Đáy Nước Nổi Lên

Mùi bùn cống vẫn chưa tan hết bám trên lớp vôi tường loang lổ của tiệm giặt ủi An Khê, nơi chủ tiệm đang ngồi đếm từng tấm rèm nhung bết dính nước bẩn đặt cạnh bốn khối mô-tơ máy giặt tháo dở.

Căn phòng chật chội chưa đầy hai mươi mét vuông của tiệm giặt ủi Bình Minh nồng nặc mùi xà phòng công nghiệp hòa lẫn với thứ xú khí lưu niên bốc lên từ lòng cống hộp đường Điện Biên Phủ dội ngược đêm trước. Không khí quánh đặc lại, nhừa nhựa một thứ hơi ẩm ngột ngạt không thể thoát ra ngoài qua khung cửa sắt cuốn chỉ kéo lên chừng một nửa. Trên nền gạch men màu xám khói còn đọng lại những vệt cáu bẩn hình gợn sóng – ngấn nước cao nhất của trận lụt cục bộ rút đi khi trời rạng sáng, để lại một lớp phù sa mịn nhưng trơn nhẫy và bốc mùi tanh lợm của rác rưởi hữu cơ thối rữa. Bốn cỗ máy giặt công nghiệp cửa ngang loại hai mươi lăm ký, vốn là tài sản thế chấp lớn nhất của cả gia đình, giờ nằm im lìm thành một hàng dọc méo mó. Vỏ thép không gỉ trầy xước loang lổ bùn đất, trơ trọi như những khối sắt vụn bị vứt bỏ bên mép một bãi phế liệu công nghiệp.

Dưới chân bệ xi măng của từng thân máy, bốn khối mô-tơ điện ba pha đã bị tháo tung vỏ bảo vệ. Nắp chụp quạt gió bằng nhôm đúc vứt chỏng chơ bên cạnh đống ốc vít ngâm trong bát dầu hỏa đen ngòm. Lõi thép kỹ thuật điện phơi ra giữa không khí ẩm, bết dính một lớp bùn cát quánh như keo, trong khi những bó dây đồng quấn quanh rãnh stator đã biến thành màu đen sì cháy khét – mùi men cách điện biến tính vì chập dòng đoản mạch vẫn còn phảng phất chua loét, át cả mùi bột giặt thơm nồng rớt lại trên miệng phễu cấp hóa chất.

Ngồi đối diện với anh Bình – người đàn ông vừa rời trạm y tế phường An Khê lúc chín giờ sáng với một bên cổ tay còn dán chặt miếng băng gạc trắng toát che vết kim truyền dịch chống sốc – là Phạm Hải Yến và Đặng Minh Thư. Cả hai ngồi trên hai chiếc ghế nhựa đỏ đã bạc màu vì nắng gió, đầu gối gần như chạm vào mép chiếc bàn xếp bằng inox đã gỉ sét từng mối hàn. Ở đầu bàn, bà Sương ngồi thẳng thớm trong chiếc áo sơ mi vải thô màu cỏ úa cài kín cúc cổ. Với tư cách tổ trưởng tổ dân phố kiêm đầu mối liên lạc cộng đồng của kiệt 126, bà Sương hiện diện ở đây không phải để đứng về phía kẻ làm sai hay bênh vực bên bị hại, mà làm chứng cho một cuộc đối thoại kín giữa những người cùng sống chung trên mảnh đất trũng thấp dưới chân đê này.

Chiếc quạt bàn cũ kỹ đặt tạm trên một thùng xốp câu nhờ nguồn điện từ nhà dân phía sau kiệt cứ quay lắc lư từng nhịp, phát ra tiếng vo ve nặng nề của ổ bạc mòn khuyết, thổi ra một luồng gió nóng ran pha lẫn mùi ẩm mốc.

Thư đặt tập tài liệu dày cộp xuống mặt bàn inox. Âm thanh khô khốc của xấp giấy chạm vào mặt kim loại mỏng làm anh Bình khẽ giật thót. Đôi mắt Thư thâm quầng, viền mi sưng mọng sau một đêm thức trắng ngồi trước màn hình máy tính để biên soạn bản báo cáo sự cố kỹ thuật mười hai trang, rà soát từng dòng log hệ thống và bóc tách từng mốc thời gian từ lúc cảm biến mực nước gửi gói tin cuối cùng cho đến khi dòng nước đen ngòm tràn qua ngưỡng cửa tôn của tiệm giặt. Nhưng người lên tiếng trước lại không phải là Thư hay Yến.

Bàn tay anh Bình – những ngón tay ngắn, thô ráp, móng tay còn hằn sâu những vệt bùn đen chưa kịp cọ rửa – run rẩy đẩy qua mép bàn một tập giấy gấp làm tư. Mép giấy đã mềm oặt vì ngấm hơi nước ngập đêm qua, lấm lem bùn đất khô giòn vỡ vụn ra thành từng hạt bụi xám trên mặt bàn xếp.

"Cô Yến, cô Thư coi đi," giọng anh Bình khàn đặc, đứt quãng như có đá sỏi cọ xát trong thanh quản. Cổ họng anh rát bỏng sau một đêm hò hét trong mưa gió và nuốt phải khói xút từ đống hóa chất tẩy trắng bị nước ngập làm xì bọt. "Hôm qua lúc nước ngập ngang bụng, tràn ngập lút bệ máy giặt, tôi hoảng quá mới kêu một trăm năm mươi triệu. Đó là tôi tính gộp cả tiền đền toàn bộ đơn hàng của khách sạn Mỹ Khê với tiền mua bốn cái máy giặt mới tinh ngoài hãng. Nhưng sáng nay, sau khi làm việc lại với quản lý buồng phòng của khách sạn và kêu thợ cơ điện bên đường Trường Chinh qua khám máy, con số nó nằm ở đây. Tôi làm ăn buôn bán nhỏ ở cái xóm này ngót mười năm, không muốn ăn vạ ai một đồng một cắc, nhưng cái gì làm tôi chết thì tôi phải đòi cho bằng được."

