua miết lại lên bánh răng điều chỉnh độ mở kim loại theo một phản xạ cơ bắp thuần thục.

Mắt quét quang học của Gió lập tức phóng tia laser hồng ngoại đo khoảng cách và lập hồ sơ nhân trắc học: *Đối tượng: Nguyễn Văn Phước. Nghề nghiệp khả dĩ dựa trên vết bẩn hữu cơ và công cụ: Thợ cơ khí dân dụng.* *Biểu cảm khuôn mặt: Phẫn nộ mức 3. Tần số âm thanh giọng nói: 82 dB (Vượt ngưỡng giao tiếp dân sự thông thường).* *Phân tích nguy cơ: Thấp. Vũ khí tiềm năng cầm ở góc 45 độ, chưa có dấu hiệu giương cao quá thắt lưng.*

"Tôi làm cái chi kệ tôi, ông Phước mắc mớ chi mà xách mỏ lết chạy sang la làng la xóm lên rứa?" Bà Lành không ngẩng đầu lên, hai bàn tay vẫn kiên nhẫn tháo nốt đoạn dây thừng mục đang mắc kẹt vào chốt mắt cá chân kim loại của Gió.

Ông Phước dừng khựng lại ngay bên cạnh thành xe ba gác, ném một cái nhìn đầy vẻ khinh thị và bực bội vào mảng sơn màu xanh lục quân đội đã tróc lở từng mảng lớn trên người Gió. Ông vung tay, đầu mỏ lết gõ cái *keng* giòn giã vào tấm giáp vai bằng thép dập của cỗ máy. Âm thanh kim loại phát ra trầm đục và run rẩy, chứng tỏ lớp phôi thép bên trong đã bị xốp do quá trình oxy hóa điện hóa kéo dài trong môi trường phế liệu.

"Bà già rồi mà còn lú lẫn, nhẹ dạ cả tin!" Ông Phước chĩa thẳng đầu mỏ lết vào bộ cảm biến trước ngực Gió, gần đến mức mắt quét của nó phải thu hẹp tiêu cự để điều chỉnh độ phơi sáng. "Tiền dành dụm mấy năm trời bán cá khô với tiền trợ cấp, không để dành đặng mua thuốc thang hay chờ thằng Minh nó tết nhất có về thì đưa cho nó dằn túi, lại đi vác cái của nợ này về đây! Bà có biết đây là con giống gì không? Dòng G-7 của hãng Tân Mạch! Đồ sản xuất từ cái hồi nẳm nào, loại phế phẩm thải ra từ các nông trường cao su trên mạn Bình Long, Đồng Phú! Bo mạch của nó xài kiến trúc bán dẫn cổ lỗ sĩ, ngốn điện như máy xay đá công nghiệp, mà phụ tùng thay thế thì tuyệt chủng ngoài thị trường cả chục năm nay rồi! Giờ kiếm đâu ra con ốc, sợi sin cao su đúng cỡ cho nó?"

"Nó rẻ," bà Lành đáp, giọng bà phẳng lặng như mặt nước giếng khơi, không một gợn sóng bực dọc. "Rẻ hơn thuê người ta tới dọn cái vườn này ba bữa. Mà cái lưng tôi thì... ông coi đó, khòm sát đất rồi, có cầm nổi cái cuốc nữa đâu."

"Rẻ cái con khỉ mốc chứ rẻ!" Ông Phước gắt to hơn, bàn tay quơ quơ chiếc mỏ lết làm mùi dầu mazut và mùi mạt sắt từ người ông bốc ra nồng nặc. "Bà tưởng rước nó về là nó xúc đất, cuốc vườn cho bà ăn ngon ngủ yên chắc? Đất An Hải này là đất gì? Đất cát pha mặn! Bà nhìn kỹ mấy cái phốt cao su ở ổ bi đầu gối nó xem, nứt toác, chai cứng như đá tảng rồi kia kìa! Gió muối ngoài bãi lộng với cát mịn ven cồn nó chỉ cần thốc vào ba bữa là luồn sâu vô tận ổ trục cam. Tôi nói thẳng cho bà biết, không quá ba tháng! Toàn bộ cái đống sắt vụn này sẽ tê liệt hoàn toàn, chết cứng ngắc giữa vườn nhà bà như một cục đá tảng! Lúc đó bà lại tốn tiền thuê bốn thằng thanh niên lực lưỡng khiêng nó ném ra bờ đê mà vứt!"

