Trở Lại Với Ranh Giới Mới

Tiếng trống khai xuân vang lên giòn giã từ khoảng sân gạch rợp bóng xà cừ, báo hiệu học kỳ hai chính thức bắt đầu. Lớp 10A3 bước vào nhịp sinh hoạt mới với một bầu không khí làm việc điềm tĩnh, trật tự và rõ ràng hơn hẳn những ngày tháng chông chênh của nửa đầu năm học.

Gió từ phía dòng sông An Hòa hào phóng tràn qua những khung cửa sổ mở rộng, cuốn theo hơi nước man mác cùng chút dư vị lành lạnh còn sót lại của đợt rét muộn sau Tết. Thứ gió đầu xuân ấy len lỏi qua từng dãy bàn ghế gỗ lim đã lên nước bóng sẫm, hòa quyện với mùi bụi phấn mới nồng ấm và tiếng sột soạt quen thuộc của những trang giấy tập vừa bóc nhãn. Ở góc tường cuối lớp, bảng tin chung từng là nơi tích tụ đủ loại giấy nhớ màu mè, những khẩu hiệu hoa mỹ cùng các kế hoạch dự án quá tầm được ghim chằng chịt, nay đã được dọn dẹp sạch sẽ đến từng mép viền. Không còn một mẩu băng dính thừa hay tờ giấy nháp rách góc nào bám lại trên nền tường quét vôi vàng nhạt. Thay vào đó, một tấm bảng foamex trắng tinh dày dặn vừa được đóng đinh cố định ngay ngắn, bề mặt kẻ sẵn các ô bảng biểu thẳng thớm bằng mực dạ đen đậm nét với tiêu đề nổi bật: “Bảng điều phối công việc học kỳ hai”.

Đỗ Mai Chi đứng lặng trước tấm bảng, bàn tay phải thon gầy nắm chặt thân cây bút lông dầu màu xanh thẫm. Cô vừa nín thở kéo xong đường phân cách cuối cùng chia tách phần việc của Ban Đời sống và các tiểu ban phụ trách dự án chuyên môn. Khác hẳn với dáng vẻ tất bật, vội vã chạy ngược chạy xuôi để ôm đồm, thu dọn rắc rối hộ người khác như suốt những tháng ngày trước kỳ nghỉ, tư thế đứng của Chi sáng nay thẳng thớm, đĩnh đạc và mang một vẻ trầm tĩnh lạ lùng. Trên góc bàn học quen thuộc ở dãy trong cùng của cô, cuốn sổ tay bìa cứng màu xanh lá nhạt nằm mở phẳng phiu. Ngay sát bên cạnh cuốn sổ là tập tài liệu hình học không gian được kẹp chiếc thước kẻ nhựa trong suốt—phần bài tập mười lăm phút định lượng mỗi ngày mà thầy Tùng đã đích thân thiết kế riêng cho lộ trình sáu mươi ngày gỡ điểm môn Toán sau cú trượt dốc cuối kỳ một.

Tiếng cười đùa rải rác sau mười lăm phút sinh hoạt đầu giờ bắt đầu lắng xuống khi học sinh toàn lớp lục tục trở về chỗ ngồi. Chi xoay người lại đối diện với bốn mươi con người đang lục lọi sách vở. Cô giơ chuôi bút lông lên, gõ nhẹ ba tiếng gãy gọn vào mép viền nhôm của tấm bảng trắng. Âm thanh khô khốc, đanh gọn vang lên vừa đủ để kéo toàn bộ những ánh mắt tò mò hướng về phía mình.

Giọng Chi cất lên, không hề cao giọng hay dùng những đại từ bóng bẩy, nhưng từng âm tiết nhả ra đều rành rọt, dứt khoát:

“Các bạn trật tự một chút, mình xin đúng năm phút đầu giờ để thông qua nguyên tắc phân công mới áp dụng xuyên suốt cho học kỳ này. Bảng điều phối này niêm yết toàn bộ các đầu việc hậu cần của tập thể lớp 10A3, bao gồm trực nhật vệ sinh lớp học, mua sắm vật tư cho gian hàng hội xuân sắp tới và các ca hỗ trợ xưởng thực hành ngoài giờ. Bắt đầu từ ngày hôm nay, mỗi cá nhân sẽ chịu trách nhiệm độc lập cho một phần việc cụ thể đã được phân định rõ ràng. Nguyên tắc làm việc chỉ có một điều khoản then chốt duy nhất: mọi thành viên sau khi nhận việc phải xác nhận trước hai mươi tư giờ trên bảng phân công này hoặc qua tin nhắn trên nhóm chung của lớp. Nếu quá hai mươi tư giờ mà không có phản hồi xác nhận, hoặc không nộp kết quả công việc theo đúng hạn chót đã cam kết, mình sẽ trực tiếp gạch tên người đó khỏi danh sách phụ trách.”

Một làn sóng xì xào khẽ gợn lên ở các dãy bàn giữa. Mấy bạn nam ngồi gần cửa sổ nhìn nhau bằng ánh mắt nửa ngạc nhiên, nửa ngờ vực. Suốt học kỳ một vừa qua, Mai Chi luôn là “chiếc phao cứu sinh” dễ dãi và đáng tin cậy bậc nhất của cả lớp. Bất kể ai trót ngủ quên ca trực nhật, ai nộp muộn hóa đơn mua hạt giống hay ai lơ là bỏ sót một công đoạn chuẩn bị nào đó trong các sự kiện ngoại khóa, Chi đều là người lặng lẽ bước ra gánh vác thay. Cô đã từng tự bỏ tiền tiêu vặt bù vào những khoản thiếu hụt, từng ở lại trường đến tận khi bác bảo vệ đi tuần khóa cổng để quét dọn thay phần bạn khác, nuốt mọi mệt mỏi vào trong lòng mà chưa một lần cất lời phàn nàn hay truy cứu trách nhiệm.

