Cuộc Chiến Ngân Sách

Phòng họp Hội đồng Học sinh Minh Tiến ngột ngạt dưới quạt trần quay chậm khi danh sách dự toán hoạt động quý đầu tiên được chiếu lên bảng trắng.

Buổi chiều muộn, cái nóng hầm hập phả từ khoảng sân bê tông hắt qua rèm cửa khép hờ, mang theo cả mùi bùn non ngai ngái từ khúc cong của dòng sông An Hòa. Dòng sông mùa này nước cạn trơ đáy bùn xám xịt ở mép bờ, hơi nước bốc lên gặp nắng gắt cuối ngày tạo thành một thứ không khí đặc quánh, luẩn quẩn chui qua từng ô chớp thông gió bằng gỗ đã cong vênh. Tiếng cánh quạt cũ kỹ trên trần đảo từng vòng lạch cạch đều đặn, một nhịp ba lạng quạng như chực rơi xuống bất cứ lúc nào, chẳng xua nổi sự căng thẳng đang tích tụ quanh chiếc bàn họp chữ U ghép tạm từ những bộ bàn ghế học sinh lớp mười hai. Mặt bàn gỗ ép trầy xước chằng chịt những nét khắc bút bi của nhiều thế hệ khóa trước, lồi lõm dưới lớp khuỷu tay áo của các đại diện câu lạc bộ. Trên mảng tường vôi quét ve vàng đã bong tróc từng mảng nhỏ, chiếc máy chiếu đời cũ kêu rè rè từng đợt như tổ ong đất bị chọc, thỉnh thoảng lại chớp nháy làm rọi lên phông màn một bảng biểu Excel chật ních số liệu với các cột màu được phân chia rõ ràng đến từng cent.

Ngô Khánh Linh đứng ở vị trí đầu bàn, lưng thẳng tắp trong bộ đồng phục sơ mi trắng thẳng nếp hồ. Từng đường ly áo của Linh sắc như vừa được là qua bàn ủi hơi nước, cà vạt màu hạt dẻ thắt nút củ ấu chuẩn mực không lệch một milimét. Cô cầm trên tay chiếc bút chỉ laser kim loại sáng loáng, phong thái đĩnh đạc và lạnh lùng như một nhà hùng biện đã diễn tập bài nói hàng chục lần trước gương lớn trong phòng khách gia đình. Bên cạnh cô, Trần Gia Huy ngồi tựa nhẹ vào lưng ghế tựa bọc giả da đã sờn mép. Trước mặt Huy, một tập hồ sơ dày cộp đóng gáy xoắn cẩn thận bằng bìa mica trong suốt nằm ngay ngắn song song với mép bàn. Ánh mắt Huy bình thản quét qua một lượt những gương mặt còn đang ngái ngủ, mệt mỏi sau năm tiết học chính khóa, hoặc bối rối lúng túng trước ma trận số liệu trong phòng.

Khánh Linh bấm nhẹ nút điều khiển trên thân bút. Một chấm tròn đỏ rực phóng qua không gian mờ bụi phấn, dừng lại chính xác ở phần diện tích lớn nhất trên biểu đồ hình tròn – một lát cắt màu xanh thẫm choáng ngợp toàn bộ thị giác.

“Đại diện cho Đội Học thuật Mũi Tên, chúng tôi chính thức kiến nghị Hội đồng Học sinh và Ban Cố vấn thông qua mức phân bổ bảy mươi phần trăm ngân sách hoạt động ngoại khóa quý một cho đề án nâng cao năng lực học thuật,” giọng Linh cất lên dứt khoát. Âm lượng của cô không quá lớn nhưng có độ vang và sắc cạnh đến mức khiến tiếng quạt trần lạch cạch dường như chìm hẳn đi sau từng âm tiết. “Cụ thể, khoản tiền này sẽ không phân tán vụn vặt mà được dồn toàn lực vào hai mục tiêu cốt lõi: thứ nhất, mua bản quyền và in ấn bộ tài liệu ôn luyện chuyên sâu các môn khoa học tự nhiên lẫn xã hội từ các chuyên gia hàng đầu thuộc hệ thống trường chuyên của tỉnh; thứ hai, tài trợ kinh phí tổ chức ba kỳ thi thử chuẩn hóa liên trường với các học viện danh tiếng trong toàn lưu vực ven sông.”

Linh lướt ngón tay, chuyển sang trang slide tiếp theo. Một loạt biểu đồ hình cột mô phỏng kết quả thi đua và tỷ lệ đậu đại học tốp đầu của ba năm học gần nhất hiện lên, với những đường dốc đứng thể hiện sự chênh lệch rõ rệt giữa Minh Tiến và các trường bạn.

“Học viện Minh Tiến không thể tiếp tục đứng ở nửa dưới bảng xếp hạng liên trường ven sông An Hòa,” Khánh Linh tiếp tục, ánh mắt bình thản nhìn thẳng vào mắt từng ủy viên đại diện. “Một trường học muốn khẳng định uy tín với ban giám hiệu, phụ huynh và bảo vệ cơ hội cạnh tranh hồ sơ học bổng của học sinh khi bước ra khỏi cánh cổng này, thì thước đo rõ ràng nhất, minh bạch nhất và không thể chối cãi nhất, chính là điểm số chuẩn hóa. Ba kỳ thi thử mô phỏng hoàn toàn áp lực phòng thi thật không chỉ giúp sàng lọc, rèn luyện bản lĩnh thực chiến cho toàn bộ khối mười và khối mười một, mà còn là nguồn dữ liệu khách quan nhất để các tổ bộ môn định hướng phụ đạo ngay từ đầu năm. Bảy mươi phần trăm là con số đã được tính toán ở mức tối thiểu để bảo đảm chất lượng đề thi bảo mật, mời hội đồng giám thị độc lập và mua bản quyền tài liệu có giá trị học thuật thực thụ.”