Gió tiếp nhận trọn vẹn luồng dữ liệu sóng âm từ người thợ cơ khí. Các thuật toán phân tích ngôn ngữ tự nhiên lập tức trích xuất những từ khóa quan trọng: *G-7, Tân Mạch, phốt cao su chai cứng, cát mặn, tê liệt ổ bi, ba tháng*. Một lệnh tự chẩn đoán ngầm được kích hoạt trong tích tắc: *Xác suất hỏng hóc cơ học do hạt mài mòn (cát thạch anh) xâm nhập ổ trục trong điều kiện môi trường ven biển chưa qua hoán cải: 89,4%.* *Độ lệch so với cảnh báo của người thợ: 0,6%.* Cảnh báo của người đàn ông tên Phước hoàn toàn trùng khớp với biểu đồ suy giảm chức năng được tính toán trong tài liệu hướng dẫn kỹ thuật của nhà sản xuất.

"Ba tháng thì được ba tháng," bà Lành nói, hai tay giật mạnh một phát, giải phóng hoàn toàn gót chân Gió khỏi nút thắt xơ dừa cuối cùng. "Được ngày nào hay ngày đó. Còn hơn là để cái vườn cỏ dại nó phủ kín mít ra đó. Ông nhà tôi dưới suối vàng ngó lên, lại quở tôi già cả rồi sinh tật lười biếng, bỏ hoang đất đai của tổ phụ."

Bà ngước nhìn lên thân hình đồ sộ của Gió, vỗ nhẹ bàn tay khô khốc vào cẳng chân kim loại đóng vảy bùn của nó: "Đi xuống được không con? Coi chừng hụt chân cái bậc thềm nghe."

Gió tiếp nhận lệnh vận động. Nó dồn toàn bộ trọng tâm sang bên phải, kích hoạt cụm xi lanh thủy lực ở thắt lưng để nâng khối thân trên lên khỏi mặt sàn xe. Hai bàn chân đế bọc cao su đã mòn nhẵn đặt xuống mặt đất nện. Khớp gối của nó phát ra một tiếng *khục* rợn người khi lớp mỡ bò biến chất bị ép qua các rãnh bi rỉ sét. Một xung điện quá áp chạy dọc cột sống kim loại, làm thân hình đồ sộ của nó run rẩy dữ dội trong vài phần nghìn giây trước khi các con lăn hồi chuyển tìm lại được sự thăng bằng. Nó đứng thẳng dậy, cao một mét sáu mươi lăm, thấp hơn một người đàn ông trưởng thành nhưng bề ngang bệ vệ, bè ra như một chiếc tủ sắt đựng tài liệu công sở cũ kỹ.

Ông Phước trừng mắt nhìn cỗ máy bước những bước nặng nề, tập tễnh qua khoảng sân đất, lắc đầu sườn sượt. Ông nhổ toẹt một bãi nước bọt xuống rãnh nước cạnh hàng rào, giơ chiếc mỏ lết lên chỉ trỏ đầy vẻ bực bội xen lẫn bất lực:

"Đấy! Coi cái dáng đi kìa! Khớp háng trật chìa, bước thấp bước cao như thằng thọt! Để đó mà coi, nội tuần sau là đứt xích truyền động cho xem! Đừng có mà vác cái mặt sang xưởng nhờ tôi tiện lại bánh răng hay hàn xì gì đấy nhé! Tôi bận tối mắt tối mũi, không rảnh đâu mà đi hầu hạ mấy cái thứ rác rưởi thải loại này!"

Nói đoạn, ông quay ngoắt người lại, đôi dép lê kéo lê loẹt quẹt trên mặt đường rải vỏ sò, bước vội vã về phía căn xưởng cơ khí tối om bên kia đường. Nhưng cánh cửa tôn gỉ sét khi khép lại vẫn cố tình để hở một khe rộng chừng nửa gang tay, và qua khe hở ấy, Gió vẫn ghi nhận được ánh mắt cau có, đầy vẻ bồn chồn của người thợ già đang ngấm ngầm nhìn sang.