Chi nhìn thẳng vào từng gương mặt quen thuộc đang dõi theo mình, ánh mắt bình thản, không có vẻ né tránh nhưng cũng không hề mang nét thách thức:

“Mình xin nói rõ ràng luôn để chúng ta không mất thời gian hiểu lầm nhau: mình sẽ không âm thầm làm thay phần việc của bất kỳ ai nữa. Sau khi gạch tên người thiếu trách nhiệm, mình sẽ lập tức gửi báo cáo danh sách thiếu người lên cô Thu Hà để cô phân công lại hoặc trừ điểm rèn luyện theo đúng quy chế thi đua của trường. Ai nhận việc, người đó phải chịu trách nhiệm đến cùng với kết quả của mình.”

Dứt lời, Chi quay lại phía tấm bảng, mở nắp cây bút dạ màu đỏ tươi. Bằng ba nét gạch dứt khoát, cô viết nắn nót cụm từ “ĐÚNG HẠN — TỰ CHỦ” vào góc trên cùng bên phải của bảng rồi đậy nắp bút lại bằng một tiếng *cách* giòn tan.

Cô bước chậm rãi về chỗ ngồi của mình. Tiếng đế giày vải mềm mại tiếp xúc với nền gạch hoa mang đến một cảm giác nhẹ bẫng kỳ lạ lan tỏa khắp lồng ngực. Việc chủ động rút lui khỏi vai trò gánh vác mù quáng không hề khiến cô cảm thấy xa cách hay tội lỗi với bạn bè, mà trái lại, nó giống như một hành động cương quyết dựng lên bờ kè chắn sóng kiên cố để bảo vệ mảnh đất tâm trí của chính bản thân. Sau nỗi đau đớn đến thắt nghẽn ruột gan khi chứng kiến ba luống thảo mộc chết úng vì ngập úng hồi cuối năm ngoái, và đặc biệt là điểm số 4,5 cay đắng nơi bài thi học kỳ môn Toán—kết quả trực tiếp của việc thức thâu đêm đi dọn rác dự án cho người khác—Chi đã thấm thía đến từng chân tơ kẽ tóc cái giá phải trả của sự bao che dĩ hòa vi quý. Lòng tốt thiếu đi ranh giới rốt cuộc chỉ tạo ra sự ỷ lại biến chất cho người đón nhận và sự kiệt quệ mòn mỏi cho chính bản thân mình.

Đúng lúc ấy, hồi chuông giải lao giữa buổi sáng vang lên rộn rã ngoài hành lang. Tiếng kéo ghế, tiếng gọi nhau rủ xuống căng tin bắt đầu huyên náo. Chi kéo chiếc ghế gỗ sát vào mép bàn, mở tập đề cương Toán học kỳ hai ra trang đầu tiên. Cô với tay ấn nút đếm ngược mười lăm phút trên chiếc đồng hồ bấm giờ nhỏ màu trắng, đặt ngay ngắn cạnh hộp bút, rồi bắt đầu chăm chú đọc đề bài toán tìm giao tuyến của hai mặt phẳng cắt nhau trong một hình chóp tứ giác.

Bỗng một bóng người cao lớn đổ sụp xuống, che khuất nguồn sáng tự nhiên rọi vào trang vở của cô.

Tuấn—thành viên trong lớp được phân công phụ trách mảng vật tư trang trí cho gian hàng hội xuân sắp tới—đứng tựa lưng vào mép bàn phía trước, trên tay vò vò một mẩu giấy nháp nhàu nhĩ. Cậu ta đưa tay gãi mạnh mớ tóc mái bù xù, nở nụ cười cợt nhả có phần bối rối quen thuộc:

“Chi ơi, may quá cậu vẫn còn ngồi đây mà chưa đi đâu. Tớ quên khuấy mất cái vụ danh sách đồ trang trí cho gian hàng hội xuân của lớp mình, sáng nay vào lớp mới sực nhớ ra nên chỉ kịp ngồi gạch vội mấy đầu dòng này. Chiều nay tớ có lịch tập huấn gấp với đội tuyển bóng rổ của trường rồi, lịch kín mít không thở nổi. Cậu cầm tờ nháp này rà lại số lượng giúp tớ nhé? Đằng nào chiều tan học cậu cũng đi ngang qua mạn phố Hàng Mã, cậu tạt vào tiệm mua hộ tớ luôn được không? Cậu rành mấy khoản chọn giấy màu với đèn lồng này nhất lớp mà, tớ đi mua sợ lại vác về đồ xấu!”

Ngòi bút bi của Mai Chi dừng khựng lại trên trang giấy. Đôi mắt cô hướng xuống mảnh giấy nháp bị xé nham nhở đang nằm đè lên rìa cuốn vở ghi công thức Toán. Trên mảnh giấy lem nhem ấy, Tuấn chỉ dùng bút chì quẹt vội vài dòng ngắn ngủn, cẩu thả: *giấy kiếng đỏ, dây kim tuyến, keo nến, vài cái đèn*. Tuyệt nhiên không có số mét cụ thể, không có bảng dự toán kinh phí theo hạn mức lớp đã duyệt, và càng không hề có kích thước khung gian hàng để ước lượng. Hạn chót để chốt toàn bộ danh sách mua sắm nộp lên Ban Giám khảo hội xuân toàn trường là mười một giờ trưa nay, và Chi đã thông báo kèm lời nhắc nhở cụ thể trên nhóm chung từ tận chiều thứ Sáu tuần trước.

