Ván bài của Sang

Tiếng động cơ diesel tăng áp của chiếc xe bán tải gầm gừ những nhịp cuối cùng rồi tắt lịm, để lại tiếng cánh cửa sắt va đập khô khốc khi Phạm Đức Sang sải bước vào sân trạm sơ chế Bản Đỏ.

Mặt trời trưa sau cơn bão quất những luồng sáng chói gắt xuống khoảng sân đất đỏ Bazan đang quánh lại như sáp nóng. Mặt đất sau nhiều ngày ngậm nước bắt đầu bốc lên làn hơi nồng nặc, ngai ngái mùi bùn ngấu lẫn mùi vỏ cà phê lên men chua nhẹ từ những mẻ hạt hỏng bị dòng nước lũ cuốn dạt vào chân rào kẽm gai. Chiếc Ford Ranger Wildtrak hai cầu màu đen bóng đỗ chéo một góc bốn mươi lăm độ ngay trước cổng kho, cố tình che khuất gần nửa luồng gió tự nhiên đang thổi thốc vào giàn phơi số hai. Bốn chiếc lốp gai cỡ lớn bám đầy bùn non nhão nhoét, nhưng toàn bộ phần thân vỏ bên trên lại được cọ rửa láng cóng đến mức hắt ngược ánh mặt trời chói chang, phản chiếu rõ mồn một bóng dáng gầy guộc trong đôi ủng cao su lấm lem của Khôi và bộ quần áo lao động dính bết bụi đất của Lâm.

Sang không thèm liếc mắt nhìn sang anh Tư đang ngồi bó gối rít thuốc lào bên bậc thềm kho nông cụ. Lão sải những bước dài, nặng nề, từng bước chân nện sức nặng của một thân hình gần tám mươi ký lô xuống những thanh ván gỗ bắc tạm qua rãnh thoát nước. Đôi giày da cá sấu bóng lộn gõ *cộp... cộp...* đanh gọn trên mặt gỗ sũng nước. Trên môi Sang vẫn ngậm nguyên một que tăm tre vót nhọn hoắt, đầu tăm rung rung theo từng nhịp nhai giật giật ở quai hàm. Đôi mắt ti hí một mí của lão nheo lại thành hai vệt dài sắc lẻm, phủ lên trạm sơ chế một cái nhìn bề trên, vừa khinh miệt vừa đầy vẻ giễu cợt quen thuộc của kẻ luôn tin rằng đồng tiền của mình có thể mua đứt mọi thứ trên dải đất Cư M’Rao này.

Kẹp chặt dưới nách lão là một tập hồ sơ dày cộm bọc bìa da màu đỏ thẫm. Bên góc phải của tấm bìa giả da dập nổi dòng chữ “Tập đoàn Cà phê Đại Nguyên” cùng biểu tượng hạt cà phê cách điệu mạ nhũ vàng sáng lóa, bắt nắng lấp lánh như một lời khẳng định về thế lực và tiền bạc.

“Mấy bữa nay buôn làng rôm rả ghê ha,” Sang cất giọng khàn đục, âm lượng sang sảng át cả tiếng xào xạc khô khốc của rặng muồng đen chắn gió ven đồi. “Nghe đồn cậu kỹ sư Sài Gòn chơi đẹp dữ dội. Bão vừa dứt, nước vừa rút khỏi bờ mương là vung tiền túi đền bù cho thiên hạ, rồi còn tài trợ trọn gói tiền công thợ cho thằng Y Bih nữa chứ. Người ngoài nhìn vô không biết, lại tưởng đâu cái trạm Bản Đỏ này mới trúng số độc đắc mấy chục tỷ, hoặc có nguyên cả một cái quỹ từ thiện ngoại quốc chống lưng không bằng!”

Khôi đứng thẳng lưng bên chiếc bàn cân cơ học bằng sắt năm trăm ký đã tróc từng mảng sơn chống rỉ màu xanh rêu. Gió trưa khô khốc thổi tung mép áo sơ mi bảo hộ lao động bạc phếch vì dầm mưa dãi nắng của anh. Đôi mắt anh trũng sâu, viền mi thâm quầng sau chuỗi đêm thức trắng kê kích bao bạt, túc trực bên cống thoát nước để cứu từng tạ thóc, từng giàn cà phê mẫu, nhưng ánh nhìn rọi thẳng vào gương mặt bóng dầu của Sang thì tuyệt nhiên không có lấy nửa phần nao núng. Hai vai anh mở rộng, bàn tay buông thõng tự nhiên bên hông, vững vàng như một thân cây cà phê già cỗi bám rễ sâu vào lòng đất đỏ.

“Chú Sang ghé trạm vào giữa trưa nắng nôi thế này chắc không phải chỉ để khen chuyện nội bộ của chúng tôi?” Khôi điềm tĩnh đáp, thanh âm trầm và vang vừa đủ.

“Khen? Tao rảnh rỗi quá ha mà đi khen mấy cái trò con nít đốt tiền làm màu!” Sang cười khẩy, chiếc tăm nhọn nơi khóe môi giật lên một nhịp cay nghiệt.

*Bốp!*

Sang vung cánh tay hộ pháp, ném mạnh tập hồ sơ bọc da đỏ thẫm xuống mặt bàn cân bằng sắt tấm. Tiếng va đập kim loại rền vang chát chúa, làm rung bần bật chiếc kim đồng hồ rỉ sét bên dưới mặt kính tròn đã nứt một đường dài như mạng nhện. Một luồng bụi đất mỏng từ kẽ bàn cân bay thốc lên trong không khí oi nồng.

“Mở to mắt ra mà đọc cho kỹ từng trang một,” Sang khoanh hai tay trước ngực, chiếc bụng phệ ưỡn ra phía trước làm căng nứt những đường chỉ thêu hoa văn trên chiếc áo sơ mi lụa màu mỡ gà. “Đại diện cấp cao của Tập đoàn Chuỗi Đại Nguyên – đích thân chú em Vũ Thành Đạt, Phó Tổng phụ trách vùng nguyên liệu – sáng nay đã ký giấy ủy quyền toàn phần cho đại lý Năm Sang này làm đầu mối thu mua độc quyền trên toàn cõi Cư M’Rao. Không phải là gom ba cái mớ hạt hái tỉa lắt nhắt vài tấn của mấy đứa dở hơi tụi bây, mà là bao tiêu sạch bách toàn bộ sản lượng của cả vùng nguyên liệu này trong ba niên vụ liên tiếp!”

Lâm bước tới đứng song song cạnh Khôi. Bàn tay gầy guộc của anh theo thói quen đẩy nhẹ gọng kính cận viền titan đã lấm tấm vài giọt mồ hôi. Cặp mắt sắc sảo, lạnh lùng của một cựu chuyên viên phân tích tài chính lập tức dán chặt vào tập tài liệu bìa đỏ trước mặt. Không cần lật trang đầu, Lâm cũng đã nhận ra ngay phông chữ chuẩn của hệ thống văn bản pháp chế từ những tập đoàn niêm yết lớn.