Yến kéo tập giấy về phía mình. Cô không vội vã thanh minh, cũng không để cảm giác tội lỗi đang đè nặng lồng ngực làm lu mờ thói quen nghề nghiệp của một kỹ sư dữ liệu. Bằng những ngón tay gầy guộc nhưng chuẩn xác, Yến dùng đầu móng tay miết phẳng từng nếp gấp đã bị ẩm quăn queo, trải rộng từng tờ biên lai ra trước mặt.

Tờ giấy đầu tiên là biên bản làm việc bất thường giữa hộ kinh doanh cá thể Bình Minh và bộ phận buồng phòng của khách sạn ba sao ven biển Mỹ Khê, lập lúc bảy giờ ba mươi phút sáng. Yến đọc lướt qua phần ghi nhận hiện trạng rồi dừng lại ở từng dòng số liệu chi tiết. Toàn bộ lô hàng ba trăm bộ chăn ga gối đệm lông vũ cao cấp của đợt thay giặt định kỳ đã được đội xe tải nhẹ của khách sạn chở ngược về cơ sở giặt là trung tâm của họ để xử lý khẩn cấp bằng quy trình hấp công nghiệp nhiệt độ cao, nhằm tránh ẩm mốc ăn sâu vào ruột lông vũ. Chi phí phụ trội, bao gồm tiền vận chuyển khẩn cấp hai chiều và tiền khấu trừ công lao động bổ sung của nhân viên khách sạn, được tính tròn 4.200.000 đồng, trừ trực tiếp vào công nợ tháng chín của anh Bình.

Riêng góc dưới của biên bản là một khoản mục tàn khốc hơn: lô rèm nhung dập nổi hoa văn cổ điển của sảnh tiệc tầng hai. Mười hai tấm rèm nhung khổ lớn, dày nặng trịch, đã bị xếp tạm dưới sàn gạch để chờ giặt sấy thì bị dòng nước bùn pha dầu nhớt cống rãnh dội ngược trùm kín. Nhung ngậm bùn đen, sợi dệt ngậm hóa chất tẩy rửa trào ngược từ bể phốt tạo thành những vệt ố màu xám xịt loang lổ, không một quy trình giặt khô hay dung môi carbon nào có thể phục hồi lại độ bóng và kết cấu sợi ban đầu. Biên bản bồi thường ghi rõ mức khấu hao thực tế sau mười tám tháng sử dụng, chốt số tiền phạt vi phạm hợp đồng và bồi hoàn vật chất mà tiệm giặt phải nộp phạt bằng tiền mặt là 6.500.000 đồng.

Tờ giấy thứ hai là bảng báo giá kiêm phiếu chẩn đoán kỹ thuật của cơ sở sửa chữa cơ điện tư nhân trên đường Trường Chinh. Nét chữ viết tay bằng bút bi xanh nguệch ngoạc nhưng ghi chú rất rành mạch: Bốn khối mô-tơ ba pha công suất 5.5 kW không bị nứt vỡ vỏ gang, trục rotor không cong vênh cơ học, các rãnh then cavet còn nguyên vẹn. Tuy nhiên, toàn bộ cuộn dây đồng stator đã bị ngâm ngập hoàn toàn trong nước thải sinh hoạt có nồng độ muối và độ dẫn điện cực cao suốt hơn năm tiếng đồng hồ. Khi thợ cắm điện kiểm tra nhanh, lớp sơn cách điện đã rã nát, gây phóng điện cục bộ cháy xém ba pha, bốc khói đen đặc.

Thợ điện vạch rõ quy trình khắc phục bắt buộc: tháo rã toàn bộ stato, dùng dung môi công nghiệp tẩy rửa sạch bùn cát bám trong rãnh phe silic, quấn lại toàn bộ dây đồng trần nhập khẩu mạ men kép chịu nhiệt cấp H, thay thế tám bộ bạc đạn chặn nước chống ẩm mới của hãng SKF, sau đó đưa toàn bộ cụm stato vào lò hấp chân không tẩm sấy vec-ni cách điện liên tục trong bốn mươi tám giờ. Báo giá trọn gói vật tư và tiền công thợ cơ điện cho bốn cỗ máy là 4.100.000 đồng.

Cộng hai khoản bồi thường thiệt hại rèm vải, chi phí giặt hấp khẩn cấp và tiền phục hồi cơ điện: tổng số tiền ghi rõ trên dòng mực đỏ dưới cùng là 14.800.000 đồng.

Yến lật giở mặt sau của tờ hóa đơn sửa máy, mắt cô dừng lại ở từng chi tiết nhỏ: mã số định danh cửa hàng, số điện thoại của người thợ chính tên Tuấn, đơn giá dây đồng trần tính theo trọng lượng cân ký 280.000 đồng một ký, cộng tiền công quấn dây ba ngày liên tục. Người thợ không hề kê khống dù chỉ một ngàn đồng tiền vật tư phụ. Đó là một mức giá sát sườn, cay đắng và trần trụi đúng với giá trị thực của sức lao động nơi xóm thợ.

"Mười bốn triệu tám trăm ngàn đồng," Yến ngẩng lên, nhìn thẳng vào đôi mắt đỏ ngầu, vằn lên những tia máu của anh Bình. "Con số này có căn cứ kỹ thuật và căn cứ pháp lý hoàn toàn chính xác. Chúng tôi ghi nhận toàn bộ thiệt hại này."

Ngồi bên cạnh Yến, Thư khẽ thở hắt ra một hơi dài, lồng ngực cô chùng xuống. Mười lăm triệu không phải là một trăm năm mươi triệu như tiếng gào thét mất trí giữa đêm nước dâng, nhưng đặt trong tình cảnh kiệt quệ tài chính hiện tại của Thủy Kế, mười bốn triệu tám trăm ngàn đồng tiền mặt là một vực sâu không đáy. Nó đủ sức bẻ gãy mọi khớp nối vận hành còn sót lại của một nhóm kỹ sư trẻ đang sống dựa vào từng đồng tiền túi còm cõi.