Một cảm giác quặn thắt quen thuộc trỗi dậy nơi cuống họng Mai Chi. Đó là phản xạ có điều kiện đã bám rễ suốt bao nhiêu năm tháng: sự bứt rứt bản năng mỗi khi chuẩn bị nói lời từ chối, nỗi sợ vô hình rằng mình sẽ làm phật lòng người khác, rằng bầu không khí hòa thuận giả tạo sẽ tan vỡ và ánh nhìn của bạn bè sẽ trở nên lạnh nhạt. Trong thoáng chốc, một giọng nói mềm yếu thì thầm trong tâm trí cô: *Thôi thì nhận giúp cậu ta nốt lần này cho xong chuyện, đằng nào mình cũng tiện đường xe buýt, ghé qua phố cổ tốn chừng một tiếng đồng hồ chứ mấy...*

Thế nhưng, ánh mắt Chi bỗng va phải dòng chữ màu mực đỏ được thầy Tùng nắn nót viết trên góc trên cùng của trang vở Toán: *“Kế hoạch 60 ngày — 15 phút mỗi ngày không thỏa hiệp”*.

Ký ức của buổi chiều muộn u ám ở Thư viện Cánh Buồm cách đây hơn một tháng ùa về rõ mồn một. Chi nhớ lại cái cảm giác rợn ngợp khi đối diện với ánh mắt thất vọng sâu sắc của cô Thu Hà khi cuốn sổ nhật ký bị phát hiện làm giả chữ ký xác nhận. Cô nhớ cảm giác bất lực, nghẹn đắng đến mức phải cắn chặt môi để không bật khóc ngay tại bàn học khi nhìn thấy bài thi học kỳ môn Toán chi chít những dấu gạch chéo đỏ lòm cùng con số 4,5 lạnh lùng.

Nếu chiều nay cô bỏ ra một tiếng đồng hồ để chen chúc nơi phố xá mua giấy màu và keo nến thay cho Tuấn, cô sẽ đánh mất trọn vẹn khoảng thời gian dành cho việc giải nốt hai bài toán hình học không gian. Cô sẽ lại phải thức khuya sau mười một giờ đêm, nhịp sinh học lại bị xáo trộn, và tệ hại hơn cả, Tuấn sẽ tiếp tục xem việc ném phần việc của mình cho người khác là một đặc quyền hiển nhiên, chẳng bao giờ học được cách chịu trách nhiệm trước thời hạn của tập thể.

Chi ngẩng cao đầu, ánh mắt trong veo nhưng kiên định nhìn thẳng vào mặt Tuấn. Bằng một cử chỉ dứt khoát, cô dùng hai đầu ngón tay đẩy nhẹ mảnh giấy nháp trả về phía mép bàn của cậu bạn:

“Không được đâu Tuấn. Hạn chót để chốt danh sách mua sắm nộp cho trường là mười một giờ trưa nay, tớ đã ghim thông báo nhắc nhở trên nhóm lớp suốt ba ngày qua rồi. Bây giờ đã là mười giờ hai mươi phút. Cậu là người đã giơ tay nhận phụ trách toàn bộ mảng trang trí, thì cậu phải là người tự đo đạc khung gian hàng, tính toán số lượng vật liệu và nộp bảng kê dự toán hoàn chỉnh.”

Nụ cười cợt nhả trên khóe môi Tuấn cứng đờ lại. Cậu ta tròn mắt nhìn Chi, vẻ mặt tràn đầy sự ngỡ ngàng như thể vừa nghe thấy một điều hoàn toàn phi lý:

“Ơ hay, Chi buồn cười nhỉ? Mọi khi cậu vẫn nhiệt tình hỗ trợ cả lớp mấy khoản lặt vặt này cơ mà? Có mỗi một việc tiện đường ghé tiệm tạp hóa mua hộ tớ gói đồ, chuyện nhỏ như con thỏ thế mà cậu cũng ngồi tính toán so đo từng tí một à? Tớ đã nói là chiều nay tớ phải tập bóng rổ rồi, trễ giờ tập huấn thầy cắt tên tớ khỏi danh sách thi đấu giải quận thì cậu chịu trách nhiệm hộ tớ chắc?”

“Việc của đội tuyển thể thao là kế hoạch cá nhân của riêng cậu, không phải lý do chính đáng để trút phần việc của lớp sang cho người khác gánh hộ,” Chi vẫn giữ chất giọng điềm đạm, không hề có một tia gay gắt hay mỉa mai, nhưng từng câu chữ phát ra đều rành mạch và chắc nịch như đinh đóng cột. “Chiều nay tớ cũng có lịch học tập cố định đã được lên kế hoạch từ trước, và tớ không thể bỏ thời gian của mình để đi mua sắm thay cậu được. Nếu trước mười một giờ trưa nay cậu không tự hoàn thiện được bảng danh sách chi tiết kèm dự toán nộp về ban cán sự, tớ sẽ gạch tên cậu ở mục phụ trách trang trí trên bảng điều phối và báo cáo trực tiếp với cô Hà trong giờ sinh hoạt cuối tuần để cô tìm người khác thay thế.”