Bà Lành dường như chẳng mảy may để tâm đến những lời gắt gỏng của người hàng xóm. Bà chậm rãi bước lên ba bậc thềm hiên, đi vào trong gian nhà giữa tối om mù mịt khói nhang. Một lát sau, bà quay ra, trên tay ôm một cuộn dây điện bọc nhựa màu cam lòng thòng, đầu phích cắm bằng nhựa đen đã nứt toác làm đôi và được gia cố bằng nhiều lớp băng keo cách điện dính đầy bụi tro. Bà cẩn thận kéo lê cuộn dây ra tận chân cột hiên bằng gỗ xoan đào, nơi có một ổ cắm điện đôi bằng sứ đã ố vàng, đóng đầy mạng nhện.

"Lại đây sạc miếng điện đã con," bà đứng ở mép hiên, ngoắc ngoắc bàn tay gầy gò về phía Gió. "Đi từ trưa trút tới giờ, phơi lưng ngoài nắng ngoài gió bãi rác, chắc đói meo rồi."

Bà gọi nó bằng một ngữ điệu dịu dàng, tự nhiên như thể đang gọi một đứa cháu nhỏ đi chăn trâu về muộn, hoặc một con chó gầy tha hương vừa nhặt được ở góc chợ huyện. Gió tiếp nhận luồng âm thanh và phân tích cú pháp: từ "đói" không tồn tại trong từ điển vận hành chuẩn của hệ thống máy nông nghiệp G-7. Tuy nhiên, hình ảnh phích cắm điện trên tay bà và vị trí ổ cắm sứ lập tức kích hoạt nhánh lệnh tương thích duy nhất: "Nạp năng lượng thứ cấp".

Nó bước từng bước nặng nề lại gần mép hiên, xoay nghiêng thân mình để lộ nắp khoang sạc nằm ở mạn sườn phải. Tấm nắp bảo vệ bằng nhựa composite từ lâu đã gãy mất lẫy khóa đàn hồi, chỉ được giữ tạm bợ bằng một sợi dây kẽm han gỉ xoắn vặn thủ công. Bà Lành run run dùng móng tay cạy sợi kẽm, mở nắp khoang rồi cắm đầu giắc sạc tròn vào thân máy.

*Kết nối nguồn điện lưới ngoài thành công.* *Điện áp đo được: 185V - Không ổn định (Dao động +/- 15%).* *Dòng nạp: 4,2 Ampe. Tốc độ nạp: Cực kỳ chậm.* *Ước tính thời gian đạt 80% dung lượng pin: 7 giờ 42 phút.*

Một tiếng vo ve trầm thấp, êm ả vang lên từ bộ biến áp cách ly nằm sâu trong lồng ngực Gió. Hơi ấm bắt đầu sinh ra, lan tỏa chậm rãi qua các thanh tản nhiệt bằng đồng xước nằm dọc sống lưng kim loại. Dù dòng điện xoay chiều của vùng biển nghèo chập chờn và yếu ớt, nguồn electron mới mẻ chảy vào các cell pin cạn kiệt lập tức đánh thức hàng loạt tiến trình nền vốn bị đóng băng để tiết kiệm năng lượng dự phòng.

Các cảm biến môi trường của Gió đồng loạt mở rộng bán kính quét từ ba mét lên mười lăm mét.

Trước mắt nó, khu vườn sau nhà bà Lành trải rộng chừng bốn trăm mét vuông dưới bầu trời nhập nhoạng tối. Dưới lăng kính phân tích sinh khối của thuật toán nông nghiệp mặc định AgriCore phiên bản 4.2 – cài đặt từ năm 2043 và chưa từng được cập nhật vá lỗi – khu vườn hiện lên như một ma trận của sự hỗn loạn và thoái hóa:

*Độ ẩm tầng đất mặt (0 - 15cm): 42% - Đạt yêu cầu canh tác cơ bản.* *Độ mặn tích lũy trong đất: 0,12% - Cận ngưỡng nhiễm mặn cấp độ 1.* *Mức độ che phủ của thực vật phi mục tiêu (cỏ dại): 78,5%. Thành phần chủ đạo: Cỏ mần trầu (Eleusine indica), cỏ gấu (Cyperus rotundus), dây leo dại họ Bìm bìm bám rễ sâu.* *Thực vật mục tiêu phát hiện: Không đáng kể. Một số gốc cải bẹ xanh già cỗi đã trổ hoa vàng rực, thân cây xơ hóa hoàn toàn, giá trị dinh dưỡng bằng 0.* *Phân loại nhiệm vụ khả dụng: Chuẩn bị đất cho chu kỳ canh tác mới (Vụ Đông Xuân). Mục tiêu tối ưu hóa: Triệt tiêu toàn bộ sinh khối không sinh lời, xới tơi lớp đất mặt, tạo rãnh thoát nước cục bộ.*