Sang nhìn thấy cử chỉ của Lâm thì khóe môi càng ngoác ra đắc ý. Ngón tay trỏ ngắn cũn, thô kệch đeo chiếc nhẫn vàng gắn mặt đá ruby đỏ lòm gõ từng nhịp *cộc... cộc...* xuống bìa da:

“Đại Nguyên kỳ này rót hạn mức tiền mặt không giới hạn. Tao nhắc lại: không – giới – hạn! Bất kỳ hộ nào ở cái đất Cư M’Rao này, từ người Kinh ngoài mặt đường cho tới đồng bào trong buôn sâu, hễ chịu đặt bút ký vào bản cam kết bán trọn sản lượng ba năm cho Đại Nguyên thông qua đại lý Năm Sang, tao sẽ giải ngân tiền tươi ứng trước bốn mươi phần trăm giá trị vụ mùa ngay tại bàn cân này! Nghe rõ từng chữ chưa? Bốn mươi phần trăm tiền mặt, đếm tại chỗ, nhận liền tay, không cần chờ tới ngày hái, không cần chờ kiểm tra phẩm cấp xanh chín gì ráo trọi!”

Khôi khẽ siết chặt quai chiếc kẹp tài liệu bằng nhôm đang cầm trên tay. Khớp ngón tay anh trắng bệch ra trong tíc tắc.

Bốn mươi phần trăm tiền mặt ứng trước.

Đó không đơn thuần là một mức giá cạnh tranh, mà là một đòn đánh tàn độc, cắm thẳng vào tử huyệt sinh tồn của toàn bộ vùng nguyên liệu Cư M’Rao lúc này. Trận bão quét qua Tây Nguyên vừa rồi đã tàn phá không thương tiếc: đường liên buôn sạt lở, rẫy nương xơ xác, những chùm quả non bị gió giật rụng trắng gốc, cuốn theo bao nhiêu mồ hôi nước mắt của người nông dân. Hầu như mọi gia đình đều đã kiệt quệ sau chuỗi ngày dài dồn hết vốn liếng vào tiền phân bón gối đầu, tiền mua thuốc bảo vệ thực vật và tiền thuê nhân công dọn cỏ rẫy. Đối với những người nông dân quanh năm bán mặt cho đất, bán lưng cho trời, từng cọc tiền polymer mới toanh mang về nhét dưới chiếu lúc này không chỉ là chi phí mùa vụ. Nó là tiền mua gạo ăn qua ngày, là tiền đóng học phí đầu năm cho con cái đang bị nhà trường réo tên, là tiền trả nợ lãi ngày đang gõ cửa từng đêm, và trên hết, nó là chiếc phao cứu sinh tức thì giúp họ thoát khỏi nỗi sợ hãi bế tắc đang bóp nghẹt từng lồng ngực.

Trong trò chơi này, kẻ nào vung ra tiền mặt trước, kẻ đó nắm quyền sinh sát.

“Đại Nguyên chơi lớn thật đấy,” Lâm lên tiếng, giọng nói đều đều, lạnh tanh không chút gợn sóng cảm xúc. “Nhưng chú Sang này, tiền của Đại Nguyên rót xuống là tiền của tập đoàn mẹ, giải ngân có điều kiện ràng buộc trong hợp đồng liên kết; còn danh tiếng của đại lý Năm Sang ở cái đất Cư M’Rao này suốt ba chục năm qua là uy tín cá nhân của chú. Chú đứng ra nhận ủy quyền, cầm tiền của họ đi rải khắp buôn cùng ngõ hẻm, chú có chắc chắn là mình đang nắm đằng chuôi không?”

Nụ cười trên gương mặt thịt của Sang khựng lại một thoáng rất nhanh. Tia mắt sắc lẹm của lão liếc xéo qua mặt Lâm, săm soi từng nét mặt điềm nhiên của gã trai thành phố, rồi lão bật ra một tràng cười gằn, khàn đặc như tiếng cưa gỗ mắc nghẹn mạt cưa:

“Thằng nhóc tài chính này ăn nói bớt lươn lẹo giùm tao cái! Cỡ tụi bây còn hôi mùi sữa, chưa đủ tuổi dạy khôn một thằng già đã lăn lộn trầy vi tróc vảy ba chục năm ở cái xứ cà phê đầy bụi đỏ này đâu. Tao nắm đằng chuôi hay nắm đằng lưỡi thì chuyện đó để sau tính, còn trước mắt, tụi mày sắp chết chìm tới nơi rồi con ạ!”

Sang tiến thêm nửa bước, hai bàn tay lông lá chống mạnh xuống mặt bàn cân, dí sát khuôn mặt đỏ gắt đầy những nốt đồi mồi về phía Khôi. Mùi khói thuốc lá thơm năm số năm nồng nặc lẫn với mùi mồ hôi dầu phả thẳng vào mặt người đối diện:

“Khôi, tao nói thẳng cho mày nghe một câu ruột gan tình nghĩa. Bản Đỏ của tụi mày đã kiệt sạch vốn lưu động sau cái đợt bão vừa rồi rồi, đúng không? Đừng có giở cái trò gồng mình làm bộ làm tịch với tao! Cả cái huyện Cư M’gar này, từ quán cà phê ngã ba cho tới ủy ban xã, ai mà không biết mày vừa dốc sạch tài khoản trả lại tiền cọc cho khách sỉ ngoài Sài Gòn? Mày còn bấm bụng móc tiền túi ra nuôi cơm mấy đứa hái lựa ngoài rẫy để giữ người. Trong cái két sắt cũ mèm trong văn phòng mày bây giờ, tao cá danh dự là đến năm triệu bạc tiền mặt để đổ dầu chạy máy xát vỏ mày cũng đách còn!”

Khôi không hề chớp mắt. Cơ hàm bên má anh bạnh ra, từng đường gân nổi rõ dưới làn da rám nắng, nhưng bờ môi anh tuyệt đối khép chặt. Anh không phản bác, cũng không biện minh. Sự im lặng đầy tính kỷ luật của người lính công binh năm nào càng khiến cho Sang thêm phần đắc thắng, tin chắc rằng mũi giáo tâm lý của mình đã đâm trúng tim đen đối thủ.

“Tụi mày cùng đường rồi,” Sang hạ thấp giọng, thanh âm trở nên trầm đục, nhừa nhựa nhưng mang theo sức nặng đe dọa không thèm che giấu. “Tao nể tình mày cũng là đứa có ăn có học, tao mở cho một lối thoát danh dự. Tự nguyện đặt bút ký vào biên bản nhượng lại toàn bộ quyền khai thác trạm sơ chế này cho Đại Nguyên. Kho bãi, máy móc xát tươi, sàn phân loại, mấy cái giàn phơi nilon đối lưu gì đó của mày... chuyển giao hết qua cho đại lý tao quản lý và vận hành. Đích thân chú Đạt đã hứa với tao, Đại Nguyên sẽ trả cho tụi mày một khoản tiền bồi hoàn đầu tư thích đáng, vừa đủ để tụi mày dắt díu nhau cuốn gói về lại Sài Gòn làm công ăn lương, máy lạnh phà phà, khỏi phải đày đọa thân xác nơi rừng thiêng nước độc này nữa.”

“Còn nếu chúng tôi không nhượng?” Khôi gằn từng tiếng một. Âm sắc của anh trầm, đặc và rắn như một khối đá tảng dưới đáy suối sâu.

Sang thẳng người dậy, hai tay đút vào túi quần tây ủi ly thẳng tắp. Khóe môi lão nhếch lên thành một đường cong tàn nhẫn, méo mó. Lão nghiêng đầu nhổ toẹt que tăm tre xuống nền đất bùn nhão ngay dưới chân Khôi:

“Không nhượng? Được thôi! Sáng mai, tao sẽ cho loa phóng thanh của xã phát thông báo khắp các ngả đường. Tất cả các hộ nông dân ở cái buôn Cư M’Rao này đang nợ tiền phân bón vụ trước tại đại lý Năm Sang – từ nhà thằng Y Bih, thằng Y Khen cho tới mấy chục hộ ngoài ngã ba đường nhựa – tao sẽ siết nợ toàn bộ trong vòng bốn mươi tám tiếng đồng hồ! Đứa nào không có tiền mặt trả dứt điểm cho tao, tao trừ nợ thẳng vào cây cà phê trong vườn! Tao cấm cửa toàn bộ mạng lưới đại lý cấp hai, tao cấm không cho đứa nào bán chịu dù chỉ một bao phân urê hay một bao lân vi sinh cho vụ tới! Để tao coi, cái buôn làng này thương cái mớ triết lý cà phê tử tế của mày được mấy bữa, hay là tụi nó sẽ kéo bầy kéo lũ tới đây đập nát cái trạm này để đòi mày phải móc tiền túi ra trả nợ giùm tụi nó!”