“Chi dạo này khó tính khó nết lạ lùng thật đấy!” Tuấn giật phắt mảnh giấy nháp khỏi mặt bàn, giọng điệu lập tức chuyển sang hằn học, trách móc đầy vẻ bất mãn. “Mới được giao cho tí quyền phân công đầu việc mà đã làm như to tát ghê gớm lắm. Lớp mình từ trước đến nay sống với nhau bằng tình cảm, giúp đỡ qua lại là chuyện bình thường, làm cái gì mà phải cứng nhắc, máy móc, lạnh lùng như người dưng nước lã thế không biết!”

Dứt câu, Tuấn hậm hực xoay người, dộng mạnh gót giày bước thẳng một mạch ra phía hành lang lớp học.

Một khoảng không gian im ắng bất thường bao trùm lấy mấy dãy bàn xung quanh. Vài ba ánh mắt của các bạn ngồi gần đó len lén liếc nhìn về phía Chi rồi lại vội vã cúi xuống giả vờ lật sách. Chi cảm nhận rõ mồn một từng nhịp tim của mình đang đập dồn dập, đập thình thịch nơi lồng ngực. Một cảm giác khó chịu lờ mờ, một chút ấm ức pha lẫn cảm giác tội lỗi mơ hồ vẫn cố trồi lên, cào xước lấy tâm trí cô. Chi biết rõ sau cuộc đối thoại này, Tuấn sẽ giận, và có thể trong giờ ăn trưa, vài nhóm bạn sẽ lại tụ tập xì xào bàn tán rằng Mai Chi bây giờ đã thay đổi, rằng cô không còn dễ thương, hiền lành và dễ nhờ vả như ngày trước nữa.

Chi khẽ nhắm mắt lại, hít vào một hơi thật sâu rồi thở hắt ra thật dài qua kẽ môi để điều hòa lại nhịp thở đang xao động. Cô áp hai lòng bàn tay mát lạnh lên ngực áo, tự nhắc nhở bản thân. Đúng, cô đã thay đổi. Nhưng đó là một sự thay đổi sống còn và đúng đắn. Từ chối làm thay không đồng nghĩa với ích kỷ hay tàn nhẫn; đó là cách duy nhất để cô bảo vệ ranh giới cá nhân, gìn giữ thời gian học tập thiêng liêng của chính mình, và quan trọng hơn hết, buộc những người xung quanh phải học cách tự đứng vững trên đôi chân trách nhiệm của họ.

Kim giây trên chiếc đồng hồ bấm giờ vẫn đều đặn nhích từng khắc một. Chi cầm lại cây bút bi, cúi thấp người xuống trang vở. Toàn bộ sự xao động trong đầu dần dần tan biến, nhường chỗ cho sự tập trung tuyệt đối đổ dồn vào từng nét vẽ đứt đoạn và liền mạch của hình chóp tứ giác đang dần hiện rõ trên nền giấy trắng tinh.

***

Trong khi Mai Chi đang đối mặt với những thử thách đầu tiên của việc thiết lập ranh giới ở tầng hai, thì tại tầng một của dãy nhà hiệu bộ, Bùi Quốc Bảo đang bước từng bước chầm chậm dọc theo hành lang lát đá hoa cương dẫn về phía Phòng Hướng Dẫn.

Cậu mặc chiếc áo sơ mi đồng phục trắng tinh tươm, hai vạt áo được ủi phẳng phiu cắm thùng gọn gàng. Hai bàn tay Bảo đút sâu vào túi quần tây, các ngón tay liên tục siết chặt lại thành nắm đấm rồi lại từ từ buông ra theo một nhịp điệu căng thẳng tột độ. Khung cảnh sáng đầu xuân ngập tràn ánh nắng ấm áp rọi qua những giàn hoa giấy tím biếc đang độ bung nở ven hiên, nhưng nơi đáy lòng Bảo lại trĩu nặng một khối u uất đã âm ỉ giày vò cậu suốt hai tuần nghỉ Tết vừa qua.

Phía trước mắt cậu, cánh cửa gỗ sồi nâu ấm áp của căn phòng chuyên trách hiện ra với tấm biển mica màu xanh thiên thanh trang nhã: *“Phòng Hướng Dẫn — Nơi lắng nghe và đồng hành”*.

Bảo dừng chân ngay trước thềm cửa, lồng ngực phập phồng theo từng nhịp thở sâu cố lấy lại can đảm. Suốt chín năm cắp sách đến trường, nỗi sợ hãi lớn nhất của cuộc đời cậu chưa bao giờ là những pha tranh chấp bóng nảy lửa đến toạc da trên sân cỏ, cũng chẳng phải những buổi tập thể lực đến kiệt sức dưới trời mưa phùn. Nỗi ám ảnh kinh hoàng nhất đối với Bảo luôn nằm ở những trang sách in chi chít các dòng chữ nối đuôi nhau. Mỗi lần phải đối diện với một đoạn văn dài hay một trang tài liệu học tập, các con chữ trước mắt cậu lại bắt đầu nhảy múa, đảo lộn trật tự, dòng nọ xọ sang dòng kia biến thành một khối bòng bong hỗn độn không thể nào giải mã nổi. Cảm giác bất lực, hoảng loạn và xấu hổ đến cùng cực ấy từng khiến cậu có lần run rẩy đến mức cào rách cả tờ giấy kiểm tra học kỳ. Suốt ngần ấy năm trời, Bảo đã phải tự tạo cho mình một lớp vỏ bọc hoàn hảo bằng sự hài hước ồn ào, bằng những lời hứa hẹn bốc đồng và cả thói quen vô thức dựa dẫm vào sự chu toàn, bao bọc của Mai Chi để che giấu khiếm khuyết chết người ấy.