Ngồi bên cạnh, Gia Huy khẽ nghiêng người về phía trước. Bàn tay thon dài với những đốt ngón tay gầy gõ nhịp nhẹ hai cái lên mặt tập hồ sơ gáy xoắn:

“Chúng tôi đã làm việc trực tiếp và có sẵn báo giá bản quyền đề từ hội đồng giáo viên mạng lưới liên trường, đính kèm hợp đồng nguyên tắc với bên in ấn công nghiệp để giảm thiểu tối đa chi phí trên từng đầu trang tài liệu. Toàn bộ các con số này đều là số liệu thực chứng, có lộ trình đo lường hiệu quả cụ thể sau từng tháng bằng bảng điểm tổng hợp. Đầu tư vào học thuật không phải là chi tiêu phong trào nhất thời, mà là khoản đầu tư sinh lời chắc chắn nhất, đem lại danh dự và vị thế lâu dài cho toàn bộ học sinh trường Minh Tiến.”

Không gian trong phòng họp lặng đi trong vài giây dài. Một vài ủy viên khối mười một khẽ gật gù, ánh mắt bị thuyết phục bởi sự chỉn chu tuyệt đối, những con số có nguồn gốc rõ ràng và vẻ tự tin lạnh lùng của Đội Mũi Tên. Cách họ trình bày không chừa lại một kẽ hở nào cho sự hồ nghi thông thường.

Nhưng khoảng lặng ngột ngạt ấy không kéo dài được lâu.

“Tôi phản đối!”

Một tiếng đập bàn vang lên chát chúa. Chiếc bàn gỗ ép rung lên bần bật khiến mấy chai nước lọc đặt trên bàn nảy nhẹ. Bùi Quốc Bảo bật dậy khỏi ghế như một chiếc lò xo bị nén hết cỡ. Chiếc áo đồng phục thể dục màu xanh đậm đẫm mồ hôi sau hai giờ ném bóng rổ ngoài sân xi măng dính bết vào ngực áo, mái tóc húi cua ướt rượt xộc xệch, tương phản hoàn toàn với vẻ phẳng phiu không một tì vết của Khánh Linh. Đôi mày rậm của Bảo nhíu chặt lại thành một đường gãy khúc, hai gò má đỏ bừng vì vận động và vì sự bức xúc đang dồn ứ nơi cổ họng.

“Bảy mươi phần trăm? Các cậu đang nói đùa hay đang muốn thâu tóm toàn bộ tiền nong của trường đấy?” Bảo cao giọng, hai bàn tay thô ráp chống thẳng xuống mặt bàn, người chồm về phía Linh và Huy. “Quỹ ngoại khóa của trường là do toàn bộ học sinh đóng góp từ đầu năm học, cộng thêm khoản đối ứng phong trào từ quỹ hội cha mẹ học sinh. Khoản tiền đó sinh ra là để phục vụ cho đời sống học đường của tất cả mọi người, của từng đứa học sinh bước chân qua cổng trường này, chứ không phải một cái két sắt riêng phục vụ cho một nhóm học sinh cày điểm!”

“Bảo, giữ trật tự và dùng lý lẽ đi,” Khánh Linh lạnh lùng nhắc nhở, mắt thậm chí không thèm nhìn thẳng vào Bảo mà chỉ liếc nhẹ xuống dòng chi phí in ấn trên slide. “Đây là phòng họp điều hành, không phải sân bóng rổ.”

“Tôi đang nói bằng lý lẽ đây, và là lý lẽ của số đông!” Quốc Bảo không hề nhượng bộ, âm vang của cậu dội ngược vào bốn bức tường phòng họp khiến mấy chiếc rèm cửa khẽ đung đưa. “Học sinh Minh Tiến bước vào trường không phải chỉ để biến thành những cái máy giải đề, suốt ngày cắm đầu vào xấp tài liệu nâng cao rồi so đo nhau từng phần mười điểm số. Suốt từ đầu năm đến giờ, sân đa năng ngoài kia thì rách toạc cả hai tấm lưới rổ, bảng rổ bằng gỗ mục nát đến mức bóng đập vào chỉ nghe tiếng 'bịch' xìu xìu chưa có tiền thay. Giải chạy việt dã mùa thu thường niên thì bị cắt thẳng tay kinh phí nước uống và y tế, phải đi xin từng thùng nước ngọt tài trợ từ quán nước cổng sau. Ngay cả cái ngày hội kết nối câu lạc bộ đầu khóa vừa rồi cũng phải tổ chức tạm bợ, chui rúc dưới sảnh nhà B vì không có tiền thuê nổi dàn loa kéo tử tế!”

Bảo vung cánh tay cuồn cuộn gân chỉ thẳng ra phía cửa sổ, nơi khoảng sân trường xám xịt đang dần chìm vào bóng hoàng hôn muộn:

“Nếu bây giờ các cậu nuốt trọn bảy mươi phần trăm tiền quỹ cho ba kỳ thi thử áp lực và xấp tài liệu nâng cao mà ngoài đội tuyển chuyên và mấy cậu ra chẳng ai buồn đọc đến trang thứ hai, thì hàng trăm học sinh còn lại đóng tiền quỹ để làm cái gì? Để đến cuối năm ngồi vỗ tay nhìn các cậu lên sân cờ nhận giấy khen và học bổng à?”