Không gian quanh trạm sơ chế bỗng chốc đông cứng lại, ngột ngạt đến nghẹt thở.

Phía sau bậc thềm kho, anh Tư đã đứng bật dậy từ lúc nào. Bàn tay gân guốc sạm đen vì nắng gió siết chặt lấy cán chiếc xẻng sắt dựng bên vách ván, lồng ngực phập phồng sau lớp áo thun rách vai, hai mắt long lên sòng sọc vì cơn giận uất nghẹn ứ nơi cổ họng. Nhưng Khôi khẽ đưa bàn tay trái ra phía sau lưng, ngón tay làm một cử chỉ dứt khoát, trầm tĩnh nhưng đầy uy quyền, ngăn anh Tư lại ngay trước khi người đàn ông nóng tính kịp bước xuống sân.

Sang nhìn thấy toàn bộ cử chỉ đó của Khôi. Lão ngửa mặt lên trời bật cười ha hả, tiếng cười the thé vang vọng khắp khoảng sân trưa oi ả. Lão xoay gót, bước những bước nặng trịch quay trở lại chiếc bán tải màu đen, vừa đi vừa giơ bàn tay lấp lánh chiếc nhẫn ruby lên vẫy vẫy qua vai:

“Tao để cái tập hợp đồng mẫu lại trên bàn cân đó cho tụi mày đọc mà mở mang cái đầu óc sách vở ra. Nhớ cho kỹ: hạn chót là đúng năm giờ chiều ngày mai! Nếu đến giờ đó mà không thấy thằng Khôi ôm chìa khóa trạm qua đại lý tao nộp, thì cứ chuẩn bị sẵn tinh thần mà đón cơn bão nợ của cả cái buôn Cư M’Rao này đi nhé!”

*Rầm!*

Cánh cửa xe bán tải đóng sập lại dằn dữ. Tiếng động cơ gầm rú man dại. Chiếc xe lùi nhanh rồi thốc ga lao vút ra cổng trạm. Bốn bánh xe quay tít, cày xới mặt sân, bắn tung tóe những tảng bùn đỏ và sỏi đá rào rào vào hàng rào kẽm gai. Làn khói diesel đen kịt phả ra mù mịt, cuộn tròn trong không khí đặc quánh rồi từ từ lắng xuống những vũng nước đục ngầu.

***

Bốn giờ chiều, nắng cao nguyên bắt đầu nhạt dần, chuyển sang một màu vàng ệch, yếu ớt trước khi nhường chỗ cho những dải mây màu lam xám nặng trĩu kéo về từ phía rặng núi Chư Yang Sin xa thẳm. Gió đổi chiều, mang theo hơi ẩm lạnh buốt từ những cánh rừng nguyên sinh ẩm ướt, báo hiệu một đêm sương muối lạnh giá sắp sửa tràn xuống thung lũng.

Khôi đang ngồi bên chiếc bàn gỗ mộc kê sát vách kho nông cụ, cẩn thận dùng chiếc kính lúp nông học cầm tay soi từng milimet bề mặt của mẻ hạt mẫu mang mã số L-05. Anh đang đếm tỉ lệ thâm kim và kiểm tra xem phôi hạt có bị tổn thương sau chuỗi ngày độ ẩm tăng vọt hay không. Bỗng nhiên, tiếng bước chân ngập ngừng, dẫm lạo xạo trên lớp sỏi vụn ngoài cổng trạm kéo anh trở về với thực tại.

Y Bih Niê đứng ở lối vào hiên kho.

Chàng trai người Ê-đê không mang chiếc gùi tre quen thuộc trên lưng, cũng không mặc bộ quần áo đi rẫy bạc màu lấm lem nhựa cà phê như mọi ngày. Hôm nay, Y Bih mặc một chiếc áo sơ mi cộc tay đã sờn rách cả hai bên vai, chân đi đôi dép tổ ong mòn vẹt gót, bám đầy bùn đất khô nẻ. Khuôn mặt vuông vức của người thanh niên cao nguyên xám ngoét lại như người vừa ốm dậy, đôi môi khô nứt nẻ rớm máu, và ánh mắt vốn dĩ luôn sáng ngời sự tự hào nay cụp xuống, đờ đẫn, chứa chan một nỗi dằn vặt và bối rối cùng cực. Đôi bàn tay chai sần thô ráp – đôi bàn tay vốn dĩ thoăn thoắt bấm tỉa từng cành vô hiệu và nâng niu từng chùm quả chín mọng – lúc này đang bóp chặt lấy vạt áo sơ mi, vò nát nó trong lòng bàn tay, các khớp ngón tay trắng bệch ra vì dùng lực quá mạnh.

“Anh Khôi...” Giọng Y Bih khàn đặc, nghẹn ứ nơi cuống họng, nhỏ đến mức gần như bị tiếng gió rít qua rặng muồng nuốt chửng.

Khôi lập tức đặt chiếc kính lúp xuống mặt bàn gỗ, đứng dậy bước nhanh ra hiên đón:

“Y Bih? Sao lại đứng ngoài đó, vào đây uống ngụm nước ấm đã em. Dưới chân rẫy sườn Tây dọn dẹp cây đổ xong xuôi chưa?”

Y Bih không dám bước lên bậc thềm ván gỗ. Anh đứng chôn chân ngay mép hiên, nơi ranh giới giữa nền đất đỏ và sàn xi măng của trạm. Đôi mắt người thanh niên đỏ hoe, ngân ngấn nước, ngước nhìn Khôi bằng một ánh nhìn đầy mặc cảm tội lỗi:

“Em... em làm khổ anh rồi, anh Khôi ơi,” Y Bih nghẹn ngào, hai bả vai gầy khẽ run rẩy bần bật dưới lớp áo mỏng. “Hồi đầu giờ chiều... lão Sang... lão lái chiếc xe tải chở hàng ghé thẳng vô sân nhà em. Lão dắt theo hai thằng bốc vác to con, mang theo cuốn sổ nợ bìa da đen sì của đại lý.”

Khôi khựng lại một nhịp thở. Trái tim anh chùng xuống, nhưng nét mặt vẫn cố giữ vẻ bình tĩnh tuyệt đối:

“Lão Sang đòi tiền phân bón vụ trước đúng không?”

“Hơn ba mươi triệu...” Y Bih ôm lấy đầu, giọng nói vỡ vụn ra thành từng tiếng nấc cay đắng. “Chính xác là ba mươi hai triệu bốn trăm ngàn tiền phân NPK với lân vi sinh vụ trước em mua gối đầu cho năm sào rẫy. Đợt bão vừa rồi nước trên suối dâng lên cuốn phăng mất một góc vườn trũng của nhà em, cây cối gãy đổ chưa kịp dựng lại thì lão Sang đã quẳng cuốn sổ nợ lên bàn thờ tổ tiên. Lão đứng giữa nhà, chỉ tay vô mặt mẹ em... Lão bảo nội trong ba ngày nữa, nếu em không chịu cầm bút ký vô bản cam kết bán độc quyền trọn gói ba năm cho Đại Nguyên để nhận tiền mặt ứng trước bốn mươi phần trăm, thì lão sẽ khóa sổ nợ ngay lập tức.”