Thế nhưng, sau những ngày nghỉ Tết dài lặng lẽ ngẫm nghĩ, sau khi tận mắt chứng kiến sự chuyển biến kỷ luật âm thầm của Khang, thái độ lao động nghiêm cẩn của Lâm và bài học đắt giá đến rát bỏng trên Vườn Sân Thượng, Bảo hiểu rằng cậu không thể tiếp tục dùng sự trốn chạy hèn nhát để lừa dối bản thân thêm một ngày nào nữa.

Cậu giơ tay, gõ lên mặt gỗ ba tiếng dứt khoát: *Cốc, cốc, cốc.*

“Mời em vào.”

Âm sắc trầm ấm, quen thuộc của cô Nguyễn Thu Hà vọng ra từ bên trong. Bảo đẩy nhẹ cánh cửa bước vào phòng. Một không gian yên ắng lạ thường bao trùm lấy cậu, thoang thoảng mùi hương thanh tao của trà hoa cúc mới hãm. Tấm rèm cửa màu be sáng khẽ lay động theo làn gió sông thổi qua ô thoáng. Cô Hà đang ngồi bên chiếc bàn làm việc bằng gỗ sáng màu, trên mặt bàn chỉ đặt một tập hồ sơ tài liệu được xếp vuông vắn và chiếc máy tính xách tay đang mở. Nhìn thấy Bảo, ánh mắt cô ánh lên nét dịu dàng, cô đưa tay chỉ về phía chiếc ghế bọc đệm êm ái đối diện:

“Chào Bảo. Ngồi xuống đi em. Sáng nay buổi sinh hoạt đầu xuân của lớp mình diễn ra suôn sẻ chứ?”

“Dạ thưa cô, lớp ổn định rồi ạ,” Bảo ngồi xuống mép chiếc ghế đệm, hai bàn tay đặt ngay ngắn trên đầu gối, bờ vai hơi so lại. Cậu ngập ngừng mất vài giây, khó nhọc nuốt một ngụm nước bọt để xoa dịu cảm giác khô rát đang nghẹn ứ nơi cổ họng, rồi lấy hết sức bình sinh ngước lên nhìn thẳng vào đôi mắt người giáo viên chủ nhiệm: “Thưa cô... hôm nay em chủ động đến gặp cô là để... xin cô cho em đăng ký tham gia chương trình đánh giá chuyên biệt ạ.”

Nét mặt cô Hà không hề lộ ra một thoáng ngạc nhiên nào. Ánh mắt cô vẫn tràn đầy sự tôn trọng và ấm áp, cô nhẹ nhàng gập hờ màn hình chiếc máy tính xách tay lại để dành trọn vẹn sự chú ý cho cậu học trò:

“Chương trình đánh giá hỗ trợ khó khăn đọc chuyên biệt mà cô trò mình từng trao đổi vào cuối kỳ một năm ngoái, đúng không em?”

“Dạ... đúng thế ạ,” giọng Bảo chùng hẳn xuống, mười đầu ngón tay cậu lại vô thức bấu chặt vào lớp vải quần tây. “Em... em đã suy nghĩ rất nhiều suốt mấy tuần nghỉ Tết vừa rồi cô ạ. Em biết mình không thể cứ tiếp tục giấu giếm hay chạy trốn mãi như thế này được nữa. Cứ mỗi lần nhìn vào một trang văn bản dài hay tài liệu dự án là mắt em lại mờ đi, đầu óc em rối bời hết cả lên. Nhưng mà thực sự... em sợ lắm cô ơi.”

“Em đang sợ điều gì nhất, Bảo? Cứ chia sẻ thật với cô,” cô Hà hỏi bằng một giọng điệu thủ thỉ, ân cần như một người chị lớn đang từng bước tháo gỡ nút thắt trong lòng đứa em trai.

“Em sợ... nếu như kết quả đánh giá xác nhận em mắc chứng khó đọc chuyên biệt thật, thì mọi người trong trường, trong lớp sẽ nhìn em như một đứa bị khuyết tật... hoặc các bạn sẽ nghĩ em cố tình bịa chuyện, lấy cớ bệnh tật để trốn tránh công việc chung, để lười biếng,” hai gò má Bảo nóng bừng, ửng đỏ lên vì nỗi mặc cảm bị chôn vùi bấy lâu nay bỗng chốc bị phơi bày. “Ở bên đội bóng rổ hay trong các hoạt động phong trào, mọi người vẫn luôn nghĩ em là đứa nhanh mồm nhanh miệng, xông xáo tháo vát. Nếu bây giờ bị dán cái nhãn là 'thằng khó đọc', em sợ... em sợ mình sẽ biến thành trò cười cho cả trường mất...”

