Khoảng Mù Cao Độ

Thước dây kim loại kéo soàn soạt trên nền xi măng nứt nẻ lúc bảy giờ sáng, khi Đặng Minh Thư xuất hiện ở đầu hẻm An Khê với tập phiếu khảo sát in sẵn kẹp trong tấm bìa mica xanh và đôi giày thể thao bám một lớp bụi xám mỏng.

Gió từ phía kênh Phú Lộc thổi tạt qua những dãy mái hiên tôn rỉ sét, cuốn theo mùi ẩm mốc đặc quánh của rác hữu cơ, xơ dừa thối rữa và lớp bùn đáy cống chưa kịp nạo vét trước khi những đợt mưa đầu mùa đổ xuống. Con hẻm ngoằn ngoèo này là một trong vô số nhánh xương cá đâm xiên xẹo ra những trục đường chính của quận Thanh Khê. Ở đây, hơi ẩm dường như không bao giờ bốc hơi hết; nó bám vào những chân tường loang lổ rêu xanh, ngấm vào những thớ gỗ mục của các cánh cửa chớp, và đọng thành từng vệt váng dầu mỏng tanh trong các vũng nước đọng dưới đáy rãnh thoát nước hở.

Yến đã đứng chờ ở đó từ nửa tiếng trước. Chiếc bọt thủy thợ nề bằng nhôm dài một mét hai mươi kẹp chặt dưới nách, cuốn sổ tay bìa cứng ép vào mạn sườn, cô đứng im lìm như một cây cọc tiêu công trình cắm giữa ngã ba. Chiếc áo sơ mi kate bạc màu xắn cao quá khuỷu tay để lộ cẳng tay gầy guộc nhưng săn chắc, ngón tay trỏ bên phải vẫn còn vệt mực xanh từ đêm hôm trước, dấu tích của bốn tiếng đồng hồ ngồi còng lưng vẽ lại sơ đồ mặt cắt hình học của tuyến hẻm trên máy tính cá nhân.

"Cậu tới sớm thế?" Thư vừa bước những bước dài qua vũng nước xà phòng do một nhà nào đó vừa hắt ra đường, vừa rút từ túi vải đeo chéo hai hộp sữa đậu nành còn ấm, chìa một hộp về phía Yến. Hơi thở cô hơi gấp gáp, vài lọn tóc mai ướt mồ hôi dán bết vào thái dương. "Tớ phải chạy vòng qua chợ Cồn đón đứa cháu cho chị gái gửi sang bà ngoại rồi mới lách qua đây được. Đường Điện Biên Phủ sáng nay kẹt cứng từ ngã ba Cai Lang. Người ta bắt đầu rào tôn, đào bới vỉa hè để đặt đường ống luồn cáp quang ngầm hay ống nước gì đó, bụi mù mịt cả một khúc phố, xe máy leo hết lên lề mà vẫn nhích từng phân một."

Yến đón lấy hộp sữa nhưng không cắm ống hút. Cô đặt nó lên bờ tường gạch thấp ngăn cách giữa lối đi chung và khoảng sân láng xi măng của tiệm tạp hóa bà Lành. "Chúng ta chỉ có trọn vẹn buổi sáng nay trước khi mặt trời lên đỉnh đầu và chợ tạm bên kia tràn sang. Đến tầm mười một giờ trưa, mấy quầy hàng bên chợ phụ sẽ dọn lấn ra lòng đường, xe ba gác chở đá cây, xe máy chở giỏ hàng đông lạnh đậu chắn hết các miệng hố ga. Khi đó thì không cách nào kéo thước thẳng hay ngắm bọt thủy chuẩn xác được."

Thư liếc nhìn xấp giấy A4 trên tay mình. Những ô vuông kẻ sẵn bằng phần mềm bảng tính hiển thị rõ ràng các trường dữ liệu: tên hộ kinh doanh, diện tích mặt sàn, loại mặt hàng dự trữ trong kho, số điện thoại liên lạc khẩn cấp, độ cao thềm nhà so với tim đường, và lịch sử ngập lụt năm năm gần nhất. "Bà Lành đồng ý cho mình dùng bậc thềm tiệm tạp hóa làm điểm chuẩn đầu tiên rồi chứ?"

"Bà Lành đồng ý nhận tin nhắn thử nghiệm miễn phí vì nể mẹ tớ từng may đồ cho bà ấy suốt mười năm qua," Yến nói ngắn gọn, mắt đã hướng về mép thềm nhà bà Lành. "Nhưng bà ấy nói thẳng là không hứa sẽ kiên nhẫn hợp tác nếu mình làm phiền việc buôn bán buổi sáng. Bắt đầu từ đây. Lấy mốc mặt nắp cống bê tông tròn giữa ngã ba làm điểm chuẩn không."

Đoạn hẻm này là một lát cắt điển hình cho sự chắp vá của hạ tầng đô thị vùng trũng Thanh Khê. Nền đường bê tông được ủy ban phường tổ chức nâng cấp cách đây ba năm theo phương châm nhà nước và nhân dân cùng làm. Người ta đổ một lớp bê tông dày mười lăm phân đè trực tiếp lên mặt đường đá dăm cũ kỹ mà không nạo vét cống ngầm bên dưới, cũng không có phương án đồng bộ cao độ với thềm nhà dân. Kết quả là việc nâng đường đã biến mặt tiền của các ngôi nhà hai bên thành một bức tranh lồi lõm, hỗn độn, nơi mỗi gia đình tự ứng phó với con đường mới theo túi tiền và sự phán đoán riêng của mình.

Yến cúi rạp người xuống mặt đường. Đầu gối cô tì thẳng lên lớp cát mịn bám trên nền xi măng thô ráp. Cô áp cạnh phẳng của cây thước bọt thủy dài một mét hai mươi lên gờ bê tông thềm tiệm tạp hóa bà Lành, tay kia kéo thước dây thép bản rộng mười chín mi-li-mét từ tim đường kéo vào. Giọt nước màu xanh lá cây trong ống thủy tinh nằm lệch hẳn về bên trái, dao động run rẩy rồi dừng lại ở một vị trí bất cân xứng rõ rệt.

"Ghi vào phiếu đi," Yến ngẩng đầu lên, nheo mắt lại vì ánh nắng bắt đầu chiếu xiên qua kẽ lá bàng cổ thụ rọi thẳng vào đáy mắt. "Thềm nhà bà Lành thấp hơn tim đường hiện hữu mười tám phân. Nếu tính từ đáy rãnh thoát nước mặt mép đường vào đến bậc cửa gian chứa hàng, độ dốc âm sáu độ. Nghĩa là chỉ cần nước mưa trên đường dâng cao hơn gờ rãnh ba phân, toàn bộ lưu lượng nước mặt sẽ chảy xuôi theo phương dốc vào thẳng gian chứa bao bì đường cát và gạo."

Thư lúi húi dùng bút bi bấm ghi vào ô bảng tính, ngòi bút ấn mạnh lên mặt bìa mica tạo ra những tiếng cạch cạch khô khốc. "Còn tiệm giặt ủi bên cạnh thì sao? Trông cái dốc dắt xe bằng sắt của họ dốc đứng thế kia, nền nhà bên trong chắc cũng thấp lắm."