Khôi im lặng lắng nghe. Từng thớ cơ trên gương mặt anh căng cứng lại dưới ánh chiều tà.

“Lão Sang bảo nếu em dám từ chối ký với Đại Nguyên,” Y Bih tiếp tục nói, hai giọt nước mắt nóng hổi ứa ra từ khóe mắt thâm quầng, lăn dài trên đôi gò má sạm đen vì nắng gió cao nguyên, “thì kể từ ngày mai, khắp cái huyện Cư M’gar này sẽ không có bất kỳ một cửa hàng vật tư nào dám bán chịu cho em dù chỉ một hạt phân bón, một lít dầu để chạy máy tưới cho vụ hoa tới. Lão còn dọa... lão bảo nếu sau ba ngày không có tiền tươi trả nợ, lão sẽ dẫn công an xã xuống niêm phong chiếc máy nổ D24 với toàn bộ dàn ống tưới bằng nhôm mà ba em để lại trước khi mất... Anh Khôi ơi, không có phân bón thúc đợt hoa tháng mười một này, năm sào rẫy của nhà em coi như chết đứng giữa trời. Cả nhà em... mẹ già quanh năm đau ốm với ba đứa em nhỏ đang tuổi đi học, tất cả sự sống của gia đình chỉ biết trông cậy vào mấy trăm gốc cà phê đó thôi...”

Nói đến đó, Y Bih gục đầu xuống, đưa cả hai bàn tay thô ráp lên bưng kín lấy mặt. Bờ vai anh rung lên từng chặp trong cơn bế tắc tột cùng.

Sự bất lực đến cùng cực của người nông dân trẻ tuổi trước cái bẫy nợ nần truyền kiếp hiển hiện rõ ràng, trần trụi và xót xa hơn bất kỳ bài giảng kinh tế vĩ mô nào trên giảng đường đại học. Đó là sợi dây thòng lọng vô hình đã trói buộc bao thế hệ nông dân Tây Nguyên: mua phân bón chịu với giá cắt cổ đầu vụ, còng lưng làm lụng cả năm, để rồi cuối vụ buộc phải bán tháo toàn bộ sản lượng với giá rẻ mạt cho chính đại lý đó để trừ nợ, năm này qua năm khác không bao giờ ngẩng đầu lên nổi.

Khôi bước xuống bậc thềm, đặt bàn tay rắn rỏi của mình lên bờ vai đang run rẩy của Y Bih. Bàn tay anh siết chặt lấy khớp vai người thanh niên Ê-đê, truyền sang một hơi ấm vững chãi và kiên định:

“Anh hiểu hết rồi, Y Bih,” Khôi nói, thanh âm trầm ấm, sâu lắng và tuyệt đối không vướng một chút gì trách móc. “Em đừng khóc nữa. Hãy ngẩng đầu lên! Không một ai ở cái đất Cư M’Rao này, kể cả lão Sang hay Tập đoàn Đại Nguyên, có quyền tước đoạt danh dự và tương lai của gia đình em chỉ vì một món nợ vật tư nông nghiệp.”

“Nhưng em đã trót hứa với anh, hứa với già Ama H’Rin trước ché rượu cần đầu mùa là sẽ giữ trọn vẹn từng hạt cà phê chín mọng cho Bản Đỏ...” Y Bih ngước đôi mắt đỏ hoe nhìn Khôi, ánh mắt van lơn đầy đau đớn. “Trưa nay anh vừa móc cạn tiền túi ra bù tiền công thợ cho em. Em mang ơn anh, mang ơn trạm còn chưa trả xong, giờ nếu em vì sợ hãi mà quay lưng ký với Đại Nguyên để lấy tiền xóa nợ cho lão Sang... em còn mặt mũi nào mà bước chân vào nhà dài, còn mặt mũi nào mà nhìn mặt bà con buôn làng nữa hả anh?”

“Nghe kỹ lời anh nói này, Y Bih,” Khôi nhìn thẳng vào đôi mắt đang dao động dữ dội của người thanh niên trẻ, từng lời nói ra chắc nịch như đóng đinh vào gỗ. “Bản Đỏ liên kết với buôn làng là để chúng ta cùng nhau sống đàng hoàng, cùng làm ra hạt cà phê tử tế để người nông dân có thể tự hào ngẩng cao đầu trên chính mảnh đất của mình, chứ không phải để trói buộc hay đẩy bất kỳ ai vào bước đường cùng quẫn! Món nợ của lão Sang, anh và anh Lâm sẽ có cách tháo gỡ. Em cứ yên tâm đi về nhà, nhóm bếp nấu cơm cho mẹ, dặn bà con trong xóm cứ bình tĩnh thu dọn vườn tược sau bão. Tuyệt đối không được ký tên hay điểm chỉ vào bất kỳ tờ giấy nào của lão Sang trước khi anh qua gặp lại em vào trưa mai. Em có tin anh không?”

Y Bih nhìn sâu vào đáy mắt phẳng lặng, kiên định như mặt hồ thủy điện đầu nguồn của Khôi. Trong sự bình thản lạ kỳ không chút nao núng ấy, người thanh niên Ê-đê như tìm lại được một điểm tựa tinh thần vững chắc giữa cơn giông bão cuộc đời. Y Bih hít một hơi thật sâu lồng ngực đầy mùi sương lạnh, đưa mu bàn tay thô ráp quệt ngang dòng nước mắt trên má, gật đầu thật mạnh:

“Em tin anh Khôi! Dù có phải vào rừng đào củ mài ăn thay cơm qua ngày, em cũng đợi anh!”

***

Đêm buôn Cư M’Rao đen đặc quánh lại như mực tàu.

Tiếng côn trùng rả rích buồn bã ngoài những bờ mương ngập nước hòa lẫn với tiếng gió rít từng hồi qua những khe hở trên vách ván kho nông cụ, tạo nên những âm thanh kẽo kẹt kéo dài như tiếng rên rỉ của một con tàu cũ kỹ giữa biển đêm. Trong gian phòng làm việc nhỏ hẹp chừng mười hai mét vuông kê sát xưởng sơ chế ướt, ngọn đèn dây tóc công suất bốn mươi oát tỏa ra luồng ánh sáng vàng vọt, tù mù, vẽ những cái bóng đổ dài ngoằng, méo mó lên bức tường quét vôi trắng đã bong tróc từng mảng lớn.

Trên chiếc bàn gỗ ghép chắp vá từ những mảnh ván cốp pha, bầu không khí đặc quánh lại bởi mùi khói thuốc lá Thăng Long nồng nặc của Lâm và mùi cà phê đen nguội ngắt đã đóng cặn đắng ngắt dưới đáy hai chiếc ca men tráng men màu xanh rêu.

Lâm ngồi xếp bằng tròn trên chiếc ghế đẩu gỗ, hai mắt dán trừng trừng vào màn hình chiếc laptop ThinkPad cũ kỹ bám đầy bụi đỏ Bazan ở các khe bàn phím. Chiếc quạt tản nhiệt của máy kêu rè rè liên hồi như muốn đình công. Bên cạnh bàn phím, chiếc máy tính cầm tay Casio bấm kêu *tanh tách... tanh tách...* từng nhịp đanh gọn. Mỗi một lần ngón tay Lâm nện xuống phím tính lại như một nhát búa vô hình nện thẳng vào bầu không khí im lìm, căng thẳng đến nghẹt thở của căn phòng.