Cậu hít một hơi dài, lồng ngực phập phồng sau lớp áo ướt mồ hôi:

“Tiền quỹ cần phải được dùng cho các giải đấu thể thao, các ngày hội văn hóa, các không gian sinh hoạt chung ngoài trời – nơi mà bất kỳ ai, dù học giỏi hay học dốt, dù khéo tay hay vụng về, đều có thể tham gia, vận động, giải tỏa áp lực và cảm thấy mình thực sự thuộc về ngôi trường này. Trường học là nơi để sống tuổi mười bảy, không phải là một cái lò luyện thi thu nhỏ ven sông!”

Một vài tiếng xì xào đồng tình lập tức rộ lên ở góc bàn của đại diện các câu lạc bộ nghệ thuật và thể thao. Đội trưởng đội văn nghệ khẽ gật đầu, trong khi đại diện câu lạc bộ môi trường cũng thì thầm phụ họa. Không khí trong phòng họp vốn đã ngột ngạt vì quạt trần quay chậm nay lại càng đặc quánh bởi những luồng xung đột đối kháng trực diện. Áp lực vô hình dồn lên từng vách tường.

Ở góc bàn thư ký, Phạm Thảo Vy vẫn đang thoăn thoắt gõ phím trên chiếc máy tính xách tay màu xám bạc. Tiếng lách cách gõ phím của Vy vang lên đều đặn, lạnh lùng và chuẩn xác như một chiếc đồng hồ bấm giờ trong trận đấu quyền anh. Đôi mắt sắc sảo của cô gái lấp lánh sau gọng kính tròn bằng kim loại mảnh. Với tư cách là thư ký Hội đồng Học sinh kiêm chủ biên nội dung của Ban Phát thanh Giờ Ra Chơi, Vy không bỏ sót bất kỳ một biến đổi nhỏ nào trên gương mặt của các bên: từ cái nhíu mày kiềm chế của Linh, cái gõ nhịp ngón tay đầy tính toán của Huy, cho đến sự phẫn nộ bộc trực của Quốc Bảo.

Đây chính là thứ mà chương trình phát thanh tuần tới đang khát khao đến cháy bỏng. Các số phát sóng gần đây của Ban Phát thanh đang bị chê là sáo mòn, nhạt nhẽo, chỉ toàn những bản tin đạo đức học đường chung chung khiến học sinh toàn trường thà đeo tai nghe nghe nhạc còn hơn nghe loa trường vào mười lăm phút giải lao. Số liệu tương tác tụt dốc thảm hại. Một cuộc xung đột nảy lửa, chạm trực diện vào túi tiền và quyền lợi sát sườn của từng học sinh như thế này là chất liệu vàng để kéo lại toàn bộ thính giả.

Vy dừng tay gõ phím, khẽ hắng giọng một tiếng trong trẻo rồi ngẩng đầu lên. Cô nở một nụ cười hòa nhã, chuyên nghiệp và đúng mực của một người cầm trịch truyền thông:

“Xin phép chủ tọa cho tôi hỏi một câu ngắn để làm rõ nội dung biên bản cuộc họp, đồng thời cũng để ban biên tập chuẩn bị định hướng thông tin khách quan cho bản tin phát thanh đầu tuần tới.”

Cả phòng họp bất giác dừng lại, dồn mắt về phía góc bàn thư ký. Vy xoay nhẹ màn hình máy tính về phía mình một chút, ánh mắt lướt qua lướt lại giữa Khánh Linh và Quốc Bảo với vẻ điềm tĩnh sắc bén:

“Bạn Linh đại diện Đội Mũi Tên nhấn mạnh tính chuẩn hóa, uy tín học viện và thành tích đầu ra, trong khi bạn Bảo thì đề cao sức khỏe tinh thần, sự gắn kết số đông và quyền thụ hưởng đồng đều. Vậy tiêu chí đo lường cụ thể về ‘tính lan tỏa’ của từng dự án ở đây là gì? Nếu Đội Mũi Tên nhận trọn vẹn bảy mươi phần trăm ngân sách, các bạn có cam kết bằng văn bản rằng ba kỳ thi thử đó sẽ giúp cải thiện điểm số và kỹ năng cho cả những học sinh đang ở mức học lực trung bình hay yếu, hay nó thực chất chỉ phục vụ lợi ích thi cử của nhóm ba mươi phần trăm học sinh khá giỏi? Và ngược lại, về phía bạn Bảo, nếu dồn phần lớn kinh phí cho các giải đấu thể thao và ngày hội phong trào, các bạn có số liệu hay tiêu chí nào chứng minh rằng hoạt động đó sẽ không biến thành một buổi vui chơi ồn ào, hỗn loạn trong chốc lát rồi tan biến mà không để lại bất kỳ giá trị lâu dài nào cho học viện?”

Câu hỏi sắc sảo của Vy như một mũi khoan cắm phập vào điểm yếu chí tử của cả hai phe.