Hai cô gái dời thước đo sang căn nhà số 14, nơi có tấm biển tôn sơn chữ đỏ đã tróc sơn: "Giặt sấy công nghiệp Bình Minh". Mặt tiền tiệm chỉ rộng chừng ba mét rưỡi, phía trước căng một tấm bạt dứa hai màu xanh cam đã rách tơi tả ở góc trên, buông thõng những sợi chỉ dù bạc thếch. Mùi xà phòng giặt công nghiệp ngai ngái, nồng nặc mùi hương liệu nhân tạo bốc lên át cả mùi cống rãnh, xen lẫn tiếng rung bần bật mang tần số thấp của bốn chiếc máy giặt lồng ngang đang quay vắt hết công suất sâu bên trong gian phòng hẹp và tối.

Yến đặt thước bọt thủy nằm ngang qua rãnh thoát nước nối giữa mép đường bê tông và ngưỡng cửa tiệm giặt. Kết quả đo đạc cơ học khiến cô phải chau mày, chớp mắt hai lần để kiểm tra lại bọt khí định mức. Cô nhấc thước lên, đặt lại lần thứ hai, rồi kéo căng thước cuộn kim loại từ mặt nền nhà tiệm giặt lên đỉnh tim đường.

"Thấp hơn mặt đường đúng mười phân," Yến lẩm bẩm, ghi chép lại các chỉ số hình học vào góc cuốn sổ tay bìa cứng. "Cả căn nhà này như một cái túi hứng nước kín đáy. Họ không hề làm bất kỳ gờ chặn cửa nào, chỉ gác một tấm sắt gân chống trượt mỏng dính bắc từ mép đường chúc thẳng xuống sàn nhà để dắt xe máy ra vào."

Nhưng điều làm Yến thực sự sững sờ không nằm ở tiệm giặt ủi, mà nằm ở căn nhà kế tiếp: số 16 — một cửa hàng kinh doanh thiết bị điện gia dụng, dây cáp và phụ tùng ống nước. Chủ nhà dường như là người có tiềm lực tài chính và đã lường trước được sự trớ trêu của việc chính quyền nâng đường. Thay vì chịu cảnh biến nhà mình thành lòng hồ hứng nước thải, họ đã thuê thợ đập bỏ toàn bộ bậc thềm cũ, đổ một khối bê tông đặc dày cộp, ốp đá hoa cương màu xám sáng bóng với những đường chỉ đồng lấp lánh để tôn nền nhà vọt hẳn lên trên cao độ con hẻm.

Yến đưa mắt nhìn cây thước dây Thư đang kéo căng từ mép rãnh thoát nước vỉa hè lên mép đá hoa cương phẳng lỳ của tiệm điện máy. Con số dừng lại ở vạch bốn mươi hai xăng-ti-mét.

"Bốn mươi hai phân," Thư thốt lên, đầu bút bi ngừng lại giữa trang giấy, ngẩng mặt lên nhìn hai ngôi nhà sát cạnh nhau. "Hai nhà này xây chung một bức tường chịu lực hai mươi phân, chung một móng gạch ngày xưa, mà thềm nhà bên này chênh với thềm nhà bên kia hơn nửa mét!"

"Chính xác là năm mươi hai phân độ cao tương đối giữa sàn tiệm giặt ủi và sàn tiệm điện," Yến siết chặt chiếc kẹp tài liệu, ngón tay cái miết mạnh vào mép hợp kim nhôm sắc lạnh của cây thước đo.

Một cảm giác bất an lạnh buốt lan nhanh dọc sống lưng cô, chạy dài từ gáy xuống tận các đầu ngón tay đang run nhẹ. Đây chính là cái bẫy vi địa hình mà không một mô hình toán học thủy lực hay thuật toán nội suy không gian nào trong giảng đường đại học từng đề cập tới một cách thấu đáo. Trong cơ sở dữ liệu mô hình số hóa độ cao viễn thám có độ phân giải ba mươi mét của cơ quan quản lý đô thị, toàn bộ cụm dân cư này chỉ được gán chung một cao độ tương đối mười hai phẩy bốn mét so với mực nước biển chuẩn hòn Dấu. Cả con hẻm dài hơn ba trăm mét được xem như một mặt phẳng đồng nhất, dốc nhẹ dần đều về phía kênh Phú Lộc.

Nhưng thực tế dưới chân họ lại là một sự phân mảnh tàn nhẫn, một thực địa bị băm nát bởi các giải pháp tự phát của cư dân đô thị. Một trận mưa có cường độ năm mươi mi-li-mét kéo dài trong hai giờ đồng hồ, nếu làm nước dâng mười lăm phân trên mặt đường hẻm, sẽ biến tiệm giặt ủi thành một bể chứa ngập sâu hai mươi lăm phân, nhấn chìm toàn bộ đáy mô-tơ máy giặt và hệ thống cấp điện; trong khi tiệm bán đồ điện bên cạnh thậm chí còn chưa ướt đến viên gạch đầu tiên của bậc tam cấp đá hoa cương.

Nếu hệ thống Thủy Kế phát đi một bản tin cảnh báo chung cho khu vực phường An Khê với nội dung "nguy cơ ngập trung bình, mực nước dự kiến mười lăm phân", nó sẽ hoàn toàn vô giá trị đối với chủ tiệm điện, nhưng lại là một thảm họa cảnh báo trễ đối với tiệm giặt ủi. Ngược lại, nếu Thủy Kế đẩy mức độ cảnh báo lên mức khẩn cấp dựa trên nguy cơ ngập sâu của tiệm giặt ủi, người chủ tiệm điện sẽ bước ra hiên nhà, nhìn thấy đường chỉ mới ngập xăm xắp mặt bê tông, và lập tức quy kết hệ thống Thủy Kế là một trò lừa đảo công nghệ báo động giả, một sản phẩm vẽ vời vô tích sự của những kẻ ngồi phòng máy lạnh.

"Cậu nhìn sâu vào góc xưởng của họ kìa," Thư khẽ huých tay Yến, chỉ ngón tay về phía khoảng tối lờ mờ bên trong tiệm giặt ủi Bình Minh. "Họ kê dàn máy giặt sát sàn gạch men luôn, chỉ chêm mấy miếng đệm cao su đen chống rung dày chưa tới hai phân."

Yến bước nhẹ tới gần mép cửa cuốn bằng sắt kéo tay của tiệm giặt. Đúng như Thư quan sát, bên trong khoảng không gian ẩm thấp nồng nặc mùi clo và nước xả vải, năm chiếc máy giặt công nghiệp loại mười tám ký với vỏ kim loại bóng loáng được xếp thành một hàng dọc. Hai dàn máy sấy nhiệt xếp tầng đồ sộ đặt tựa lưng vào vách tường ngăn bên trái. Toàn bộ phần chân đế máy giặt, các hộp đấu nối dây nguồn điện ba pha và các đoạn ống xả thải ruột gà đều nằm sát sạt mặt sàn bê tông ẩm ướt loang lổ vết xà phòng khô. Phía góc trong cùng, hàng chục bao tải dứa màu trắng đựng chăn màn, drap giường, khăn tắm của các khách sạn nhỏ và nhà nghỉ bình dân quanh trục đường biển Nguyễn Tất Thành đang được chất đống trực tiếp trên sàn nhà, chỉ lót tạm vài tấm bìa các-tông mỏng manh đã bắt đầu mủn rách ở các góc.