Khôi đứng tựa lưng vào cây cột gỗ tròn chịu lực giữa phòng, hai tay khoanh trước ngực, ánh mắt đăm đăm nhìn lên tờ giấy A4 khổ lớn được Lâm vẽ chi chít những cột mốc dòng tiền và các ký hiệu tài chính bằng bút bi hai màu xanh đỏ.

“Nhìn vào thực tế đi, Khôi,” Lâm bất thần đẩy mạnh gọng kính cận lên sống mũi, xoay hẳn màn hình laptop về phía bạn mình. Giọng anh trầm xuống, khản đặc vì thiếu ngủ và hút thuốc quá nhiều, nhưng từng từ thốt ra đều lạnh lùng, sắc bén như một nhát dao mổ của bác sĩ pháp y. “Bức tranh tài chính của Bản Đỏ hiện tại không phải là khó khăn nữa, mà đang ở mức báo động đỏ cấp độ cao nhất. Chúng ta đang đứng trên bờ vực phá sản kỹ thuật!”

Lâm trỏ ngón tay trỏ gầy guộc vào ô số liệu nằm ở góc trên cùng bên trái màn hình:

“Số dư tài khoản thanh toán của Hợp tác xã Bản Đỏ sau khi hệ thống ngân hàng hoàn tất lệnh chuyển tiền trả cọc cho chín mươi mốt khách hàng cá nhân vào đầu giờ chiều nay: chính xác là ba trăm mười hai ngàn bốn trăm năm mươi đồng lẻ! Coi như bằng không. Dòng tiền về từ quán cà phê thử nghiệm ở đường Tú Xương ngoài Sài Gòn, sau khi cắn răng trừ sạch chi phí nhân sự của Thảo My, tiền thuê mặt bằng đắt đỏ giữa quận Ba, tiền điện ba pha chạy máy pha cà phê và nguyên vật liệu phụ trợ... mỗi tháng thặng dư tối đa chỉ dao động từ chín đến mười hai triệu đồng là kịch trần. Con số mười triệu đó chỉ vừa đủ để duy trì bộ máy văn phòng tối thiểu và trả tiền hosting, viễn thông ở thành phố, tuyệt đối không thể rút ra dù chỉ một đồng để giải cứu dòng tiền đang tắc nghẽn ở vùng trồng này!”

Ngòi bút bi của Lâm di chuyển sang cột số liệu màu đỏ bên phải, gõ từng nhịp *cộc... cộc...* xuống mặt giấy:

“Các khoản công nợ ngắn hạn mang tính sống còn bắt buộc phải thanh toán bằng tiền mặt ngay trong tuần này: thứ nhất, tiền dầu diesel máy phát điện chạy quạt sấy chống bão đợt vừa rồi còn nợ cây xăng Ba Đạt mười ba triệu; thứ hai, tiền thuê hai chiếc máy phát điện công suất lớn mười hai triệu; thứ ba, tiền nợ phân bón hữu cơ vi sinh của đại lý Năm Cường đã đến hạn chót vào năm giờ chiều Chủ nhật này là ba mươi sáu triệu. Tổng công nợ bắt buộc phải trả ngay lập tức: sáu mươi mốt triệu đồng chẵn!”

Lâm ngước lên, đôi mắt sau tròng kính đỏ ngầu vì những tia máu vỡ:

“Đó là chưa tính đến chuyện trả lương công nhân và tiền ăn hằng ngày cho đội ngũ kỹ thuật. Giờ tao hỏi mày: chúng ta lấy đâu ra tiền?”

“Còn nếu chúng ta muốn đua chính sách tiền mặt ứng trước với Đại Nguyên để giữ chân bà con?” Khôi hỏi, giọng anh khô khốc như lá cà phê rụng.

Lâm ngửa mặt ra sau thành ghế, bật ra một tiếng cười ngắn, the the và cay đắng tột cùng:

“Đua? Mày đang mơ ngủ giữa ban ngày hả Khôi? Đầu óc nông học lý tưởng của mày bị sương mù cao nguyên làm cho mụ mẫm rồi sao? Đại Nguyên nó tung chiêu ứng trước bốn mươi phần trăm giá trị vụ mùa. Năm sào rẫy của nhà thằng Y Bih dự kiến năng suất sau bão thu được khoảng bảy tấn quả tươi. Tính theo giá thị trường thu mua xô bồ rẻ mạt hiện nay là bảy ngàn đồng một ký, thì tổng giá trị mùa vụ của nó là bốn mươi chín triệu. Bốn mươi phần trăm của con số đó là gần hai mươi triệu tiền tươi rói giao tận tay ngay tại gốc cây! Đó mới chỉ là một hộ đơn lẻ!”

Lâm đứng bật dậy, chiếc ghế đẩu gỗ bị đẩy ra phía sau phát ra tiếng rít chói tai trên nền xi măng:

“Toàn bộ bốn hộ nòng cốt đầu tiên liên kết chiến lược với Bản Đỏ – gồm nhà Y Bih, già Ama H’Rin, Y Khen và Y Lem – với tổng diện tích gần ba mươi hécta, dự kiến cung ứng cho trạm sơ chế khoảng ba mươi tấn quả tươi hái chín. Muốn giữ chân họ, muốn ngăn họ không đặt bút ký vào cái thòng lọng của Đại Nguyên bằng cách đưa ra một mức ứng trước tương đương, chúng ta cần ngay lập tức tối thiểu tám mươi tư triệu đồng tiền mặt đặt lên mặt bàn cân này!”

Lâm gập mạnh cuốn sổ tay bìa cứng lại thành một tiếng *bốp* vang dội, nhìn xoáy vào mắt Khôi bằng một ánh nhìn rực lửa giận dữ và bất lực:

“Tám mươi tư triệu tiền ứng mùa vụ, cộng với sáu mươi mốt triệu nợ công cấp bách phải thanh toán, tổng cộng là một trăm bốn mươi lăm triệu đồng tiền mặt! Mày chỉ cho tao xem, tao với mày đào đâu ra một trăm bốn mươi lăm triệu trong vòng bốn mươi tám tiếng đồng hồ nữa? Hạn mức thẻ tín dụng cá nhân của tao đã quẹt cạn kiệt đến đồng cuối cùng để trích bốn triệu chín hỗ trợ tiền công cho nhà Y Bih hồi trưa nay rồi! Tiền tiết kiệm bao năm đi làm ở công ty chứng khoán định dành dụm mua căn chung cư trả góp ở Sài Gòn, tao cũng đã rút sạch một trăm năm mươi triệu cho Bản Đỏ vay từ đầu vụ trước đến giờ chưa thu hồi được một cắc bạc! Khôi à, tỉnh lại đi! Tao với mày là dân khởi nghiệp kinh doanh, không phải là những nhà từ thiện vĩ đại đi cứu thế! Đại Nguyên nó có hàng ngàn tỷ đồng vốn điều lệ, nó có hệ sinh thái hàng trăm cửa hàng bán lẻ trên toàn quốc nôn tiền mặt ra mỗi ngày. Đua tiền tươi ứng trước với một con cá mập khổng lồ như Chuỗi Đại Nguyên trên chính sân chơi tài chính của nó... là hành vi tự sát ngu xuẩn nhất mà một kẻ làm kinh doanh có thể nghĩ ra!”

Căn phòng làm việc lại một lần nữa chìm vào một khoảng lặng nặng nề như chì đúc.