Bà Sương nâng chiếc ly thủy tinh đã mờ đục đựng nước trà nguội ngắt lên nhấp một ngụm nhỏ. Đáy ly chạm xuống mặt bàn inox phát ra một tiếng "cạch" khô khốc, sắc lẹm giữa không gian tĩnh mịch:

"Bình nó đưa số liệu thật rồi đó cô Yến, cô Thư. Cái xóm kiệt 126 này nghèo xơ xác, ai cũng nhìn thấy bốn cái máy giặt kia là nồi cơm duy nhất nuôi cả nhà năm miệng ăn, nuôi ba đứa nhỏ ăn học từ mẫu giáo lên cấp hai. Đêm qua nó ngất xỉu giữa vũng bùn trước cửa tiệm vì tưởng mất trắng cái cơ nghiệp gây dựng cả chục năm trời. Giờ biên bản có, thợ điện máy người ta cũng tới khám máy rồi. Các cô định tính sao với nó?"

Yến mở khóa kéo chiếc cặp da màu đen đã sờn rách góc mép, lấy ra tập văn bản mỏng gồm ba trang A4 in mực đen phẳng phiu. Đó là bản kế hoạch khắc phục hậu quả mà cô và Thư đã thức trắng từ bốn giờ sáng để vạch ra từng điều khoản, cân đo đong đếm trên từng dòng tiền thực tế. Cô đẩy tài liệu về phía trước, đặt ngay ngắn giữa khoảng trống ngăn cách giữa mình và anh Bình.

"Chúng tôi không có sẵn mười lăm triệu đồng tiền mặt để đền bù một lần ngay trong sáng hôm nay," Yến nói. Giọng cô trầm, đều đặn, không có một chút run rẩy hay tìm cách thoái thác. Từng âm tiết rơi xuống mặt bàn rõ ràng, dứt khoát: "Nhưng Thủy Kế sẽ không bỏ chạy. Chúng tôi cũng không viện dẫn điều khoản bất khả kháng về thiên tai hay thời tiết cực đoan như trong hợp đồng thử nghiệm dịch vụ để phủi tay, dù luật sư tư vấn rằng chúng tôi hoàn toàn có quyền làm điều đó."

Anh Bình giật giật khóe môi, hai bàn tay xương xẩu siết chặt lấy mép chiếc bàn inox: "Vậy cô tính quỵt nợ của tôi? Cô tính nói miệng cho qua chuyện rồi vài bữa nữa cuốn gói đi mất?"

"Không," Yến trả lời ngay lập tức, ánh mắt cô không hề né tránh sự giận dữ của người đàn ông đối diện. "Phương án khắc phục của chúng tôi chia làm hai phần minh bạch. Thứ nhất, Thủy Kế hoàn trả lại toàn bộ một trăm phần trăm phí dịch vụ thử nghiệm mà anh và toàn bộ mười tám hộ dân trong kiệt 126 đã đóng trong hai tháng qua. Đồng thời, chúng tôi hủy bỏ vô điều kiện mọi cam kết ràng buộc về quyền khai thác dữ liệu ngập nước trên mặt bằng của các hộ."

Yến lật sang trang thứ hai của bản đề xuất, chỉ tay vào bảng tiến độ giải ngân có kẻ ô chi tiết:

"Thứ hai, đối với khoản thiệt hại mười bốn triệu tám trăm ngàn của tiệm giặt ủi, chúng tôi sẽ không chuyển tiền mặt một cục cho anh để tránh rủi ro phát sinh tranh chấp dân sự hay việc tiền bị phân tán vào các khoản chi khác. Thay vào đó, Thủy Kế lập một Quỹ khắc phục sự cố khẩn cấp và trực tiếp đứng ra ký hợp đồng dịch vụ ba bên với cơ sở cơ điện Trường Chinh, thanh toán trực tiếp cho thợ sửa máy theo từng giai đoạn nghiệm thu kỹ thuật thực tế."

Cô dừng lại một nhịp để anh Bình nhìn rõ từng dòng chữ in đậm:

"Ngay trong buổi trưa hôm nay, chúng tôi ứng trước hai triệu đồng tiền mặt cho thợ để họ nhập ngay dây đồng trần mạ men kép và vòng bi SKF từ đại lý về, bắt đầu tháo dỡ và tẩy rửa lõi stato. Khi thợ quấn xong khối mô-tơ đầu tiên, đưa lên bàn thử tải, đo điện trở cách điện bằng đồng hồ megohmmeter đạt chuẩn an toàn trên một trăm mega-ohm, sau đó lắp trả vào vỏ máy giặt số một và cho chạy thử tải vắt mười lăm phút không bị rung lắc hay tăng nhiệt quá mức quy định, Thủy Kế sẽ chuyển khoản tiếp đợt hai là năm triệu đồng. Khoản tiền còn lại của chi phí quấn máy, cộng với khoản bồi thường sáu triệu rưỡi tiền rèm nhung cho khách sạn Mỹ Khê, chúng tôi cam kết thanh toán dứt điểm trong vòng ba mươi ngày tới, chia làm hai kỳ theo đúng tiến độ hồi phục hoạt động kinh doanh của tiệm."

Anh Bình nhìn trân trân vào những ô số, những dòng điều khoản kỹ thuật được kẻ vẽ mạch lạc, thẳng băng trên giấy. Trước mắt anh không phải là những lời hứa hẹn sáo rỗng về một tương lai xa vời, không phải là những câu xoa dịu kiểu "chờ công ty mẹ rót vốn" hay "chờ dự án được giải ngân". Đó là một tiến độ cơ khí chuẩn xác đến từng mi-li-mét, gắn chặt vào từng cuộn dây đồng, từng con tán và từng lớp vec-ni cách điện đang nằm chết đứng dưới sàn gạch.