Đó là một điểm tổn thương mang tính tuyệt đối. Nếu nước từ mặt đường tràn vào chỉ cần mười phân, thiệt hại ở đây không đơn giản là vài cuộn giấy vệ sinh hay dăm ba gói bột ngọt như ở tiệm bà Lành, mà sẽ là toàn bộ hệ thống bo mạch điều khiển biến tần của dàn máy công nghiệp nhập khẩu, kèm theo chi phí đền bù hàng tạ vải vóc của khách hàng bị ngâm trong dòng nước cống đen ngòm.

Yến rút chiếc điện thoại thông minh cũ kỹ từ túi quần ra, mở ứng dụng máy ảnh để chụp lại góc đặt chân máy, vị trí ổ cắm điện sàn và kết cấu tiếp giáp giữa mặt đường với ngưỡng cửa. Cô cần lưu trữ những hình ảnh này làm bằng chứng kiểm định rủi ro vật lý cho thuật toán đánh giá tổn thương vi mô.

"Này! Mấy cô làm cái trò gì ngoài đó?"

Một giọng đàn ông the thé, chát chúa vang lên từ phía sau đống chăn màn trong góc tối. Một người đàn ông trung niên trạc năm mươi tuổi, mặc chiếc áo ba lỗ ố vàng thủng vài lỗ nhỏ ở ngực và chiếc quần đùi xắn móng lợn, tay cầm ca nhựa màu đỏ đựng nước xả vải bước xăm xăm ra cửa. Đôi mắt ông ta vằn lên những tia đỏ ngầu vì thiếu ngủ và hơi nóng từ dàn máy sấy, nhìn chòng chọc vào ống kính điện thoại trên tay Yến.

"Dạ, chào chú," Yến hạ điện thoại xuống ngay lập tức, giấu tay về phía sau lưng theo đúng phản xạ lịch sự của một người đi khảo sát nhưng hai chân vẫn giữ nguyên vị trí, không lùi bước. "Cháu là Yến, bên dự án nghiên cứu cảnh báo ngập Thủy Kế. Cháu với bạn đang đi khảo sát cao độ thực tế của các thềm nhà dọc con hẻm để xây dựng bản đồ cảnh báo ngập cục bộ phục vụ bà con..."

"Thủy cái gì? Kế cái gì?" Người đàn ông cắt ngang, mặt đanh lại, khóe môi giật giật. "Ai cho mấy cô đứng trước cửa nhà người ta chụp hình máy móc? Có giấy phép của ủy ban phường không? Mấy bữa trước cũng có hai đứa xưng là bên công ty khảo sát thị trường tiêu dùng tới xin số điện thoại, chụp hình biển hiệu cửa hàng, rồi hôm sau ngày nào tôi cũng bị cả chục cuộc gọi rác chào mua bảo hiểm, mời vay tiền nóng với bán đất nền! Mấy cô tính tới đây lừa đảo ai?"

Thư lập tức bước lên nửa bước, che bớt khoảng không gian căng thẳng giữa Yến và chủ nhà. Cô nở nụ cười rạng rỡ, giọng nói chuyển sang chất giọng Quảng Nam đặc sệt, ngọt ngào và mềm mỏng: "Dạ chú ơi, tụi con đâu phải bán hàng đa cấp hay quảng cáo tiếp thị chi đâu chú. Con là Thư, bạn của con bé Yến đây nè. Mẹ bạn Yến là cô Cúc thợ may chuyên nhận sửa đồ vest với áo dài ở ngay đầu hẻm Chính Gián đó chú. Tụi con đang làm thử nghiệm cái hệ thống nhắn tin điện thoại báo ngập trước khi nước tràn vô nhà, tại mùa mưa năm ngoái con hẻm mình ngập dữ quá, ai cũng trở tay không kịp..."

"Cô Cúc nào tôi không biết!" Người đàn ông gạt phắt đi, cánh tay cầm ca nhựa vung lên khiến vài giọt nước xả vải bắn xuống nền xi măng. Giọng ông ta càng lúc càng to, vang dội trong con hẻm chật hẹp khiến vài người đi chợ sớm và một bà cụ bán xôi đầu hẻm bắt đầu ngoái đầu lại nhìn chăm chú. "Tôi ở cái hẻm này hai chục năm có lẻ rồi! Mưa to cỡ nào, triều lên cỡ nào tôi ngó mây trời, ngó hướng gió thổi qua nóc nhà là tôi biết tỏng, không cần mấy cô sinh viên rảnh việc tới đây vẽ hươu vẽ vượn. Còn máy móc nhà tôi là đồ điện tử nhập khẩu, trị giá mấy trăm triệu bạc, mấy cô chụp hình chụp ảnh rồi lỡ nửa đêm trộm cắp nó dòm ngó, nó cạy cửa cuốn vô khuân đi thì ai đền cho tôi? Mấy cô xóa ngay mấy cái hình vừa chụp đi!"

"Dạ, cháu chưa bấm chụp góc máy móc bên trong đâu chú, cháu chỉ đo cao độ cái bậc thềm tiếp giáp ngoài này thôi," Yến bình tĩnh xoay màn hình điện thoại lại, mở thư viện ảnh trống trơn của buổi sáng cho người đàn ông xem rõ từng mục. "Chúng cháu tuyệt đối không thu thập hình ảnh tài sản cá nhân hay biển hiệu của chú nếu chú chưa đồng ý bằng văn bản."

"Vậy thì đi chỗ khác ngay! Không khảo sát khảo xiếc gì hết!" Chủ tiệm xua tay lia lịa như đuổi tà, ánh mắt đầy vẻ ngờ vực và thù hằn. "Số điện thoại tôi cũng không cho. Đừng có hòng lấy thông tin buôn bán của tôi đem bán cho mấy trung tâm quảng cáo kiếm tiền."

Dứt lời, người đàn ông quay ngoắt vào trong nhà, túm lấy mép cánh cửa sắt xếp kéo sầm lại một nửa. Tiếng bánh xe trượt rít trên thanh ray gỉ sét và tiếng va đập kim loại chát chúa vang lên đanh gọn giữa không gian tĩnh lặng của buổi sáng, chặn đứng mọi nỗ lực giao tiếp tiếp theo.

Thư thở dài một hơi thật sâu, giơ mu bàn tay quệt những giọt mồ hôi đang rỉ ra trên trán, rồi kéo khuỷu tay Yến lùi ra giữa tim đường hẻm. "Khó tính ghê gớm thật. Người ta làm ăn cực nhọc cả đêm nên tâm lý đề phòng quá mức bình thường rồi."