Khôi bước chầm chậm lại gần chiếc bàn gỗ. Anh cầm chiếc ca men lên, rót một ngụm nước trà atisô nguội ngắt đã chát xằng vào cuống họng khô rát để ép cơn buồn ngủ và sự mệt mỏi thể xác lùi lại phía sau.

Từng lời Lâm nói, Khôi đều hiểu thấu. Từng con số, từng phép tính chia trừ tàn nhẫn trên màn hình chiếc ThinkPad kia đều chuẩn xác một trăm phần trăm. Trên thương trường khốc liệt này, lòng tốt và đạo đức không thể nào cấn trừ được cho thanh khoản ngân hàng. Nếu chỉ biết bấu víu vào nhiệt huyết tuổi trẻ, vào tình yêu đất đai và những lời hứa hẹn suông sẻ về một nền nông nghiệp công bằng, thì chiếc xe ủi tài chính khổng lồ của Đại Nguyên sẽ nghiền nát trạm sơ chế Bản Đỏ này thành tro bụi chỉ trong vòng vài ngày ngắn ngủi nữa.

“Nhưng chúng ta không thể buông tay bỏ mặc buôn làng,” Khôi lên tiếng, giọng anh trầm tĩnh lạ lùng, đôi mắt nhìn thẳng vào khoảng không tối tăm phía ngoài khung cửa sổ chấn song gỗ. “Nếu lão Sang siết nợ, nhà Y Bih và hàng chục hộ dân khác sẽ bị tịch thu toàn bộ máy móc, công cụ sản xuất. Mùa tới, họ sẽ hoàn toàn biến thành những tá điền không công trên chính mảnh đất của tổ tiên mình, bị ép bán từng ký cà phê với mức giá mạt hạng bị bóp nghẹt đến tận xương tủy. Toàn bộ mô hình chuỗi giá trị minh bạch, công bằng mà tao với mày đã đổ mồ hôi, sôi nước mắt gây dựng suốt hơn một năm qua... sẽ tan thành mây khói ngay tại cái ngã ba Cư M’Rao này.”

“Tao không hề bảo mày buông tay bỏ mặc buôn làng!” Lâm gắt lên, bàn tay đập mạnh xuống tập hồ sơ mẫu bọc da màu đỏ thẫm của Đại Nguyên mà Sang đã quẳng lại lúc giữa trưa. “Cái tao muốn nói là chúng ta tuyệt đối không được dùng cách của kẻ địch để đấu với kẻ địch! Chúng ta không có tiền, thì không thể chơi trò vung tiền! Muốn sống sót, muốn lật ngược thế cờ, chúng ta phải tìm ra tử huyệt của chúng nó, tìm ra cái bẫy mà chính bọn Đại Nguyên và lão Sang đã giăng ra để dùng sợi dây đó siết cổ chính bọn chúng nó!”

Khôi giật mình quay lại nhìn chằm chằm vào tập hồ sơ màu đỏ thẫm nằm chỏng chơ dưới ánh đèn vàng vọt.

Từ lúc Sang kiêu ngạo ném tập tài liệu xuống bàn cân đến giờ, tâm trí Khôi hoàn toàn bị cuốn vào điều khoản ủy quyền thu mua độc quyền và con số bốn mươi phần trăm tiền ứng mà lão dùng để đe dọa người dân. Anh chưa hề lật giở kỹ từng trang văn bản pháp lý dày cộm với hàng chục điều khoản chi tiết được soạn thảo công phu ấy.

“Mày đã đọc hết toàn bộ cái này chưa?” Khôi bước nhanh lại bàn, kéo tập hồ sơ lại gần ngọn đèn dây tóc.

“Tao ngồi nghiền ngẫm nó từ lúc chập tối đến giờ,” Lâm nhếch mép, nụ cười thoáng hiện vẻ giễu cợt đầy cay độc. Anh với tay kéo chiếc đèn bàn xoay chụp nhôm lại sát mép tập tài liệu, lật giở thoăn thoắt từng trang giấy in chữ vi tính sắc sảo. “Thằng Vũ Thành Đạt là một con cáo già lọc lõi về đàm phán hợp đồng chuỗi cung ứng nông sản. Trong cái thế giới tài chính của tụi nó, không bao giờ có một bữa trưa nào là miễn phí cả!”

***

Hai giờ ba mươi phút sáng.

Gió đêm rít từng hồi qua kẽ mái tôn fibro-xi măng, mang theo cái lạnh thấu xương của vùng cao nguyên đất đỏ sau trận bão quét. Trên chiếc bàn làm việc, tàn thuốc lá đã chất đầy ắp chiếc nắp hộp sữa đặc bằng sắt tây. Không khí trong phòng lạnh buốt, nhưng hai bên thái dương của Khôi và Lâm đều lấm tấm những giọt mồ hôi căng thẳng.

Khôi và Lâm cúi rạp người trên những trang phụ lục kỹ thuật in chữ nhỏ li ti cỡ chín point ở phần cuối cùng của bản “Hợp đồng Ủy quyền Thu mua và Hợp tác Cung ứng Vùng nguyên liệu Chiến lược” ký kết giữa Chi nhánh miền Trung của Tập đoàn Cà phê Đại Nguyên và Hộ kinh doanh Đại lý Nông sản tổng hợp Phạm Đức Sang.

Ngón tay trỏ gầy guộc của Lâm đột ngột dừng sững lại ở Điều 8, Mục 8.3: *Quy chuẩn Nghiệm thu Phẩm cấp Kỹ thuật và Cơ chế Điều chỉnh Đơn giá Thanh toán Tự động.*

“Khôi, đọc kỹ từng chữ ở chỗ này xem!” Giọng Lâm bỗng nhiên đanh lại, trong thanh âm mệt mỏi khàn đặc bỗng ánh lên một tia sắc lạnh đến rợn người của một kẻ đi săn dạn dày kinh nghiệm vừa phát hiện ra dấu chân tươi rói của con mồi trên nền đất lầy.

Khôi nheo mắt, dí sát mặt vào trang giấy in chữ nghiêng:

*“...Bên B (Đại lý Nông sản Phạm Đức Sang) có trách nhiệm tổ chức tập kết, sơ chế thô, phơi sấy bảo quản và tự chịu mọi chi phí vận chuyển toàn bộ sản lượng cà phê nhân xô đã thu mua về Kho trung chuyển Tổng của Bên A đặt tại Khu công nghiệp Hòa Phú, tỉnh Đắk Lắk. Tiêu chuẩn nghiệm thu độ ẩm cơ sở tại cửa kho Bên A được ấn định nghiêm ngặt là 12,5%. Trong trường hợp độ ẩm thực tế của lô hàng tại thời điểm cân nhận tại Kho tổng vượt quá 12,5% nhưng không vượt quá ngưỡng trần 13,5%, Bên A có toàn quyền đơn phương áp dụng biên độ dung sai điều chỉnh đơn giá, tự động khấu trừ 3,0% trên tổng giá trị thanh toán cho mỗi 0,5% độ ẩm dư thừa.*

*Đặc biệt lưu ý: Trong trường hợp độ ẩm thực tế vượt quá 13,5% hoặc bộ phận kiểm định phát hiện tỷ lệ hạt đen, vỡ, hạt nhiễm nấm mốc bề mặt vượt quá ngưỡng 5,0%, Bên A có quyền từ chối nhập kho toàn bộ lô hàng mà không phải chịu bất kỳ trách nhiệm pháp lý nào. Toàn bộ chi phí lưu bãi, phí bốc dỡ, tổn thất hao hụt tự nhiên trong quá trình vận tải và rủi ro trượt giá nông sản trên sàn giao dịch kỳ hạn Luân Đôn (London Robusta Futures) trong suốt thời gian xử lý lưu kho chờ giải quyết sẽ do Bên B hoàn toàn chịu trách nhiệm bồi hoàn bằng toàn bộ tài sản bảo đảm và hạn mức tiền mặt đã ký quỹ tại ngân hàng...”*

Khôi nín thở. Lồng ngực anh như có một tảng đá đè nặng rồi bỗng chốc vỡ tung ra.