Cô Hà nhìn sâu vào đôi mắt đang dao động của Bảo, rồi khẽ lắc đầu. Nụ cười bao dung xuất hiện trên môi cô mang theo một sự an ủi kỳ diệu, xua tan đi phần nào nỗi âu lo đang bóp nghẹt tim cậu:

“Bảo này, trước hết cô muốn em hiểu thật rõ một điều căn bản: việc gặp khó khăn trong tiếp nhận và xử lý văn bản chữ viết chỉ đơn thuần là một đặc điểm cấu trúc tiếp nhận thông tin của não bộ em. Nó hoàn toàn không phản ánh trí tuệ, nhân cách hay phẩm giá con người em. Em có thể đọc chậm hơn các bạn khác nếu chỉ nhìn bằng mắt, nhưng bù lại, em có khả năng tiếp nhận và ghi nhớ thông tin bằng âm thanh cực kỳ nhạy bén; em có tư duy định hướng không gian và khả năng vận động khéo léo mà không phải ai cũng có được. Đó là sự đa dạng tự nhiên trong phương thức học tập của mỗi cá nhân, tuyệt đối không phải là một sự yếu kém hay dị tật đáng xấu hổ.”

Cô Hà nghiêng người mở chiếc ngăn kéo bàn làm việc, lấy ra một tập hồ sơ dày dặn có dán dải niêm phong màu xanh lam đậm, đẩy nhẹ về phía trước mặt Bảo:

“Và điều quan trọng thứ hai cô muốn cam đoan với em: toàn bộ quy trình đánh giá chuyên biệt này được vận hành dựa trên nguyên tắc bảo mật độc lập tuyệt đối giữa Phòng Hướng Dẫn và Tổ Chuyên gia Tâm lý Giáo dục. Hồ sơ đánh giá của em sẽ không bao giờ bị chuyển vào bảng điểm học bạ công khai, không đưa vào sổ theo dõi thi đua của lớp, và tuyệt đối không một học sinh nào—dù là bạn thân cùng lớp hay ngoài trường—được quyền biết đến nếu không có sự đồng ý bằng văn bản của chính bản thân em. Ngay cả đối với các thầy cô giáo bộ môn, cô cũng sẽ chỉ gửi một bản hướng dẫn phương pháp hỗ trợ kiểm tra chuyên biệt—ví dụ như cho phép em nghe file ghi âm đề bài hoặc được gia hạn thời gian đọc hiểu đề—mà hoàn toàn không đính kèm bất kỳ một nhãn dán bệnh lý nào cả.”

Lắng nghe từng lời phân tích thấu tình đạt lý của cô giáo, tảng đá vô hình đè nặng ngực Bảo suốt bao năm tháng dường như đã vỡ vụn thành trăm mảnh, tan biến vào hư không. Cậu cúi đầu nhìn chăm chú vào tập hồ sơ trước mặt. Dòng chữ in hoa đậm nét nằm ngay ngắn ở trang bìa: *“Phiếu Đăng Ký Đánh Giá Năng Lực Học Tập Chuyên Biệt”*.

Ở nơi này, không có những ánh mắt phán xét hay soi mói. Không có những tiếng cười cợt chế giễu sau lưng. Căn phòng này và cô giáo chủ nhiệm đang bảo bọc lấy lòng tự trọng mong manh của cậu, trao cho cậu một cơ hội sòng phẳng và công bằng để đối diện trực tiếp với khiếm khuyết của bản thân mà không bắt cậu phải đánh đổi bằng sự sỉ nhục.

Bảo run run đón lấy cây bút mực mà cô Hà đưa sang. Cậu hít một hơi căng tràn lồng ngực. Dưới sự hướng dẫn kiên nhẫn, chỉ dẫn từng mục của cô, Bảo chậm rãi điền từng nét chữ vào các ô thông tin cơ bản: họ và tên, ngày sinh, tên lớp, rồi nắn nót ký tên mình vào dòng cam kết tự nguyện ở góc cuối trang giấy. Bàn tay cậu vẫn còn chút run rẩy khe khẽ, những nét chữ vẫn còn hơi xiêu vẹo chưa ngay hàng thẳng lối, nhưng trong tâm can cậu lúc này lại ngập tràn một sự nhẹ nhõm, thanh thản chưa từng có trong đời.

“Em cảm ơn cô nhiều lắm ạ,” Bảo nói, giọng nói nghẹn ngào vì xúc động, hai hốc mắt cay xè. “Thực sự bây giờ... em thấy lòng mình nhẹ bẫng đi rồi cô ạ.”

“Tốt lắm. Thứ Sáu tuần này, chuyên gia tâm lý học đường của nhà trường sẽ có buổi làm việc riêng đầu tiên với em tại chính căn phòng này,” cô Hà mỉm cười, cẩn thận thu lại tập hồ sơ vừa hoàn tất, cất vào chiếc két sắt bảo mật nhỏ nằm ở góc tường phía sau bàn. “Còn bây giờ, em hãy bắt đầu học cách sử dụng những công cụ hỗ trợ thực tế nhất mà em đang có trong tay để chủ động quản lý việc học và công việc của mình.”

Bước chân ra khỏi Phòng Hướng Dẫn, Bảo bước chầm chậm tới dãy ghế đá rợp mát dưới bóng giàn hoa giấy ven cầu thang dẫn lên sân thượng. Ánh nắng trưa nhảy múa lấp lánh trên nền gạch hoa. Cậu rút chiếc điện thoại thông minh từ túi quần ra.

Làm theo đúng lời gợi ý cặn kẽ của cô Hà trong buổi trò chuyện hôm trước, Bảo truy cập vào kho ứng dụng, tìm kiếm rồi tải về một phần mềm ghi chú âm thanh có tích hợp tính năng tự động tạo lập lời nhắc theo lịch trình. Ứng dụng này có giao diện được thiết kế vô cùng trực quan, sử dụng các khối màu sắc và biểu tượng hình ảnh rõ ràng thay vì những đoạn văn bản rườm rà phức tạp.