Một tiếng *tít* kim khí sắc lẹm vang lên trong bộ xử lý trung tâm. Bản năng cơ học – những dòng lệnh logic nghiêm ngặt được ghi đè hàng triệu lần vào chip nhớ chỉ đọc (ROM) – lập tức giành quyền điều khiển toàn bộ cơ cấu chấp hành. Dù sợi cáp sạc màu cam vẫn đang nối từ mạn sườn vào ổ điện hiên nhà, chiều dài hai mươi mét của cuộn dây là quá đủ để tạo ra một bán kính hoạt động bao trọn góc sân và một phần tư diện tích vườn phía đông.

Gió mở chốt hãm cánh tay thao tác phụ nằm ép sát bên hông trái. Đó là một cánh tay ba khớp chuyển động linh hoạt bằng hợp kim mangan, kết thúc bằng một bộ kẹp ba chấu sắc nhọn, được thiết kế chuyên biệt để bứng gốc rễ cỏ dại mà không làm xới tung lớp đất cái bên dưới. Cụm đèn LED chỉ thị trên mắt quét của nó chuyển từ màu xanh lam tĩnh lặng sang ánh cam rực rỡ, báo hiệu trạng thái vận hành: ĐANG THỰC THI NHIỆM VỤ.

Nó bước xuống nền đất vườn xốp ẩm. Lớp bùn đất của những ngày mưa phùn nhanh chóng bám chặt vào các rãnh cao su nứt nẻ dưới bàn chân, tạo nên những tiếng lép bép nặng nề. Gió hạ thấp thân mình, tạo một góc nghiêng sáu mươi độ so với mặt đất để hạ thấp trọng tâm. Cánh tay cơ khí vươn ra với độ chính xác tuyệt đối của máy móc: bộ kẹp ba chấu cắm phập xuống lớp đất cát sâu sáu phân, khóa chặt lấy gốc một bụi cỏ mần trầu sum sê, xoay một góc bốn mươi lăm độ theo chiều kim đồng hồ để cắt đứt các rễ chùm phụ, rồi nhấc bổng cả búi cỏ lên không trung. Đất cát mịn rơi lả tả qua các khe ngón tay thép. Nó vung tay sang mạn phải, ném gọn bụi cỏ vào một rãnh đất trống gần chân rào – nơi thuật toán xác định là điểm tập kết rác hữu cơ tối ưu.

Quy trình lặp lại với sự chuẩn xác lạnh lùng. Nhận diện - Cắm chấu - Xoay trục - Bứng gốc - Thải loại. Thời gian trung bình cho một chu kỳ thao tác: 3,8 giây.

Bà Lành đứng tựa lưng vào cây cột hiên bằng gỗ xoan, hai bàn tay gầy gò đan vào nhau rồi xoa nhè nhẹ để tìm kiếm chút hơi ấm sót lại trong chiều muộn. Nhìn cỗ máy sắt gỉ bắt đầu làm việc với nhịp điệu đều đặn, nhẫn nại như một chiếc đồng hồ quả lắc khổng lồ, khóe mắt đầy những nếp chân chim sâu hoắm của bà khẽ giãn ra. Khóe miệng bà mấp máy một điều gì đó không rõ lời, nghe như một tiếng thở phào nhẹ nhõm đã bị kìm nén suốt bao năm tháng cô độc trong căn nhà quạnh quẽ không một tiếng bước chân người.

Gió tiếp tục lấn sâu vào mép vườn phía đông, nơi giáp ranh với hàng rào dâm bụt cằn cỗi ngăn cách khoảng sân với con đường đất liên thôn. Khu vực này cỏ dại mọc dày đặc và ken dày hơn hẳn do nước mưa từ mái ngói thường xuyên xối thẳng xuống rãnh đất trũng. Cánh tay cơ khí của nó làm việc không ngừng nghỉ, các bánh răng hành tinh bên trong khớp khuỷu tay rít lên từng hồi đanh gọn. Nó bứng phăng từng búi cỏ gấu dai dẳng, dọn sạch một dải đất đen màu mỡ rộng gần hai mét vuông chỉ trong vòng chưa đầy mười phút đồng hồ.