Là một kỹ sư nông học tốt nghiệp loại ưu, từng lăn lộn nhiều năm nghiên cứu sinh lý học cây cà phê và cơ chế chuyển hóa sinh hóa của hạt sau thu hoạch, đầu óc Khôi lập tức liên kết các tham số khí hậu, vật lý nông sản và cơ chế hoạt độ nước ($a_w$) lại với nhau thành một chuỗi dữ liệu rõ ràng như ban ngày.

“Độ ẩm cơ sở mười hai phẩy năm phần trăm... đo kiểm nghiệm thu tại cổng kho Hòa Phú?” Khôi thì thào, từng thớ thịt trên mặt run lên vì một sự kích động trí tuệ mãnh liệt. “Khu công nghiệp Hòa Phú nằm ở đáy thung lũng trũng thấp dưới chân đèo, sát bờ sông Sêrêpôk, cách Cư M’Rao này hơn bốn mươi cây số đường rừng. Mùa này đang là cao điểm mùa mưa dầm Tây Nguyên, độ ẩm tương đối của không khí ở vùng trũng đó luôn luôn dao động ở mức trên tám mươi lăm đến chín mươi phần trăm! Cà phê xô mà lão Sang thu mua từ rẫy của nông dân theo kiểu cào bằng tạp nham, hái cả quả xanh lẫn quả chín rồi rải bạt phơi dưới nền đất ẩm ướt, độ ẩm tự nhiên của hạt bốc lên ít nhất cũng phải từ mười bốn đến mười lăm phần trăm!”

“Chính xác là như vậy!” Lâm đập mạnh cây bút bi xuống mặt bàn gỗ vang lên một tiếng *chát*, hai mắt anh sáng rực lên sau tròng kính cận dày cộp. “Mày đã nhìn thấy cái thòng lọng chí mạng giấu dưới lớp nhung lụa chưa hả Khôi? Đại Nguyên nó thả con săn sắt để bắt nguyên một con cá voi khổng lồ! Nó vung tiền mặt ra cho lão Sang tạm ứng bốn mươi phần trăm để lão đem đi rải khắp các buôn, dùng cái quyền lực tiền tươi đó đè bẹp chúng ta và ép nông dân ký hợp đồng bán rẻ sản lượng ba năm. Nhưng trên phương diện pháp lý và tài chính, bản hợp đồng giữa Tập đoàn Đại Nguyên và đại lý Năm Sang thực chất là một cơ chế chuyển giao toàn bộ một trăm phần trăm rủi ro mùa vụ lên đầu thằng thương lái trung gian!”

Lâm lật tiếp sang Điều 11 của hợp đồng: *Bảo lãnh Thanh toán và Nghĩa vụ Hoàn ứng.*

“Nhìn vào cái điều khoản tàn nhẫn này nữa đi! Để được nhận cái danh xưng mỹ miều là ‘Đầu mối thu mua độc quyền vùng Cư M’Rao’ và cầm cục tiền tạm ứng của Đại Nguyên đi phát, lão Sang đã phải đem toàn bộ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của trạm cân, kho bãi trung tâm ở ngã ba xã, cộng với việc phải nộp ký quỹ phong tỏa thêm năm trăm triệu đồng tiền mặt tại ngân hàng chỉ định của Đại Nguyên! Nghĩa là sao? Nghĩa là Tập đoàn Chuỗi Đại Nguyên không hề đứng ra chịu trận trước bất kỳ biến động nào của thời tiết hay sự sụt giảm chất lượng hạt cà phê năm nay!”

Lâm đứng thẳng người dậy, bước đi những bước dài đầy phấn khích quanh gian phòng chật hẹp, giọng nói của anh nhanh, dồn dập và sắc bén như một bản cáo trạng tài chính đanh thép:

“Nếu cà phê thu mua xô bồ mang về kho Hòa Phú bị ẩm quá chuẩn mười hai phẩy năm – một điều chắc chắn một trăm phần trăm sẽ xảy ra với cái thời tiết mưa bão thối đất này và với cái thói thu mua nông dân phơi bạt cẩu thả của lão Sang – Đại Nguyên sẽ kích hoạt điều khoản tự động trừ lùi đơn giá thanh toán! Thậm chí nếu độ ẩm vượt mười ba phẩy năm phần trăm hoặc phát sinh nấm mốc bề mặt, Đại Nguyên sẽ thẳng tay từ chối nhập kho, giam hàng ngoài bãi! Toàn bộ khoản tiền phạt ẩm khổng lồ, tiền cước xe tải nằm bãi chờ đợi, tiền hao hụt trọng lượng và nguy cơ hàng ngàn tấn cà phê xô bị lên men thối đen trong bao tải kín... lão Năm Sang sẽ phải lấy toàn bộ tài sản bảo lãnh, lấy trạm cân, lấy tiền túi ra mà đền bù cho Đại Nguyên! Lão đang đứng mũi chịu sào một mình giữa lằn ranh sinh tử!”

Khôi đứng lặng đi, một luồng điện chạy dọc sống lưng từ gáy xuống tận các đầu ngón chân.

Bức tranh toàn cảnh của cuộc chiến thương trường bỗng chốc hiện ra trần trụi, rõ ràng và mạch lạc dưới ánh sáng sắc lạnh của các điều khoản kỹ thuật và pháp lý.

Vũ Thành Đạt đã bày ra một thế cờ cực kỳ thâm độc và tinh vi. Đại Nguyên dùng sức mạnh thương hiệu và nguồn vốn tập đoàn khổng lồ để tạo ra một đợt sóng thần tiền mặt, áp đảo hoàn toàn các đơn vị nhỏ lẻ tại địa phương. Nhưng đồng thời, họ cài cắm những điều khoản kỹ thuật ngặt nghèo về độ ẩm và phẩm cấp để biến chính những thương lái địa phương tham lam như lão Sang thành một tấm đệm giảm xóc, gánh chịu toàn bộ mọi rủi ro thiên tai và sự biến động của thị trường thế giới.

Nếu thời tiết thuận buồm xuôi gió, hạt cà phê đạt chuẩn, Đại Nguyên ung dung thâu tóm toàn bộ vùng nguyên liệu sạch với giá rẻ mạt thông qua mạng lưới đại lý có sẵn. Còn nếu trời làm mưa bão, hạt cà phê ẩm mốc hư hại, Đại Nguyên lập tức kích hoạt các điều khoản phạt, siết nợ tài sản bảo đảm và tiền ký quỹ của lão Sang để bảo toàn nguồn vốn một cách an toàn tuyệt đối, bỏ mặc lão thương lái ba mươi năm kinh nghiệm chết chìm cùng những núi cà phê hỏng bốc mùi chua loét!

“Lão Sang có biết những điều khoản này không?” Khôi khẽ hỏi, ánh mắt dừng lại ở con số phạt ba phần trăm đơn giá.

“Lão biết chứ, nhưng lão bị mờ mắt!” Lâm dừng bước, quay phắt lại đối diện với Khôi, ngón tay trỏ chém mạnh vào không khí. “Lão bị mờ mắt bởi con số hoa hồng ba phần trăm trên tổng doanh thu hàng chục tỷ đồng và cái mác oai vệ ‘Đại diện độc quyền của tập đoàn lớn’ mà Đạt đã khéo léo ban phát cho lão. Nhưng quan trọng hơn hết thảy, bản chất cốt tủy của lão Sang xưa nay là gì? Lão là một con buôn địa phương thực dụng đến tận từng tế bào!”