Thư tiếp lời, giọng cô ấm áp nhưng đanh chắc, mang theo sức nặng của một người đã va vấp nhiều năm ngoài thương trường vật liệu xây dựng:

"Anh Bình, nếu bây giờ chúng tôi đưa cho anh một cục tiền mười lăm triệu rồi quay lưng đi, nếu rủi xưởng thợ ngoài đường Trường Chinh họ làm ẩu, họ dùng dây nhôm mạ đồng rẻ tiền hoặc sấy vec-ni dối trá, máy của anh chạy được ba bữa lại chập cháy thì anh vừa mất tiền, vừa hỏng máy, vừa mất trắng uy tín với khách sạn. Yến là kỹ sư máy tính và am hiểu thiết bị đo đạc, đích thân Yến sẽ có mặt tại xưởng cơ điện để cùng thợ kẹp đồng hồ megger đo kiểm tra từng cuộn dây trước khi chúng tôi ký biên bản nghiệm thu và thanh toán tiền công. Chúng tôi bảo đảm cỗ máy của anh phải quay trở lại giặt được bình thường, chứ không phải ném cho anh một mớ tiền rồi rũ bỏ trách nhiệm."

Bà Sương nghiêng đầu nhìn Yến, rồi lại nhìn sang Thư. Đôi mắt già nua, sắc sảo của người đàn bà đã chứng kiến bao nhiêu vụ kiện tụng, cãi vã, tranh chấp đất đai và ngập úng nơi xóm lao động này dần dần giãn ra. Bà gật đầu một cái thật khẽ, bàn tay gầy gò vỗ nhẹ xuống mặt bàn:

"Cách này đàng hoàng đó Bình. Trả tiền thẳng cho thợ, thợ làm đàng hoàng máy chạy ngon lành thì người ta mới thanh toán hết. Mày cầm tiền mặt lúc này khéo lại phải loay hoay chạy vạy, rồi lỡ thợ ngoài người ta ép giá hay tráo ruột máy giặt thì mày biết kêu ai? Có cô Yến đứng ra kiểm tra đồ điện tử cho mày là chắc ăn nhất."

Anh Bình gục đầu xuống. Hai bờ vai vạm vỡ của người phu giặt ủi khẽ run lên bần bật. Anh nhìn chằm chằm vào đôi bàn tay thô ráp đầy những vết nứt nẻ vì hóa chất tẩy rửa của mình. Sau một khoảng lặng dài đến mức chỉ còn nghe thấy tiếng nước rỉ tong tỏng từ chiếc vòi nước hỏng ngoài sân, anh ngẩng đầu lên, vẻ mặt co thắt lại vì cay đắng:

"Còn... còn tiền rèm nhung của khách sạn? Họ đâu có chịu chờ thợ quấn máy xong mới tính tiền? Quản lý buồng phòng họ ra hạn chót cho tôi tới cuối tháng mười này phải nộp đủ sáu triệu rưỡi bồi thường, bằng không họ cắt hợp đồng giặt ủi, chuyển toàn bộ đồ sang bên xưởng giặt lớn ở Hòa Khánh."

"Thủy Kế sẽ làm việc trực tiếp với phòng kế toán của khách sạn Mỹ Khê ngay trong ngày mai," Thư khẳng định không do dự. "Chúng tôi sẽ gửi công văn bảo lãnh tài chính doanh nghiệp, cam kết chia làm hai đợt thanh toán vào ngày mười lăm và ngày ba mươi tháng mười. Nếu phía khách sạn gây khó dễ hoặc không chấp thuận công văn công ty, cá nhân tôi sẽ dùng chiếc xe máy và số tiền gửi tiết kiệm cá nhân của mình để ký quỹ bảo lãnh tạm thời với họ. Chúng tôi cam đoan anh Bình không phải đứng mũi chịu sào một mình trước ban quản lý khách sạn."

Nhưng đằng sau những lời cam kết sắt đá, đanh thép ấy là một hiện thực nghiệt ngã đến tàn nhẫn mà chỉ có Yến và Thư thấu hiểu đến tận chân tơ kẽ tóc.

Đêm hôm qua, trước khi bản báo cáo sự cố kỹ thuật mười hai trang được xuất bản lên hệ thống công khai, hai người sáng lập đã trải qua một trận cãi vã nghẹt thở bên chiếc bàn gỗ ép ọp ẹp trên căn gác xép đường Trần Cao Vân. Trong tài khoản thanh toán của Công ty Cổ phần Công nghệ Thủy Kế, số dư thực tế lúc nửa đêm chỉ còn vỏn vẹn 182.000 đồng – thậm chí không đủ để trả một bữa cơm bình dân cho ba người. Hóa đơn hạ tầng máy chủ đám mây AWS trị giá 16.800.000 đồng dùng để duy trì toàn bộ cụm máy chủ xử lý dữ liệu vi địa hình và hệ thống cơ sở dữ liệu thời gian thực đã bị gửi cảnh báo thanh toán lần thứ ba, thời hạn chót là mười bảy giờ chiều thứ Sáu tới; nếu không nộp đủ, toàn bộ tài nguyên lưu trữ và các API kết nối cảm biến sẽ bị hệ thống tự động phong tỏa. Ở phía Đông Bờ, Lương Đức Huy sau khi đọc tin tức về sự cố ngập cục bộ tại kiệt 126 đã lập tức gửi email thông báo đình chỉ vô thời hạn khoản giải ngân vòng hạt giống đợt hai trị giá 21.600.000 đồng, với lý do "sản phẩm chưa đạt chuẩn sẵn sàng thương mại và tiềm ẩn rủi ro pháp lý nghiêm trọng".

Để gom đủ số tiền mười bốn triệu tám trăm ngàn bồi thường cho tiệm giặt ủi Bình Minh, chiếc máy trạm chuyên dụng Dell Precision T5810 cũ – cỗ máy mà Yến đã mất ròng rã ba tuần thương lượng trên một diễn đàn kỹ thuật để mua lại với giá mười bảy triệu đồng nhằm thay thế cho chiếc ThinkPad T430 ọp ẹp đang chạy quá tải quạt gió kêu như máy cày – đã chính thức bị xóa sổ khỏi danh mục chi tiêu. Không có máy trạm, Yến sẽ phải tiếp tục chia nhỏ dữ liệu mô phỏng thủy lực ra từng lát cắt, cắn răng ngồi chờ máy tính cá nhân render từng khung hình suốt nhiều đêm ròng rã.