Nhưng khi cánh tay thép vươn tới mét vuông thứ ba, hệ thống nhận diện hình ảnh của Gió đột ngột khựng lại. Một tín hiệu ngắt cưỡng bức xuất hiện trong luồng xử lý dữ liệu thị giác.

Trước mặt nó, nằm lọt thỏm giữa đám cỏ chỉ chằng chịt và một đống gạch vỡ đóng rêu xanh rì, là một gốc cây nhỏ bé, khẳng khiu.

Hệ thống lập tức kích hoạt chu trình quét đa phổ ở cự ly gần: *Chiều cao thân cây: 28 cm.* *Đường kính thân chính: 1,2 cm. Thân cây khẳng khiu, xù xì, xuất hiện hiện tượng hóa gỗ cục bộ ở phần gốc.* *Diện tích tán lá: Dưới 0,05 m². Lá hình bầu dục nhỏ, phiến lá mỏng, mặt trên xanh thẫm, mặt dưới phủ một lớp lông tơ mịn màu trắng xám; nhiều chóp lá đã ngả màu vàng úa và rách mép do tác động của sương muối.* *Chỉ số sinh khối khả dụng (Biomass Index): 0,02 (Cực thấp).* *Hàm lượng diệp lục đo được qua quang phổ phản xạ: Dưới ngưỡng tiêu chuẩn 40%.* *Đánh giá giá trị kinh tế: 0/100. Không thuộc danh mục cây ăn trái, không thuộc danh mục hoa màu thương phẩm, không có giá trị lấy gỗ hay lấy sợi.* *Phân loại mặc định của hệ thống AgriCore: Thực vật cạnh tranh dinh dưỡng / Cỏ dại thân gỗ còi cọc.* *Hành động đề xuất: TIÊU HỦY CƠ HỌC.*

Bộ kẹp ba chấu mở rộng biên độ tối đa. Piston thủy lực nén lại, tích tụ áp lực 120 Newton-mét, chuẩn bị cho một cú bổ dứt khoát sát tận gốc rễ để nhổ bật cội rễ cằn cỗi này lên khỏi mặt đất, nghiền nát thân gỗ xơ xác của nó thành phân xanh lót đáy rãnh thoát nước.

Cánh tay sắt hạ xuống vun vút. Ba ngón thép lạnh lẽo vừa chạm vào lớp vỏ ráp thô của gốc cây, chuẩn bị khép chặt chấu kẹp thì—

"Khoan! Khoan đã con! Dừng lại! Đừng có nhổ!"

Một tiếng thét thất thanh, chói gắt và run rẩy xé toang không gian tĩnh mịch của buổi chiều muộn.

Theo giao thức an toàn cơ bản được lập trình cứng trong vi mạch xử lý khi có sự can thiệp trực tiếp từ con người, Gió lập tức ngắt mạch điều khiển động cơ bước. Cánh tay cơ khí khựng lại giữa chừng, lơ lửng cách mặt đất chưa đầy hai phân. Các van hồi áp bên trong khớp vai xì ra một luồng khí nén khô khốc, làm tung lên một làn bụi cát mịn.

Từ bậc hiên nhà, bà Lành đang hớt hải lao xuống vườn. Đôi dép rọ nhựa trơn trượt trên nền đất ẩm khiến bà lảo đảo, chới với suýt ngã nhào; vạt áo bông màu mận chín quẹt mạnh vào một nhánh râm bụt đầy gai nhọn làm rách toạc một đường chỉ, để lộ lớp bông trắng xốp. Bà không buồn ngoái lại nhìn, hai chân bước thấp bước cao, lúp xúp chạy đến rồi quỳ sụp xuống bên cạnh gốc cây khẳng khiu. Hai bàn tay gầy gò, run rẩy giơ ra chắn ngang giữa bộ kẹp sắt nhọn hoắt của cỗ máy và thân cây nhỏ bé.

"Tổ cha mầy... xém chút nữa là mầy bứng mất của tao rồi..." Bà Lành thở dồn dập, lồng ngực phập phồng sau từng đợt thở dốc, giọng bà run rẩy vì hoảng hốt xen lẫn một nỗi sợ hãi tột cùng.