Khánh Linh hơi khựng lại, ngón tay thon dài siết chặt lấy thân kim loại lạnh ngắt của chiếc bút laser, ánh mắt thoáng chút dao động trước yêu cầu đo lường cho đối tượng học sinh trung bình. Trong khi đó, Quốc Bảo thì ngơ ngác, đưa bàn tay đẫm mồ hôi lên gãi mạnh vào mái tóc húi cua lởm chởm. Cậu chưa bao giờ nghĩ đến chuyện phải lập một bảng biểu thống kê tác động hay xây dựng chỉ số đo lường hiệu quả dài hạn cho một giải bóng rổ giao hữu giữa các khối lớp.

Vy thầm mỉm cười kín đáo sau cặp kính tròn, những ngón tay lại đặt hờ lên bàn phím. Tiêu đề của số phát thanh tuần sau đã thành hình rõ mồn một trong tâm trí cô: *“Ngân sách học đường: Đầu tư cho đỉnh cao hay chia đều cho số đông?”* — một chủ đề mang tính phân cực hoàn hảo, chắc chắn sẽ thổi bùng lên các cuộc tranh cãi từ các hành lang lớp học cho đến từng góc căng tin.

Nhưng cuộc chiến phân chia quyền lợi và ngân sách vẫn chưa dừng lại ở đó.

Ngồi co ro ở dãy ghế phụ phía sau góc phòng, Nguyễn Minh Khang cảm thấy lồng ngực mình nghẹn lại từng cơn. Không khí oi bức dường như dồn hết về khoảng không gian chật hẹp nơi cậu đang ngồi. Khang nhìn chằm chằm vào dòng số liệu bảy mươi phần trăm chói mắt trên màn hình máy chiếu, rồi cúi xuống nhìn cuốn sổ tay bìa da màu nâu đặt trên đùi mình. Bên trong cuốn sổ ấy, dự án cải tạo góc đọc sách tại Nhà Văn hóa Phường Bến Sông vẫn chỉ là những dòng phác thảo, những sơ đồ tư duy viết bằng mực tím và những ý tưởng còn nằm nguyên vẹn trên mặt giấy trắng phau.

Cảm giác bẽ bàng của chiều thứ Bảy tuần trước bên bờ sông An Hòa bỗng dưng ùa về như một cơn sóng ngầm lạnh buốt. Khang nhớ như in mùi ẩm mốc nồng nặc bốc lên từ những mảng tường loang lổ rêu xanh của căn phòng kho cũ kỹ ở nhà văn hóa phường. Cậu nhớ từng câu nói sắc lạnh, cộc lốc như nhát búa bổ của Võ Đức Lâm khi gõ khớp ngón tay thô ráp vào góc tường ẩm ướt, bảo rằng đệm xốp lót sàn và những bức tranh tường màu nước mà Khang hào hứng vẽ ra sẽ mục rữa, mốc meo và bốc mùi hôi thối chỉ sau hai tháng mưa dầm và triều cường. Cậu nhớ cả cái cách mà An Nhiên bình thản mở chiếc kẹp tài liệu bằng nhựa cứng, đặt bản khảo sát thực địa dày đặc thông số độ ẩm, lịch thủy triều và hiện trạng kết cấu đè bẹp lên bản vẽ phối cảnh lung linh đầy sắc màu mộng mơ của cậu.

Khang đã ôm nỗi xấu hổ ê chề ấy suốt mấy ngày qua, một nỗi xấu hổ âm ỉ gặm nhấm lòng tự ái của một kẻ luôn tự coi mình là linh hồn sáng tạo của tập thể. Cậu muốn chứng minh. Khang khao khát được chứng minh cho cả lớp 10A3, cho toàn thể Hội đồng Học sinh, và đặc biệt là cho ánh mắt lạnh nhạt của An Nhiên thấy rằng cậu không phải một kẻ viển vông chỉ biết ngồi vẽ mây vẽ gió bằng những ảo tưởng ấu trĩ.

Nhưng thực tế tàn khốc đang hiển hiện ngay trước mắt cậu. Nếu chiều nay Đội Học thuật Mũi Tên nuốt trọn bảy mươi phần trăm ngân sách, rồi ba mươi phần trăm ít ỏi còn lại bị xâu xé không thương tiếc giữa các giải đấu thể thao của Quốc Bảo và các dự án thiết bị phát thanh của Thảo Vy, thì dự án Nhà Văn hóa Bến Sông của nhóm cậu sẽ hoàn toàn chết yểu từ trong trứng nước. Nó sẽ bị gạt phăng sang một bên lề, bị vứt xó như một bài tập ngoại khóa hạng hai không đáng để mắt tới. Nhóm của cậu sẽ trở thành trò cười, và bản vẽ của cậu sẽ vĩnh viễn chỉ là một tờ giấy vụn lãng mạn vô tích sự.

Khang không thể chấp nhận điều đó. Cái tôi bị tổn thương cùng nỗi sợ hãi tột cùng trước nguy cơ bị xem là kẻ thất bại bất tài bùng lên dữ dội, thiêu rụi mọi sự cẩn trọng tối thiểu.

Không chần chừ thêm một giây nào nữa, Khang đột ngột đứng phắt dậy khỏi hàng ghế sau.

“Tôi có ý kiến về việc phân bổ quỹ cho các dự án cộng đồng!”

Chiếc ghế nhựa phía sau Khang va vào chân tường phát ra một tiếng *cạch* khô khốc. Sự chú ý của toàn bộ phòng họp lập tức đổi hướng, đổ dồn về phía cậu thiếu niên đang đứng thẳng người ở góc phòng. Mai Chi ngồi ngay bên cạnh giật thót mình, gương mặt tròn xoe thoáng chốc tái nhợt vì hoảng hốt. Cô vội vã đưa tay kéo mạnh vạt áo đồng phục của Khang, miệng mấp máy thì thầm đầy sợ hãi: “Khang, cậu làm gì thế? Ngồi xuống đi, nhóm mình chưa...”