Không chỉ có vậy. Bản thỏa thuận nội bộ giữa hai người sáng lập, được ký vội vàng lúc hai giờ mười lăm phút sáng dưới ánh đèn tuýp nhấp nháy, quy định một cách tàn nhẫn: toàn bộ thù lao điều hành cá nhân danh nghĩa của hai người trong hai tháng tới – khoản tiền 4.500.000 đồng mỗi tháng của Thư và 5.000.000 đồng của Yến – sẽ bị cắt giảm toàn bộ một trăm phần trăm. Toàn bộ số tiền đó được phong tỏa để chuyển thẳng vào Quỹ khắc phục sự cố An Khê.

Thư chấp nhận việc buổi sáng làm giám đốc điều hành Thủy Kế, buổi chiều và tối lại khoác áo khoác sờn rách, nổ máy chiếc xe Dream cà tàng chạy đôn chạy đáo khắp các công trình xây dựng vùng ven Hòa Vang để môi giới từng chuyến xe chở gạch men, xi măng, cát sỏi, kiếm từng món hoa hồng còi cọc vài trăm ngàn để tự trang trải tiền ăn và trả tiền phòng trọ một triệu tám trăm ngàn mỗi tháng. Còn Yến chấp nhận ăn cơm trắng với cá cơm khô ngào đường do mẹ Cúc gửi từ quê ra, trong khi tài khoản cá nhân của cô sau đợt rút tiền sửa lại mái tôn dột cho mẹ tuần trước giờ chỉ còn trơ trọi đúng 840.000 đồng.

Thế nhưng, ngay giữa lằn ranh sinh tử của công ty, Yến đã đặt bút vạch ra một nguyên tắc bất di bất dịch: *Tuyệt đối không được cắt giảm một hào tiền công nhật của thợ điện Phạm Minh Khang, và không được trì hoãn bất kỳ khoản công nợ vật tư nào cho xưởng cơ khí Bền Mạch của Nam.*

"Khang nó đi hiện trường với chúng ta, trèo thang sắt giữa trời mưa gió bão bùng, tay trần đấu nối dây điện trên cột bê tông đối mặt với nguy cơ điện giật bất cứ lúc nào," Yến đã gằn giọng nói với Thư khi Thư ngập ngừng đề xuất xin khất tiền công của Khang sang tháng sau. "Tiền công nhật ba trăm năm mươi ngàn một buổi của nó là mồ hôi, là máu, là miếng cơm của cả gia đình nó, không phải tiền tài trợ từ thiện cho dự án của chúng ta. Còn xưởng Bền Mạch của anh Nam, người ta đã tin tưởng chúng ta, nhận gia công từng cái vỏ hộp nhôm chuẩn IP67, chịu lỗ cả tiền mũi phay CNC và tiền keo chống nước chuyên dụng. Nếu Thủy Kế lấy tiền mồ hôi nước mắt của người lao động trực tiếp và đối tác cơ khí để đi vá lỗi phần mềm do sự chủ quan của chính mình, thì chúng ta chỉ là một lũ lừa đảo mang danh khởi nghiệp công nghệ."

Thư đã im lặng rất lâu trước ánh mắt rực lửa của Yến, trước khi lặng lẽ cúi đầu ký tên vào bản khấu trừ thù lao. Đó là cái giá nghiệt ngã của sự tự trọng kỹ thuật. Một cái giá phải trả bằng sự cùng quẫn vật chất, tước đoạt đi những nhu cầu sinh tồn tối thiểu nhất của hai người trẻ tuổi.

Trong gian phòng nồng nặc mùi bùn cống của tiệm giặt ủi, Thư rút chiếc bút bi Thiên Long màu xanh trong túi áo, đẩy bản biên bản hòa giải dân sự đã soạn sẵn sang phía anh Bình:

"Nếu anh thống nhất với toàn bộ phương án nghiệm thu kỹ thuật và lộ trình thanh toán này, xin anh ký vào biên bản. Bà Sương sẽ ký làm chứng với tư cách đại diện tổ dân phố và cộng đồng kiệt 126."

Anh Bình cầm chiếc bút bi. Những ngón tay thô ráp, gân guốc của người thợ giặt run rẩy tì ngòi bút xuống mặt giấy. Ngòi bút khẽ khựng lại trong vài giây ngắn ngủi, rồi dứt khoát ấn mạnh xuống, vạch ra những nét chữ nguệch ngoạc nhưng hằn sâu qua lớp giấy than sao chép. Từng nét mực in đậm xuống trang giấy trắng: *Nguyễn Văn Bình*. Khi anh buông bút, bà Sương chậm rãi rút cặp kính lão gọng đồi mồi cài trên túi áo ra đeo vào mắt, nheo nheo đôi lông mày bạc, nắn nót ghi rõ họ tên, số chứng minh nhân dân chín số cũ của mình vào ô dành cho người làm chứng.

Thư mở chiếc túi xách giả da đã bong tróc quai đeo, cẩn thận lấy ra một chiếc phong bì màu nâu xi măng. Bên trong là hai triệu đồng tiền mặt – khoản tiền vừa được rút ra từ cây ATM đầu ngõ cách đây một giờ, trích từ khoản hoa hồng bán hai xe tải gạch ốp lát mà Thư vừa nhận được vào chiều hôm qua. Cô đặt chiếc phong bì ngay ngắn lên mặt biên bản, đẩy về phía người đàn ông:

"Hai triệu này là tiền tạm ứng đợt một để anh đưa thẳng cho thợ cơ điện Trường Chinh mua vật tư ngay trưa nay. Đúng ba giờ chiều nay, Yến sẽ có mặt tại xưởng của anh Tuấn thợ điện để kiểm tra thông số kỹ thuật cuộn dây đồng và ký nhận quy chuẩn quấn máy."