Gió thu cánh tay cơ khí lùi lại nửa mét theo đúng khoảng cách an toàn tiêu chuẩn, đôi mắt quét chuyển sang chế độ quan sát tĩnh: *Đối tượng sinh học: Tạ Thị Lành.* *Nhịp tim tăng đột biến: 142 nhịp/phút.* *Mức độ cortisol ước tính qua dao động tần số giọng nói: Cực cao (Dấu hiệu của trạng thái hoảng loạn hoặc chấn thương tâm lý cấp tính).* *Nguyên nhân kích hoạt trạng thái: Tác động cơ học lên thực thể mang mã định danh #UNKWN-01.*

Nó mở loa ngoài, phát ra một chuỗi âm thanh bíp bíp khô khốc hòa lẫn tiếng rè rè của màng loa rách: "Cảnh báo an toàn. Thực thể thực vật có chỉ số sinh khối 0,02. Không có giá trị thu hoạch nông nghiệp. Chiếm dụng 0,15 mét vuông diện tích đất canh tác vụ Đông Xuân. Đề xuất: Dọn sạch để gieo hạt cải thìa."

Bà Lành ngước đầu lên nhìn thẳng vào hai thấu kính quang học đang chớp nháy ánh đèn led màu cam của Gió. Ánh mắt bà không có nét giận dữ hằn học như người thợ cơ khí tên Phước, mà chỉ tràn ngập một nỗi xót xa thăm thẳm, một vẻ van lơn đau đớn mà kho dữ liệu hàng triệu giờ vận hành của dòng máy G-7 chưa từng lưu trữ bất kỳ thuật toán nào để giải mã.

Bà đưa những ngón tay khô ráp, sần sùi nhẹ nhàng vuốt ve từng chiếc lá nhỏ xíu dính đầy bụi cát. Bàn tay run rẩy của bà cẩn thận nắn lại một cành nhánh cong queo vừa bị chấu thép của Gió sượt qua.

"Cải thìa cái nỗi gì..." Bà nói khẽ, giọng chùng xuống, nghẹn ngào như đang nói với chính lòng mình, hay nói với mảnh đất cát cằn cỗi dưới chân. "Cây thuốc nam của ông Tư mầy đó con. Hồi ổng còn sống, ổng lặn lội đón xe đò lên tận miệt rừng Ba Tơ mới xin được một nhánh nhỏ đem về giâm ở góc rào này. Ổng bị cái chứng ho lao, cứ trở trời đông gió bấc về là tức ngực, thở không ra hơi, ho rũ rượi từng cơn... Nhờ mấy cái lá đắng nghét này hái vô nấu nước uống mỗi sớm mai mà ổng mới ráng sống thêm được với tôi mười mấy năm trời..."

Bà dừng lại, đưa mu bàn tay áo bông chùi vội lên khóe mắt đang nhòe đi vì gió biển hay vì một làn nước mắt đùng đục của tuổi già.

"Bốn năm rồi... từ cái ngày ổng xuôi tay nhắm mắt, tôi không dám đụng một ngón tay vô nó. Cứ để nó cằn cỗi rứa đó, sống được ngày nào hay ngày nấy. Mỗi lần bước ra vườn, nhìn thấy nó còn đâm được mấy cái lá xanh là tôi còn thấy như ổng đang ngồi hút thuốc lào ngoài hàng hiên ngó ra..." Bà ngước nhìn lên lồng ngực thép của Gió, giọng khẩn khoản như đang phân trần với một con người bằng xương bằng thịt: "Mầy mà nhổ nó đi rồi... mốt tôi nhớ ổng, tôi biết nhìn vô đâu hả con?"

Hệ thống xử lý trung tâm của Gió bắt đầu rơi vào một vòng lặp logic vô tận.

*Truy vấn cơ sở dữ liệu y sinh học nông thôn:* Thực vật thuộc chi Xuyên tâm liên (*Andrographis paniculata*) hoặc phân loài Mạch môn dại. Hoạt chất sinh học có tác dụng kháng viêm đường hô hấp: Có ghi nhận. Tuy nhiên, hàm lượng dược tính trong mẫu vật cằn cỗi này chỉ đạt 1,2% so với tiêu chuẩn dược phẩm tổng hợp hiện hành. Chi phí bảo tồn diện tích đất so với giá trị hoạt chất chiết xuất: Tỷ lệ -98,4% (Lỗ vốn nghiêm trọng). *Tham số mới xuất hiện trong chuỗi hội thoại:* "Nhớ" (Memory / Longing / Grief). *Liên kết dữ liệu hệ thống:* Khái niệm "Nhớ" hoàn toàn vắng mặt trong ma trận tính toán năng suất nông nghiệp của hệ điều hành AgriCore. Quy chuẩn vận hành kỹ thuật của Tập đoàn Tân Mạch (Bản sửa đổi 2045) quy định rõ ràng: *Mọi thực thể sinh học ngốn khoáng chất trong phạm vi quy hoạch không tạo ra giá trị calo, giá trị thương phẩm hoặc giá trị cải tạo đất hữu cơ đều phải được định nghĩa là chất thải nông nghiệp cần loại bỏ.*