Nhưng Khang đã phớt lờ cái giật áo của Chi. Cậu bước hẳn ra khỏi lối đi hẹp giữa hai dãy ghế, tiến lên một bước về phía khoảng trống trung tâm của chiếc bàn chữ U.

“Chúng ta đang ngồi đây tranh cãi gay gắt về thành tích học thuật cá nhân và các hoạt động phong trào nội bộ trong khuôn viên trường, nhưng dường như tất cả mọi người ở đây đã vô tình quên mất một định hướng quan trọng hàng đầu mà ban giám hiệu nhà trường luôn nhấn mạnh từ đầu năm học: trách nhiệm xã hội và sự gắn kết với cộng đồng địa phương,” Khang hít một hơi thật sâu, cố gắng điều hòa nhịp thở dồn dập. Giọng nói của cậu nhanh chóng lấy lại vẻ truyền cảm, hoạt bát và lôi cuốn vốn có của một người kể chuyện bẩm sinh. “Tổ của chúng tôi đang phụ trách dự án thực hành lớn nhất của học kỳ một: Cải tạo không gian đọc sách và hỗ trợ kỹ năng số cộng đồng tại Nhà Văn hóa Phường Bến Sông. Đây không đơn thuần là một hoạt động ngoại khóa thông thường, mà là dự án mang lại hình ảnh thực chất, sự gắn kết nhân văn và uy tín xã hội lớn nhất cho trường Minh Tiến trước mắt chính quyền và người dân địa phương!”

Khánh Linh khẽ nhướng một bên mày thanh tú, ánh mắt lộ vẻ ngạc nhiên pha lẫn chút khinh miệt trước sự chen ngang đột ngột. Trong khi đó, Trần Gia Huy vẫn khoanh hai tay trước ngực, tựa lưng vào ghế, đôi mắt sau cặp kính cận lóe lên những tia nhìn lạnh băng đầy vẻ dò xét và cảnh giác.

Thấy sự chú ý của mọi người đã hoàn toàn bị lôi cuốn về phía mình, Khang bước thêm nửa bước nữa, lồng ngực ưỡn cao đầy tự tin:

“Tôi hoàn toàn thấu hiểu rằng ngân sách của trường có hạn, và mỗi câu lạc bộ đều có những nhu cầu chính đáng riêng. Nhưng Đội Dự án Bến Sông xin cam kết một cách dứt khoát trước Hội đồng: chúng tôi không hề có ý định tranh giành một khoản tiền khổng lồ lên tới hàng chục triệu đồng như Đội Mũi Tên. Dự án góc đọc cộng đồng tại Bến Sông hoàn toàn có thể được hoàn thành xuất sắc với một mức chi phí *cực kỳ thấp*, và thời gian thi công thực tế sẽ đạt mức *thần tốc* ngoài sức tưởng tượng của tất cả các bạn!”

Một vài tiếng xì xào kinh ngạc lập tức lan ra khắp các bàn. Một số ủy viên bắt đầu nhìn nhau bàn tán. Quốc Bảo chớp chớp mắt ngơ ngác, trong khi Mai Chi ngồi ở dãy sau thì mặt cắt không còn một giọt máu. Đôi bàn tay nhỏ nhắn của Chi run run vội vã lật tung cuốn sổ tay hậu cần dày cộm, cố tìm kiếm những con số dự toán vật tư hay kế hoạch tài chính mà cô biết rõ mười mươi là... chưa từng tồn tại trên cõi đời này.

“Chi phí cực kỳ thấp là thế nào hả bạn Khang?” một ủy viên ban chấp hành khối mười một cất tiếng hỏi, giọng điệu lộ rõ sự tò mò.

Ánh đèn máy chiếu hắt một vệt sáng mờ lên sườn mặt Khang. Thấy phản ứng tích cực của cử tọa, Khang cảm thấy một luồng hưng phấn mãnh liệt chạy dọc sống lưng. Trí tưởng tượng bay bổng quen thuộc của một tâm hồn văn nghệ lại bắt đầu bung nở, cuốn phăng đi mọi ranh giới của thực tế:

“Chúng tôi đã nghiên cứu và tìm ra giải pháp tối ưu hóa mọi nguồn lực hiện có tại địa phương! Thay vì phải bỏ ra hàng chục triệu đồng để mua sắm những bộ bàn ghế gỗ công nghiệp đắt tiền hay tủ sách nhập khẩu dễ ẩm mốc, chúng tôi sẽ tận dụng nguồn vật liệu tái chế tại chỗ. Chúng tôi sẽ tự tay chế tạo hệ thống tủ sách chống ẩm chuyên dụng từ khung sắt phế liệu và những tấm tôn cũ thu gom từ các xưởng tàu, xưởng cơ khí ven sông An Hòa. Về mặt nhân lực, không cần tốn tiền thuê thợ ngoài, chính lực lượng học sinh tình nguyện của chúng ta sẽ tự tay gia công, tự tay lắp ráp và sơn sửa vào các ngày cuối tuần. Chúng tôi chỉ cần Hội đồng cấp một khoản kinh phí mồi rất nhỏ, thực sự rất nhỏ, chỉ đủ để mua một ít sơn chống gỉ, vài cuộn gioăng cao su cách ẩm và một ram giấy in tài liệu hướng dẫn kỹ năng số. Trong vòng chưa đầy hai tuần lễ, một góc đọc khang trang, kiên cố, hiện đại và đủ sức chống chọi với cả mùa triều cường nước nổi sẽ mọc lên ngay tại Bến Sông. Một dự án vừa thấm đẫm giá trị nhân văn, vừa tiết kiệm tối đa ngân sách nhà trường, tại sao Hội đồng lại không xem xét ưu tiên cấp vốn ngay hôm nay?”