"Đó không phải là khó tính, mà là phản ứng tự vệ hoàn toàn hợp lý của một người dân đô thị tự do," Yến nói đều giọng, mắt vẫn nhìn vào cánh cửa sắt đóng dở của tiệm giặt ủi, ghi nhận sự tồn tại của những lỗ thông gió sát mép chân tường. "Họ đã chịu quá nhiều phiền toái từ những kẻ giả danh nghiên cứu xã hội học để thu thập dữ liệu cá nhân rồi đem bán cho các dịch vụ tài chính đen. Quyền từ chối của họ là một quyền dân sự hoàn toàn chính đáng."

"Nhưng nếu không có số điện thoại của ông ấy, làm sao hệ thống của mình gửi tin nhắn cảnh báo khi nước bắt đầu dâng từ cống lên?" Thư nhìn vào ô trống trơn trên phiếu khảo sát của căn nhà số 14, vẻ mặt lộ rõ vẻ tiếc nuối. "Tiệm giặt của ổng là chỗ trũng nhất, dễ tổn thương nhất trong cả cái hẻm này. Nếu nước cống tràn vô, chỗ này sẽ là nơi thiệt hại nặng nề đầu tiên."

"Thì phải chấp nhận để trống dữ liệu tại vị trí này," Yến đáp dứt khoát, gấp cuốn sổ tay lại rồi bước tiếp. "Nguyên tắc cốt lõi của thu thập dữ liệu là không ép buộc, không thu thập lén lút và không suy đoán khi không có sự đồng thuận."

Hai người tiếp tục băng qua lòng hẻm, di chuyển sang phía đối diện, nơi có một quầy tạp hóa nhỏ chuyên bán đồ khô, gia vị, miến dong và các loại đậu của một phụ nữ trạc bốn mươi tuổi tên Mai. Khác với sự gắt gỏng gay gắt của người chủ tiệm giặt ủi, chị Mai đón tiếp họ bằng một nụ cười mệt mỏi nhưng niềm nở, nét mặt hằn sâu những vết chân chim của một người phụ nữ phải bươn chải sớm hôm lo cho gia đình.

"Mấy đứa nói cái tin nhắn điện thoại này báo trước được bao lâu?" Chị Mai vừa thoăn thoắt nhặt từng củ hành khô bỏ vào túi ni-lông nhỏ cho một khách mua lẻ, vừa hỏi vọng ra khi Thư bắt đầu mở tập tài liệu giới thiệu dự án.

"Dạ, hệ thống Thủy Kế của tụi em đặt mục tiêu cảnh báo sớm từ ba mươi đến bốn mươi lăm phút trước khi nước ngập tràn qua mép đường chị nè," Thư nhanh nhảu tiếp lời, mắt ánh lên vẻ hào hứng của một người có bản năng bán hàng và thuyết phục đám đông. "Chị chỉ cần đăng ký số điện thoại vô bảng này, hoàn toàn miễn phí trong suốt giai đoạn thử nghiệm mùa mưa năm nay. Chị coi, quầy nhà mình có bao nhiêu là bao đậu xanh, nấm mèo, mộc nhĩ để sát mặt đất thế này, nước cống tràn vô một cái là hư hỏng, ẩm mốc hết trơn, bán cho ai được nữa."

Chị Mai ngập ngừng cúi xuống nhìn những bao tải nông sản khô dựng nép dưới chân kệ sắt. Chiếc kệ đã hoen rỉ phần chân, chỉ cách nền xi măng ẩm ướt chừng vài phân. "Báo trước ba mươi phút thì cũng quý đó... nhưng mà mấy đứa tính coi, ban ngày ban mặt ở cái quán này chỉ có mình ên chị trông coi. Chồng chị thì chạy xe tải chở hàng đông lạnh đường dài đi suốt từ Nam ra Bắc, cả tuần mới tạt về nhà một đêm. Hai đứa nhỏ thì đi học bán trú miết tới chiều muộn. Mưa gió bão bùng mà nước từ cống dồn lên nhanh như trận lụt năm ngoái thì một thân đàn bà như chị mần răng mà khiêng, mà kê hết đống bao hàng nặng cả tạ này lên kệ cao cho kịp?"

Thư nghiêng đầu sang một bên, ánh mắt không hề do dự, miệng buột ra những lời trấn an một cách tự nhiên như thể đó là một kịch bản chăm sóc khách hàng đã được soạn thảo kỹ lưỡng: "Trời ơi, chị lo cái chi chuyện đó! Nhóm dự án của tụi em đặt văn phòng làm việc ở ngay phường Thanh Khê đây mà, chạy xe máy sang hẻm mình mất có năm phút đồng hồ thôi! Mùa mưa tới, hễ hệ thống phát tín hiệu cảnh báo nước sắp tràn vô hẻm là tụi em sẽ cắt cử người chạy túa xuống liền, phụ mấy chị em tiểu thương kê đồ, dọn dẹp hàng hóa lên kệ cao tận nơi luôn! Tụi em làm công nghệ là để giúp đỡ bà con lối xóm, sát cánh với người dân mà chị!"

Trái tim Yến thắt lại một nhịp đau nhói. Lồng ngực cô như bị một khối đá đè nặng. Cô đứng sững bên cạnh mép quầy, cây thước nhôm trên tay bỗng chốc trở nên nặng trĩu, suýt nữa tuột khỏi kẽ các ngón tay.

Chị Mai nghe Thư nói vậy thì đôi mắt sáng rực lên, nụ cười giãn nở trên gương mặt sạm nắng đầy vẻ xúc động: "Thiệt rứa hả em? Rứa thì quý hóa quá, không còn chi bằng! Chứ năm ngoái chị chạy lụt không kịp, nước cống dâng lên nhanh như cắt, ướt sũng mất năm bao đường cát trắng với hai bao miến dong loại một, đền tiền cho bạn hàng mà chị ngồi khóc ròng rã suốt mấy ngày liền. Nếu có mấy đứa thanh niên tới phụ tay phụ chân khiêng vác giùm thì chị đăng ký liền, ghi số điện thoại của chị vô đây đi em!"

"Thư, dừng lại."

Giọng nói của Yến cất lên. Âm lượng không quá lớn, không hề gắt gỏng, nhưng nó sắc lẹm và lạnh buốt như một lưỡi dao giải phẫu cắt phăng bầu không khí ấm cúng, đầy hy vọng vừa được dựng lên giữa quầy hàng.

Thư sững sờ quay phắt lại nhìn Yến, ngòi bút bi đang chuẩn bị chạm vào dòng kẻ họ tên trên tờ giấy bỗng dừng khựng giữa không trung. Chị Mai cũng tròn mắt, nhìn hai cô gái trẻ bằng vẻ ngơ ngác hoàn toàn.

Yến bước lên một bước dài, đặt cây thước bọt thủy thẳng đứng xuống đất, đối diện trực tiếp với ánh mắt của chị Mai. Ánh mắt cô chân thành, day dứt, nhưng tuyệt đối không có một chút thỏa hiệp: "Chị Mai ơi, em xin lỗi chị. Bạn Thư vừa nói sai về phạm vi và năng lực thực tế của dự án tụi em rồi."

"Yến! Cậu làm cái gì vậy..." Thư khẽ giật mạnh vạt áo sau lưng của Yến, giọng rít qua kẽ răng, mặt bắt đầu biến sắc.