Lâm kéo ghế ngồi xuống, ghé sát mặt về phía Khôi, giọng hạ thấp xuống đầy vẻ mưu lược:

“Lão Sang lăn lộn ở cái xứ Cư M’Rao này suốt ba mươi năm qua, mục đích tối thượng duy nhất trong cuộc đời lão là gì? Là bảo toàn đồng vốn cho vay vật tư phân bón, thu hồi công nợ một cách an toàn tuyệt đối và ăn chênh lệch cước xe tải chở hàng! Lão không phải là tín đồ của cà phê đặc sản, lão đách quan tâm đến hương hoa quả hay điểm số thử nếm gì cả. Nhưng lão lại càng không bao giờ muốn biến bản thân mình thành một thằng làm công chịu chết thay cho thằng nhóc Vũ Thành Đạt của Tập đoàn Đại Nguyên!”

Lâm gõ ngón tay liên hồi lên mặt bàn:

“Nếu giá cà phê sàn Luân Đôn lao dốc, hoặc nếu mười mấy xe tải cà phê xô ẩm ướt của lão bị thủ kho ở Hòa Phú từ chối hạ hàng rồi bấm niêm phong giam xe ngoài bãi nắng ba ngày cho thối mốc ra, thì cái trạm cân của lão, cái nhà lầu mặt phố ngã ba, mấy hécta rẫy cà phê mà lão cầm cố cho Đại Nguyên sẽ bị ngân hàng phát mãi sạch bách! Lão Năm Sang tưởng mình đang cầm trong tay thanh thượng phương bảo kiếm để đi chém người, nhưng thực chất lão đang ôm chặt một quả bom nổ chậm cài giờ sẵn mà ngòi nổ nằm trọn trong tay thằng Đạt!”

Khôi nhìn sâu vào đôi mắt đang bừng sáng lên niềm hy vọng sắc lạnh của người bạn đồng hành.

Những mảnh ghép rời rạc, những nỗi lo toan đè nặng lồng ngực anh suốt từ lúc trưa đến giờ bỗng chốc xoay chuyển, khớp nối lại với nhau một cách hoàn hảo đến từng chi tiết.

Thế cờ tưởng chừng như bế tắc tuyệt đối, nơi Bản Đỏ bị dồn vào chân tường bởi sức mạnh tiền mặt áp đảo của đối thủ, bỗng nhiên hé lộ một lối thoát hiểm ngoạn mục và táo bạo vô cùng.

Bản Đỏ đang cạn kiệt tiền mặt, thiếu hụt phương tiện vận tải hạng nặng và không có hệ thống kho bãi trung chuyển quy mô lớn ở trục đường chính. Nhưng Bản Đỏ lại nắm giữ thứ vũ khí tối thượng mà cả lão Sang lẫn Tập đoàn Đại Nguyên đều bất lực trong mùa mưa bão này: đó là quy trình sơ chế ướt chuẩn mực, hệ thống nhà vòm phơi nilon đối lưu gió kiểm soát độ ẩm đa tầng, năng lực đưa độ ẩm hạt cà phê về mức an toàn mười một phần trăm một cách đồng đều tuyệt đối mà không cần phụ thuộc vào nắng trời, cùng với sự tin yêu, gắn kết máu thịt của những người nông dân thực thụ như Y Bih, như già Ama H’Rin. Bản Đỏ không thể tự mình đứng ra làm ngân hàng phát tiền ứng trước cho hàng chục hộ dân đang ngập trong nợ nần vật tư.

Còn Sang? Sang có hàng tỷ đồng tiền mặt từ hạn mức của Đại Nguyên, Sang có đội xe tải chở hàng năm tấn, có hệ thống kho bãi mặt đường nhựa và mạng lưới thu nợ chân rết khắp các buôn. Nhưng Sang đang đứng trước nguy cơ bị bóp nghẹt và nuốt chửng bởi chính cái bẫy kỹ thuật độ ẩm mười hai phẩy năm phần trăm của tập đoàn mà lão ngỡ là chỗ dựa vững chắc.

Khôi bước lại gần bàn, cúi xuống nhìn vào bản hợp đồng bọc da đỏ thẫm. Ánh mắt anh không còn sự căng thẳng, âu lo của một kẻ phòng thủ, mà đã rực sáng lên ngọn lửa quyết đoán của một người nắm giữ thế chủ động:

“Lão Sang cần thu hồi ba mươi hai triệu bốn trăm ngàn tiền phân bón từ nhà Y Bih, và hàng trăm triệu tiền nợ vật tư khác từ khắp buôn Cư M’Rao này trước khi mùa vụ kết thúc. Nhưng nếu lão siết nợ bằng cách ép bà con bán cà xô cẩu thả cho Đại Nguyên, chính lão sẽ là kẻ duy nhất ôm trọn rủi ro bị Đại Nguyên kích hoạt điều khoản phạt ẩm, phạt mốc và trượt giá sàn Luân Đôn. Ngược lại... nếu toàn bộ số cà phê thu nợ đó được đưa thẳng vào trạm Bản Đỏ, được chúng ta sơ chế theo quy trình chế biến ướt cao cấp, kiểm soát độ ẩm ổn định ở mức mười một phần trăm, loại bỏ hoàn toàn nguy cơ nấm mốc và thâm kim...”

Khôi ngẩng đầu lên nhìn Lâm, giọng anh vang lên chắc nịch, từng chữ rành rọt xé toạc màn đêm tĩnh mịch:

“...Giá trị hạt cà phê của bà con sẽ tăng vọt lên gấp rưỡi so với giá cà xô thị trường. Rủi ro phạt ẩm tại kho Hòa Phú bằng không! Món nợ vật tư của nông dân sẽ được khấu trừ sòng phẳng, minh bạch bằng tiền bán nhân xanh chất lượng cao xuất khẩu cho các nhà rang sỉ uy tín mà chúng ta đã kết nối từ trước bão. Sang thu hồi được trọn vẹn vốn liếng phân bón mà không sợ mất nợ, lại ăn trọn tiền cước vận tải an toàn; nông dân giữ được rẫy vườn, thoát khỏi cái bẫy nợ nô lệ; còn Bản Đỏ... Bản Đỏ sẽ kiểm soát được toàn bộ chất lượng nguồn hạt của toàn vùng Cư M’Rao này mà không cần phải bỏ ra một đồng vốn ứng trước nào!”

Lâm dừng hẳn bước chân. Anh đứng sững lại giữa phòng, nhìn trân trân vào gương mặt rắn rỏi của Khôi. Một nụ cười rạng rỡ, sắc lạnh và tràn đầy vẻ mưu lược của một chuyên gia tài chính lão luyện từ từ nở bung trên môi anh.

Lâm cầm cây bút bi lên giữa hai ngón tay, giơ lên cao rồi gõ nhẹ ba tiếng dứt khoát:

*Tách... tách... tách...*

Đầu bút kim loại nện thẳng xuống bìa tập hồ sơ ủy quyền thu mua bọc da màu đỏ thẫm của Sang đang nằm chỏng chơ dưới ánh đèn vàng vọt.

Lâm ngẩng đầu lên, nhìn thẳng vào mắt Khôi, buông ra một câu kết luận sắc bén như thép nguội:

“Chúng ta không đánh bại ông Sang, chúng ta phải thuê ông ấy.”