Khang nói một mạch không vấp váp một từ nào, hai má ửng hồng, đôi mắt sáng bừng lên niềm say mê cuồng nhiệt. Cậu nở một nụ cười rạng rỡ, tự tin hướng về phía các thành viên Hội đồng như thể công trình góc đọc kia đã sừng sững mọc lên bên bờ sông và cậu chỉ đang chờ giờ cắt băng khánh thành. Khang tự nhủ rằng mình vừa tung ra một đòn phản công ngoạn mục không tì vết: vừa cứu vãn được thể diện của bản thân sau thất bại tuần trước, vừa bảo vệ được dự án của tổ 10A3, lại vừa khéo léo tranh thủ được sự ủng hộ của những người đang ngán ngẩm trước đòi hỏi ngân sách quá trớn của Đội Mũi Tên.

Nhưng nụ cười đắc thắng trên môi Khang còn chưa kịp giãn ra hết thì một tiếng cười khẽ vang lên.

Đó là một tiếng cười ngắn, khô khốc và lạnh lẽo, phát ra từ phía bàn của Đội Học thuật.

Trần Gia Huy buông mạnh tập hồ sơ gáy xoắn xuống mặt bàn gỗ ép. Tiếng *bộp* vang lên sắc gọn và đanh thép như một phát súng lệnh, lập tức bóp nghẹt mọi tiếng xì xào bàn tán trong phòng họp. Cả không gian lại rơi vào trạng thái im phăng phắc.

Huy không vội nói ngay. Cậu thong thả tháo chiếc kính cận gọng kim loại xuống, rút từ trong túi áo ra một mảnh khăn lau mềm mại, chậm rãi lau qua từng tròng kính với sự tỉ mỉ lạnh lùng đến rợn người. Sau khi đeo kính lại lên sống mũi, Huy ngước mắt lên. Đôi mắt sau tròng kính trong veo, sắc nhọn như hai lưỡi dao mổ găm thẳng vào gương mặt đang ngơ ngác của Khang.

“Chi phí ‘cực kỳ thấp’? Thời gian thi công ‘thần tốc’?”

Huy mở lời. Giọng cậu đều đều, âm vực trầm thấp và hoàn toàn không hề nâng cao giọng, nhưng từng từ từng chữ nhả ra lại rành rọt, lạnh buốt và chuẩn xác, bắt đầu bóc tách từng lớp vỏ bọc hoa mỹ rỗng tuếch mà Khang vừa dày công đắp lên.

“Cậu Nguyễn Minh Khang, cậu đang đứng trước phiên họp chính thức của Hội đồng Học sinh để thuyết trình một đề án thực tế cần cấp ngân sách, hay cậu đang đứng trên sân khấu kể chuyện cổ tích cho các em thiếu nhi nghe vậy?”

Nụ cười trên môi Khang lập tức đông cứng lại. Sắc mặt cậu khẽ biến đổi.

“Ý cậu là sao, Huy?” Khang cố gượng giữ giọng mình ở mức bình tĩnh, nhưng các ngón tay cậu đã bắt đầu siết chặt lấy mép cuốn sổ tay bìa da.

Gia Huy chậm rãi đứng dậy. Cậu đút một tay vào túi quần tây thẳng thớm, tay còn lại cầm một chiếc bút bi bấm kim loại, gõ từng nhịp *cạch... cạch... cạch* dứt khoát xuống mặt bàn gỗ:

“Ý tôi là toàn bộ những gì cậu vừa thao thao bất tuyệt suốt năm phút qua chỉ là một mớ sáo rỗng vô căn cứ được dệt nên từ sự thiếu hiểu biết thực tế một cách đáng báo động. Cậu đứng đây tuyên bố chi phí ‘cực kỳ thấp’ — vậy tôi hỏi cậu một câu đơn giản nhất: con số cụ thể là bao nhiêu tiền? Là tám trăm nghìn? Một triệu hai? Ba triệu? Hay năm triệu? Cậu đã có trong tay bất kỳ một bảng báo giá vật tư chính thức nào có chữ ký xác nhận của đơn vị cung cấp chưa? Hay tất cả những thứ ‘cực kỳ thấp’ đó chỉ là những con số vô định do cậu tự tưởng tượng ra trên con đường đi bộ từ phòng học lớp cậu sang phòng họp này?”

“Tôi... chúng tôi đã đi khảo sát thực tế tại địa bàn Bến Sông...” Khang ấp úng, bước chân bất giác lùi lại nửa bước trước áp lực trực diện từ ánh nhìn của Huy. “Chúng tôi đã thấy tận mắt nguồn phế liệu dồi dào ở các bãi ven sông...”

“Khảo sát bằng mắt thường?”