Yến không quay đầu lại. Cô giữ nguyên tư thế thẳng đứng, phát âm rành rọt từng từ một cách tàn nhẫn: "Thủy Kế là một nền tảng công nghệ thông tin thuần túy. Tụi em cung cấp thông tin cảnh báo từ xa thông qua tin nhắn SMS và dữ liệu cảm biến quan trắc tự động. Dự án này hiện tại chỉ là một nhóm kỹ sư dữ liệu gồm hai đến ba người, công việc chính là ngồi trực hệ thống máy tính, theo dõi trạm đo và duy trì đường truyền máy chủ. Chúng em tuyệt đối không có đội ngũ nhân lực cơ sở, không có đội thanh niên tình nguyện hay bất kỳ lực lượng ứng cứu tại chỗ nào để chạy đến từng hộ gia đình hỗ trợ kê kích hàng hóa khi bão gió ngập lụt được đâu chị."

Nụ cười trên môi chị Mai tắt lịm đi trong tích tắc. Sự ấm áp vừa nhen nhóm lập tức bị thay thế bởi một nét thất vọng trĩu nặng hiện rõ mồn một trên khóe mắt. "Ủa... chứ nãy cô này vừa mới cam đoan..."

"Bạn em vừa hứa một điều mà dự án của chúng em không bao giờ có khả năng thực hiện," Yến kiên quyết tiếp tục, dù cô biết rõ từng lời mình nói ra lúc này đang tự tay đập nát cơ hội có thêm một người dùng thử nghiệm quý giá mà Thư đã mất bao công sức tiếp cận. "Lúc mưa to gió lớn, đường phố Đà Nẵng ngập sâu, việc di chuyển bằng xe máy trên đường là cực kỳ nguy hiểm và gần như bất khả thi. Tụi em bắt buộc phải ngồi trực tại trạm điều hành, canh từng xung dữ liệu từ các cảm biến áp suất gửi về để kịp thời kích hoạt hệ thống phát tin cảnh báo cho hàng trăm hộ dân khác. Nếu tụi em hứa sẽ chạy tới đây khiêng bao hàng cho chị, đó là một lời hứa vô trách nhiệm và dối trá. Lỡ nước lũ dâng lên thật, tụi em không thể đến được như lời hứa, chị vì ỷ lại vào sự hỗ trợ đó mà không chủ động tìm người giúp hoặc tự di dời hàng hóa từ sớm, thì toàn bộ thiệt hại về tài sản của chị sẽ còn nặng nề hơn gấp mười lần."

Không gian giữa ba người chìm vào một khoảng lặng nặng nề đến nghẹt thở. Tiếng còi xe máy ngoài đường lớn Điện Biên Phủ thi thoảng bóp inh ỏi dội vào con hẻm chật hẹp, nghe xa xăm và lạc lõng.

Chị Mai thở dài một hơi sườn sượt, buông thõng hai bàn tay dính bụi hành khô xuống tạp dề. "Nói rứa thì... thôi mấy đứa ơi. Chứ gửi cái tin nhắn tít tít vô máy kêu ngập mà thân đàn bà một mình chị ở nhà, ngó dòng nước cống tràn vô chân mà không mần chi được thì cái tin nhắn đó cũng bằng không. Khi mô nước tới mắt cá chân thì mắt chị tự thấy, tai chị tự nghe tiếng nước réo, cần chi tốn công đọc tin nhắn làm chi cho thêm sốt ruột."

"Dạ, em hoàn toàn hiểu được khó khăn thực tế của chị," Yến khẽ cúi đầu, giọng cô chùng xuống nhưng ánh mắt vẫn kiên định. "Em rất cảm ơn chị đã dành thời gian lắng nghe tụi em."

Yến quay người lại, dùng ánh mắt ra hiệu cho Thư thu dọn tài liệu để rời đi.

Họ bước đi trong im lặng suốt một đoạn đường dài khoảng hai mươi mét. Đến khúc quanh co khuất sau bức tường rào phủ đầy dây leo xanh ngắt của một ngôi nhà vắng chủ bỏ hoang, Thư bất thình lình túm chặt lấy quai ba lô của Yến giật mạnh lại. Đôi mắt to tròn của Thư bừng lên ngọn lửa tức giận thực sự, lồng ngực phập phồng sau lớp áo thun mỏng.

"Cậu bị làm sao vậy hả Yến?" Thư gắt lên, giọng run rẩy vì uất ức bị dồn nén đến cực điểm. "Tớ đang chốt được khách hàng! Người ta sắp sửa đặt bút ký vô bản cam kết thử nghiệm rồi! Cậu có biết kiếm được một người buôn bán nhỏ chịu mở lòng, chịu hợp tác và cung cấp số điện thoại trong cái hẻm đầy rẫy sự nghi kỵ này nó khó đến mức độ nào không? Cậu đứng đó, cậu dội nguyên một gáo nước lạnh buốt vô mặt người ta như vậy, rồi từ giờ trở đi ai dám tin tưởng, ai dám làm việc với cái dự án Thủy Kế này nữa?"

Yến đứng yên tại chỗ, không né tránh cái nhìn giận dữ của người bạn học thời phổ thông. Cô nhìn thấy rất rõ những giọt mồ hôi đang lăn dài trên thái dương Thư, nhìn thấy đôi giày thể thao màu trắng Thư nâng niu nay đã dính đầy những vệt bùn đen của rãnh nước hẻm An Khê. Thư nhiệt tình, Thư có sự nhạy cảm tuyệt vời trong giao tiếp cộng đồng, Thư khao khát dự án có được những chỉ số tăng trưởng người dùng ban đầu để chứng minh tính khả thi. Nhưng sự nhiệt tình vượt ra ngoài ranh giới kiểm soát kỹ thuật chính là mầm mống tàn phá khủng khiếp nhất đối với một hệ thống thông tin.

"Thư, tớ chỉ hỏi cậu một câu duy nhất thôi," Yến nói, giọng trầm xuống, bình thản đến mức tàn nhẫn. "Nếu một trận mưa dông cực đoan đổ ập xuống lúc hai giờ sáng, nước cống trào ngược vào hẻm An Khê này, cậu sẽ lấy ai để chạy xe máy tới đây khiêng đồ giúp chị Mai? Cậu? Tớ? Hay thằng Duy đang ngồi viết mã nguồn thâu đêm ở ký túc xá Bách Khoa? Hay cậu định gọi thằng Khang em trai tớ đang đi phụ hồ ngoài công trường tận Hòa Khánh chạy về đây để vác bao gạo cho người ta?"

Thư nghẹn lời, bờ môi mỏng mím chặt lại: "Tớ... tớ chỉ nói thế để tạo dựng niềm tin bước đầu thôi! Người ta cần sự an tâm thì mình phải trao cho người ta điểm tựa tinh thần trước! Lúc xảy ra chuyện thật thì mình linh động, mình chạy qua tổ dân phố, mình nhờ mấy anh thanh niên dân quân tự vệ trong phường..."