Anh Bình đưa hai bàn tay ra đón lấy chiếc phong bì. Những ngón tay anh siết chặt lấy lớp giấy xi măng thô ráp. Ánh mắt anh ngước lên nhìn Yến, không còn sự hung hãn, căm thù ngùn ngụt như đêm qua khi anh cầm khúc gỗ định lao vào cô, mà đã chùng xuống thành một nỗi mệt mỏi trĩu nặng pha lẫn vẻ ngỡ ngàng, sững sờ. Anh không thốt ra một lời cảm ơn, bởi nỗi đau mất mát tài sản và sự kiệt quệ sau một đêm ngâm mình trong nước cống hôi thối vẫn còn quá lớn, nhưng cái cúi đầu thật chậm của anh là sự xác nhận cho một thỏa thuận dân sự sòng phẳng đã được thiết lập giữa những con người cùng đường.

Giải quyết xong việc của tiệm giặt ủi, Yến xoay người lại, hướng ánh mắt về phía góc tối của gian phòng.

Nơi chiếc sào treo quần áo bằng sắt hàn đã rỉ sét, một người phụ nữ nãy giờ vẫn ngồi bất động trên chiếc ghế đẩu bằng gỗ mục, hai tay khoanh chặt trước ngực.

Bà Bùi Thị Lành.

Chủ tiệm tạp hóa lớn nhất ngã ba An Khê, người nắm giữ huyết mạch nhu yếu phẩm của cả cái kiệt 126 này suốt bốn thập kỷ qua. Bà Lành vẫn mặc nguyên chiếc áo bà ba bằng vải ú màu nâu sẫm lấm lem những vệt bùn cống đã khô cong, giòn rụm lại thành từng mảng xám ngoét. Đôi mắt sắc lẹm, sâu hoắm của người đàn bà buôn bán lâu năm cứ đảo qua đảo lại không ngừng giữa xấp biên lai của anh Bình, bản báo cáo sự cố của Yến và chiếc phong bì tiền mặt vừa được trao tay. Dưới chân bà, đôi dép tổ ong màu ngà đã mòn vẹt gót dính bết những mảng phù sa khô nứt nẻ như vảy cá.

Đêm qua, tiệm tạp hóa của bà đã biến thành một bãi chiến trường thực sự khi nước cống dội ngược từ hố ga chính trào lên như suối. Toàn bộ gian hàng trệt ngập sâu gần nửa mét. Hơn ba mươi thùng mì tôm các loại bị ngâm trong dòng nước đen ngòm nở trương phềnh, bục vỏ các-tông trôi lềnh bềnh; xà phòng, bột giặt ngấm nước tan chảy thành những lớp bọt nhớt bốc mùi hăng hắc; và tàn khốc nhất là hai bao đường cát trắng loại năm mươi ký cùng hàng chục lon sữa đặc bị những thùng hàng nặng đè bẹp, rách toạc bao bì, hòa tan vào bùn đất thành một thứ bùn ngọt lợ lội nhầy nhụa dưới chân.

Bà Lành đã không kịp thuê thợ bốc vác di dời hàng hóa lên gác xép chỉ vì sự chần chừ suốt hai mươi phút định mệnh. Hai mươi phút chết chóc ấy, bà đã nhìn chằm chằm vào màn hình chiếc điện thoại thông minh cũ kỹ, nơi ứng dụng Thủy Kế vẫn hiển thị dòng chữ thông báo mực nước: "Bình thường (12,4 cm)" với một chấm tròn màu xanh ngọc bích êm đềm, tĩnh lặng. Và hơn hết, sự chần chừ ấy bắt nguồn từ nỗi ám ảnh của đợt báo động sai hai tuần trước – đợt báo động đã khiến bà bấm bụng chi mất năm trăm ngàn đồng tiền thuê bốn thanh niên bốc vác hàng hóa chạy lụt giữa đêm khuya, để rồi sáng hôm sau trời quang mây tạnh, nước dưới mương thậm chí còn chưa mấp mé mép cống.

Thư hít một hơi thật sâu để lấy lại bình tĩnh, kéo chiếc ghế nhựa dịch lại gần góc phòng nơi bà Lành đang ngồi. Bằng những động tác cẩn trọng, Thư mở ngăn kéo phụ của chiếc túi xách, lấy ra chiếc phong bì thứ hai. Chiếc phong bì này dày dặn hơn, bên trong chứa đúng hai triệu năm trăm ngàn đồng tiền mặt – khoản tiền bồi hoàn tối đa được trích lập theo đúng Quy chế thử nghiệm dịch vụ cộng đồng của Thủy Kế, nhằm hỗ trợ chi phí nhân công dọn dẹp khẩn cấp và bù đắp một phần hao hụt đối với các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu bị hư hại sát mặt sàn.

"Bà Lành," Thư hạ thấp giọng, cố gắng giữ cho âm vực của mình thật mềm mỏng, từ tốn. Cô đặt chiếc phong bì màu nâu lên nắp trên của chiếc máy giặt hỏng ngay cạnh khuỷu tay bà Lành. "Chúng cháu hiểu rất rõ là số tiền này không thể nào bù đắp nổi thiệt hại của hàng chục thùng mì tôm, bao đường và số sữa đặc bị ướt của bà đêm qua. Nhưng đây là trách nhiệm bồi thường dân sự theo đúng quy chế thử nghiệm mà Thủy Kế đã cam kết với khu dân cư. Chúng cháu công khai nhận hoàn toàn lỗi sai về thuật toán và độ trễ hệ thống, và đây là khoản hỗ trợ thực tế nhất để bà thuê người dọn rửa bùn đất, khử trùng lại mặt bằng tiệm tạp hóa..."

Lời của Thư còn chưa kịp dứt điểm thì cánh tay gầy guộc, nổi đầy những đường gân xanh chằng chịt của bà Lành đã vung lên trong không khí.

"Chát!"

Một âm thanh khô khốc, đanh gọn xé toang bầu không khí ngột ngạt của căn phòng.

Bà Lành không hất chiếc phong bì xuống đất, mà dùng mu bàn tay gạt phắt nó ngược trở lại phía ngực Thư với một lực mạnh đến kinh ngạc. Chiếc phong bì giấy dày bị gập mép lại, trượt vèo một đường dài trên mặt thép không gỉ trơn nhẫy của cỗ máy giặt rồi rơi cộp xuống mặt bàn inox, nằm chỏng chơ ngay sát trước mặt Yến.