Thế nhưng, ngay trước mặt nó, thực thể sinh học mang tên Tạ Thị Lành – chủ sở hữu hợp pháp đã ký vào biên bản thanh lý sắt vụn – đang dùng chính tấm thân sinh học già nua, yếu ớt của mình để che chở cho một gốc cây vô giá trị về mặt nông nghiệp. Nếu cánh tay thép tiếp tục hạ xuống, chấu kẹp sẽ gây tổn thương trực tiếp lên mô mềm của bàn tay con người – một hành động vi phạm điều răn an toàn tối thượng được nạp vào nhân hệ điều hành.

Gió đứng bất động giữa mảnh vườn tranh tối tranh sáng. Các rơ-le điện bên trong lồng ngực nhảy tanh tách khi các luồng lệnh xung đột triệt tiêu lẫn nhau. Cuối cùng, cánh tay ba chấu từ từ hạ xuống, gập lại áp sát vào mạn sườn trái. Đèn tín hiệu trên mắt quét chuyển từ màu cam thao tác sang màu xanh lam nhạt – trạng thái chờ lệnh thụ động.

Thuật toán của nó tự động tạo ra một nhánh điều kiện bất thường, ghi đè lên bộ nhớ ngắn hạn: `IF Object_ID == #UNKWN-01 THEN Set Priority = PROTECTED (Override by Owner_Emotion)`.

Bà Lành thấy cỗ máy thu tay lại và đứng sững sững như một pho tượng sắt giữa đám cỏ dại, dường như cũng lờ mờ hiểu rằng nó đã "nghe" được lời trần tình của mình. Bà thở hắt ra một hơi dài, run rẩy chống hai tay lên đầu gối, chật vật đứng dậy. Tuổi già cùng cái lạnh thấu xương của chiều đông khiến các khớp xương bánh chè của bà kêu lách cách khô khốc, chẳng khác nào tiếng bánh răng rỉ sét bên trong cơ thể Gió.

Bà nhìn xuống vạt áo bông dính đầy bùn đất của mình, rồi lại ngước nhìn lên tấm thép bảo vệ trước ngực cỗ máy. Nơi ấy, dòng chữ sơn trắng "G-7-094" đã bị trầy xước gần hết, phủ đầy một lớp bụi xỉ hàn màu xám tro từ bãi phế liệu và một vệt bùn ướt vừa bắn lên khi nó nhổ bụi cỏ mần trầu ban nãy.

"Rõ khổ, dơ hầy dơ hà thế này..." bà lẩm bẩm.

Bà Lành quay người, bước chậm rãi lại góc bể nước mưa bên hiên, nhúng một chiếc khăn lau bằng vải xô rách vào chiếc gáo dừa múc nước, vắt nhẹ cho ráo bớt rồi quay trở lại. Bà đứng kiễng gót chân, cẩn thận đưa chiếc khăn ướt lau từng vệt bùn bám trên các khe tản nhiệt trước ngực Gió. Khăn vải xô ẩm ướt lướt qua bề mặt kim loại lạnh ngắt, để lại những vệt nước bóng loáng, phản chiếu ánh hoàng hôn đỏ quạch đang lịm dần sau những rặng phi lao ngoài bờ cát An Hải.

Hành động của bà hoàn toàn vô nghĩa đối với cơ chế vận hành của một cỗ máy. Nó không làm giảm nhiệt độ của bo mạch xử lý, không làm tăng dung lượng tích trữ của khối pin, cũng chẳng thể tẩy sạch được lớp rỉ sét đã ăn sâu vào cấu trúc tinh thể của hợp kim thép. Nhưng các cảm biến áp lực phân bố trên lớp vỏ ngoài của Gió ghi nhận một lực tác động cực kỳ êm dịu: dao động ổn định từ 1,5 đến 2,0 Newton, phân bổ đều đặn, không có bất kỳ xung lực đột ngột nào gây nguy hại cho khung sườn.