"Đó không phải là sự linh động trong kinh doanh. Đó là hành vi lừa dối người dùng," Yến cắt ngang không một chút nhân nhượng. "Cậu đang bán một lời hứa mà Thủy Kế hoàn toàn không sở hữu năng lực thực thi. Trong ngành khoa học dữ liệu và kỹ thuật cảnh báo thiên tai, một lời hứa vượt quá năng lực vận hành thực tế nguy hiểm không kém gì một dòng mã nguồn bị lỗi thuật toán. Cậu gieo vào đầu người ta một niềm tin sai lệch rằng họ đang có một mạng lưới cứu hộ bằng xương bằng thịt ứng trực sẵn sàng, người ta sẽ chủ quan, sẽ chần chừ không chủ động kê kích đồ đạc hay di dời tài sản sớm. Đến khi nước ngập ngập lút kệ hàng, mô-tơ máy móc chập cháy, bao bì hàng hóa ngấm nước thối rữa, ai sẽ là người đứng ra bồi thường thiệt hại cho họ? Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Thủy Kế với số dư tài khoản vỏn vẹn ba mươi tư triệu đồng của chúng ta hả?"

Từng chữ, từng câu Yến thốt ra như những chiếc đinh thép ghim thẳng vào thực tế trần trụi và khắc nghiệt. Thư cắn chặt môi dưới, sắc mặt đỏ bừng vì tức giận rồi chuyển dần sang tái nhợt. Bàn tay cô siết chặt tập phiếu khảo sát in sẵn đến mức những góc giấy A4 quăn queo, nhàu nát.

"Tớ chỉ muốn dự án có người dùng thật sự thôi mà..." Thư nói nghẹn lại, khóe mắt hoe đỏ. "Cậu thì lúc nào cũng chỉ biết đến số liệu, quy chuẩn, ranh giới an toàn. Cậu quá cứng nhắc, cậu kỹ sư đến mức vô cảm rồi đó Yến! Người buôn bán ở cái miền Trung này, ở cái mảnh đất Đà Nẵng này, người ta sống với nhau bằng cái tình làng nghĩa xóm, bằng sự nương tựa, nhờ vả qua lại những lúc tối lửa tắt đèn. Cậu cứ lạnh lùng như một cái máy tính thế này thì tớ nói thật, tới mùa quýt năm sau cậu cũng không bao giờ thương mại hóa nổi một gói dịch vụ nào đâu!"

"Nếu bắt buộc phải bán dịch vụ bằng cách gieo rắc những lời hứa hão huyền để rồi sau đó đứng nhìn người ta phá sản vì đã trót tin mình, thì thà tớ chủ động đóng cửa dự án Thủy Kế này ngay từ ngày hôm nay," Yến nói từng tiếng chậm rãi, mỗi âm tiết đều mang trọn sức nặng của những bài học đắt giá mà cô từng chứng kiến tận mắt ở đô thị Sài Gòn trước khi quay về quê hương. "Thư này, chúng ta chưa hề ký kết hợp đồng đồng sáng lập chính thức, cậu vẫn đang hỗ trợ tớ với tư cách một người bạn thân trong giai đoạn thử nghiệm thực địa. Nhưng nếu cậu thực sự muốn bước tiếp cùng Thủy Kế, cậu bắt buộc phải học cách chấp nhận một nguyên tắc đạo đức bất di bất dịch: chúng ta chỉ cung cấp sự thật trần trụi của dữ liệu. Cảnh báo là cảnh báo, không phải là cứu hộ khẩn cấp. Sai số kỹ thuật là sai số kỹ thuật, tuyệt đối không bao giờ được phép tô vẽ sự an toàn giả tạo để đổi lấy những con số tăng trưởng ảo."

Thư quay ngoắt mặt đi chỗ khác, hướng ánh nhìn vào bức tường gạch bám đầy rêu phong của ngôi nhà hoang. Cô hít sâu một hơi thật dài để nén cơn uất ức đang cuộn lên trong lồng ngực, ngón tay run rẩy bấu chặt vào quai túi vải. Không gian giữa hai người bị đóng băng hoàn toàn trong gần hai phút đồng hồ. Chỉ có tiếng gió từ kênh Phú Lộc thổi qua những khe tôn rỉ sét phát ra những âm thanh u u rền rĩ.

"Được rồi," Thư quay mặt lại, ánh mắt cô đã lấy lại vẻ bình tĩnh lạnh lùng cần có của một người làm việc chuyên nghiệp. "Vậy bây giờ đo tiếp hay đi về?"

"Đo tiếp," Yến trả lời dứt khoát. "Nhưng quay lại đoạn ranh giới giữa tiệm giặt ủi và tiệm điện máy để hoàn tất việc ghi chép mặt cắt địa hình."

Hai cô gái rảo bước quay trở lại khoảng trống chật hẹp giữa căn nhà số 14 và số 16. Yến ngồi thụp xuống mặt đường bê tông, mở cuốn sổ tay kỹ thuật ra, lật đến trang giấy có in sẵn hệ thống lưới ô vuông tọa độ. Cô rút cây bút chì gỗ, tì mép thước kẻ vạch hai đường thẳng song song biểu thị cho độ dốc ngang của mặt đường hẻm, sau đó lần lượt chấm các tọa độ cao độ thực tế của từng thềm nhà mà họ vừa thu thập được.

Nhìn vào bản vẽ hình học tỷ lệ một phần năm mươi vừa hiện hình trên trang giấy, sự phi lý đến nghiệt ngã của bức tranh vi địa hình đô thị hiện lên rõ ràng hơn bất cứ báo cáo bằng lời nào: - Ngưỡng thềm tiệm tạp hóa bà Lành: âm mười tám xăng-ti-mét (so với tim đường). - Ngưỡng sàn tiệm giặt ủi Bình Minh: âm mười xăng-ti-mét (so với tim đường, và dốc ngược vào tâm nhà). - Ngưỡng thềm quầy đồ khô chị Mai: âm năm xăng-ti-mét. - Ngưỡng thềm đá hoa cương tiệm điện gia dụng: dương bốn mươi hai xăng-ti-mét.

Một khoảng chênh lệch hình học lên tới năm mươi hai xăng-ti-mét giữa hai công trình dân sinh nằm sát vách nhau, cùng chia sẻ một rãnh thoát nước mặt.

"Cậu nhìn vào đây đi," Yến đặt đầu ngón tay trỏ dính mực lên khoảng trống giữa hai nét vẽ của tiệm giặt ủi và tiệm điện. "Nếu chúng ta sử dụng một ngưỡng cảnh báo ngập chung duy nhất theo cấp phường — ví dụ như bản tin của đài khí tượng hay thông báo của phòng chống thiên tai quận ghi rằng: 'Khu vực An Khê có nguy cơ ngập mức độ một, chiều sâu ngập trung bình hai mươi phân' — thì con số hai mươi phân đó rốt cuộc là tính theo tim đường bê tông, hay tính theo thềm nhà của ai? Đối với tiệm điện máy, hai mươi phân nước ngập trên mặt đường vẫn còn cách xa mép đá hoa cương của họ tới hai mươi hai phân, tài sản của họ nằm trong vùng an toàn tuyệt đối. Nhưng đối với tiệm giặt ủi, hai mươi phân nước trên đường đồng nghĩa với việc bên trong xưởng giặt của họ đã ngập sâu tới ba mươi phân. Toàn bộ dàn mô-tơ máy giặt, các ổ cắm điện sàn và các bao hàng đã chìm nghỉm trong bùn cống. Một ngưỡng cảnh báo chung duy nhất cho toàn vùng là một khái niệm phi kỹ thuật, hoàn toàn vô nghĩa và cực kỳ nguy hiểm khi áp dụng vào thực tế vi địa hình đô thị Việt Nam."