"Cất ngay cái bọc tiền đó đi," giọng bà Lành cất lên. Nó không the thé gào thét như lúc bà chửi bới giữa đêm ngập nước, mà lạnh tanh, sắc lẹm và khô khốc như tiếng lưỡi dao cạo cứa vào thanh tre nứa.

Căn phòng lập tức rơi vào một khoảng lặng nghẹt thở. Anh Bình giương đôi mắt đỏ ngầu trố ra nhìn bà Lành, bàn tay đang cầm chiếc phong bì hai triệu của mình khẽ co rúm lại. Bà Sương khẽ thở dài thườn thượt, tháo cặp kính lão xuống, đưa hai ngón tay xương xẩu lên day day vào hai bên thái dương đang giật liên hồi.

"Bà Lành, đây là tiền bồi hoàn trách nhiệm theo đúng biên bản thử nghiệm dịch vụ mà bà đã ký tên..." Thư bàng hoàng, hai má cô nóng bừng lên vì ngượng ngùng và bối rối.

"Tôi nói cô cất cái bọc tiền đó đi, cô không nghe thủng lỗ tai hả?" Bà Lành đứng bật dậy khỏi chiếc ghế đẩu.

Dáng người bà nhỏ thó, lưng hơi còng xuống sau bao năm gánh hàng rong và bốc vác từng bao gạo, nhưng lúc này toàn thân bà toát ra một thứ uy lực dữ dội, cay nghiệt của một con người đã bám rễ sống sót qua hàng trăm trận bão lũ ở cái rốn nước An Khê này suốt bốn mươi năm ròng rã. Bà bước thẳng tới trước mặt Yến, ngón tay trỏ khẳng khiu gõ mạnh xuống mặt bàn inox, chỉ thẳng vào mặt người kỹ sư trẻ:

"Mấy người các cô tưởng mấy triệu bạc rách này mua được cái gì ở đây? Mua được hai bao đường cát chảy thành nước cống của tôi hả? Hay mua được cái mạng già bảy mươi tuổi này đêm qua phải lội bì bõm trong nước bẩn ngập tới bẹn để vớt từng lon sữa bò trôi nổi? Tiền thuê thợ dọn dẹp mặt bằng tôi tự móc túi ra trả được! Tiền mua lại mấy cái kệ sắt hàn tôi cũng không thiếu! Tôi không phải thằng Bình bị người ta siết nợ máy móc mà phải ngồi đây chìa tay ra nhận từng đồng tiền bố thí của các cô để sống qua ngày!"

Yến đứng dậy. Cô đứng thẳng lưng, đối diện trực tiếp với ánh mắt rực lửa, uất hận của người đàn bà lớn tuổi. Dù vóc dáng nhỏ nhắn và gương mặt hốc hác vì kiệt sức, Yến không lùi lại dù chỉ nửa bước:

"Thưa cô Lành, đây tuyệt đối không phải là tiền bố thí. Đây là khoản tiền bồi thường trách nhiệm dân sự của Thủy Kế vì hệ thống phần mềm do cháu lập trình đã đưa ra thông tin sai lệch nghiêm trọng, ru ngủ cô bằng số liệu an toàn giả tạo, khiến cô chần chừ không kịp di dời tài sản trước khi nước tràn vào nhà."

"Sai lệch?" Bà Lành bật cười khẩy. Một nụ cười chua chát, khinh miệt đến thắt nghẽn lồng ngực. "Cô gọi cái chuyện nửa đêm nước ngập lút bẹn, trào ngược từ bồn cầu trào ra mà cái máy của cô báo 'Bình thường' là sai lệch hả cô kỹ sư? Cô là người có học, bằng nọ bằng kia từ ngoài Hà Nội trong Sài Gòn mang về đây, cô vẽ mấy cái bản đồ xanh xanh đỏ đỏ trên màn hình cho đẹp mắt để đem đi bán, đi nịnh mấy ông lớn trên quận trên thành phố kiếm tiền dự án. Còn cái xóm kiệt 126 nghèo hèn này, cô coi tụi tôi như cái bãi rác để cô thả mấy cái đồ chơi công nghệ vào thí nghiệm, đúng không?"

"Cháu không coi nơi này là bãi rác thí nghiệm," Yến nói, giọng cô trầm hẳn xuống, nhưng từng từ ngữ được phát ra đều đặn, chuẩn xác như một nhát búa đóng vào cọc sắt. "Bản báo cáo sự cố kỹ thuật mười hai trang cháu vừa công bố công khai trên mạng internet sáng nay đã nêu đích danh tên cháu – Phạm Hải Yến – là người chịu trách nhiệm kỹ thuật duy nhất. Trong đó, cháu thừa nhận toàn bộ sai lầm: cháu đã tự ý nâng ngưỡng kích hoạt cảnh báo từ hai mươi phân lên ba mươi lăm phân mà không tham vấn thực địa; cháu đã cài đặt bộ đệm trễ hai tiếng để che giấu hiện tượng rớt gói tin của trạm cảm biến cầu An Khê. Cháu không giấu giếm một chữ nào, không đổ lỗi cho thời tiết, và sẵn sàng chịu trách nhiệm trước pháp luật."

"Tôi không biết chữ Tây chữ U, tôi cũng chẳng rảnh háng để đọc cái báo cáo mười hai trang hay một trăm trang của cô!" Bà Lành tiến thêm một bước sát mép bàn, đôi mắt đùng đục nhìn xoáy thẳng vào đồng tử của Yến như muốn xuyên thủng tâm can cô. "Tôi chỉ biết đêm qua, cái máy của cô đã lừa tôi một vố chí mạng! Hai tuần trước nó hú còi bậy bạ làm tôi mất toi năm trăm ngàn tiền thuê thợ dọn hàng hụt giữa đêm hôm khuya khoắt. Đêm qua nó câm như hến, nó ru ngủ tôi làm tôi mất trắng nửa gian nhà tạp hóa! Giờ cô mang hai triệu rưỡi bạc tới đây để làm gì? Để bịt miệng tôi lại, để tôi ký vào cái tờ giấy hòa giải êm thấm này rồi các cô phủi đít đi về, vỗ ngực xưng tên với thiên hạ là các cô đã giải quyết văn minh, sòng phẳng hả?"