"Từ nay về sau, tao gọi mầy là Gió nghen," bà Lành vừa đưa tay lau mép thép vừa thủ thỉ, giọng bà trầm buồn và êm ả như tiếng sóng vỗ bờ xa lúc triều dâng. "Ở cái xứ này, cái gì rồi cũng bị gió biển nó thổi bay đi hết trơn hết trọi. Người trẻ lớn lên đủ lông đủ cánh là bỏ làng đi biền biệt, bão gió về thì cuốn trôi nhà cửa, cát bay lấp cả ruộng vườn... Chỉ có gió là ở lại thôi. Đặt tên mầy là Gió, nghe cho nó nhẹ nhõm cái bụng, đặng mà sống đời ở kiếp với cái mảnh đất mặn chát này."

*Ghi nhận luồng tín hiệu âm thanh ngôn ngữ: Định danh mới [Gió].* *Cập nhật bảng tham chiếu hệ thống: Thay thế chuỗi định danh [G-7-094] bằng biến danh tính [Gió].* *Trạng thái ghi đè: Hoàn tất.*

Gió mở màng loa nghẹt bụi, phát ra một âm thanh trầm thấp, ngắt quãng qua buồng ngực thép: "Đã... ghi... nhận. Tên: Gió."

Âm thanh rè rè như tiếng hai thanh sắt cọ xát vào nhau phát ra từ lồng ngực cỗ máy làm bà Lành giật mình khẽ lùi lại một bước, rồi bà mỉm cười. Đó là nụ cười đầu tiên xuất hiện trên gương mặt nhăn nheo, sạm đen vì nắng gió của bà từ lúc dốc cạn túi tiền ở bãi phế liệu, làm những nếp nhăn sâu hoắm quanh khóe mắt xô lại thành những rãnh ấm áp.

"Ừ, Gió. Ngoan lắm con."

Bà vỗ nhẹ lên tấm giáp ngực của nó hai cái, tiếng kim loại vang lên giòn giã và thanh thoát hơn thường lệ. Bà quay lưng, cắp chiếc khăn xô rách đi chầm chậm về phía gian bếp phủ đầy bồ hóng đen kịt ở góc sân, nơi có chiếc ấm nhôm nấu nước chè xanh đang bắt đầu sôi lục bục trên bếp củi ngo, tỏa ra mùi khói ngai ngái, ấm nồng quen thuộc của một xóm chài lúc lên đèn.

Gió đứng một mình giữa khu vườn đang chìm dần vào bóng tối đặc quánh của đêm đông.

Cơn gió bấc từ ngoài đê biển lại thốc qua rặng râm bụt, mang theo hơi muối mằn mặn và những hạt cát mịn li ti gõ lẹt xẹt vào lớp vỏ hợp kim đã tróc sơn của nó. Đâu đó ở căn xưởng cơ khí bên kia ngõ, tiếng búa đập sắt chan chát của ông Phước đã im bặt từ lúc nào, chỉ còn ánh đèn tuýp nhấp nháy hắt qua khe cửa tôn một vệt sáng xanh xao, lẻ loi trên mặt đường rải vỏ sò.

Gió hạ tầm mắt quang học xuống góc vườn tăm tối. Dưới màn đêm đang buông xuống, bụi thuốc nam khẳng khiu của người đàn ông đã khuất vẫn lặng lẽ cắm rễ vào lòng đất cát nhiễm mặn, những chiếc lá nhỏ xơ xác khẽ rung rinh theo từng đợt gió lạnh luồn qua khe rào. Trong nhật ký vận hành vĩnh cửu của cỗ máy, một bản ghi ngoại lệ chưa từng có tiền lệ đã được tự động khởi tạo và khóa chặt trong phân vùng an toàn tuyệt đối, nằm ngoài mọi quy chuẩn nông nghiệp của thế giới loài người:

*Ghi nhận ngoại lệ #001: Thực thể thực vật không tạo ra sản lượng calo, không tạo ra giá trị trao đổi tiền tệ. Mức độ ưu tiên bảo vệ: Tuyệt đối.* *Lý do: Được con người bao bọc bằng một hằng số vô hình mang tên 'Ký ức'.*

Trong hệ thống tính toán của Gió, một biến số xa lạ đã chính thức thành hình, lặng lẽ làm biến dạng những phương trình tối ưu vốn dĩ vô cảm của một cỗ máy làm vườn.