Thư chăm chú nhìn vào từng con số chênh lệch được Yến ghi chú cẩn thận bên lề bản vẽ. Cơn giận dỗi ban nãy dường như đã hoàn toàn tan biến, nhường chỗ cho sự kinh ngạc trước một bài toán kỹ thuật phức tạp vượt xa những gì cô từng hình dung khi còn ngồi đọc tài liệu dự án trên máy tính.

"Vậy... trên giao diện phần mềm mà Duy đang lập trình, cậu dự định sẽ hiển thị dữ liệu của những căn nhà này như thế nào?" Thư hỏi, giọng đã mềm đi rất nhiều. "Chúng ta đâu có số liệu khảo sát chi tiết bên trong của căn nhà số 14. Ông chủ tiệm giặt ủi đã từ chối thẳng thừng và đuổi chúng ta đi rồi."

"Đó chính là vấn đề mấu chốt tớ muốn cậu hiểu," Yến ngẩng đầu lên, ánh mắt sắc sảo nhìn thẳng vào Thư. "Trong các phần mềm GIS thương mại thông thường hiện nay, khi gặp phải một điểm mù dữ liệu trong một không gian địa lý, các kỹ sư hệ thống thường áp dụng các thuật toán nội suy không gian — như phép nội suy nghịch đảo khoảng cách IDW, hay phép nội suy Kriging — để máy tính tự động tính toán ra cao độ của điểm đó dựa trên giá trị trung bình có trọng số của các điểm lân cận xung quanh. Nếu chúng ta nhắm mắt áp dụng thuật toán nội suy đó vào con hẻm này, máy tính của Duy sẽ tự động lấy cao độ của tiệm bà Lành là âm mười tám phân, cộng với cao độ của tiệm điện máy là dương bốn mươi hai phân, rồi tính toán bù trừ để gán cho tiệm giặt ủi một con số cao độ ảo khoảng chừng dương mười hai phân."

Thư khẽ rùng mình, một thoáng ớn lạnh chạy qua tâm trí khi cô bắt đầu hình dung ra kịch bản vận hành thực tế. "Và kết quả là..."

"Kết quả là hệ thống thông minh của chúng ta sẽ hiển thị tiệm giặt ủi Bình Minh nằm trong vùng màu xanh an toàn, trong khi trên thực tế nó chính là cái rốn ngập sâu nhất, dễ bị hủy diệt nhất của cả con hẻm này," Yến gằn giọng, từng lời nói đanh lại như thép. "Một thuật toán nội suy vô hồn chạy trên máy chủ sẽ gián tiếp khai tử toàn bộ sinh kế của người đàn ông gắt gỏng đó, chỉ bằng một phép tính trung bình giả tạo được che đậy dưới cái mác khoa học công nghệ."

Yến lật ngược trang giấy khảo sát thực địa, cầm cây bút dạ màu đỏ tươi vạch một đường chéo dứt khoát, dứt khoát gạch bỏ toàn bộ dòng thông tin của nhà số 14 và quầy hàng của chị Mai.

"Chúng ta bắt buộc phải thu hẹp danh sách hộ dân thử nghiệm đợt này lại," Yến tuyên bố dứt khoát. "Chỉ giữ lại đúng bốn hộ thực sự đồng thuận chia sẻ thông tin liên lạc và cho phép chúng ta dùng thước đo đạc cao độ sàn nhà một cách chuẩn xác: tiệm bà Lành, tiệm sửa xe máy đầu ngõ, quán cơm bình dân của bà Bảy ở giữa hẻm, và tiệm điện gia dụng số 16. Đối với những ngôi nhà từ chối khảo sát như tiệm giặt ủi, hoặc từ chối tham gia vì chúng ta không đáp ứng được kỳ vọng hỗ trợ vật lý như quầy của chị Mai, chúng ta tuyệt đối không được phép dùng bất kỳ thuật toán nào để suy đoán hay nội suy cao độ của họ."

"Vậy trên bản đồ cảnh báo hiển thị cho người dùng, vị trí của họ sẽ xuất hiện dưới dạng nào?" Thư hỏi, mắt nhìn xuống màn hình điện thoại đang chạy bản mẫu giao diện ứng dụng Thủy Kế.

"Đánh nhãn cảnh báo bằng màu xám tro: *Khu vực thiếu dữ liệu quan trắc thực địa*," Yến nhấn mạnh từng chữ một cách chậm rãi. "Không tô màu xanh an toàn. Không tô màu vàng cảnh báo. Chúng ta sẽ để lại một khoảng mù dữ liệu màu xám trơn ngay giữa trung tâm con hẻm. Bất kỳ ai mở bản đồ Thủy Kế ra xem cũng phải nhìn thấy rõ ràng rằng tại vị trí đó, hệ thống không có dữ liệu kiểm chứng, không chịu trách nhiệm dự báo, và người dân xung quanh bắt buộc phải tự quan sát diễn biến thời tiết bằng mắt thường. Thà chấp nhận phơi bày một khoảng trống dữ liệu trung thực, còn hơn lấp đầy bản đồ bằng một sự chính xác giả tạo được tạo ra từ sự lười biếng của kỹ thuật."

Thư nhìn chăm chú vào gương mặt gầy gò, cương nghị của Yến dưới cái nắng gay gắt của buổi trưa miền Trung. Cô khẽ thở dài một tiếng thật nhẹ, nhưng lần này trong hơi thở ấy không còn vương lại chút bực bội hay mỉa mai nào nữa. Cô với tay lấy hộp sữa đậu nành đã nguội ngắt để trên bờ tường gạch, cắm ống hút vào rồi uống một ngụm lớn.

"Cậu cứng đầu đến mức phát sợ luôn đó, Yến," Thư nói, giọng nói đã lấy lại được sự ấm áp, thân tình quen thuộc. "Nhưng mà... cậu nói đúng ở vụ chị Mai. Ban nãy tớ bị cuốn theo cái tâm lý áp lực phải có số liệu báo cáo người dùng mới quá. Nếu tớ cứ hứa bừa để người ta ký tên, rồi đến lúc mưa bão nước ngập lên thật mà mình không chạy tới vác hàng giùm được, mẹ tớ ở nhà mà nghe chuyện chắc cũng cầm chổi đuổi đánh tớ vì cái tội thất đức."