Gia Huy lập tức ngắt lời, không chừa cho Khang lấy một khoảng trống nhỏ để thở. Cậu tung ra một loạt câu hỏi kỹ thuật với độ chính xác cơ học, dồn đối phương thẳng vào chân tường:

“Cậu nhìn thấy đống sắt vụn nằm la liệt ở bờ sông và cậu ngây thơ nghĩ rằng người ta sẽ mỉm cười cho không cậu đống tài sản đó chỉ vì cậu đeo phù hiệu học sinh Minh Tiến à? Cậu đã từng bước vào hỏi chủ xưởng phế liệu xem giá của một mét sắt V cũ quy cách 30x30 dày ba ly là bao nhiêu tiền chưa? Cậu có biết giá của một mét vuông tôn kẽm phẳng tái chế loại dày không bị rỉ thủng là bao nhiêu không? Rồi cậu tính chở hàng chục mét sắt nặng cả trăm cân vượt qua cây cầu sắt An Hòa đang cấm xe tải bằng phương tiện gì? Bằng chiếc xe đạp sườn ngang của cậu à? Tiền thuê xe ba gác chở vật liệu cồng kềnh là bao nhiêu? Hóa đơn bán lẻ hay phiếu thu vận chuyển ai sẽ xuất cho cậu để cậu mang về thanh quyết toán hợp lệ với ban thủ quỹ của nhà trường?”

Từng giọt mồ hôi lạnh bắt đầu rỉ ra trên trán Khang, lấm tấm chân tóc rồi từ từ lăn dài xuống thái dương. Khang há hốc miệng định phân bua, định giải thích về sự hỗ trợ của những người xung quanh, nhưng cổ họng cậu bỗng nghẹn đắng, khô khốc như ngậm phải cát.

Những câu hỏi thực tế trần trụi của Huy như những lưỡi kéo sắc lẹm cắt phăng toàn bộ tấm màn nhung mơ mộng mà Khang dựng lên. Khang bàng hoàng nhớ lại bãi phế liệu ngổn ngang cạnh xưởng đóng tàu chiều thứ Bảy tuần trước. Cậu nhớ lại những thanh sắt gỉ sét bám đầy bùn khô mà Lâm đã dùng mũi giày đá nhẹ vào. Lúc đó, Khang chỉ nghe Lâm bảo một câu cộc lốc rằng có thể tận dụng được đống này, và trong đầu Khang lập tức mặc định rằng mọi chuyện thế là xong xuôi. Nhưng tận dụng bằng cách nào? Mua lại với giá bao nhiêu một cân? Vận chuyển về xưởng mộc Mực Xanh bằng phương tiện gì và tốn bao nhiêu tiền xăng xe công cán? Cậu hoàn toàn mù tịt. Cậu chưa từng mở miệng hỏi Lâm lấy nửa lời về chi phí cụ thể, vì trong tâm trí của một kẻ mộng mơ, tiền nong luôn là thứ tầm thường xếp sau ý tưởng lớn.

Gia Huy bước vòng qua góc bàn họp, tiến lại gần hơn về phía màn hình máy chiếu. Ánh sáng trắng lạnh lẽo của chiếc máy chiếu rọi vào một nửa gương mặt góc cạnh của Huy, biến ánh mắt cậu thành một vùng tối sắc lạnh không chút khoan nhượng:

“Chưa hết đâu, cậu Khang. Cậu còn mạnh miệng tuyên bố sẽ làm tủ sách chống ẩm ‘thần tốc’ trong vòng hai tuần lễ bằng cách để học sinh tự hàn sắt và tán đinh. Cậu có biết một que hàn điện tiêu chuẩn hiện nay trên thị trường giá bao nhiêu tiền không? Cậu có biết tiền thuê máy hàn que, tiền điện công nghiệp ba pha để chạy máy cắt sắt, tiền mua đĩa mài, đinh rút nhôm, keo trám silicon chuyên dụng chống thấm nước là bao nhiêu không? Và quan trọng nhất: giải pháp kỹ thuật cụ thể nào để bảo đảm chiếc tủ tự chế từ tôn cũ đó hoàn toàn kín khí, không bị đọng sương bên trong khi độ ẩm ngoài trời lên đến chín mươi phần trăm? Bản vẽ thiết kế chịu lực đâu? Ai sẽ là người đứng ra ký biên bản kiểm định an toàn kết cấu nếu chiếc tủ nặng hàng chục cân tự chế bằng sắt phế liệu đó bị sập, đổ đè vào chân một cụ già hay một đứa trẻ em đến đọc sách ở nhà văn hóa phường?”

Từng câu, từng chữ của Huy nện xuống mặt bàn như những khối đá tảng giáng thẳng vào sự bồng bột của Khang.

Khang đứng chết trân giữa phòng họp, hai chân như chôn chặt xuống nền gạch hoa trầy xước. Hai vành tai cậu nóng bừng lên như bị lửa đốt, một luồng máu nóng dồn dập tràn lên mặt khiến da gà nổi khắp hai cánh tay. Cậu nhìn quanh phòng họp, nhưng không còn thấy những ánh mắt tò mò hay thán phục lúc nãy nữa. Thay vào đó là những cái nhìn ái ngại của các ủy viên khối mười, sự lắc đầu thất vọng của đại diện khối mười hai, và những ánh mắt hoài nghi sắc lẹm từ các thành viên khác. Mai Chi ở phía sau cúi gục đầu xuống trang sổ tay trắng tinh, không dám ngước lên nhìn ai.