"Bà Lành, cháu không có ý định dùng tiền để bịt miệng bất kỳ ai," Yến đáp, lồng ngực cô phập phồng dữ dội dưới lớp áo sơ mi bạc màu. Từng thớ cơ trên gương mặt cô căng cứng lại vì áp lực tinh thần cực hạn: "Nếu cô thấy khoản tiền bồi thường này không thỏa đáng, cô có toàn quyền từ chối ký biên bản. Cô có toàn quyền nộp đơn khiếu nại lên Ủy ban nhân dân phường An Khê, hoặc nộp đơn khởi kiện Công ty Cổ phần Công nghệ Thủy Kế ra Tòa án nhân dân quận Thanh Khê. Cháu sẵn sàng ra hầu tòa đối chất, công khai toàn bộ nhật ký hệ thống và chấp hành mọi phán quyết bồi thường của tòa án."

"Kiện cô ra tòa để làm cái giống gì? Để lấy mấy triệu bạc rách này về mua thuốc uống à?" Bà Lành gằn từng tiếng qua kẽ răng, bàn tay gầy guộc đập mạnh một phát nữa xuống tập tài liệu báo cáo sự cố trên bàn làm xấp giấy bung mép. "Tôi nói cho cô biết, tôi không ký tá bất cứ một cái giấy tờ nào hết. Tiền này một cắc tôi cũng không thèm lấy!"

Nói đoạn, bà Lành dứt khoát quay ngoắt người lại. Đôi dép tổ ong mòn vẹt miết trên nền xi măng ẩm ướt phát ra những tiếng lẹt xẹt khô khốc, dồn dập. Bóng lưng còng của người đàn bà tạp hóa khuất dần sau khung cửa sắt cuốn chỉ kéo lên một nửa, để lại một khoảng trống hoang hoải giữa căn phòng ngập mùi bùn cặn.

Cuộc họp kín kết thúc trong sự nặng nề đến nghẹt thở.

Bà Sương thở dài một tiếng não nề, đứng dậy dặn dò anh Bình cách phân loại các khối mô-tơ hỏng và hẹn giờ đón xe ba gác máy chở thiết bị ra xưởng Trường Chinh vào đầu giờ chiều. Yến và Thư thu dọn toàn bộ giấy tờ, lặng lẽ bước ra khỏi tiệm giặt ủi.

Trời đã quá trưa. Nắng gắt sau trận bão bắt đầu hun hút dội xuống những con hẻm quanh co của kiệt 126. Nhiệt độ tăng vọt khiến hơi ẩm bốc lên ngùn ngụt từ những vũng nước tù đọng dưới lòng đường rải đá dăm, mang theo mùi tanh nồng của bùn cống, mùi rác rưởi hữu cơ phân hủy và mùi xút vải nồng nặc xộc thẳng vào sống mũi. Yến dắt chiếc xe máy số cà tàng của Thư ra đầu ngõ, bàn chân cô bước ngập ngừng qua những bãi rác sinh hoạt còn chất đống hai bên vệ đường chưa kịp thu gom.

Suốt chặng đường dài hơn năm cây số chạy từ An Khê ngược về căn gác xép trên đường Trần Cao Vân ở quận Thanh Khê, hai người không ai nói với nhau một lời nào. Tiếng động cơ xe máy rệu rã hòa lẫn vào tiếng còi xe inh ỏi trên trục đường Điện Biên Phủ bụi bặm càng làm cho sự im lặng giữa hai người sáng lập trở nên nặng nề như chì đúc.

Vừa rẽ vào con ngõ hẹp dẫn vào tiệm sửa chữa đồ điện dân dụng ở tầng một – nơi đặt lối cầu thang dẫn lên văn phòng của Thủy Kế – Yến bỗng giật thót mình, vội vàng bóp phanh xe.

Một bóng người quen thuộc đã đứng đợi sẵn ở đó tự bao giờ.

Chiếc xe đạp mini cọc cạch màu xanh cổ vịt đã tróc hết sơn, trên ghi-đông gắn chiếc giỏ sắt méo mó hoen gỉ, đang dựng nghiêng bên chiếc cột mốc xi măng đầu ngõ.

Bà Lành đứng tựa lưng vào mép tường gạch không trát vữa, hai tay khoanh trước ngực, chiếc nón lá rách tơi bời vành kẹp chặt dưới nách. Gương mặt người đàn bà sạm đen đi dưới cái nắng trưa gay gắt, những nếp nhăn sâu hoắm nơi khóe mắt và vầng trán hằn lên sự khắc nghiệt, chai sạn của một đời lam lũ vật lộn với từng đồng bạc lẻ. Bà đã đạp chiếc xe đạp cọc cạch ấy vượt qua từng ấy cây số đường nhựa bốc hơi nóng hầm hập để đến đây trước cả họ.

Thư vội vã tắt máy xe, gạt chân chống, hốt hoảng bước nhanh tới:

"Bà Lành... sao bà lại lặn lội đạp xe qua tận đây giữa trời nắng chang chang thế này? Có chuyện gì bà cứ lên gác, vào văn phòng chúng cháu uống chén nước mát đã..."

Bà Lành không hề liếc nhìn Thư lấy một lần. Ánh mắt sắc như dao cau của bà khóa chặt vào Yến – người vừa chậm rãi tháo chiếc mũ bảo hiểm bạc màu xuống, để lộ gương mặt nhợt nhạt, hốc hác và mái tóc bết dính mồ hôi vì nắng trưa.

Bà Lành đứng trước cửa văn phòng, không cầm phong bì tiền hỗ trợ, chỉ nói một câu trước khi quay lưng:

"Tiền sửa nhà tôi có, cái tôi cần là ngày mai trời mưa cô có dám mở máy lên báo thật cho tôi không."