Bảo cắm dây tai nghe vào máy, áp sát micro vào gần khóe môi, ngón tay ấn giữ biểu tượng micro màu xanh lam trên màn hình. Cậu bắt đầu cất giọng nói, từng âm sắc đều rõ ràng, mạch lạc và dứt khoát:

“Lịch trình chiều thứ Hai: Bốn giờ chiều, trực nhật Vườn Sân Thượng. Đầu việc cụ thể: cuốc xới tơi xốp toàn bộ luống đất số ba, nhổ sạch gốc cỏ dại mọc lan ven luống, rải phân bón hữu cơ vi sinh đợt một để cải tạo đất. Thời lượng thực hiện dự kiến: bốn mươi lăm phút. Thiết lập chuông báo thức nhắc việc lúc mười lăm giờ năm mươi lăm phút.”

Giao diện ứng dụng lập tức chuyển hóa tín hiệu âm thanh của cậu thành một khối công việc viền xanh đậm, bên cạnh hiển thị biểu tượng chiếc đồng hồ báo thức màu cam nhấp nháy xác nhận. Ngay sau đó, Bảo thao tác nhanh nhẹn thiết lập thêm một hồi chuông báo thứ hai vào đúng mười sáu giờ bốn mươi lăm phút với ghi chú âm thanh: “Hoàn thành ca trực, kiểm tra vòi nước và gửi báo cáo âm thanh về nhóm”.

Nhìn bảng lịch biểu tự động vừa được thiết lập ngăn nắp trên màn hình điện thoại, Bảo khẽ mỉm cười một mình giữa khoảng sân ngập nắng. Kể từ giờ phút này, cậu không còn phải phụ thuộc vào những tin nhắn giục giã lo lắng của Mai Chi lúc chín, mười giờ đêm. Sẽ không còn những lời thanh minh ngượng ngùng, vụng về rằng “tớ quên mất tiêu”. Cậu đang bắt đầu tự tay nắm lấy bánh lái thời gian và trách nhiệm của chính cuộc đời mình, từng bước nhỏ một, chắc chắn và tự chủ.

***

Đúng mười lăm giờ năm mươi lăm phút chiều hôm ấy, hồi chuông báo thức từ chiếc điện thoại đặt trong túi áo khoác của Bảo rung lên bần bật kèm giai điệu dồn dập.

Bảo đang ngồi ôn lại bài ở dãy ghế đá gần sân bóng rổ lập tức đứng dậy, đưa tay tắt chuông báo. Cậu xỏ đôi găng tay vải bạt thô vào tay, rảo bước thoăn thoắt tiến thẳng về phía cầu thang dẫn lên tầng thượng của tòa nhà năm tầng.

Không gian Vườn Sân Thượng vào lúc bốn giờ chiều nhuộm một màu nắng vàng hanh hao, trong trẻo. Gió từ mặt sông An Hòa lồng lộng thổi qua những khoảng lan can thông thoáng, cuốn phăng đi mọi cảm giác oi nồng, ngột ngạt của buổi xế trưa. Trước mắt Bảo, khu vườn thực nghiệm nhỏ của tập thể 10A3 hiện ra trong vẻ tĩnh lặng, trang nghiêm. Ở góc trong cùng bên phải, nơi từng chứng kiến sự cố cay đắng khiến ba luống rau thơm chết rũ úng thối vì bị bỏ mặc ngập nước trong đợt mưa rào cuối kỳ trước, giờ đây toàn bộ lớp đất mặt đã được đào xới, nhặt sạch tàn dư rễ thối và trải qua quá trình phơi ải kỹ lưỡng suốt những tuần nắng giòn giã trước Tết.

Bảo tiến về phía góc để nông cụ được che chắn cẩn thận, với tay nhấc chiếc cuốc bàn nhỏ cán gỗ lim—chiếc cuốc mà tuần trước Lâm đã tỉ mỉ dùng nêm sắt đóng lại chốt nối vô cùng chắc chắn. Cậu bước tới đứng dạng chân bên mép luống đất số ba. Đất sau những ngày hong nắng xuân đã se khô mặt trên, nhưng lớp đất sâu bên dưới vẫn giữ được độ ẩm mịn màng cần thiết.

Bảo vung cuốc. Lưỡi thép sắc bén cắm phập vào lòng đất, lật tung lên từng mảng đất màu nâu sẫm tơi xốp, phả vào không gian mùi ngai ngái, nồng đượm và màu mỡ đặc trưng của đất mẹ. Cậu làm việc với một nhịp điệu đều đặn, chuẩn xác theo đúng từng động tác kỹ thuật nông nghiệp mà bác bảo vệ trường đã tận tình chỉ dạy cho cậu trong những buổi chiều lao động công ích hồi cuối năm ngoái. Từng nhát cuốc giáng xuống dứt khoát, cậu xoay sống cuốc đập vụn những tảng đất vón cục lớn, rồi cẩn thận cúi người nhặt bỏ từng cọng rễ cỏ gấu, cỏ năn dai dẳng vừa mới nảy mầm sau cơn mưa xuân rải rác.