“Tôi cảnh báo cậu một lần cuối, Khang,” Gia Huy hạ thấp giọng xuống nửa tông, nhưng sự sắc lạnh và tính răn đe thì tăng lên gấp bội. “Một kế hoạch hoạt động xã hội nghiêm túc không thể và không bao giờ được phép xây dựng bằng sự hưng phấn bốc đồng nhất thời và những tính từ hoa mỹ rỗng tuếch. Những lời hứa hẹn miệng không có bảng dự toán chi tiết đến từng đồng, không có chứng từ hóa đơn và không có phương án kỹ thuật an toàn cụ thể thì sẽ sớm vỡ vụn tan tành ngay khi cậu bước chân ra khỏi cánh cổng trường này để đối mặt với thực tế. Đừng bao giờ đem sự tùy tiện và thói quen ảo tưởng của cá nhân ra để đánh cược với ngân sách chung và uy tín của cả một tập thể.”

Dứt lời, Huy quay người bước trở lại vị trí của mình, ngồi xuống ghế và khép hờ tập tài liệu lại.

Cả phòng họp rơi vào một khoảng im lặng ngột ngạt đến nghẹt thở. Không một ai cất tiếng nói. Chỉ còn tiếng cánh quạt trần cũ kỹ vẫn lạch cạch đảo từng vòng chậm chạp trên cao, và tiếng rè rè đơn điệu phát ra từ bóng đèn chiếu của chiếc máy chiếu quá nhiệt.

Bên cạnh Huy, Ngô Khánh Linh khẽ mỉm một nụ cười kín đáo đầy vẻ mãn nguyện. Cô nhẹ nhàng dùng đầu ngón tay kéo lại tệp tài liệu của Đội Mũi Tên về phía mình, chỉnh lại mép giấy cho thẳng thớm, ánh mắt toát lên sự đắc thắng lạnh lùng như muốn tuyên bố rằng kết quả của cuộc tranh luận này đã ngã ngũ hoàn toàn. Ở phía bên kia, Quốc Bảo ngồi phịch xuống ghế tựa, ngửa đầu nhìn lên trần nhà, thở hắt ra một hơi dài đầy bất lực và bực bội.

Ở bàn thư ký, tiếng lách cách bàn phím đột ngột dừng lại. Phạm Thảo Vy đã ghi chép không sót một chữ nào toàn bộ diễn biến của màn đối đầu vừa rồi. Cô ngước mắt lên nhìn Khang qua gọng kính tròn, trong ánh mắt thoáng qua một tia thông cảm rất nhẹ cho sự bẽ bàng của cậu bạn đồng trang lứa, nhưng vẻ mặt cô vẫn giữ nguyên tính khách quan lạnh lùng của một người thực thi nguyên tắc hành chính.

Vy với tay sang chiếc máy in di động nhỏ gọn đặt cạnh máy tính xách tay, bấm nút lệnh. Tiếng mô-tơ máy in rột rẹt chạy từng nhịp khô khốc, nhả ra một tờ giấy A4 trắng tinh còn ấm nóng mùi mực in mới toanh.

Vy cầm lấy tờ giấy, đứng dậy và bước từng bước chậm rãi đến trước mặt Khang:

“Hội đồng Học sinh ghi nhận thiện chí và ý tưởng hướng về cộng đồng của tổ bạn Khang. Tuy nhiên, căn cứ theo quy chế quản trị tài chính minh bạch đã được Ban Giám hiệu phê duyệt, Hội đồng tạm thời không thể phê duyệt hay cấp bất kỳ một khoản kinh phí mồi nào cho dự án Bến Sông nếu không có một bộ hồ sơ dự toán hợp lệ.”

Vy đưa tờ biên bản lên ngang tầm ngực Khang, giọng nói dõng dạc cho cả phòng họp cùng nghe:

“Biên bản làm việc này yêu cầu Đội Dự án Bến Sông phải hoàn thiện và nộp lại một bảng dự toán chi tiết: bao gồm đầy đủ báo giá vật tư thực tế, chi phí gia công, dự trù kinh phí vận chuyển và phương án kỹ thuật an toàn có người có chuyên môn bảo trợ, hạn chót là trước phiên họp toàn thể vào chiều thứ Sáu tuần này. Nếu đến thời hạn trên mà tổ của bạn vẫn không xuất trình được hồ sơ dự toán thực tế, toàn bộ phần ngân sách dành cho hoạt động phong trào sẽ được điều chuyển dứt điểm sang các hạng mục khác đã có đề án hoàn chỉnh.”

Khang run run đưa hai bàn tay ra, đón lấy tờ biên bản từ tay Vy. Tờ giấy mỏng manh, nhẹ bẫng trên đầu ngón tay nhưng vào giây phút này, cậu cảm thấy nó nặng tựa nghìn cân đè trĩu lồng ngực mình. Dưới ánh đèn tuýp trắng lóa mắt của phòng họp, dòng chữ in hoa đậm nét mực: *“YÊU CẦU BỔ SUNG BẢNG DỰ TOÁN VẬT TƯ VÀ HÓA ĐƠN THỰC TẾ TRƯỚC PHIÊN HỌP THỨ SÁU”* đập thẳng vào mắt cậu như một lời phán quyết cay đắng và tàn nhẫn nhất.

Khang đứng trơ trọi giữa phòng họp, cổ họng nghẹn ắng. Cậu gượng gạo nở một nụ cười méo mó, máy móc gật đầu trước mặt Vy và toàn thể Hội đồng để giữ lại chút thể diện cuối cùng đang rơi rụng. Nhưng tận sâu bên trong tâm trí đang hoảng loạn, Khang cay đắng nhận ra một sự thật trần trụi: cậu hoàn toàn chưa biết giá của một mét tôn hay một ram giấy in.