Yến thoáng mỉm cười. Một nụ cười hiếm hoi, kín đáo làm giãn bớt những nếp nhăn căng thẳng đã hằn sâu quanh đuôi mắt cô suốt mấy tuần lễ thức trắng đêm chạy thử nghiệm hệ thống. "Cậu có thế mạnh kết nối cộng đồng và thấu hiểu tâm lý con người, đó là thứ mà một đứa chỉ biết ngồi cắm mặt vào các dòng lệnh như tớ hoàn toàn thiếu thốn. Nhưng ở Thủy Kế, dữ liệu thực nghiệm là xương sống, còn cam kết vận hành là mạng sống của dự án. Chúng ta không có một nguồn vốn dày phía sau để có thể chịu đựng bất kỳ một vụ kiện tụng pháp lý hay đền bù thiệt hại tài sản nào đâu."

Hai cô gái bắt đầu thu dọn đồ đạc. Thư cẩn thận lồng các tờ phiếu khảo sát còn lại vào kẹp mica, trong khi Yến lau sạch bụi cát bám trên thân cây thước bọt thủy nhôm trước khi kẹp nó lại vào dưới nách. Nắng buổi trưa tròn bóng bắt đầu rọi thẳng đứng xuống đỉnh đầu, hun nóng lớp mặt đường bê tông thô ráp khiến hơi nóng và mùi cống ngầm bốc lên hầm hập, ngột ngạt đến tức thở.

Họ rảo bước quay trở lại hướng đầu ngõ để lấy xe máy. Ngay lúc hai người đi ngang qua miệng cống thoát nước chính nằm ngay trước cửa tiệm sửa xe máy — một trong bốn hộ kinh doanh hiếm hoi đã đồng ý tham gia mạng lưới thử nghiệm — người thợ sửa xe trung niên đang lúi húi dùng chiếc móc sắt nạy vỏ lốp của một chiếc xe Honda cũ bỗng ngẩng đầu lên. Ông ta quẹt bàn tay dính đầy dầu luyn đen sì lên chiếc giẻ lau rách vắt trên đùi, đưa mắt nhìn chăm chú vào cây thước nhôm và cuốn sổ tay kỹ thuật trên tay Yến.

Nhìn thấy hai cô gái mồ hôi nhễ nhại, ông thợ sửa xe bỗng cất tiếng cười khùng khục trong cổ họng, giọng khàn đặc và ám khói thuốc lào: "Mấy cô kỹ sư trẻ rảnh việc quá hè, đứng phơi nắng đo đạc cao độ mấy cái thềm nhà nớ chi cho cực thân rứa?"

Yến dừng bước, quay sang nhìn người thợ sửa xe với vẻ tò mò: "Dạ, tụi cháu đo cao độ để tính toán mức độ ngập tràn từ mặt đường vào nhà khi mưa lớn chú à."

Người thợ sửa xe chỉ ngón tay trỏ đen nhẻm vì dầu mỡ xuống cái nắp hố ga bằng gang đúc hình chữ nhật đang nằm ngang bằng chằn chặn với mặt đường bê tông ngay cạnh mép chân chống xe máy.

"Mấy cô vẽ cái bản đồ chi trên máy vi tính thì tôi chịu không biết," người thợ lắc đầu, nhổ toẹt một bãi nước bọt xuống rãnh thoát nước mặt. "Chứ cái miệng cống này nè, ngó nó nằm êm ru, bằng phẳng rứa thôi chớ cứ hễ ngoài trời mưa to tầm ba mươi phút đồng hồ là nước dưới lòng cống nó lại dội ngược ùng ục lên đường! Nó trào phì phì như cái vòi rồng, đẩy cả phân chuột, bao ni-lông với bùn đen thối hoắc ngược từ dưới lòng cống trào lên lút mắt cá chân người ta!"

Nụ cười trên môi Yến vụt tắt. Toàn bộ cơ thể cô đông cứng lại giữa lòng đường hẻm. Cô nhìn chòng chọc vào người đàn ông sửa xe, rồi từ từ hạ ánh mắt xuống cái nắp cống gang đen sì, khô khốc đang nằm im lìm dưới ánh nắng trưa chang chang.

"Nước dội ngược từ dưới lòng cống lên sao chú?" Giọng Yến căng ra như một sợi dây đàn bị kéo quá mức chịu lực. "Ý chú là nước mưa từ mặt đường không thoát chảy xuống cống được, mà bị một áp lực thủy lực nào đó đẩy ngược từ dưới cống chính ngoài đường lớn trào ngược vào trong con hẻm này?"

"Chứ còn chi nữa cô!" Người thợ sửa xe vỗ mạnh bàn tay dính dầu mỡ lên chiếc lốp cao su, giọng đầy vẻ bực dọc như thể đang nhắc lại một mối hận thù dai dẳng. "Nghe mấy ông bên công ty thoát nước đô thị nói là cái đường cống gom nước thải ngầm mới làm ngoài đường Điện Biên Phủ bị thắt cổ chai ở đoạn nào đó, hoặc là người ta đặt ngược độ dốc kỹ thuật chi đó tôi không rành. Mưa nhỏ rả rích thì cống nó nuốt êm ru, mà hễ gặp mưa rào tầm tã, lại trúng ngay cái cữ triều cường từ sông Hàn với cửa biển đổ ngược vô kênh Phú Lộc dâng lên cao, là toàn bộ hệ thống cống ngầm ở cái khu vực này biến thành một cái vòi phun nước ngược! Nước cống nó dội ngược từ ngoài đường cái dội vô tận trong hẻm này. Nhà nào tôn nền cao bốn, năm mươi phân cỡ mấy mà cái họng cống trước cửa nhà trào ngược lên như thế thì cũng lãnh đủ hết!"

Yến đứng chôn chân tại chỗ giữa cái nắng trưa thiêu đốt của dải đất miền Trung. Bàn tay gầy guộc của cô siết chặt mép cuốn sổ tay kỹ thuật bìa cứng đến mức những khớp ngón tay chuyển sang màu trắng bệch, không còn một giọt máu.

Trên toàn bộ lớp bản đồ cao độ số hóa DEM và mô hình dòng chảy mặt mà cô đã thức trắng ba đêm liên tiếp tại căn gác xép chật hẹp ở Thanh Khê để lập trình mô phỏng, toàn bộ mạng lưới thoát nước của lưu vực hẻm An Khê này vẫn đang được thiết lập theo chế độ dòng chảy tự do xuôi dòng một chiều — nghĩa là nước mặt chỉ đơn thuần rơi xuống, chảy từ điểm cao xuống điểm thấp theo trọng lực rồi tự do thoát ra các cửa xả phía kênh Phú Lộc.

Tuyệt nhiên không có một dòng lệnh điều kiện nào.

Tuyệt nhiên không có một biến số toán học nào biểu thị áp lực thủy tĩnh ngược.

Và hoàn toàn không có một dòng ghi chú kỹ thuật nào ghi nhận hiện tượng thủy lực dội ngược do chênh lệch mực nước triều cường và nghẽn dòng hạ lưu này tồn tại trong mô hình cốt lõi của Thủy Kế. Toàn bộ hệ thống tính toán mà cô dày công xây dựng bấy lâu nay, ngay tại giây phút này, vừa bị một người thợ sửa xe máy vô danh dùng thực tế vạch trần là một lỗ hổng chí mạng có thể đánh sập toàn bộ công trình từ bên trong.