Những giọt mồ hôi bắt đầu rịn ra trên trán, chảy dọc theo hai bên thái dương rồi lăn dài xuống cằm, tí tách rơi xuống mặt luống, nhưng Bảo tuyệt nhiên không hề cảm thấy mệt mỏi. Cảm giác được sử dụng chính sức mạnh cơ bắp và mồ hôi của bản thân để chuộc lại những sai lầm, tắc trách trong quá khứ đem lại cho tâm hồn cậu một niềm khoan khoái sâu sắc và thuần khiết hơn bất kỳ tràng pháo tay tán thưởng nào sau một pha ghi điểm trên sân đấu. Lưỡi cuốc của cậu tiến đến đâu, mặt luống đất số ba lại trở nên bằng phẳng, tơi mịn và thẳng tắp đến đó.

Làm đất xong, Bảo tiến lại chiếc bao tải dứa đặt ở góc vườn, dùng chiếc xẻng nhỏ xúc từng muỗng phân hữu cơ vi sinh rải đều một lớp mỏng mịn khắp mặt luống. Cậu dùng cào răng nhỏ đảo nhẹ lớp đất mặt cho phân ngấm sâu vào tầng rễ, tạo nên một nền dinh dưỡng dồi dào chuẩn bị cho đợt tra hạt giống rau cải mới vào đầu tuần sau.

Và ngay ở mép luống đất số hai liền kề—nơi Bảo đã tự tay ươm lại từng bầu giống húng quế và tía tô từ những ngày giáp Tết—những mầm xanh li ti nay đã đội đất nhú lên tua tủa. Những cặp lá mầm xanh mướt non nớt, mập mạp và kiên cường đang vươn mình đón lấy những tia nắng chiều tà ấm áp. Đứng nhìn những chồi non tràn đầy sức sống ấy, sống mũi Bảo bỗng thấy cay cay. Sự sống xanh tươi đã thực sự hồi sinh trên mảnh sân thượng lộng gió này, không phải nhờ vào sự bao che, gian dối hay những chữ ký giả mạo trong cuốn sổ trực nhật, mà bằng chính sự nhẫn nại, kiên trì và mồ hôi lao động chân chính của cậu suốt chuỗi ngày qua.

Đúng mười sáu giờ bốn mươi lăm phút, chuông báo nhắc việc thứ hai từ chiếc điện thoại reo vang một hồi chuông dứt khoát.

Bảo cắm gọn chiếc cuốc vào góc đất xốp, cởi bỏ đôi găng tay bạt đã lấm lem bùn đất rồi bước lại bồn rửa tay dưới chân bồn nước, vặn vòi xối sạch lớp đất bám trên các kẽ móng tay. Cậu lau khô tay vào vạt áo, rút chiếc điện thoại từ túi quần ra, mở ứng dụng trò chuyện của Nhóm Nhật Ký Một Phần Trăm. Cậu nhấn giữ biểu tượng ghi âm, hít một hơi thật sâu để lấy giọng rồi nói rành rọt, đĩnh đạc vào mic:

“Báo cáo ca trực nhật chiều thứ Hai ngày mười bảy tháng Hai: Bùi Quốc Bảo đã hoàn thành toàn bộ công việc ca trực tại Vườn Sân Thượng đúng hạn. Đã tiến hành cuốc xới tơi xốp toàn bộ luống đất số ba, nhặt sạch rễ cỏ dại và rải xong một lớp lót phân vi sinh hữu cơ cải tạo đất. Luống rau thơm số hai đang nảy mầm rất đều, độ ẩm đất đo được đạt chuẩn yêu cầu. Đã khóa chặt vòi nước tổng và cất dọn toàn bộ dụng cụ về đúng vị trí quy định. Báo cáo hết!”

Bảo buông tay khỏi màn hình. Tệp tin ghi âm thời lượng ba mươi lăm giây lập tức được tải lên nhóm chung với một dấu tích xanh xác nhận đã gửi thành công. Cậu khẽ nở một nụ cười rạng rỡ, thong thả tựa lưng vào lan can sắt của sân thượng, phóng tầm mắt nhìn ra dòng sông An Hòa đang lấp lánh muôn ngàn ánh hoàng hôn đỏ rực buông xuống mặt nước mênh mang.

Cùng thời điểm ấy, tại căn phòng tự học yên tĩnh ở tầng hai của Thư viện Cánh Buồm, Đỗ Mai Chi vừa đặt chiếc thước kẻ xuống bàn sau khi hoàn thành nét vẽ cuối cùng của bài toán hình học không gian thứ hai trong sự tập trung cao độ suốt gần một tiếng đồng hồ.

Âm thanh rung khẽ kèm tiếng chuông báo tin nhắn từ chiếc điện thoại đặt chế độ rung trên mặt bàn vang lên: *Ting*.

Chi mở khóa màn hình. Trên giao diện trò chuyện của nhóm chung, tệp tin tin nhắn thoại của Bùi Quốc Bảo hiện lên nổi bật, với mốc thời gian hiển thị chính xác: mười sáu giờ bốn mươi bảy phút.

Cô nhẹ nhàng cắm tai nghe vào máy, bấm nút phát. Giọng nói hào sảng, khỏe khoắn, rành mạch và đong đầy tinh thần trách nhiệm của Bảo vang lên bên tai cô, không hề có lấy một thoáng ngập ngừng hay lúng túng như những lần báo cáo qua loa trước đây.

Chi mỉm cười đóng sổ phân công khi thấy tin nhắn âm thanh báo cáo ca trực hoàn thành của Bảo gửi đúng giờ.